Τρίτη, 10 Δεκεμβρίου 2013

Μίσος ταξικό: Η αλληλογραφία Gustave Flaubert και George Sand για την Κομμούνα

Φλωμπέρ προς Σάνδη, 31 Μαρτίου 1871:

[....] Έχουμε τώρα την Παρισινή Κομμούνα που επιστρέφει στον πραγματικό Μεσαίωνα! Κυριολεκτικά! Ιδιαίτερα το ζήτημα των ενοικίων είναι εκπληκτικό! Η κυβέρνηση παρεμβαίνει τώρα στα φυσικά δικαιώματα, παρεμβαίνει στα συμβόλαια ανάμεσα στα άτομα. Η Κομμούνα ισχυρίζεται ότι δεν χρωστάμε όσα χρωστάμε, κι ότι μια υπηρεσία δεν πληρώνεται με μια άλλη. Πρόκειται για τεράστιο παραλογισμό και αδικία. [...] Τι να πει κανείς για τους σοσιαλιστές, που μιμούνται τις μεθόδους του Badinguet και του William: απαλλοτριώσεις, καταστολή των εφημερίδων, εκτελέσεις χωρίς δίκη, κλπ; Α, μα τι ανήθικο τέρας που είναι ο όχλος! Και πόσο εξευτελιστικό να είσαι άνθρωπος!



Σας αγκαλιάζω!

Φλωμπέρ προς Σάνδη, 3 Απριλίου 1871:

[...] Το χειρότερο ξέρετε ποιο είναι; Ότι το συνηθίζουμε. Ναι! Το συνηθίζουμε. Συνηθίζουμε να ζούμε χωρίς το Παρίσι, να μην ανησυχούμε για αυτό πια, και σχεδόν να σκεφτόμαστε πως δεν υπάρχει πια.

[...]

Τι οπισθοδρόμηση! Τι βάρβαροι! [...] Φτωχή Γαλλία, δεν θα ελευθερωθεί ποτέ απ' τον Μεσαίωνα!

[...]

Ω! Σας βεβαιώνω ότι η καρδιά μου είναι βαριά!

[...]

Έχω ξαναρχίσει τον Πειρασμό του Αγίου Αντωνίου, και εργάζομαι πυρετωδώς.

Σάνδη προς Φλωμπέρ, 28 Απριλίου 1871:

Ασφαλώς δεν σας ξέχασα! Είμαι λυπημένη, λυπημένη, δηλαδή, είμαι σοκαρισμένη που κοιτάζω την άνοιξη, που έχω δουλειές, που μιλώ σαν να μην συμβαίνει τίποτε. Αλλά δεν μπόρεσα να βρω λεπτό μόνη μου μετά από αυτό το φρικτό περιστατικό χωρίς να πέσω σε βαριά απελπισία. Κάνω μεγάλες προσπάθειες για να την αποφύγω. Δεν θέλω να αποθαρρυνθώ. Δεν θέλω να αρνηθώ το παρελθόν και να τρέμω το μέλλον. Αλλά είναι η βούλησή μου, είναι η λογική μου που αντιστέκεται σε μια βαθιά εντύπωση που είναι αξεπέραστη ως τα τώρα.

[...] Για μένα, το πείραμα ατιμίας απ' το οποίο διέρχεται το Παρίσι δεν αποδεικνύει τίποτε σε βάρος της αιωνίας προόδου των ανθρώπων και των πραγμάτων, και, εφόσον έχω κατακτήσει αρχές στον νου μου, καλές ή κακές, αυτές ούτε συντρίφθηκαν ούτε άλλαξαν εξαιτίας του. [...] Η περιφρόνηση της Γαλλίας μπορεί να είναι η καλύτερη τιμωρία για την τρομερή δειλία με την οποία οι Παριζιάνοι υπέκυψαν στην εξέγερση και τους τυχοδιώκτες της. 

[...]

Δεν μου λέτε σε τι κατάσταση βρήκατε τη χαριτωμένη φωλίτσα σας στο Croisset. Την κατέλαβαν οι Πρώσσοι. Σας την κατέστρεψαν, σας την βρώμισαν, σας την λήστεψαν; Τα βιβλία σας, τα μπιμπελό σας, τα βρήκατε όλα; Σεβαστήκαν το όνομά σας, τον χώρο εργασίας σας; 

[...]

Φλωμπέρ προς Σάνδη:

[...]

Για να μη σκέφτομαι άλλο για την δυστυχία των κοινών ή τη δική μου, βυθίστηκα και πάλι με μανία στον Πειρασμό του Αγίου Αντωνίου, και αν δεν με ενοχλήσει τίποτε και συνεχίσω μ' αυτό τον ρυθμό, θα τον έχω τελειώσει ως τον επόμενο χειμώνα.  [...]

Όσο για την Κομμούνα, που θα σβήσει σύντομα, είναι η τελευταία έκφανση του Μεσαίωνα. Η τελευταία, ας ελπίσουμε!

Μισώ τη δημοκρατία (τουλάχιστον το είδος της που κατανοούν οι Γάλλοι), δηλαδή την εξύψωση του οίκτου πάνω από τη δικαιοσύνη, την άρνηση του δικαίου, με δυο λόγια, την αντικοινωνικότητα.

Η Κομμούνα δίνει συγχωροχάρτι στους φονιάδες, όπως ο Ιησούς συγχωρούσε τους κλέφτες, και αυτοί λεηλατούν τις οικείες των πλουσίων, διότι έχουν μάθει να καταριούνται τον Λάζαρο, που δεν ήταν κακός πλούσιος, αλλά απλώς πλούσιος. Το "η δημοκρατία είναι υπεράνω κάθε κριτικής" είναι ισοδύναμο της πίστης: "Ο πάπας είναι αλάνθαστος!" Πάντα δόγματα! Πάντα θεοί!

[...]

Το μόνο λογικό είναι μια κυβέρνηση μανδαρίνων, εφόσον οι μανδαρίνοι γνωρίζουν κάτι ή ακόμα και πολλά πράγματα. Ο λαός είναι αιώνιο βρέφος, και θα βρίσκεται (στην ιεραρχία των κοινωνικών στοιχείων) πάντα στην τελευταία σειρά, διότι είναι αριθμός, μάζα, το απέραντο. Λίγη σημασία έχει αν πολλοί αγρότες μάθουν να διαβάζουν και δεν ακούνε πια τον ιερέα. Σημασία έχει άνθρωποι σαν τον Ρενάν και τον Λιτρέ να μπορούν να ζουν και να εισακούγονται! Η ασφάλειά μας πλέον βρίσκεται μοναχά στα χέρια μιας νόμιμης αριστοκρατίας, εννοώ δηλαδή, μιας πλειοψηφίας που δεν την αποτελούν απλώς αριθμοί.

Αν ήταν πιο πεφωτισμένοι, αν υπήρχαν περισσότεροι Παριζιάνοι με γνώσεις ιστορίας, δεν θα χρειαζόταν να υπομένουμε ούτε τον Γκαμπέτα, ούτε την Πρωσία, ούτε την Κομμούνα.

[...]

Φλωμπέρ προς Σάνδη, 10 Ιουνίου 1871:

Αγαπημένη μου δασκάλα,

Ποτέ δεν επιθύμησα ή χρειάστηκα περισσότερο να σε δω από ό,τι τώρα. Μόλις επέστρεψα απ' το Παρίσι και δεν ξέρω με ποιον να μιλήσω. Ασφυκτιώ. Πνίγομαι, ή μάλλον είμαι απόλυτα αποθαρυμμένος.

Η μπόχα των πτωμάτων με αηδιάζει λιγότερο απ' το μίασμα του εγωισμού που εκπέμπει κάθε στόμα. Η θέα των ερειπίων δεν είναι τίποτα μπροστά στην μεγάλη παρισινή τρέλα. με πολύ λίγες εξαιρέσεις, θεωρώ ότι όλοι είναι για δέσιμο. 

Ο μισός πληθυσμός θέλει να πνίξει τον άλλο μισό και αντιστρόφως. Αυτό το βλέπεις ξεκάθαρα ως περαστικός.

[...]

Από την γενική τρέλα εξαιρώ τον Ρενάν, που αντιθέτως μου φάνηκε πολύ φιλοσοφικός, και τον καλό Σουλιέ που μου μήνυσε να σου στείλω χίλια τρυφερά μηνύματα.

Έχω συλλέξει έναν όγκο από φριχτές και αδημοσίευτες λεπτομέρειες με τον οποίο δεν θα σε επιβαρύνω. 

Το ταξιδάκι μου στο Παρίσι μου δημιούργησε μεγάλη αναστάτωση, και θα δυσκολευτώ να ξανακαθίσω στη δουλειά μου.

[...]

18 σχόλια:

  1. Εξαιρετικά ενδιαφέρον κείμενο.

    Ωστόσο, υπάρχει μια έλλειψη στην αρχή του κειμένου σου. Ο Φλομπέρ λέει για "σοσιαλιστές που μιμούνται τις μεθόδους του Baindguet και του William", αλλά ποιοι είναι τάχα αυτοί οι δύο; Ο πρώτος είναι τυπογραφικό λάθος ή λάθος πληκτρολόγησης, πρόκειται για Badinguet και είναι το ειρωνικό παρατσούκλι που χρησιμοποιούσαν οι Γάλλοι για τον Λουδοβίκο Βοναπάρτη, τον αυτοκράτορα Ναπολέοντα τον 3ο. Ο δεύτερος είναι απλούστατα ο αυτοκράτορας Γουλιέλμος της Πρωσίας, Ο λαός του Παρισιού τους κορόιδευε και τους δυο και έφτιαχνε γελοιογραφίες όπου τους παράσταινε μαζί.

    Μεταφραστικά, δεν στέκει το William (προφανώς έχεις αγγλικό πρωτότυπο) διότι ο Φλομπέρ θα έγραψε Guillaume ή Wilhelm και πρέπει, θαρρώ, να το κάνεις "μεθόδους του Ναπολέοντα και του Γουλιέλμου" για να καταλαβαίνει και ο αναγνώστης. Αλλά αυτό εσύ το αποφασίζεις.

    Προσθήκη: Βρήκα το πρωτοτυπο, και λέει:
    Que dire des socialistes qui imitent les procédés de Badinguet et de Guillaume : réquisitions, suppressions de journaux, exécutions capitales sans jugement, etc.? Ah ! quelle immorale bête que la foule, et qu'il est humiliant d'être homme !

    H "καταστολή" των εφημερίδων πρέπει να είναι απλώς "κλείσιμο", νομίζω.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μάλιστα. Εντυπωσιακό --αν και μπορεί να το φανταστεί κανείς από τον τρόπο που περιγράφει το 1848 στην "Αισθηματική αγωγή".

    Ο τρόπος όμως αυτός, να πούμε, είναι αριστουργηματικός από την άλλη --θυμίζω τον θαυμασμό του Μαρξ για τον Μπαλζάκ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ώπα. Μαρξιστικά ομιλώντας, είναι γνωστό ότι ο Λούκατς, που αναλαμβάνει την θεωρητική υπεράσπιση του ρεαλισμού πατώντας πάνω στον θαυμασμό των Μαρξ και Ένγκελς για τον Μπαλζάκ, τον ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΤΕΙ στον Φλωμπέρ στο "Ιστορικό μυθιστόρημα", στη βάση της αντιπαράθεσης μεταξύ προοδευτικού ρόλου της αστικής τάξης ΠΡΙΝ το 1848 και αντιδραστικού της ρόλου μετά. Βεβαίως, δεν αναφέρεται στην "Αισθηματική αγωγή" αλλά στο "Σαλαμπό" στο συγκεκριμένο βιβλίο. Και νομίζω ότι έχει αρνητικότατη στάση απέναντι στον Φλωμπέρ γενικότερα ο Λούκατς, αλλά θα πρέπει να δω και άλλα του κείμενα για να θυμηθώ.

      Διαγραφή
    2. Ε, εντάξει λοιπόν, ας βγάλω το κομμάτι με Μαρξ και Μπαλζάκ να μείνει το υπόλοιπο. Το αριστουργηματικό, να το πω έτσι, δεν είναι συνάρτηση του -ξερωγώ- προοδευτικού. Αλλά δεν λέω τίποτα καινούριο, και να πω την αλήθεια βαριέμαι να ξανακάνω αυτή την κουβέντα αν μου την πέσει ο γνωστός σχολιαστής που μ' έχει βάλει στο μάτι.

      Διαγραφή
  3. Δεν ξέρω από πού πήρες τα συγκεκριμένα πολύ αποκαλυπτικά αποσπάσματα, υπάρχει πάντως το κλασσικό βιβλίο του Paul Lidsky "Les écrivains contre la Commune"[1970] (Paris/La découverte) στην επανέκδοση του 2010 με επίμετρο για την θετική πρόσληψη της Κομμούνας στο γαλλικό αφήγημα...
    Επίσης, πολύ ενδιαφέρον το Pierre Gascard "Rimbaud et la Commune" (Idées/Nrf, 1971) και το πολύ πρόσφατο Kristin Ross "Rimbaud, la Commune de Paris et l'invention de l'histoire spatiale" (Les Prairies Ordinaires, 2013)
    Ενδιαφέρον έχει και μια σύγκριση των λογοτεχνικών κειμένων του Ουγκώ με τις ομιλίες του στη Βουλή και την καταστολή της εξέγερσης των εργατών του 8ου διαμερίσματος του Παρισιού του οποίου ήταν δήμαρχος.... Το ίδιο ισχύει και για τον Ζολά (ιδιαίτερα τα άρθρα του ενάντια στην Κομμούνα και στο παρισινό προλεταριάτο, Julie Moens "Zola l'imposteur", Bruxelles / Aden,)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τα αποσπάσματα είναι από το The George Sand-Gustave Flaubert Letters, Λονδίνο, Duckworth.

      Το βιβλίο του Lidsky το έχω υπόψη, αλλά δεν το έχω. Το βιβλίο της Ross δεν είναι πρόσφατο, μεταφράστηκε πρόσφατα στα γαλλικά (πρωτότυπο στα αγγλικά).

      Ευχαριστώγια την αναφοράστο Zola l'Imposteur,δεν το γνώριζα. Ούτε του Gascard.

      Διαγραφή
    2. σωστή η διευκρίνηση για το βιβλίο της Ross, δική μου παράλειψη (μιας και λόγω συνήθειας και γλωσσικής ευκολίας παρακολουθώ πιο εύκολα τηνισπανόφωνη και γαλλόφωνη βιβλιογραφία)

      Διαγραφή

  4. Τον απέθαντο έχει ο σαλιαγκός σχολιαστής;
    Ε, Γκιγιώμ!Δεν τεζάρεις με τίποτις;

    rednready2

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Μιλάμε για αυτή τη Σανδη; http://www.rizospastis.gr/storyPlain.do?id=2628182&action=print
    (απο δημοσίευμα της ουμανιτε)

    gsku

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. πράγμα που μας υποδεικνύει πόσο προσεκτικοί πρέπει να είμαστε όταν διαλέγουμε από τα λόγια κάποιου άλλου από την ασφάλεια της χρονικής, γεωγραφικής αλλά και πολιτισμικής απόστασης. Κι ακόμη, ότι οι άνθρωποι είναι πολύπλοκα κι αντιφατικά πλάσματα.

      Διαγραφή
    2. Εναλλακτικά, μας υποδεικνύει την ύπαρξη σοβαρών διαφορών ανάμεσα στην επανάσταση του 1848 και την Κομμούνα του 1871--ζήτημα τόσο κεφαλαιώδους σημασίας για την ιστορία του μαρξισμού που μετά την εμπειρία της δεύτερης οι Μαρξ και Ένγκελς προχώρησαν σε ανασκευή του Μανιφέστου που γράφτηκε στην πρώτη.

      Διαγραφή
    3. "Ο Κάουτσκι δε μπορεί να μην ξέρει ότι ο Μαρξ κι ο Έγκελς, στα γράμματά τους και στα συγγράμματά τους, μιλήσανε πολλές φορές για δικτατορία του προλεταριάτου, πριν και μετά την Κομμούνα. Ο Κάουτσκι δε μπορεί να μην ξέρει ότι ο τύπος «δικτατορία του προλεταριάτου» δεν είναι παρά μια έκφραση, ιστορικά πιο συγκεκριμένη και επιστημονικά πιο ακριβής του φυσικού καθήκοντος του προλεταριάτου, που είναι «να σπάσει» την αστική κυβερνητική μηχανή, καθήκον που ο Μαρξ κι ο Έγκελς μιλήσανε γι’ αυτό από το 1852 ως το 1891, δηλαδή σαράντα ολόκληρα χρόνια, χρησιμοποιώντας την πείρα της επανάστασης του 1848 και προπαντός του 1871.

      [...]

      επαναστατική δικτατορία του προλεταριάτου είναι η χρήση της βίας ενάντια στην αστική τάξη· και η χρήση αυτή της βίας επιβάλλεται προπαντός όπως τόχουνε διεξοδικά και πολλές φορές εξηγήσει ο Μαρξ κι ο Έγκελς (ιδιαίτερα στον Εμφύλιο Πόλεμο στη Γαλλία και στον πρόλογο αυτού του έργου) από την ύπαρξη του μιλιταρισμού και της γραφειοκρατίας. Και ακριβώς στα 1870-1880, όταν διατύπωνε ο Μαρξ την παρατήρησή του, οι θεσμοί αυτοί δεν υπήρχαν στην Αγγλία και στην Αμερική. Σήμερα υπάρχουνε και στην Αγγλία και στην Αμερική.

      [...]

      Ο Μαρξ και ο Έγκελς δώσανε για την Κομμούνα του Παρισιού μια βαθύτατη ανάλυση. Δείξανε πως η αξία της βρισκότανε στην προσπάθεια της να σπάσει, να καταστρέψει «ολόκληρη την κρατική μηχανή». Το σημείο αυτό είχε για το Μαρξ και τον Έγκελς τόσο μεγάλη αξία, που το εισαγάγανε στα 1872 σα διόρθωση στο «παλιωμένο» εδώ και κει πρόγραμμα του Κομμουνιστικού Μανιφέστου. Ο Μαρξ και ο Έγκελς δείξανε πως η Κομμούνα εκμηδένιζε το στρατό και τη γραφειοκρατία, εκμηδένιζε τον κοινοβουλευτισμό, κατάστρεφε την «παρασιτική αυτή εκβλάστηση που είναι το κράτος» κτλ., κτλ. Ο σοφότατος Κάουτσκι, με το νυχτερινό σκουφί στο κεφάλι, ξαναμασάει αυτά που χίλιες φορές έχουν επαναλάβει οι φιλελεύθεροι καθηγητές, τα ίδια τα παλιά για την «καθαρή δημοκρατία»."
      Λένιν, Η προλεταριακή επανάσταση και ο αποστάτης Κάουτσκι, http://leninreloaded.blogspot.com/2012/12/vi-lenin.html

      Γιατί λοιπόν ένα θέμα που έχει επισημανθεί εδώ και 90 χρόνια, αυτό της χαώδους διαφοράς ανάμεσα στην αποτυχημένη ΑΣΤΙΚΗ επανάσταση του 1848 και της πρώτης ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΚΗΣ επανάστασης της παγκόσμιας ιστορίας, της διαφοράς των αιτημάτων τους και του τι σήμαιναν για την αστική τάξη, το πετάμε στα σκουπίδια και μιλάμε για ...την πολυπλοκότητα και αντιφατικότητα του ανθρώπου;

      Επειδή δεν έχουμε ιστορική και θεωρητική συνείδηση, για αυτό.

      Διαγραφή
    4. τι να πω βρε Αντώνη, μπορεί να μην έχω ιστορική και θεωρητική συνείδηση, να είμαι κι εγώ μια Ζωή Βαλάση της μαρξιστικής θεωρίας. Αν και όταν λέω ότι πρέπει να είμαστε προσεκτικοί "όταν διαλέγουμε από τα λόγια κάποιου άλλου από την ασφάλεια της χρονικής, γεωγραφικής αλλά και πολιτισμικής απόστασης" (κι αυτό προφανώς περιλαμβάνει κάθε αναφορά σε οποιονδήποτε) δεν νομίζω ότι μου λείπει η ιστορική συνείδηση. Τις λεπτομέρειες, είναι αλήθεια, δεν τις ξέρω όλες.

      Διαγραφή
  6. http://www.youtube.com/watch?v=E8umFV69fNg

    Αστική ευγένεια = έλα να σε κάνω συνέταιρο (αν έχεις το πακέτο) ή δούλο (αν δεν έχεις το πακέτο) ή να σε κάνω εμπόρευμα ή έξοδα κυκλοφορίας του εμπορεύματος



    "Ο λαός είναι αιώνιο βρέφος, και θα βρίσκεται (στην ιεραρχία των κοινωνικών στοιχείων) πάντα στην τελευταία σειρά, διότι είναι αριθμός, μάζα, το απέραντο. Λίγη σημασία έχει αν πολλοί αγρότες μάθουν να διαβάζουν και δεν ακούνε πια τον ιερέα. Σημασία έχει άνθρωποι σαν τον Ρενάν και τον Λιτρέ να μπορούν να ζουν και να εισακούγονται! Η ασφάλειά μας πλέον βρίσκεται μοναχά στα χέρια μιας νόμιμης αριστοκρατίας, εννοώ δηλαδή, μιας πλειοψηφίας που δεν την αποτελούν απλώς αριθμοί."

    Έγραψε τ' ανείπωτα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. «Ο λαός είναι αιώνιο βρέφος, και θα βρίσκεται (στην ιεραρχία των κοινωνικών στοιχείων) πάντα στην τελευταία σειρά, διότι είναι αριθμός, μάζα, το απέραντο.»

      Δεν ξέρω αν βοηθάει, και με επιφύλαξη γιατί δεν έχω το πρωτότυπο*, υπάρχει εδώ μια λανθάνουσα στρατιωτική μεταφορά (παρηχητικός συνειρμός). enfant [νήπιο] = infinité [άπειρο] = infanterie [πεζικό] (ετυμολ.: στρατός "νηπίων", ατόμων πολύ νέων για να πολεμούν έφιπποι GRobert). Να προσθέσω και το μάλλον αναχρονιστικό στοιχείο σε σχέση με την (φροϊδική) ψυχοθεραπεία των "νευρώσεων πολέμου" (shell shock), όπου ο (παλιμ)παιδισμός (ναρκισσιστική παλινδρόμηση, πολύμορφη διαστροφή) αποτελούσε την αιτιολογία τής "ασθένειας", ενώ ως θεραπευτικός στόχος είχε τεθεί η μετατροπή των νοσούντων σε "απαθείς τεχνικούς πολέμου" [=εγωική αποκατάσταση] (Ε.Σίμελ, αγαπημένος ψυχ. τού Αντόρνο).

      * ίσως ο συγγραφέας τσελεμεντέδων γλωσσολογικής που σχολιάζει πιο πάνω μπορεί να βοηθήσει.

      Διαγραφή
  7. μπορειτε να μου προτεινετε καποια βιβλια για την κομμουνα εκτος απο τον εμφυλιο πολεμο του Μαρξ που εχω διαβασει;

    Ευχαριστω

    no pasaran

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Λένιν, "Στη Μνήμη της Κομμούνας", http://leninreloaded.blogspot.com/2012/01/vi-lenin.html
      Σημειώσεις από την παρέμβαση του Ένγκελς για την Κομμούνα, http://www.komep.gr/2011-teyxos-3/shmeioseis-apo-thn-parembash-toy-frintrix-engkels-gia-thn-parisinh-kommoyna
      Ένγκελς, Εισαγωγή στο Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία, http://wwwpraxisred.blogspot.com/2011/10/friedrich-engels.html
      Ο Β.Ι. Λένιν για την Παρισινή Κομμούνα (από το Κράτος και επανάσταση), http://erodotos.wordpress.com/2011/05/29/lenin-kommoyna/
      Badiou, Η κομμουνιστική υπόθεση, κεφ. "Η Παρισινή Κομμούνα"
      Πράξεις και ντοκουμέντα της παρισινής κομμούνας, http://www.marxistbooks.gr/kommuna.htm
      Τηλ.Λουγγής, Η Κομμούνα του 1871, http://www.komep.gr/2001-teyxos-3/h-kommoyna-toy-1871
      Ετικέτα "Κομμούνα", http://mauroflight.wordpress.com/category/κομμούνα/

      Διαγραφή