Δευτέρα, 23 Δεκεμβρίου 2013

Heinrich Heine-Αποσπάσματα από δύο επιστολές, 1842


[...]

Ακόμα κι ο πιο αποφασισμένος ανανεωτής του Συμβουλίου δεν θέλει να ανατρέψει δια της βίας την υπάρχουσα κατάσταση πραγμάτων: θέλει μονάχα να εκμεταλλευτεί για δικό του συμφέρον κάποιους φόβους για την εξουσία που δρα εκεί ψηλά και κάποιες ελπίδες που σιγοκαίνε στα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα: τον φόβο των ανωτέρων και την πείνα των κατωτέρων. Αλλά η προσωρινή σύγχυση, οι δυσκολίες και οι επιπλοκές στις οποίες μπορεί να πέσει η κυβέρνηση σαν συνέπεια τούτων των μηχανορραφιών θα μπορούσε να δώσει στις κρυφές δυνάμεις που παραμονεύουν στο σκοτάδι το σημάδι για να εκραγούν, και όπως πάντα, η επανάσταση περιμένει την κοινοβουλευτική πρωτοβουλία. Ο τρομακτικός τροχός θα έμπαινε έτσι πάλι σε κίνηση και θα βλέπαμε, τη φορά αυτή, έναν ανταγωνιστή που θα μπορούσε να αποκαλυφθεί ως ο πιο τρομερός από όλους όσους έχουν παλέψει ενάντια στην υφιστάμενη τάξη. Ο ανταγωνιστής αυτός παραμένει ακόμα ινκόγκνιτο και κατοικοεδρεύει, σαν φτωχός διεκδικητής του θρόνου, σε κείνες τις κατακόμβες όπου, μέσα στο θάνατο και την αποσύνθεση, σπέρνεται και ανθίζει η νέα ζωή.


Το κρυφό όνομα αυτού του τρομερού αντιπάλου είναι κομμουνισμός. Τοποθετεί την εξουσία του προλεταριάτου, με όλες της τις συνέπειες, απέναντι στο σημερινό καθεστώς της μπουρζουαζίας. Θα έρθει μια τρομακτική μονομαχία. Πώς θα τελειώσει; Μόνο οι θεοί και οι θεές που πλάθουν το μέλλον το ξέρουν. Σε ό,τι μας αφορά, ξέρουμε μονάχα ότι ο κομμουνισμός, αν και λίγο συζητιέται προς το παρόν, και αν και ζει μια αρρωστιάρικη ζωή σε κρυφές σοφίτες και άθλιο άχυρο, παραμένει ο σκυθρωπός ήρωας για τον οποίο είναι κρατημένος ένας γιγάντιος αν και παροδικός ρόλος στη σύγχρονη τραγωδία, και ο οποίος περιμένει μονάχα το σημάδι για να έλθει στη σκηνή. Δεν πρέπει ποτέ να χάσουμε από τα μάτια μας αυτόν τον ηθοποιό, και από καιρό σε καιρό θα στέλνουμε σινιάλα σχετικά με τις κλεφτές πρόβες με τις οποίες προετοιμάζεται για το ντεμπούτο του. Αυτές οι ανακοινώσεις πιθανό να είναι περισσότερο σημαντικές από όλα τα ρεπορτάζ για τους εκλογικούς ελιγμούς, τους κομματικούς καυγάδες και τις ίντριγκες των υπουργείων. 

[...]

Τι παράξενη χώρα! Παρά την γενική μανία για καταστροφή, πολλά κακά συντηρούνται επειδή οι άνθρωποι φοβούνται πως θα τα αντικαταστήσουν χειρότερα. Με πόση ευχαρίστηση θα γκρέμιζαν τον Λουδοβίκο-Φίλιππο, αυτόν τον μεγάλο και εχέφρονα ελέφαντα. Αλλά φοβούνται το μυριοκέφαλο τέρας, την αυτού μεγαλειότητα τον κυρίαρχο λαό, που θα γινόταν κυβέρνηση. Γι' αυτό και ακόμα και οι αριστοκράτες και εκκλησιαστικοί εχθροί της μπουρζουαζίας που δεν έχουν τυφλωθεί προσπαθούν να συντηρήσουν τον θρόνο του Ιούλη. 

[...]

Η γαλλική μπουρζουαζία η ίδια κουβαλά τον δαίμονα της καταστροφής, και αν και δεν φοβάται ακριβώς την δημοκρατία, φοβάται ωστόσο ενστικτωδώς τον κομμουνισμό, αυτούς τους σκυθρωπούς συντρόφους, που θα εμφανιστούν σαν στρατός εισβολής από αρουραίους από τα συντρίμμια του σημερινού καθεστώτος. Ναι, η γαλλική μπουρζουαζία δεν θα φοβόταν τη δημοκρατία του παλιότερου είδους, δεν θα φοβόταν καν λίγη τρομοκρατία αλά Ροβεσπιέρο. Εύκολα θα συμφιλιωνόταν με αυτή τη μορφή διακυβέρνησης [...] γιατί πάνω απ' όλα, η μπουρζουαζία θέλει τάξη και προστασία των υφιστάμενων νόμων ιδιοκτησίας, αιτήματα που η δημοκρατία μπορεί να ικανοποιήσει τόσο καλά όσο και η βασιλεία. Αλλά αυτοί οι μαγαζάτορες έχουν το ενστικτώδες προαίσθημα ότι η δημοκρατία των καιρών μας δεν θα ήταν η έκφραση των αρχών του 1789, αλλά μονάχα η μορφή υπό την οποία θα εδραιωνόταν ένα νέο και απρόσμενο καθεστώς του προλεταριάτου, με όλα του τα αξιώματα περί κοινότητας της ιδιοκτησίας. Οι μπουρζουάδες είναι συντηρητικοί λόγω υλικής αναγκαιότητας και όχι προσωπικής πεποίθησης, κι ο φόβος στηρίζει όλα όσα υπάρχουν σήμερα.

2 σχόλια:

  1. Απαντήσεις
    1. Σπουδαίος ο Χάινε. Αναλογιστείτε ότι το Κομμουνιστικό Μανιφέστο γράφτηκε 6 χρόνια ΜΕΤΑ από αυτές τις επιστολές.

      Διαγραφή