Δευτέρα, 6 Ιανουαρίου 2014

Γλώσσες

Στην σύγχρονη πολιτική κοινωνία, υπάρχουν κατά βάση τρεις γλώσσες: η γλώσσα της κυβέρνησης (όποια κι αν είναι αυτή), η γλώσσα της αντιπολίτευσης (επίσης, όποια κι αν είναι αυτή), και η γλώσσα της εργατικής τάξης. Υπάρχουν δηλαδή, μιλώντας σχηματικά, τρεις γλώσσες και δύο τάξεις.

Η γλώσσα της κυβέρνησης (της όποιας κυβέρνησης) είναι ενιαία. Αυτό επιβάλλεται από τον ίδιο τον διευθυντικό ρόλο της κυβέρνησης, την διοικητική της αποστολή. Η γλώσσα αυτή είναι γλώσσα-φανφάρα. Όταν την διαβάζεις, ακούς τρομπόνια, τούμπες, μεγάλα πνευστά. Είναι γλώσσα γεμάτη αέρα, πεπιεσμένο και εμβατηριακό. Οι λέξεις δεν στέκονται κάτω, πάνω στην νοητή γραμμή μιας πρότασης, αλλά στροβιλίζονται σαν σερπαντίνες και κομφετί, και τα κενά ανάμεσά τους είναι αχανή, έτσι, που κάθε φορά που πας να πιάσεις μια λέξη πιάνεις ένα κενό. Κι επειδή οι λέξεις είναι οι ίδιες, ούτως ειπείν, αεράτες, στο τέλος αίρεται και η διαφορά του μεσοδιαστήματος από τις λέξεις, και όλος ο λόγος γίνεται μεσοδιάστημα και αναμονή, κι εσύ περιμένεις έξω απ' το κείμενο σαν βαριεστημένος συγγενής ασθενούς να μάθεις τη διάγνωση: θα ζήσει το έθνος γιατρέ μου; Η οικονομία, θα ανακάμψει; Απάντηση παίρνεις, αλλά με τον ήχο συγχορδίας βαρυστομαχιασμένων πνευστών, και δεν μπορείς να την μεταφράσεις σε ανθρωπολαλιά.

Η γλώσσα της αντιπολίτευσης είναι διττή. Κι αυτό επιβάλλεται, αυτή τη φορά από τον αντιπολιτευτικό ρόλο, ο οποίος αφορά την προσπάθεια να φανείς ότι είσαι με όλους και εκφράζεις αντιφατικά και ασύμβατα συμφέροντα, ώστε να γίνεις κυβέρνηση. Η μια υποκατηγορία του αντιπολευτικού λόγου είναι ο λόγος-λατέρνα. Διαβάζεις την πρόταση, αλλά απ' την δεύτερη κιόλας λέξη αποσπάσαι γιατί αναβοσβήνουνε πολύχρωμα λαμπάκια, ακούγονται μουσικές, υφαίνονται τσεβρέδες, προικιά, υφάσματα, κουρτίνες, εξαπολύονται πυροτεχνήματα, γεμίζει η πίστα καπνό από ξηρό πάγο, και τρεμοπαίζουν οθόνες ηλεκτρονικών παιχνιδιών "You win!" Είναι ένας λόγος του οποίου ο στόμφος ωχριά μπροστά στην ταχυδακτυλουργική επίδειξη λεξιπλασίας, η οποία αγναντεύει από ψηλά τις κάτω ραχούλες της πραγματικότητας καθώς χορεύει τσάμικο δεμένη απ' το μαντίλι της βρεφονηπιακής τάσης να αντιμετωπίζονται όλα ως πρωτόφαντα και γεμάτα υποσχέσεις. Αυτό η αντιπολίτευση το βλέπει ως "αισθητικότροπο" λόγο.

Η άλλη υποκατηγορία είναι ο λόγος-ψευδοαυτοκινητόδρομος, όπου σε τακτά διαστήματα εμφανίζονται φωσφορίζουσες ταμπέλες --"ισότητα", "δικαιοσύνη", "σοσιαλισμός", "μια άλλη κοινωνία", "εξυγίανση", "ανασυγκρότηση"-- που προσποιούνται πως δείχνουν κατευθύνσεις, ακολουθώντας τες όμως πιστά ανακαλύπτεις ότι στην πραγματικότητα γυρίζεις γύρω-γύρω σε μια πίστα για παιδάκια, ενώ έχεις γεμίσει, ο γελοίος, το αυτοκίνητο βενζίνη κι έχεις φορέσει και τα γάντια οδήγησης. Αυτός είναι ο "πολιτικότροπος" λόγος της αντιπολίτευσης.

Υπάρχει, τέλος, και ο λόγος της εργατικής τάξης, κι ο λόγος αυτός είναι σφυρί και δρεπάνι. Σφυρί για να καρφώνονται γερά στο μυαλό οι λέξεις, σαν κηδειόχαρτα ή χαρμόσυνα αναγγελτήρια επάνω σε κολώνες. Δρεπάνι για να κόβονται τα αγριόχορτα που εμποδίζουνε την ψύχρα του μαρμάρου να ανασάνει, οι περικοκλάδες που κρύβουνε τη θέα, και τα ζιζάνια που κλέβουνε το νερό της ρίζας. Δεν είναι πως οι λέξεις φτάνουνε στα πράγματα, είναι πως φτάνουνε στις σχέσεις με τα πράγματα και με τους άλλους: άλλο ο λόγος που εκφράζει τούτη την εντατική και μανιασμένη πότε-πότε συνομιλία, κι άλλο ο λόγος που εκφράζει τη συνομιλία της ρητορικής με τον εαυτό της. Άλλη η υφή του, τέλος πάντων. Άλλα τα πράγματα που κάνει στο μυαλό. Και πότε-πότε, στον κόσμο έξω απ' αυτό.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου