Σάββατο, 28 Δεκεμβρίου 2013

Ένα διακριτό στοιχείο αυτού που ονομάζουμε "πραγματικό ιμπεριαλισμό"

Χορηγοί του Open University Business School
Διαβάζουμε στον Ριζοσπάστη:

Προς τι οι επώνυμες έδρες;

Αρχισε να εφαρμόζεται ο θεσμός των επώνυμων εδρών στα Πανεπιστήμια. Για παράδειγμα, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας δημιούργησε τρεις επώνυμες έδρες που χρηματοδοτεί η ΔΕΗ και με τη συνεργασία της στο περιεχόμενο, με γνωστικά αντικείμενα τη «Διαχείριση καινοτομίας - επιχειρηματικότητα - διασυνοριακές συνεργασίες» η πρώτη, τις «Κατεργασίες μορφοποίησης υλικών για εφαρμογές σε συστήματα παραγωγής ενέργειας» η δεύτερη και τις «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και διαχείριση ενεργειακών πόρων» η τρίτη. Ως στρατηγικοί στόχοι της συνεργασίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας με τη ΔΕΗ ορίζονται, μεταξύ άλλων, «η ανάδειξη της Δυτικής Μακεδονίας σε σημαντικό πρότυπο περιφερειακό κέντρο της Ευρώπης για την προαγωγή της εκπαίδευσης και της έρευνας, κυρίως σε θέματα που αφορούν τον τομέα της ενέργειας, η εκπαίδευση, πρακτική εξάσκηση και εξειδίκευση φοιτητών». Ηδη, λοιπόν, οι επιχειρηματικοί όμιλοι ενισχύουν τη δράση τους στα Πανεπιστήμια. Με το περιεχόμενο των εδρών γίνεται προσαρμογή σπουδών και έρευνας στους στόχους ανάπτυξης των μονοπωλίων, μετατροπή των Πανεπιστημίων σε πλήρη εξαρτήματα των καπιταλιστών, υποταγή φοιτητών και αποφοίτων στην κερδοφορία.

***

Το λεγόμενο "corporate university", το "επιχειρηματικό πανεπιστήμιο", δεν είναι κάτι νέο στις χώρες του πιο αναπτυγμένου καπιταλισμού όπως οι ΗΠΑ. Αυτό που είναι σχετικά νέο, βρίσκεται δηλαδή στα σκαριά εδώ και γύρω στα 10 με 15 χρόνια σε χώρες όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, είναι η ανάπτυξή του και σε χώρες που βρίσκονται σε χαμηλότερες βαθμίδες στην ιμπεριαλιστική αλυσίδα.

Το "επιχειρηματικό πανεπιστήμιο" έχει δύο μορφές: η πρώτη είναι η ίδρυση οιονεί πανεπιστημίων, αλλά στην πραγματικότητα σχολών επιχειρηματικής εκπαίδευσης, τα οποία  δημιουργούνται απευθείας από τις ίδιες τις γιγάντιες πολυεθνικές, και  τα οποία αποσκοπούν στην εκπαίδευση υπαλλήλων με τις δεξιότητες που απαιτεί η αύξηση της ανταγωνιστικότητας των εταιριών.  Σύμφωνα με την wikipedia, υπάρχουν σήμερα 2.000 τέτοια ιδρύματα, κυρίως στις ΗΠΑ.

Η δεύτερη μορφή του "επιχειρηματικού πανεπιστημίου" περιλαμβάνει την σταδιακή διείσδυση στο "παραδοσιακό" πανεπιστήμιο των επιχειρήσεων, με τη μορφή χρηματοδότησης εδρών που αναφέρεται στο πιο πάνω άρθρο, και που αφορά τμήματα και σχολές με πιο άμεση σχέση με την παραγωγή και τα συμφέροντα των μονοπωλίων. Έτσι, στα τμήματα Φυσικής και Μηχανικής διεισδύουν οι ενεργειακοί κολοσσοί -- οι εταιρείες εξόρυξης φυσικού αερίου, για παράδειγμα. Στα τμήματα Ιατρικής, Βιολογίας και Χημείας, τα φαρμακευτικά μονοπώλια και οι εταιρείες που παράγουν (πανάκριβα) ιατρικά μηχανήματα. Στα τμήματα Οικονομικών και Διοίκησης, οι τράπεζες και οι κολοσσοί διαχείρισης επενδύσεων (Deloitte and Touche, J.P. Morgan, Black Rock, κλπ). Στα τμήματα Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών και στα τμήματα Νομικής, ο διοικητικός-πολιτικός-νομοθετικός βραχίονας των ευρωπαϊκών μονοπωλίων των Βρυξελλών και της ΕΕ.

Στις σημερινές συνθήκες ύφεσης, όπου η κρατική χρηματοδότηση των δημόσιων πανεπιστημίων πέφτει κατακόρυφα, με πολύ μεγάλες συνέπειες όχι απλώς στη μισθοδοσία αλλά και στην ίδια τη βιωσιμότητα τμημάτων και προγραμμάτων σπουδών, η διείσδυση των μονοπωλίων προβάλλεται, συχνότατα μέσα στο ίδιο το πανεπιστήμιο και από ανώτερους πανεπιστημιακούς, ως "μάνα εξ ουρανού." Η κρίση, με άλλα λόγια, έχει συνδράμει τα μέγιστα στην κάμψη των έτσι κι αλλιώς ισχνών αντιστάσεων στην μονοπωλιακή διείσδυση στο παραδοσιακό πανεπιστήμιο, που σε αντίθεση με τα πρώτου είδους "επιχειρηματικά πανεπιστήμια", δεν προσφέρει τόσο πρακτική εκπαίδευση σε στελέχη και υπαλλήλους όσο ερευνητικές υποδομές και τεχνογνωσία στα μονοπώλια. Με άλλα λόγια, εργαστήρια, μηχανήματα, και εξειδίκευση που αποκτήθηκαν με το χρήμα του αγρίως φορολογούμενου λαού παραδίδονται απευθείας και χωρίς πολλά-πολλά στη "συνεργασία" με τις ανάγκες των μονοπωλίων σε νέα εμπορεύματα, επικερδείς "πατέντες", νέες ή αναβαθμισμένες μεθόδους παραγωγής, υλικά με μικρότερο κόστος ή μεγαλύτερη αντοχή, μεθόδους μείωσης κόστους με την διοικητική αναδιοργάνωση υπηρεσιών, παραγωγή εταιρικού software, κλπ.

Η ένταξη των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων στο ιμπεριαλιστικό σύμπλεγμα αποτελεί οπωσδήποτε νεόδμητο στοιχείο σε σχέση με τις εξελίξεις στο βιομηχανικό και τραπεζικό σύστημα που μελέτησε ο Λένιν στην εποχή συγγραφής του Ιμπεριαλισμού. Τα πανεπιστήμια, ιδιαίτερα με το βάθεμα της κρίσης, σέρνονται όλο και πιο απροκάλυπτα στον ρόλο "τρίτου πυλώνα" του οικονομικού ιμπεριαλισμού, μαζί με τα τραπεζικά ιδρύματα και τους επενδυτικούς κολοσσούς και τη βιομηχανία. Αυτή είναι άλλωστε και η κατεύθυνση στην οποία συνδράμουν ακατάπαυστα και τα "ερευνητικά προγράμματα" της ΕΕ, που χρηματοδοτούν σχεδόν αποκλειστικά έρευνα που είτε έχει άμεση, παραγωγική σχέση με τις προτεραιότητες του διευρυμένου ιμπεριαλιστικού συμπλέγματος, είτε δευτερεύουσα, δηλαδή ιδεολογικά νομιμοποιητική. Τέλος, και με πρωτεργάτιδες εδώ τις χώρες όπου στα πανεπιστήμια πραγματοποιήθηκε έρευνα κρίσιμη για τις εξοπλιστικές ανάγκες, τα πανεπιστήμια αποτελούν, σε αδιανόητα μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι στις αρχές του 20ου αιώνα, ένα καίριο κομμάτι του στρατιωτικού πυλώνα του ιμπεριαλισμού, συνεργαζόμενα με μονοπωλιακούς κολοσσούς των εξοπλισμών, της "ασφάλειας" και της "άμυνας."

Το "επιχειρηματικό πανεπιστήμιο", συμπερασματικά, αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της γιγάντωσης του ιμπεριαλιστικού συμπλέγματος, μέσο αυξανόμενης διαπλοκής των επαγγελματιών διανοουμένων με τα ιμπεριαλιστικά συμφέροντα, μέσο ποιοτικής αναβάθμισης της τεχνογνωσίας και της νοητικής δύναμης του ιμπεριαλισμού, μέσο "φυσιολογικοποίησης" και νομιμοποίησής του. Μέσο, τέλος, της συντήρησης και αναπαραγωγής προσδεδεμένων στα συμφέροντα των μονοπωλίων φορέων των μονοπωλιακών συμφερόντων στην σπουδάζουσα νεολαία, "συνδέσμων" ανάμεσα στο φοιτητή και την ιδεολογική και τεχνική "κατάρτιση" που απαιτεί η αγορά, πυρήνες της εξαγοράς, με όλο και φτηνότερο κόστος, του ανθρώπινου νου και της πολιτικής και κοινωνικής συνείδησης από τα οργανωμένα μονοπωλιακά συμφέροντα.

1 σχόλιο:

  1. Χαρακτηριστικά παραδείγματα διείσδυσης των μεγάλων πολυεθνικών, με τον θεσμό των επώνυμων εδρών, αποτελούν τα πανεπιστήμια της Ιρλανδίας. Χαρακτηριστικά, στο τμήμα Γεωεπιστημών, στο οποίο και εργάζομαι, αφενός ολόκληρο μεταπτυχιακό πρόγραμμα χρηματοδοτείται και υποστηρίζεται από συγκεκριμένη πετρελαϊκή (Tullow Oil), αφετέρου 4 θέσεις διδασκόντων (3 λέκτορες και 1 καθηγητής) "χορηγούνται" από την εν λόγω εταιρεία. Έτσι μιλάμε για τίτλους όπως Tullow Oil lecturer και Tullow Oil Professor αντίστοιχα. Το μεταπτυχιακό πρόγραμμα είναι δομημένο σε ό,τι ζητά η πετρελαϊκή βιομηχανία γενικά, αλλά και σε συγκεκριμένα προβλήματα του χρηματοδότη (μεταπτυχιακές διατριβές, πρακτικές κ.α.).

    ΑπάντησηΔιαγραφή