Πέμπτη, 26 Δεκεμβρίου 2013

Πλαστογραφώντας τον Λένιν: "Στρατηγική της δυαδικής εξουσίας"

Στο "Προς τον δημοκρατικό σοσιαλισμό", ο Πουλαντζάς χαρακτηρίζει επανηλειμμένα την λενινιστική έννοια της "δυαδικής εξουσίας" ως "στρατηγική" έννοια, κι έτσι η δυαδική εξουσία εμφανίζεται ως "λενινιστική στρατηγική":
-Αν είναι προχειρότητα να ταυτίζεται αυτή η αντίληψη με μια στρατηγική εφόδου του τύπου "παραμονή της αποφασιστικής μάχης" [...] 
- για τη στρατηγική του τύπου διπλής εξουσίας η αποφασιστική αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων δεν συντελείται μέσα στο Κράτος [...] 
- "ο ρεφορμισμός δεν παύει να είναι ένας υπολανθάνων κίνδυνος: δεν είναι ένα ενδογενές ελάττωμα κάθε στρατηγικής που διαφέρει από εκείνη της διπλής εξουσίας" [...]
- "το κριτήριο του ρεφορμισμού δεν είναι τόσο αποφασιστικό όσο στη στρατηγική της διπλής εξουσίας" [...] 
- "ο αγώνας των λαϊκών μαζών που αποβλέπει στην αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων μέσα στο Κράτος, αντί της μετωπικής στρατηγικής τύπου διπλής εξουσίας" [...] 
- "Στη στρατηγική της διπλής εξουσίας" [...] 
- "Εγκαταλείπω μια στρατηγική διπλής εξουσίας δεν σημαίνει ότι ξεφορτώνομαι το ζήτημα της ιδιαίτερης υλικότητας του Κράτους"[...] 
- "αντίθετα προς την "αβανγκαρντίστικη" στρατηγική της διπλής εξουσίας" [...]
Αναμφίβολα, ένας από τους καλύτερους τρόπους να πείσεις τους αναγνώστες σου ότι αυτό για το οποίο μιλάς έχει μια αυθύπαρκτη και αντικειμενική υπόσταση έξω από σένα και τις δικές σου ρητορικές ή ιδεολογικές επιδιώξεις και προθέσεις, είναι να το επαναλαμβάνεις διαρκώς. Όταν σε ένα κείμενο "η στρατηγική της δυαδικής εξουσίας" έχει τουλάχιστον οκτώ αναφορές, η αίσθηση που αποκομίζει αυτός που διαβάζει είναι πως υπάρχει κάτι στον Λένιν που ονομάζεται "στρατηγική της δυαδικής εξουσίας." Και πραγματικά, ο Γ. Καλαμπόκας, ο οποίος χαρακτηρίζει τη "δυαδική εξουσία" "την κεντρική στρατηγική για την οικοδόμηση της αριστερής ηγεμονίας" δεν λέει απλώς κάτι που είναι αυστηρά άνευ νοήματος λενινιστικά (μιας και για τον Λένιν η δυαδική εξουσία είναι βήμα προς την προλεταριακή δικτατορία και όχι προς την "αριστερή ηγεμονία"), λέει και κάτι που υιοθετεί συνάμα τον ισχυρισμό του Πουλαντζά ότι η "δυαδική εξουσία" αποτελεί λενινιστική "στρατηγική." Και δεν είναι ο μόνος, ασφαλώς.

Πόσο παράξενο λοιπόν που ο Λένιν, στα δύο κείμενα που παραθέσαμε και που αφιερώνει στην έννοια αυτή, το "Για τη δυαδική εξουσία" της 9ης Απρίλη του 1917 και το "Έχει εξαφανιστεί η δυαδική εξουσία;" της 2 Ιούνη του 1917, δεν χρησιμοποιεί ούτε μία φορά τη λέξη "στρατηγική"!

Αλλά γιατί να την χρησιμοποιήσει; Γιατί να αποκαλέσει την δυαδική εξουσία "στρατηγική";

Ας συμβουλευτούμε έναν απλό και ταπεινό ορισμό της "στρατηγικής": "ένα σχέδιο η μία δράση που έχει σχεδιαστεί για την επίτευξη ενός συγκεκριμένου στόχου." Είναι η δυαδική εξουσία "στρατηγική";

