Παρασκευή, 27 Δεκεμβρίου 2013

Πλαστογραφώντας τον Λένιν: Η "κεντρική γραμμή", η "απόρριψη της αντιπροσωπευτικότητας", το "κράτος-αντικείμενο"

Στο "Προς ένα δημοκρατικό σοσιαλισμό", ο Πουλαντζάς γράφει:
Μια κεντρική γραμμή διαπερνά τις αναλύσεις και την πρακτική του Λένιν: το Κράτος πρέπει ν' αφανιστεί μ' έναν μετωπικό αγώνα σε μια κατάσταση διπλής εξουσίας, και ν' αντικατασταθεί-υποκατασταθεί από τη δεύτερη εξουσία, τα Σοβιέτ, εξουσία που δεν θα είναι πια ένα Κράτος στην κυριολεξία, αφού θα είναι κιόλας ένα Κράτος σε μαρασμό.
Αυτή η "κεντρική γραμμή" υπάρχει μόνο στη φαντασία του έλληνα θεωρητικού: πουθενά στα κείμενα του 1917 δεν υπάρχει πρόταση να "αφανιστεί το κράτος μ' έναν μετωπικό αγώνα σε μια κατάσταση διπλής εξουσίας." Δείξαμε ήδη ότι η δυαδική εξουσία δεν είναι "στρατηγική" στον Λένιν, και ότι είναι παράλογο να υποθέσει κανείς ότι θα μπορούσε να είναι. Επιπρόσθετα, το τσάκισμα ή η συντριβή του κράτους δεν ανήκει στον χρονικό ορίζοντα της "δυαδικής εξουσίας". Ανήκει στα άμεσα καθήκοντα της επανάστασης, ενώ η δυαδική εξουσία είναι προεπαναστατική κατάσταση. Για την τερατώδη αυτή σύγχυση χρονικών στιγμών της επαναστατικής διαδικασίας θα επανέλθουμε όταν εξετάσουμε την πολύ δημιουργική φαντασία του κυρίου Πουλαντζά για το τι συμβαίνει πότε.


Στη συνέχεια του ίδιου κειμένου, ο Πουλαντζάς γράφει:
Το θέλουμε ή όχι, η κεντρική γραμμή του Λένιν ήταν αρχικά, απέναντι στο σοσιαλδημοκρατικό ρεύμα, στον κοινοβουλευτισμό του και στην τρομάρα που ένιωθε για το καθεστώς των συμβουλίων, η γραμμή μιας ριζικής υποκατάστασης της λεγόμενης τυπικής δημοκρατίας με τη λεγόμενη πραγματική δημοκρατία, της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας με μόνη την άμεση δημοκρατία, τη λεγόμενη δημοκρατία των συμβουλίων
Δεν γνωρίζω σε ποιο "αρχικά" αναφέρεται ο Πουλαντζάς, ούτε το διευκρινίζει. Γνωρίζω ότι στο "Κράτος και Επανάσταση", που είναι το βασικό λενινιστικό προγραμματικό έργο σε ό,τι αφορά το ζήτημα του χαρακτήρα του αστικού και του προλεταριακού κράτους, ο Λένιν κάνει επαρκέστατα ξεκάθαρο ότι δεν προτείνει να "υποκαταστήσει" την "αντιπροσωπευτική δημοκρατία με μόνη την άμεση δημοκρατία" αλλά να καταργήσει τον κοινοβουλευτισμό (κοινοβουλευτισμός=ιδεολογία και πρακτική) και τα προνόμιά του, τον οποίο (και τα οποία) για κάποιο λόγο ο κύριος Πουλαντζάς θέλει να συγχέουμε με την θεσμική διάσταση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας γενικά:

Κράτος και επανάσταση, Κεφάλαιο 3, Τμήμα 3:
Η διέξοδος από τον κοινοβουλευτισμό δε βρίσκεται φυσικά στην κατάργηση των αντιπροσωπευτικών θεσμών και της αιρετότητας, αλλά στη μετατροπή, των αντιπροσωπευτικών θεσμών από λογοκοπεία σε «εργαζόμενα» σώματα. [...] Οι αντιπροσωπευτικοί θε­σμοί μένουν, μα δεν υπάρχει εδώ κοινοβουλευτισμός σαν ιδιαίτερο σύστημα, σαν χωρισμός της νομοθετικής από την εκτελεστική εργασία, σαν προνομιούχα θέση για τους βουλευτές. Χωρίς αντιπροσωπευτικούς θεσμούς δεν μπορούμε να φανταστούμε τη δημοκρα­τία, ακόμα και την προλεταριακή δημοκρατία, χωρίς τον κοινοβουλευτισμό μπορούμε και οφείλουμε να την φανταστούμε.
Προφανώς, για τον Πουλαντζά ο κοινοβουλευτισμός, ως ιδεολογία και πρακτική βουλευτικών προνομίων, χωρισμού των βουλευτών από το λαό, και χωρισμού της νομοθετικής από την εκτελεστική εργασία, είναι το μόνο διαθέσιμο σύστημα αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Προφανώς, επίσης, ο "κοινοβουλευτισμός" δεν είναι για τον κύριο Πουλαντζά αυτό το ίδιο σύστημα προνομίων και αλλοτρίωσης των βουλευτών από τη λαϊκή βούληση αλλά το κοινοβούλιο ως τέτοιο, η ίδια η δομή της δημοκρατικής εκπροσώπησης, ανεξάρτητα από το ποια τάξη έχει την εξουσία. Είναι δικαίωμά του ασφαλώς να τρομάζει τους αναγνώστες του με προειδοποιήσεις ότι αν πεταχτεί το βρώμικο νερό απ' τη μπανιέρα είναι απαραίτητο να πεταχτεί μαζί και το μωρό· παρ' όλα αυτά, δεν είναι δικαίωμά του να διαστρεβλώνει βάναυσα αυτόν που υποτίθεται πως αναλύει. Γνωρίζουμε πως στη Ρωσία έγιναν εκλογές για τη σύνθεση Εθνοσυνέλευσης μετά την επανάσταση (25 Νοέμβρη 1917), γνωρίζουμε ότι στις 18 Γενάρη του 1918 η πλειοψηφία των εκλεγμένων στράφηκε ενάντια στη δημιουργία Σοβιετικής δημοκρατίας ακυρώνοντας ουσιαστικά την επανάσταση, γνωρίζουμε ότι στις 14 Γενάρη, τέσσερις μέρες πριν, ο Λένιν πέφτει θύμα της πρώτης από τις δέκα συνολικά απόπειρες δολοφονίας του. Γνωρίζουμε ότι είναι αυτά τα γεγονότα που ανάγκασαν τον Λένιν να διαλύσει την Εθνοσυνέλευση για να σώσει την επανάσταση. Και γνωρίζουμε, κατά συνέπεια, ότι ο Πουλαντζάς χαλκεύει, στη βάση αυτών των γεγονότων και αποσιωπώντας τα, μια δήθεν αντι-αντιπροσωπευτική ιδεολογία στον Λένιν, αναγάγωντας κατοπινά συγκυριακά γεγονότα σε προγραμματικούς στόχους.

Παρακάτω, ο Πουλαντζάς γράφει:
Το καπιταλιστικό Κράτος εξακολουθεί να θεωρείται ένα απλό αντικείμενο ή εργαλείο, που το χειρίζεται κατά βούληση η αστική τάξη της οποίας είναι απόρροια
Πρόκειται για άλλο ένα χοντροκομμένο ψέμα. Κράτος και επανάσταση, κεφάλαιο 1, τμήμα 1, παράθεμα Ένγκελς από τον Λένιν:
Το κράτος είναι η ομολογία ότι η κοινωνία αυτή μπερδεύτηκε σε μιαν άλυτη αντίφαση με τον εαυτό της, διασπάστηκε σε ασυμφιλίωτες αντιθέσεις, που δεν έχει τή δύναμη να τις εξορκίσει. Και για να μη φθείρουν τον εαυτό τους και την κοινωνία σ' έναν άκαρπο αγώνα αυτές οι αντιθέσεις, οι τάξεις με τ' αντιμαχόμενα οικονομικά συμφέροντα, έγινε αναγκαία μια δύναμη, που φαινομενικά στέκει πάνω από την κοινωνία, για να μετριάζει τή σύγκρουση, για να την κρατάει μέσα στα όρια της «τάξεως». Κι η δύναμη αυτή, που προήλθε από την κοινωνία, μα πού βάζει τον εαυτό της πάνω απ' αυτήν, που όλο και περισσότερο αποξενώνεται απ' αυτήν, είναι το κράτος.
"Απλό" αντικείμενο (και άρα εξωτερικό ως προς την κυρίαρχη τάξη, κάτι άλλο από κομμάτι απ' το σώμα της, την οικονομική της ισχύ); Και αντικείμενο που χειρίζεται "κατά βούληση" η κυρίαρχη τάξη;  
Στο ίδιο κεφάλαιο, στο ίδιο τμήμα:
[...] η "καουτσκική" διαστρέβλωση του μαρξισμού είναι πολύ πιο ραφιναρισμένη. [...] παραβλέπεται ή συγκαλύπτεται τούτο: αν το κράτος είναι προϊόν του ασυμφιλίωτου των ταξικών αντιθέσεων, αν είναι μια δύναμη που στέκει πάνω από την κοινωνία και "όλο και περισσότερο α π ο ξ ε ν ώ ν ε τ α ι από την κοινωνία", γίνεται φανερό πως η απελευθέρωση της καταπιεζόμενης τάξης είναι αδύνατη όχι μόνο χωρίς βίαιη επανάσταση, αλλά και χωρίς καταστροφή του μηχανισμού της κρατικής εξουσίας. [...] αυτό ακριβώς το συμπέρασμα ο Κάουτσκι -αυτό θα το δείξουμε λεπτομερειακά στην παραπέρα έκθεση μας- το... "ξέχασε" και το διαστρέβλωσε.
Κεφάλαιο 1, τμήμα 2:
Ο Ένγκελς αναπτύσσει την έννοια της "δύναμης", που ονομάζεται κράτος, της δύναμης, που προήλθε από την κοινωνία, μα που βάζει τον εαυτό της πάνω απ' αυτήν και που όλο και περισσότερο αποξενώνεται απ' αυτήν.
Ίδιο κεφάλαιο, ίδιο τμήμα:
Οι στρατιωτικοί και ναυτικοί εξοπλισμοί μεγάλωσαν από τότε σε απίστευτο βαθμό και ο ληστρικός πόλεμος του 1914-1917 για το ποιος θα, κυριαρχήσει στον κόσμο, η Αγγλία ή η Γερμανία, και για το μοίρασμα της λείας έφερε κοντά την ολοκληρωτική καταστροφή με την "καταβρόχθιση" όλων των δυνάμεων της κοινωνίας από τη ληστρική κρατική εξουσία.
Κεφάλαιο 2, τμήμα 2:
Ιδίως ο ιμπεριαλισμός, η εποχή του τραπεζιτικού κεφαλαίου, η εποχή των γιγάντιων κεφαλαιοκρατικών μονοπωλίων, η εποχή της μετεξέλιξης του μονοπωλιακού καπιταλισμού σε κρατικό - μονοπωλιακό καπιταλισμό, παρουσιάζει ένα ασυνήθιστο δυνάμωμα της «κρατικής μηχανής», μιαν ανήκουστη αύξηση του υπαλληλοκρατικού και στρατιωτικού της μηχανισμού [...]
Αυτά για την τάχαμου θεωρία του Λένιν περί κράτους- "απλό αντικείμενο" που το χειρίζεται "κατά βούληση" η κυρίαρχη τάξη. Ο κύριος Πουλαντζάς συγχέει, για μία ακόμα φορά, βασικές έννοιες: το ότι το κράτος είναι "όργανο ταξικής κυριαρχίας" για τον Λένιν, για τον Μαρξ και για τον Ένγκελς είναι τόσο αναμφισβήτητο όσο και το ότι αυτό δεν αρέσει καθόλου ως αντίληψη στον κύριο Πουλαντζά. Το ότι αυτό το μετατρέπει αυτοδικαίως σε "απλό αντικείμενο" το οποίο η κυρίαρχη τάξη χειρίζεται κατά βούληση ανήκει στις δημιουργικές επινοήσεις του εν λόγω κυρίου. Ο Λένιν, ακολουθώντας τους Μαρξ και Ένγκελς πιστότατα, το περιγράφει επανελειμμένα ως "ιδιαίτερη δύναμη", η οποία πηγάζει από την οικονομική εξουσία και έχει ως στόχο να την διατηρήσει μετασχηματίζοντάς την σε πολιτική εξουσία, διατηρώντας ταυτόχρονα την κυριαρχία μιας τάξης και την έννομη τάξη που εμποδίζει την εμφύλια σύρραξη: "Επειδή το κράτος γεννήθηκε από την ανάγκη να χαλιναγωγούνται οι ταξικές αντιθέσεις, επειδή όμως ταυτόχρονα γεννήθηκε μέσα στη σύγκρουση των τάξεων αυτών, είναι κατά κανόνα κράτος της πιο ισχυρής, οικονομικά κυρίαρχης τάξης, που με τη βοήθεια του κράτους γίνεται και πολιτικά κυρίαρχη τάξη και αποχτάει έτσι νέα μέσα για την καθυπόταξη και εκμετάλλευση της καταπιεζόμενης τάξης" (παράθεμα Ένγκελς, Κράτος και επανάσταση, κεφ. 1, τμ. 3).

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου