Σάββατο, 18 Ιανουαρίου 2014

Η υψηλή τέχνη της αποσταθεροποίησης καθεστώτων

Οι λεγόμενες "ταινίες τεκμηρίωσης" συνήθως γίνονται αντιληπτές ως ταινίες που τεκμηριώνουν κάτι που έχει συμβεί στο παρελθόν ή συμβαίνει τώρα. Είναι επίσης γνωστό το φορμά των ταινιών ψευδοτεκμηρίωσης, των ψευδοντοκυμαντέρ, που προσποιούνται ότι τεκμηριώνουν κάτι που έχει πραγματικά συμβεί (πχ, "Spinal Tap", "The Blair Witch Project", κλπ). Είναι όμως σχετικά άγνωστο το είδος των ταινιών τεκμηρίωσης αυτού που κάποιοι θα ήθελαν να συμβεί, δηλαδή των ταινιών τεκμηρίωσης ως ταινιών παρότρυνσης σε συγκεκριμένες πράξεις που δεν έχουν ακόμα λάβει χώρα: αντί για ταινίες καταγραφής της πραγματικότητας, ταινίες που φιλοδοξούν να προκαλέσουν κάτι να συμβεί. Ένα πραξικόπημα ή μια εξέγερση, για παράδειγμα. Μια τέτοια ταινία γυρίστηκε πρόσφατα για την Βόρεια Κορέα. Μεταφράζω το άρθρο του περιοδικού του "παγκόσμιου διανοητή" Foreign Policy, που μου απέστειλε σύντροφος:

Κρυφοί εικονολήπτες αποκαλύπτουν τις μικροσκοπικές εξεγέρσεις της Βόρειας Κορέας
της Catherine Traywick
14 Ιανουαρίου 2014
Μτφρ.: Lenin Reloaded


Όταν ο σκηνοθέτης James Jones ξεκίνησε να κάνει μια ταινία για τη ζωή στη Βόρεια Κορέα, αποφάσισε από νωρίς ότι δεν είχε νόημα να πάει εκεί ο ίδιος. "Ήξερα ότι αν πήγαινα στη Βόρεια Κορέα θα έπαιρνα αυτά που είδατε 100 φορές: την επίσημη τουρνέ, τις στρατιωτικές παρελάσεις, το χιονοδρομικό κέντρο", δήλωσε στο Foreign Policy.

Αντί για αυτό, ήλπιζε να συλλάβει σκιρτήματα διαφωνίας, ή, ακόμα καλύτερα, ανοιχτά σημάδια εξέγερσης από έναν απομονωμένο πληθυσμό που καταπιέζεται επί μακρόν από ένα δικτατορικό καθεστώς -- το είδος σκηνών που ο κόσμος θέλει πάντα απελπισμένα να δει", αλλά δεν περιμένει να βρει, είπε.  Για να το πετύχει αυτό, στράφηκε στον Jiro Ishimaru, έναν Γιαπωνέζο δημοσιογράφο που διοικεί ένα υπόγειο δίκτυο δημοσιογράφων με κρυφές κάμερες μέσα στη Βόρεια Κορέα -- άτομα που διακινδυνεύουν να φυλακιστούν ή ακόμα και να εκτελεστούν για να καταγράψουν τη ζωή μέσα σε μια χώρα που κρύφτηκε από τον φακό για δεκαετίες.  

Η ταινία που δημιουργήθηκε ως αποτέλεσμα, ένα ντοκυμαντέρ του Frontline διάρκειας μιας ώρας με τίτλο Η μυστική κατάσταση της Βόρειας Κορέας, είναι μια πανοραμική, ανατρεπτική ματιά [sweeping peek] σε μια παρεξηγημένη και ραγδαία μεταλασσόμενη κοινωνία. 

Για όσους γνωρίζουν (όσο μπορεί κανείς να γνωρίζει) τη Βόρεια Κορέα, ένα μεγάλο κομμάτι της ταινίας θα φανεί σαν ευρεία σύνοψη όσων ήδη γνωρίζουμε για την χώρα που κρύβεται πίσω από το παραπέτασμα: οι πολίτες της ελέγχονται αυστηρά, τα στρατόπεδα κράτησής της έχουν πλημμυρίσει, και η κυβέρνησή της είναι καταπιεστική και απρόβλεπτη.  Όμως τα κρυφά τραβηγμένα πλάνα προσθέτουν μια βαθύτερη, απειλητική διάσταση στο συνηθισμένο αφήγημα. Βλέπουμε για παράδειγμα, την παράλογη έκταση της μηχανής προπαγάνδας της Βόρειας Κορέας, με τη μορφή  ενός τεράστιου, καλά εξοπλισμένου με προϊόντα και γεμάτου προσωπικό, που μοιάζει να υπάρχει μόνο για να κινηματογραφείται από τα κρατικά ΜΜΕ. Όταν ένας από τους κρυφούς ρεπόρτερ του Ishimaru προσπαθεί να αγοράσει ένα αναψυκτικό, και, αργότερα, ρούχα απ' το κατάστημα, οι υπάλληλοι του λένε ότι τίποτε δεν πωλείται και τίποτε δεν θα πωληθεί στο μέλλον.

Η ομάδα του Jones ακολουθεί πολλούς απ' τους πρόσφατους φυγάδες, που αναδύθηκαν ως οι "πολύ ήσυχοι φορείς/πράκτορες [agents] της κοινωνικής προόδου." Περισσότεροι από 1.500 άνθρωποι δραπέτευσαν από τη Βόρεια Κορέα το 2013, φέρνοντας τον αριθμό των φυγάδων που ζουν στη Νότια Κορέα στους 26.000. Μερικά από αυτά τα άτομα, αποκαλύπτει ο Jones, χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο την ποπ κουλτούρα για να αμφισβητήσουν το κατεστημένο και στις δυο πλευρές των συνόρων. Υπάρχει ο εικοσιδυάχρονος Chanyang, ο οποίος εμφανίζεται σε μια εβδομαδιαία νοτιοκορεάτικη τηλεοπτική εκπομπή που έχει κερδίσει κοινό και στα βόρεια των συνόρων. Στην εκπομπή, ο ίδιος και άλλοι φυγάδες συζητούν τα τρέχοντα θέματα στη Βόρεια Κορέα, ανάμεσα σε μουσικοχορευτικά σκετς. Έπειτα, υπάρχει ο κύριος Jeong, που κάνει λαθρεμπόριο ξένων ταινιών, τηλεοπτικών εκπομπών και ραδιοφώνων στη ώρα γιατί "αυτό που αλλάζει το μυαλό του κόσμου είναι η ποπ κουλτούρα", όπως δήλωσε στον Jones. "Ο ρόλος της είναι μάλλον ο σημαντικότερος για την έλευση της δημοκρατίας στη Βόρεια Κορέα."

Τα σημάδια διαμαρτυρίας που ήλπιζε να συλλάβει ο Jones δεν υλοποιούνται μάλλον ποτέ, αλλά το μουρμουρητό της διαφωνίας -- κυρίως απέναντι στον νεαρό ηγέτη Kim Jong Un, ο οποίος έχει εκακαθαρίσει πολλούς από τους στενότερους έμπιστους του πατέρα του -- μοιάζει να είναι παντού. Τα πλάνα αποκαλύπτουν επιχειρηματικούς ηγέτες που παραπονιούνται για την έλλειψη "βασικών δικαιωμάτων", ενώ ένας κυβερνητικός αξιωματούχος λέει ξεκάθαρα ότι ο Κιμ "δεν μπορεί να κάνει τίποτα...όσο και να προσπαθεί, ακόμα και αν πεθάνει προσπαθώντας, δεν έχει ελπίδα." Στο παρακάτω απόσπασμα, μέλη του στρατού παραπονιούνται ότι, για να τιμήσουν την άνοδό του στην εξουσία, αναγκάζονται να χτίσουν ένα σιδηρόδρομο απ' τη γεννέτειρα του ηγέτη στην Pyongyang μες στο καταχείμωνο.

Υπάρχουν κι άλλα σημάδια της αλλαγής. Σε μια σκηνή, μια γυναίκα αντιστέκεται στις αρχές που την παρενοχλούν για παραβίαση του ενδυματολογικού κώδικα της χώρας. Σε μια άλλη σκηνή, μια γυναίκα που λειτουργεί μια παράνομη υπηρεσία λεωφορείων χτυπάει ένα στρατιώτη που της γράφει πρόστιμο. Οι κανονικοί πολίτες ακούνε ραδιόφωνα της μαύρης αγοράς και βλέπουν παράνομα DVD. Ακόμα και οι κρατικοί αξιωματούχοι, μας λένε, καταναλώνουν τα ξένα ΜΜΕ με λαιμαργία.

Ένα κοινό στοιχείο ανάμεσα στα πλάνα και τις συνεντεύξεις είναι πως όλοι, όπως φαίνεται, εκφράζουν σκεπτικισμό για τις ηγετικές ικανότητες του Kim.  O Jones δήλωσε στο Foreign Policy ότι η έλλειψη εμπιστοσύνης των Κορεατών προς τον νέο ηγέτη έγινε ιδιαίτερα σαφής σε μια συνέντευξη που δεν περιλήφθηκε στην τελική εκδοχή της ταινίας. Ο Jones πήρε συνέντευξη από μια γυναίκα που είχε διστακτικά διαφύγει στη Νότια Κορέα επειδή ο άντρας της ήλπιζε να καλυτερεύσει την οικονομική τους κατάσταση. "Ήταν ακόμα κάπως πιστή και μίλησε με μεγάλο σεβασμό για τον Kim Il Sung και τον Kim Jong Il," είπε ο Jones. "Αλλά κι αυτή ακόμα δεν συμπαθούσε τον Kim Jong Un. Τον είπε κολοκυθοκέφαλο."

Τελικά, η ταινία δείχνει πως η Βόρεια Κορέα είναι μια χώρα που πλησιάζει στο οριακό σημείο για κάτι μνημειώδες -- μια στρατιωτική δικτατορία που προσπαθεί με τρόπο κτηνώδη, αλλά όχι εντελώς αποτελεσματικό, να αντιμετωπίσει τις απειλές που θέτει η νέα τεχνολογία, η αναπόφευκτη ροή πληροφοριών, και ένας όλο και πιο δυσαρεστημένος πληθυσμός.

Η ταινία θα παιχτεί στο PBS την Τρίτη, 14 Ιανουαρίου. 

2 σχόλια:

  1. Σε μια άλλη σκηνή, μια γυναίκα που λειτουργεί μια παράνομη υπηρεσία λεωφορείων χτυπάει ένα στρατιώτη που της γράφει πρόστιμο.
    Τα πλάνα αποκαλύπτουν επιχειρηματικούς ηγέτες που παραπονιούνται για την έλλειψη "βασικών δικαιωμάτων".
    μέλη του στρατού παραπονιούνται ότι, για να τιμήσουν την άνοδό του στην εξουσία, αναγκάζονται να χτίσουν ένα σιδηρόδρομο απ' τη γεννέτειρα του ηγέτη στην Pyongyang μες στο καταχείμωνο.

    Δηλαδή τι μας δείχνουν; μια κυρία, που κάνει μια τεράστια παρανομία, λουφαδόρους στρατιώτες, που αντί να φτιάξουν κάτι χρήσιμο, θέλουν φιέστες και κάτι επιχειρηματίες (ηγέτες κιόλας!), να παραπονιούνται, ενώ υποτίθεται ότι όλα εκεί είναι κρατικά.
    ο κάθε δημοκρατικός πολίτης θα φρίξει με αυτά, γιατί όλοι θέλουν να έχουν μια παράνομη εταιρία με λεωφορεία (!) και να λουφάρουν σε πάρτυ. Φτωχό το υλικό, για μια τόσο σατανική χώρα!
    ΙΛΡ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ...Ζήτω η pop κουλτούρα, η ελευθερία και η δημοκρατίααααα... *

    Στο πρώτο μέρος του παρακάτω βίντεο (φτιαγμένο από ανθρώπους με pop κουλτούρα , ελευθερία,δημοκρατίααααα), περιγράφεται γλαφυρά η κατάσταση κάποιων ταλαίπωρων (καμιά 4 άρα εκοτομμύρια άμεσα και καμιά 20αρια εκατομμύρια έμμεσα πληγέντες) οι οποίοι απέκτησαν ΚΑΙ pop κουλτούρα ΚΑΙ Ελευθερία ΚΑΙ Δημοκρατίααααα...

    http://www.dailymotion.com/video/xo2qoc_27europe-s02ep05-treuhand_news

    Αν ο κ. Jones και οι συν αυτώ δεν γνωρίζουν την κατάσταση των ταλαίπωρων ΜΕΤΑ την pop κουλτούρα την ελευθερία και τη Δημοκρατίααααα που απέκτησαν, δεν κάνει έναν κόπο να βρει κανέναν από αυτούς και να τους ρωτήσει ;

    Ή μήπως γνωρίζουν;

    (* όπως όταν καίγεσαι, χτυπάς,τρομάζεις κ.λ.π.)

    Γιώργος-Σ.
    (Γιώργος Παύλα Σίγμα Κεφαλαίο Τελεία)

    ΑπάντησηΔιαγραφή