Το στρατηγικό σχέδιο εξυπακούει ενσυνείδητο σχεδιασμό. Ποιανού "ενσυνείδητο σχεδιασμό" αποδεικνύει η δυαδική εξουσία που διαπιστώνει στη Ρωσία της άνοιξης του 1917 ο Λένιν; 
Η πιο αξιοσημείωτη ιδιομορφία της επανάστασής μας βρίσκεται στο ότι δημιούργησε μια δυαδική εξουσία. Το γεγονός αυτό πρέπει, πρώτα απ’ όλα, να το καταλάβουμε εμείς οι ίδιοι. Αν δεν το καταλάβουμε, δεν μπορούμε να προχωρήσουμε. Πρέπει να ξέρει κανείς να συμπληρώσει και να διορθώσει π.χ. τις παλιές «διατυπώσεις» του μπολσεβικισμού, γιατί, όπως αποδείχτηκε, ήταν γενικά σωστές, η συγκεκριμένη όμως πραγματοποίησή τους παρουσιάστηκε διαφορετική. Για δυαδική εξουσία κανένας δεν σκεπτόταν πρωτύτερα και ούτε μπορούσε να σκεφτεί.
Σίγουρα όχι των Μπολσεβίκων και του Λένιν, λοιπόν. Αν ήταν "στρατηγική", η δυαδική εξουσία δεν θα ήταν κάτι που έπρεπε να "καταλάβουν", ούτε θα ήταν κάτι για το οποίο "κανένας δεν σκεπτόταν" νωρίτερα "και ούτε μπορούσε να σκεφτεί." Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός άλλωστε ότι μόνο εκ των υστέρων συνειδητοποιεί ο Λένιν τις ομοιότητες ανάμεσα στην κατάσταση στη Ρωσία και την Παρισινή Κομμούνα, διαισθανόμενος, ακριβώς λόγω των ομοιοτήτων, ότι εδώ συμβαίνει κάτι κρίσιμο για το επαναστατικό μέλλον.

Η λέξη "στρατηγική" επίσης περιγράφει τον σχεδιασμό για την επίτευξη ενός συγκεκριμένου στόχου, και διαστέλλεται από την "τακτική" επειδή είναι "μακροπρόθεσμη" (βλ. ορισμό Random House). Αλλά δείξαμε διεξοδικά ότι η "δυαδική εξουσία" ούτε είναι ούτε μπορεί να είναι "σκοπός" (είναι απλώς μέσο και προϋπόθεση), καθώς και ότι είναι μια ορισμικά βραχυπρόθεσμη κατάσταση -- και αυτό δεν είναι καθόλου ζήτημα του πώς "διαβάζεται" όπως ισχυρίζεται ο Γ. Καλαμπόκας, που θέλει να την δει (όχι αυτή την ίδια βέβαια, αλλά μια ντεκαφεϊνέ εκδοχή της) ως κατάσταση διαρκείας· η παροδικότητα της δυαδικής εξουσίας είναι γραμμένη με κεφαλαία γράμματα στις αναλύσεις του Λένιν.

Συνεπώς, ο Λένιν δεν μιλά ποτέ για "στρατηγική της δυαδικής εξουσίας" επειδή η φράση είναι πολλαπλά παράλογη. Η "δυαδική εξουσία" δεν είναι "στρατηγική" και δεν μπορεί να είναι. Ο Λένιν περιγράφει απλώς μια de facto κατάσταση η οποία δημιουργήθηκε μέσω της δράσης των οργανωμένων εργατικών μαζών, και την περιγράφει επειδή βλέπει σ' αυτή --σωστά-- μια πολύ σημαντική ευκαιρία για την ανατροπή της αδύναμης Προσωρινής Κυβέρνησης, με την προϋπόθεση ότι οι Μπολσεβίκοι θα αποκτήσουν έλεγχο των Σοβιέτ. Εκεί έγκειται το ζήτημα της τακτικής (όχι της στρατηγικής) του Λένιν και καθόλου στην ικανότητά του να "γεννήσει" τη δυαδική εξουσία.

Πρώτη παραχάραξη λοιπόν του κυρίου Πουλαντζά και των επιγόνων του είναι η αναγωγή της δυαδικής εξουσίας στον Λένιν σε στρατηγική. "Στρατηγική" βεβαίως είναι το όραμα του κυρίου Πουλαντζά για "αριστερή κυβέρνηση" που θα την στηρίζουν "τα νέα κινήματα" στα πλαίσια του σουρεαλιστικά α-νόητου σεναρίου μιας "δυαδικής αριστερής εξουσίας". Αυτό μπορεί να ονομαστεί "στρατηγική" και μπορεί πράγματι να ευοδωθεί με τον μόνο τρόπο που είναι εφικτός: επιτρέποντας στους πιο ικανούς από τους αναγνώστες του κυρίου Πουλαντζά να αποκτήσουν υπουργικά χαρτοφυλάκια και καλύτερες προσβάσεις στην Black Rock και την J.P. Morgan, αφού έχουν πείσει την εργατική τάξη ότι θα αποτελέσει, στο πλάι τους, μια "άλλη εξουσία" (που δεν θα έχει όμως το δικαίωμα, αν νιώσει εξαπατημένη, να αντιταχθεί σ' αυτούς, επειδή η "ανοιχτή αντίθεση ανάμεσα στις δύο αυτές εξουσίες υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να λυθεί υπέρ ενός τρίτου κατεργάρη, της αστικής τάξης", όπως σημειώνει ο προστάτης Άγιος των κατεργαραίων).

Το ότι ο κύριος Πουλαντζάς εκπονεί τέτοια πλάνα, όμως, δεν σημαίνει ότι εκπόνησε άλλα αντίστοιχα ο Λένιν. Η δυαδική εξουσία δεν είναι κέικ για να την φτιάχνει κανείς με συνταγές, ούτε πίτσα για να την παραγγέλνει. Είναι μια σπάνια συγκυριακή κατάσταση η οποία δημιουργείται λόγω της σύμπτωσης της αδυναμίας του κράτους και της ένοπλης ισχύος της οργανωμένης εργατικής τάξης, και η οποία διευκολύνει την αποτελεσματική προλεταριακή επανάσταση.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου