Σάββατο, 18 Ιανουαρίου 2014

Ψέματα, ψέματα και περισσότερα ψέματα από τον Χρήστο Λάσκο

Γράφει σήμερα ο Χρήστος Λάσκος για το οικονομικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ:
Το οικονομικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ, ως γνωστόν, οργανώνεται γύρω από τέσσερις άξονες: 
· Ριζική αναδιανομή εισοδήματος και πλούτου υπέρ των κατώτερων τάξεων 
·Κατάργηση των μνημονίων, αναδιαπραγμάτευση σχετικά με το δημόσιο χρέος με στόχο διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους. Σταμάτημα της λιτότητας 
·Κοινωνικοποίηση –με εργατικό έλεγχο- των τραπεζών και στρατηγικών επιχειρήσεων 
·Παραγωγικός μετασχηματισμός με γνώμονα τις ανάγκες των πολλών

Ας ξεκινήσουμε από το τέλος: υπάρχει κάποιος οικονομολόγος να εξηγήσει στον κόσμο τι ακριβώς σημαίνει "παραγωγικός μετασχηματισμός με γνώμονα τις ανάγκες των πολλών"; Διότι ένας άνθρωπος με στοιχειώδη κοινή λογική μπορεί εύκολα να κατανοήσει ότι η παραγωγή σήμερα δεν έχει ως γνώμονα τις ανάγκες των λίγων, και ότι δεν είναι αυτό το πρόβλημα με την καπιταλιστική παραγωγή. Δηλαδή, δεν είναι ωσάν το πρόβλημά μας σήμερα να είναι πως δεν παράγονται εμπορεύματα που έχουμε ανάγκη, ωσάν το πρόβλημά μας να είναι πως παράγονται άχρηστα εμπορεύματα. Οποιοσδήποτε άνθρωπος με στοιχειώδη κοινή λογική είναι σε θέση να κατανοήσει ότι μια οικονομία που παράγει "με γνώμονα τις ανάγκες των λίγων" θα βυθιζόταν στην ανυπαρξία σε λίγες ώρες ή μέρες, ότι θα ήταν όχι οικονομία αλλά χόμπι. Κατά συνέπεια, ένας άνθρωπος με στοιχειώδη κοινή λογική οφείλει να μείνει με το στόμα ανοιχτό απέναντι στην ιδέα ότι αυτό που χρειαζόμαστε είναι "παραγωγικός μετασχηματισμός με γνώμονα τις ανάγκες των πολλών", λες και η καπιταλιστική παραγωγή είναι κάποιου είδους ελιτίστικη ενασχόληση με κλειστά κλαμπ και διεξάγεται με γνώμονα τις ανάγκες μιας ισχνής μειοψηφίας. Το ότι εκατομμύρια άνθρωποι δεν μπορούν να καλύψουν τις στοιχειώδεις ανάγκες τους δεν έχει καμία σχέση με το ότι η παραγωγή δεν τις λαμβάνει υπόψη και δεν παράγει τίποτε για αυτές· αφορά το γεγονός ότι δεν έχουν τα χρήματα για να τις καλύψουν, για να αγοράσουν ως εμπορεύματα, για παράδειγμα, την ιατρική τους κάλυψη, τις συγκοινωνίες τους, την εκπαίδευσή τους, τη θέρμανσή τους, τη στέγη τους. Αλλά για αυτό δεν λέει τίποτε ο κύριος Λάσκος.

Πάμε στο πρώτο ζήτημα που "ως γνωστόν" αποτελεί πυλώνα του οικονομικού προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ. Στο πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ εγώ δεν μπορώ να εντοπίσω καμία αναφορά σε "ριζική αναδιανομή εισοδήματος και πλούτου υπέρ των κατώτερων τάξεων". Ο κύριος Λάσκος προσθέτει μάλιστα ότι αυτό είναι το θεμέλιο του προγράμματος και του "ταξικού" του χαρακτήρα: "Η πρόταξη της ριζικής αναδιανομής δείχνει μια ιεράρχηση που αντιστοιχεί, ακριβώς, στον ταξικό χαρακτήρα και ταυτόχρονα στις ταξικές στοχεύσεις της ριζοσπαστικής πολιτικής." Τόσο το χειρότερο, λοιπόν, που στο πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ γίνεται απλώς λόγος για "μέτρα ανακούφισης των εργαζομένων", "προτεραιότητα στα συλλογικά αγαθά" (βλέπε πιο πάνω παρατήρηση και αναλογίσου τη σημασιολογική αξιοπιστία της ορολογίας: το iphone, που έχει πουλήσει δεκάδες εκατομμύρια συσκευές στον κόσμο, είναι λιγότερο "συλλογικό" ως αγαθό από τις μαζικές μεταφορές;) και για "πολιτική φορολόγησης του κεφαλαίου", που, ακόμα και αν μπορούσε να γίνει μέσα στα πλαίσια της ΕΕ χωρίς να έχει ως άμεσο αποτέλεσμα την διαφυγή επιχειρήσεων στο εξωτερικό, δεν συνιστά κανενός είδους "ριζική αναδιανομή εισοδήματος και πλούτου". Γιατί λέει ψέματα λοιπόν ο κύριος Λάσκος για κάτι τόσο απλά και εύκολα διαπιστώσιμο, όπως το γεγονός ότι η "ριζική αναδιανομή πλούτου" απλώς δεν υφίσταται καν ως προγραμματικός και διακηρυγμένος στόχος του κόμματός του;

Πάμε τώρα στον δεύτερο "άξονα" που ο κύριος Λάσκος θεωρεί "γνωστό" ότι αποτελεί πυλώνα του οικονομικού προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ: "Κατάργηση των μνημονίων, αναδιαπραγμάτευση σχετικά με το δημόσιο χρέος με στόχο διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους. Σταμάτημα της λιτότητας." Στα ελληνικά, οι όροι "κατάργηση" και "αναδιαπραγμάτευση" είναι σημασιολογικά ασύμβατοι. Μπορούν να γίνουν σημασιολογικά συμβατοί μόνο αν "κατάργηση" σημαίνει "κατάργηση μίας μορφής μνημονίου" και "αναδιαπραγμάτευση" σημαίνει "αναδιαπραγμάτευση μιας άλλης μορφής." Και ουσιαστικά για αυτό ακριβώς πρόκειται, και το ομολογεί ο ίδιος ο κύριος Λάσκος όταν γράφει ότι στόχος της "αναδιαπραγμάτευσης" θα είναι η εν μέρει διαγραφή του δημόσιου χρέους. Στην ομιλία του μάλιστα ακριβώς για το οικονομικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ στην ΔΕΘ το 2013, ο κύριος Τσίπρας δεν έκανε καν λόγο για "διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους" του δημόσιου χρέους ως στόχου, αλλά για "διαγραφή σημαντικού μέρους της ονομαστικής αξίας των συσσωρευμένων χρεών στην Ευρωζώνη και ‘ρήτρα ανάπτυξης’ στην αποπληρωμή του υπόλοιπου". Αλλά και αυτό ακόμα δηλώνεται ως ελπίδα και δυνατότητα και όχι ως κάτι που ο ΣΥΡΙΖΑ δεσμεύεται να πετύχει. Στο πρόγραμμά του ο ΣΥΡΙΖΑ σημειώνει, φυλώντας τα ρούχα του πολύ προσεκτικότερα από ό,τι φαίνεται να κάνει ο κύριος Λάσκος: "Οι προγραμματικοί μας στόχοι συνιστούν πρόταση ρήξης με το σημερινό σύστημα και υπέρβασής του. Οι στόχοι αυτοί είναι άμεσα διεκδικήσιμοι και εφόσον αναπτυχθούν οι αντίστοιχοι αγώνες, κάποιοι από αυτούς μπορούν να επιτευχθούν ακόμη και σήμερα. Έχουμε ωστόσο επίγνωση ότι η υλοποίηση του προγράμματος στο σύνολό του προϋποθέτει διαφορετικούς κοινωνικούς και πολιτικούς συσχετισμούς και διαφορετικές δομές εξουσίας, που καλείται να διεκδικήσει και να επιβάλει το ταξικό και κοινωνικό κίνημα και ο δικός μας αγώνας." Το αν ο ΣΥΡΙΖΑ διεκδικεί πράγματι "διαφορετικές δομές εξουσίας" (και όχι απλώς αλλαγή κυβέρνησης) ή αν παίζει πρωταγωνιστικό και μαχητικό ρόλο στο "ταξικό κίνημα", μπορεί να το κρίνει κάθε πολίτης της χώρας βάσει γεγονότων. Εγώ θεωρώ οφθαλμοφανές ότι ούτε η μία ρητά εκφρασμένη προϋπόθεση υλοποίησης έστω αυτού του προγράμματος που διατύπωσε ο ΣΥΡΙΖΑ ισχύει, ούτε η άλλη.

Τέλος, για τον πυλώνα που ο κύριος Λάσκος ονομάζει: "Κοινωνικοποίηση –με εργατικό έλεγχο- των τραπεζών και στρατηγικών επιχειρήσεων". Και πάλι, το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ δεν δικαιολογεί τη διατύπωση. Το πρόγραμμα κάνει λόγο για "κοινωνικό έλεγχο", για "έλεγχο των πολιτών", "δημοκρατικό έλεγχο", "δημόσιο έλεγχο" και για "λαϊκό έλεγχο", έννοιες σαφώς πιο "ανοιχτές" σε διασταλτικές και κατά το δοκούν ερμηνείες από τον "εργατικό έλεγχο". Για παράδειγμα: "δημιουργία νέων συλλογικών μορφών παρέμβασης και κοινωνικού ελέγχου"·"ουσιαστική ενίσχυση και θωράκιση των δημοκρατικών θεσμών, με την εγκαθίδρυση θεσμών και μηχανισμών συλλογικού κοινωνικού ελέγχου"· "να εξασφαλίζεται η μεγιστοποίηση της κοινωνικής αποτελεσματικότητας σε συνθήκες δημοκρατικού κοινωνικού ελέγχου"· "Η ανάπτυξη που σχεδιάζουμε προϋποθέτει ευρύτατη κοινωνική και πολιτική συμφωνία, δημοκρατική συμμετοχή και τον διαρκή κοινωνικό έλεγχο"·"Ανάκτηση του δημόσιου ελέγχου και ιδιοκτησίας των υποδομών της χώρας" "διεκδικούμε μια σύγχρονη, αποκεντρωμένη και αποτελεσματική δημόσια διοίκηση που θα λειτουργεί στην υπηρεσία και υπό τον έλεγχο των πολιτών"·"Αξιοποίηση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων του ευρύτερου δημόσιου τομέα και του νέου ρόλου των δημόσιων επιχειρήσεων που θα τεθούν υπό δημόσιο κοινωνικό και δημοκρατικό έλεγχο"·"Οι εθνικοποιήσεις που αγωνιζόμαστε δεν αφορούν μόνο τους τίτλους ιδιοκτησίας, αλλά και την αλλαγή της διάρθρωσης των δημοσίων επιχειρήσεων με τη συμμετοχή των εργαζομένων στη λήψη των αποφάσεων και με τον κοινωνικό έλεγχο".

Ασφαλώς επίσης, το πέρασμα των τραπεζών και των στρατηγικών επιχειρήσεων στο κράτος, ακόμα και αν είναι εφικτό, κι ακόμα και αν ο ΣΥΡΙΖΑ έχει την παραμικρή πρόθεση να το αποπειραθεί, δεν ισούται κατ' ανάγκη με κοινωνικοποίηση. Στην πραγματικότητα, στο έδαφος του καπιταλισμού, μόνο με κοινωνικοποίηση δεν ισούται. Θα προσπαθήσουμε να ρίξουμε λίγο φως στο μακροπρόθεσμο (απ' την εποχή του πρώτο διδάξαντα που λέγεται ΠΑΣΟΚ) παιχνίδι με τις λέξεις με το οποίο εξαπατάται διαρκώς ο ελληνικός λαός παραθέτοντας ένα σχετικό απόσπασμα απ' το βιβλίο του Γιάννη Σαμαρά Κράτος και κεφάλαιο στην Ελλάδα (1986):
Στις χώρες αυτές [του υπαρκτού σοσιαλισμού] η κοινωνικοποίηση έχει αποκτήσει το πραγματικό της περιεχόμενο, αν και για λόγους ιστορικούς εμφανίζεται με τη μορφή της κρατικής, συνεταιριστικής ή ομαδικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής [...] Στις καπιταλιστικές χώρες όμως το σύνθημα για κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής αποτελεί τουλάχιστον σχήμα οξύμωρο. Διότι, παρά το γεγονός ότι η παραγωγή είναι σε υψηλό βαθμό κοινωνικοποιημένη, η κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής ακόμη δεν έχει συντελεσθεί. Η κοινωνικοποίηση, σημαίνει κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας και αντικατάστασή της απ' την κοινωνική. Άρα: "κοινωνικοποιημένος καπιταλισμός" είναι ένα σύνθημα απατηλό. 
Συχνά, για ν' απαοφευχθεί αυτή η σύγχιση, αντί "κοινωνικοποίηση" χρησιμοποιείται ο όρος: "εθνικοποίηση", που επί λέξει σημαίνει: πέρασμα των μέσων παραγωγής στα χέρια του έθνους. Αν όμως η εθνικοποίηση ορισμένων μέσων παραγωγής γίνεται στα πλαίσια του καπιταλιστικού καθεστώτος, τότε όχι το έθνος, αλλά η αστική τάξη ορίζει τον τρόπο αξιοποίησής τους. Γι' αυτό, στην περίπτωση αυτή, ο όρος "εθνικοποίηση" χάνει το πραγματικό νόημα του, στην ουσία σημαίνει "ταξικοποίηση" των μέσων αυτών, που η αστική τάξη τα "νέμεται συλλογικά", όχι όμως και αδελφικά, αφού προτάσσονται τα μονοπώλια, και ο κάθε καπιταλιστής προσπαθεί ν' αρπάξει τόσο, όσα δεν ντρέπεται [...] 
Το ερώτημα όμως είναι: η "εθνικοποίηση" στις συνθήκες του καπιταλισμού, σημαίνει κοινωνικοποίηση; Αν ναι, τότε θα μπορούμε να τις χρησιμοποιούμε εναλλάξ χωρίς να προκαλούμε συγχίσεις. Η γνώμη μας είναι ότι ο όρος: κοινωνικοποίηση υποδηλώνει πολύ βαθύτερο περιεχόμενο από τον όρο: εθνικοποίηση. [...] 
Για να αντιληφθούμε καλύτερα την ουσιαστική διαφορά των όρων: κοινωνικοποίηση και εθνικοποίηση, αναφέρουμε μια παρατήρηση του δημοσιολόγου-οικονομολόγου Κ. Χατζηαργύρη, που ενισχύει και τα όσα αναπτύξαμε στα προηγούμενα, και σύμφωνα με τα οποία η εθνικοποίηση μπορεί να γίνει όπλο στα χέρια των καπιταλιστών για την πιο αποτελεσματική εκμετάλλευση των εργαζομένων και τη δυσφήμιση του σοσιαλισμού. [...] οι εθνικοποιήσεις που έγιναν μεταπολεμικά στη χώρα μας, και σε άλλες καπιταλιστικές χώρες, .... "μπορεί να θορύβησαν και να δυσαρέστησαν τους καπιταλιστές --που γι' αυτούς ο όρος εθνικοποίηση ισοδυναμεί με αμφισβήτηση της αθανασίας του καπιταλισμού-- αλλά έπειτα, με τη μηχανή των χαμηλών μισθών για το προσωπικό των κρατικοποιημένων εργοστασίων, με το διορισμό αντιδραστικών καπιταλιστών σαν γενικών διευθυντών και διοικητών, με τη στρατηγική των χαμηλών, συμφερτικών για τα μεγάλα μονοπώλια, τιμών για τα προϊόντα τους, έγιναν πηγή πρόσθετων υπερκερδών για το κεφάλαιο, υπόδειγμα αντιδημοκρατικότητας στη λειτουργία τους, παράδειγμα για το ότι ο σοσιαλισμός τάχα δεν φέρνει τίποτε το καλό στους εργαζόμενους, μνημεία γραφειοκρατικής πισωδρομικότητας, καλοστημένη διαφήμιση για την 'ανωτερότητα της ατομικής πρωτοβουλίας.'" 
Δεν είναι λοιπόν τυχαία η απέχθεια που νιώθουν οι λαϊκές μάζες για "εθνικοποιήσεις" του είδους αυτού, και ίσως αυτό να εξηγεί κάπως την επιμονή του ΠΑΣΟΚ στον όρο: "κοινωνικοποίηση" που --όπως δείξαμε-- από επιστημονική άποψη δεν εκφράζει αυτό που στην πραγματικότητα επιδιώκει (Κράτος και κεφάλαιο στην Ελλάδα, σελ. 413-415).
Τέσσερα στα τέσσερα ψέματα από τον κύριο Λάσκο. Ο οποίος μας παραπέμπει και στο βιβλίο του. Γιατί; Για να διαβάσουμε περισσότερα ψέματα; 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου