Κυριακή, 12 Ιανουαρίου 2014

Karl Marx-Μισθωτή εργασία και κεφάλαιο

Karl Marx
Μισθωτή εργασία και κεφάλαιο
(Διαβάστε και διαδώστε τον ισολογισμό της Σύγχρονης Εποχής για το 2012· ενισχύστε τη Σύγχρονη Εποχή αγοράζοντας και προωθώντας τα βιβλία της)


[....] Θα προσπαθήσουμε να τα εκθέσουμε όσο το δυνατό πιο απλά και πιο εκλαϊκευμένα και δεν θα προϋποθέσουμε σα γνωστές ούτε και τις πιο στοιχειώδεις έννοιες της πολιτικής οικονομίας. Θέλουμε να είμαστε κατανοητοί στους εργάτες. Εξάλλου στη Γερμανία επικρατεί η πιο περίεργη άγνοια και σύγχυση εννοιών σχετικά με τις πιο απλές οικονομικές σχέσεις, αρχίζοντας από τους πατενταρισμένους συνήγορους του σημερινού καθεστώτος και τελειώνοντας στους σοσιαλιστές θαυματοποιούς και στις παραγνωρισμένες πολιτικές μεγαλοφυΐες, που από δαύτους η κομματιασμένη Γερμανία είναι ακόμα πιο πλούσια από ότι είναι σε εθνοπατέρες.


Και τώρα στο πρώτο ζήτημα: Τι είναι ο μισθός της εργασίας; Πώς καθορίζεται;

Άμα ρωτούσε κανένας τους εργάτες: Πόσος είναι ο μισθός της εργασίας σας; Θ' απαντούσαν, ο ένας: "Εγώ παίρνω από το αφεντικό μου 1 μάρκο για μια εργάσιμη ημέρα", ο άλλος "Εγώ δυο μάρκα", κλπ. Ανάλογα με τους διάφορους κλάδους εργασίας που ανήκουν, θα έλεγαν διάφορα χρηματικά ποσά που τα παίρνουν από το κάθε φορά αφεντικό τους για την εκτέλεση μιας ορισμένης εργασίας, λ.χ., για την ύφανση ενός πήχυ πανιού ή για την στοιχειοθέτηση ενός τυπογραφικού φύλλου. Παρά τη διαφορά των ποσών που θα αναφέρουν, όλοι θα συμφωνούν στο σημείο ότι: ο μισθός της εργασίας είναι το ποσό του χρήματος, που ο κεφαλαιοκράτης πληρώνει για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα ή για μια ορισμένη εκτέλεση εργασίας.

Έτσι φαίνεται, λοιπόν, σαν ν' αγοράζει ο κεφαλαιοκράτης την εργασία των εργατών με χρήμα. Για χρήμα του πουλούν την εργασία τους. Αυτό όμως αποτελεί μονάχα την επιφάνεια. Αυτό που πουλούν στην πραγματικότητα στον καπιταλιστή για χρήμα, είναι η εργατική τους δύναμη. Αυτή την εργατική δύναμη ο καπιταλιστής την αγοράζει για μια μέρα, μια βδομάδα, ένα μήνα, κλπ. Κι αφού την αγοράσει, την καταναλώνει κατά τη διάρκεια του συμφωνημένου χρόνου. [...] Η εργατική δύναμη είναι, λοιπόν, εμπόρευμα, ούτε λιγότερο ούτε περισσότερο, απ' ότι είναι η ζάχαρη. Το πρώτο το μετρούν με το ρολόι, το δεύτερο με τη ζυγαριά.

Το εμπόρευμά τους, την εργατική δύναμη, οι εργάτες την ανταλάσσουν με το εμπόρευμα του καπιταλιστή, με το χρήμα, και η ανταλλαγή αυτή γίενται μάλιστα σε μια ορισμένη σχέση. Τόσο χρήμα, για τόσο χρονικό διάστημα χρησιμοποίησης της εργατικής δύναμης. Για δωδεκάωρη ύφανση, δυο μάρκα. [...] Τα 2 μάρκα, λοιπόν, εκφράζουν τη σχέση που η εργατική δύναμη ανταλάσσεται με άλλα εμπορεύματα, την ανταλλακτική αξία της εργατικής του δύναμης. Η ανταλλακτική αξία ενός εμπορεύματος, υπολογισμένη σε χρήμα, ονομάζεται τιμή του. Ο μισθός της εργασίας είναι, λοιπόν, μονάχα μια ιδιαίτερη ονομασία για την τιμή της εργατικής δύναμης, που την ονομάζουν συνήθως τιμή της εργασίας, μια ονομασία για την τιμή αυτού του ιδιόμοροφου εμπορεύματος, που φορέας του είναι η ανθρώπινη σάρκα και το ανθρώπινο αίμα.

[...]

Μήπως ο μισθός της εργασίας του υφαντή αποτελεί ένα μερίδιο από το πανί, από τα 20 μάρκα, από το προϊόν της δουλειάς του; Σε καμιά περίπτωση. Πολύ πριν πουληθεί το πανί, ίσως πολύ πιο μπροστά, προτούν να 'χει αποπερατώσει την ύφανσή του, ο υφαντής έχει πάρει το μισθό της εργασίας του. Ο κεφαλαιοκράτης πληρώνει, λοιπόν, το μισθό αυτό όχι με το χρήμα, που θα εισπράξει από το πανί, αλλά με αποθεματικό χρήμα. Κι όπως ο αργαλειός και το νήμα που του τα προσφέρει ο κεφαλαιοκράτης δεν είναι προϊόντα του υφαντή, ακόμα λιγότερο είναι προϊόντα του τα εμπορεύματα που παίρνει σαν αντάλλαγμα για το εμπόρευμά του, για την εργατική του δύναμη. [...]

Ο μισθός της εργασίας δεν είναι, λοιπόν, ένα μερίδιο του εργάτη στο εμπόρευμα που έχει παράγει ο ίδιος. Ο μισθός της εργασίας είναι το μέρος εκείνο των εμπορευμάτων που προϋπήρχαν και που μ' αυτά ο κεφαλαιοκράτης αγοράζει για τον εαυτό του ένα ορισμένο ποσό παραγωγικής εργατικής δύναμης.

Η εργατική δύναμη είναι, λοιπόν, ένα εμπόρευμα, που ο ιδιοκτήτης του, ο μισθωτός εργάτης, το πουλά στο κεφάλαιο. Γιατί το πουλά; Για να ζήσει.

Όμως η λειτουργία της εργατικής δύναμης, δηλαδή η εργασία, είναι η ίδια η ζωτική δραστηριότητα του εργάτη, η ίδια η εκδήλωση της ζωής του. Κι αυτή τη ζωτική δραστηριότητα την πουλά σ' ένα άλλο πρόσωπο, για να εξασφαλίσει για τον εαυτό του τα αναγκαία μέσα συντήρησης. Η ζωτική του δραστηριότητα αποτελεί, λοιπόν, για αυτόν μονάχα μέσο, για να μπορεί να υπάρχει. Εργάζεται για να ζει. Την εργασία δεν την συγκαταλογίζει ο ίδιος στη ζωή του, η εργασία είναι μάλλον για τον εργάτη θυσία της ζωής του. Είναι ένα εμπόρευμα που το κατακύρωσε σ' έναν τρίτο. Γι' αυτό, το προϊόν της δράσης του δεν είναι ο σκοπός της δράσης του. Αυτό που εργάτης παράγει για τονε αυτό του, δεν είναι το μετάξι που υφαίνει,το χρυσάφι που βγάζει από το ορυχείο, το παλάτι που χτίζει. Αυτό που παράγει για τον εαυτό του, είναι ο μισθός της εργασίας, και το μετάξι, ο χρυσός, το παλάτι αναλύονται γι' αυτόν σε ένα ορισμένο ποσό από μέσα συντήρησης, ίσως σε ένα βαμβακερό σακάκι, σε χάλκινα κέρματα και σε μια υπόγεια κατοικία. Και μήπως για τον εργάτη που δώδεκα ώρες υφαίνει, κλώθει, τρυπάει, τορνάρει, χτίζει, φτιαρίζει, σπάει πέτρες, κουβαλάει κλπ., -- αυτή η δωδεκάωρη ύφανση, αυτό το δωδεκάωρο κλώσιμο, τρύπημα, τορνάρισμα, χτίσιμο, φτιάρισμα, σπάσιμο πέτρας, υπολογίζεται απ' αυτόν σαν εκδήλωση της ζωής του, σα ζωή; Αντίθετα. Η ζωή αρχίζει γι' αυτόν εκεί που σταματά αυτή η δράση, στο τραπέζει, στον μπάγκο της ταβέρνας, στο κρεβάτι. η δωδεκάωρη δουλειά, απεναντίας, δεν έχει γι' αυτόν καμία έννοια σαν ύφανση, κλώσιμο, τρύπημα κλπ., αλλά σαν απολαβή, που τον φέρνει στο τραπέζι, στον μπάγκο της ταβέρνας, στο κρεβάτι. Αν ο μεταξοσκώληκας έκλωθε για να διατηρείται στη ζωή σαν κάμπια, τότε θα 'ταν ένας ολοκληρωμένος μισθωτός εργάτης. Η εργατική δύναμη δεν ήταν πάντα εμπόρευμα. Η εργασία δεν ήταν πάντα μισθωτή εργασία, δηλ., ελεύθερη εργασία. Ο δούλος δεν πουλούσε την εργατική του δύναμη στον δουλοκτήτη, όπως το βόδι δεν πουλά τις υπηρεσίες του στον αγρότη. Ο δούλος μαζί με την εργατική του δύναμη πουλήθηκε μια για πάντα στον ιδιοκτήτη του. Είναι ένα εμπόρευμα που μπορεί να περνά από το χέρι του ενός ιδιοκτήτη στου άλλου. Ο ίδιος είναι εμπόρευμα, μα η εργατική δύναμη δεν είναι δικό του εμπόρευμα. Ο δουλοπάροικος πουλά μονάχα ένα μέρος της εργατικής του δύναμης. Δεν παίρνει ο ίδιος μισθό από τον ιδιοκτήτη της γης: Μάλλον ο ιδιοκτήτης της γης παίρνει απ' αυτόν ένα φόρο υποτέλειας. [...] Ο εργάτης δεν ανήκει ούτε σε ιδιοκτήτη ούτε στη γη, όμως 8,10, 12 ώρες της καθημερινής του ζωής ανήκουν σε κείνον που τις αγοράζει. [...] ο εργάτης, που σα μοναδική πηγή αποδοχών έχει την πώληση της εργατικής δύναμης, δεν μπορεί να εγκαταλείψει όλη την τάξη των αγοραστών, δηλ. την τάξη των κεφαλαιοκρατών, χωρίς να παραιτηθεί από την ύπαρξή του. Δεν ανήκει σ' αυτόν ή σε κείνον τον κεφαλαιοκράτη, αλλά στην τάξη των κεφαλαιοκρατών.

2 σχόλια:

  1. [ο εργάτης] "Δεν ανήκει σ' αυτόν ή σε κείνον τον κεφαλαιοκράτη, αλλά στην τάξη των κεφαλαιοκρατών".

    Αυτό ακριβώς θα πρέπει να είναι η μία σημαντική αλλαγή στον τρόπο παραγωγής και οργάνωσης από την δουλοπαροικία που επέτρεψε την αύξηση παραγωγικότητας και κέρδους.

    Οι ιστορικοί στο σχολείο μας παρουσίαζαν αυτή την αλλαγή σαν Πολιτισμό, σαν Θρίαμβο της ανθρωπότητας, σαν Εξέλιξη. Και έτσι το βλέπαμε πολλοί, αλλά τώρα με αυτό το σοκ που μου χορήγησε ο γέρο Μαρξ, βλέπω ότι δεν ήταν τίποτε άλλο από μια διαφορετική πιό εκλεπτυσμένη μορφή εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο ώπου αν είσαι τυχερός θα μπορείς να επιλέξεις τον εκμεταλλευτή σου, και ώπου σε περιόδους κρίσης οι περισσευμένοι εκμεταλλευόμενοι αφήνονται να ψοφήσουν σαν ζώα.

    Έιναι σημαντικό ότι τα μέσα παραγωγής δεν είναι προς μίσθωση συνήθως. Πρέπει να τα αγοράσεις ή να πάρεις επιχειρηματικό δάνειο από τράπεζα. Αρα δεν είναι τόσο εύκολο να γίνεις καπιταλιστής.

    Επίσης βρίσκω σημαντικό, με την ελάχιστη και ελλειπή κατάρτιση μου σε αυτά τα θέματα, ότι αυτή η πρόταση του Μαρξ θα μπορούσε να χρησιμέψει και σαν κριτήριο και για το ποιός τελικά είναι Εργάτης.

    ΑΧΠ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Νομίζω πως σε αυτό το βιβλιαράκι το κάνει αρκετά ξεκάθαρο το ποιος είναι εργάτης ή όχι.

      (αν δεν κάνω λάθος, είναι και επικαιροποιημένη έκδοση παλαιότερου κειμένου του Μαρξ απο Ένγκελς ε?)

      JKL

      Διαγραφή