Τετάρτη, 25 Δεκεμβρίου 2013

Antonio Gramsci-Για τους Μπολσεβίκους, τη δυαδική εξουσία, και την κομματική οργάνωση (II)

Antonio Gramsci
Η κατάκτηση της κρατικής εξουσίας
L' Ordine Nuovo, 12 Ιούλη 1919
Μτφρ.: Lenin Reloaded

σε πείσμα μιας παράδοσης που θέλει τη λενινιστική έννοια της δυαδικής εξουσίας να διαβάζεται υπό τον ιδεότυπο μιας πολύ σύντομης περιόδου κατά την οποία προετοιμάζεται η εξουσία των σοβιέτ για να ανατρέψει την αστική κυβέρνηση και να καταλάβει –ύστερα από εμφύλιο πόλεμο– το κράτος και την πολιτική εξουσία, εμείς επιμένουμε να τη διαβάζουμε ως την κεντρική έννοια μιας επαναστατικής εκδοχής του γκραμσιανού «πολέμου θέσεων», ως την κεντρική στρατηγική για την οικοδόμηση της αριστερής ηγεμονίας.

Με άλλα λόγια, η δυαδική εξουσία είναι η εκδοχή του ιστορικού μπλοκ που πρέπει να αναδυθεί, ο τόπος στον οποίον θα αρθρωθεί η συμμαχία των υποτελών τάξεων στη σύμφυσή της με ένα μεταβατικό πρόγραμμα και σε μια μεταβατική, επαναστατική κατεύθυνση.

Δεν μπορούμε να καταλάβουμε την πολιτική εξουσία απλώς καταλαμβάνοντας την κυβέρνηση ή το κράτος. Είναι αναγκαία η οικοδόμηση του «άλλου κόσμου», της πολιτικής «έξω» από το κράτος, του αναγκαίου άλλου πόλου της διαρκώς διακυβευόμενης παρουσίας μας μέσα στο κράτος [...]
Γ. Καλαμπόκας, Ίσκρα

[...]

Οι σοσιαλιστές απλώς αποδέχτηκαν, συχνά με δουλοπρεπή τρόπο, την ιστορική πραγματικότητα που δημιούργησε η καπιταλιστική πρωτοβουλία. Απέκτησαν τον ίδιο λανθασμένο τρόπο σκέψης που έχουν και οι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι: πιστεύουν στην μονιμότητα και ουσιαστική τελειότητα των θεσμών του δημοκρατικού κράτους. Κατά την δική τους άποψη, η μορφή αυτών των δημοκρατικών θεσμών μπορεί να διορθωθεί, να ρετουσαριστεί εδώ κι εκεί, αλλά κατά βάση πρέπει να μείνει ως έχει. Παράδειγμα αυτής της στενόμυαλης αντίληψης είναι η μινωική κρίση του Τουράτι πως το Κοινοβούλιο στέκει σε σχέση με τα Σοβιέτ όπως στέκει η πόλη σε σχέση με τις ορδές των βαρβάρων.

Η σύγχρονη αντίληψη της "κατάκτησης της κρατικής εξουσίας" προέρχεται ακριβώς από αυτή την εσφαλμένη αντίληψη της ιστορικής εξέλιξης, απ' το παλιό παιχνίδι του συμβιβασμού και από τις "κρετίνικες" τάσεις του κοινοβουλευτισμού.

Εμείς, αντιθέτως, παραμένουμε πεπεισμένοι, στην βάση των επαναστατικών εμπειριών της Ρωσίας, της Ουγγαρίας και της Γερμανίας, πως το σοσιαλιστικό κράτος δεν μπορεί να ενσωματωθεί στους θεσμούς του καπιταλιστικού κράτους. Παραμένουμε πεπεισμένοι πως, σε ό,τι αφορά αυτούς τους θεσμούς, αν όχι σε ό,τι αφορά τους θεσμούς του προλεταριάτου, το σοσιαλιστικό κράτος πρέπει να είναι ένα ουσιωδώς νέο δημιούργημα. Οι θεσμοί του καπιταλιστικού κράτους είναι έτσι οργανωμένοι ώστε να διευκολύνουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό: το να αλλάξεις απλώς το προσωπικό αυτών των θεσμών δεν πρόκειται να αλλάξει τον χαρακτήρα της δραστηριότητάς τους. Το σοσιαλιστικό κράτος δεν είναι ακόμα ο κομμουνισμός [...] είναι όμως το μεταβατικό κράτος, του οποίου αποστολή είναι η καταστολή του ανταγωνισμού μέσα από την καταστολή της ατομικής ιδιοκτησίας. Αυτή η αποστολή δεν μπορεί να εκπληρωθεί με την κοινοβουλευτική δημοκρατία. Οπότε η διατύπωση περί "κατάκτησης της κρατικής εξουσίας" πρέπει να κατανοηθεί ως ακολούθως: αντικατάσταση του δημοκρατικού-κοινοβουλευτικού κράτους από έναν νέο τύπο κράτους, έναν τύπο που να δημιουργείται από την εμπειρία της προλεταριακής τάξης στην διαμόρφωση ενώσεων.

[...]

Οι παραδοσιακοί θεσμοί του κινήματος έχουν καταστεί ανίκανοι να ενσωματώσουν την άνθηση της επαναστατικής δραστηριότητας. [...] Μαζί μ' αυτούς τους θεσμούς, νέοι θεσμοί, που να προσανατολίζονται στο κράτος, πρέπει να αναδυθούν και να αναπτυχθούν -- οι θεσμοί αυτοί οι οποίοι θα αντικαταστήσουν τους ιδιωτικούς και δημόσιους θεσμούς του κοινοβουλευτικού δημοκρατικού κράτους. Οι θεσμοί οι οποίοι θα θα αντικαταστήσουν το πρόσωπο του καπιταλιστή στις διοικητικές του λειτουργίες και την βιομηχανική του ισχύ, και έτσι θα πετύχουν την αυτονομία του παραγωγού στο εργοστάσιο. Θεσμοί ικανοί να αναλάβουν τη διοίκηση όλων των λειτουργιών που ενέχονται στο πολύπλοκο σύστημα των σχέσεων παραγωγής και ανταλλαγής που συνδέει τα διαφορετικά εργαστήρια ενός εργοστασίου ώστε να σχηματιστεί μια βασική οικονομική μονάδα, συνδέει τις διάφορες δραστηριότητες της γεωργικής βιομηχανίας, και, μέσα από τον οριζόντιο και κάθετο σχεδιασμό, οικοδομεί το αρμονικό οικοδόμημα της εθνικής και διεθνούς οικονομίας, χειραφετημένο από την παρελκυστική και παρασιτική τυραννία της ατομικής ιδιοκτησίας.

Ποτέ δεν ήταν δυνατότερη η ορμή και ο επαναστατικός ενθουσιασμός του δυτικοευρωπαϊκού προλεταριάτου. Μας φαίνεται όμως ότι η ξεκάθαρη και ακριβής επίγνωση του στόχου δεν συνοδεύεται από μια ανάλογα ξεκάθαρη και ακριβή επίγνωση των μέσων που χρειάζονται αυτή τη στιγμή για να επιτευχθεί ο στόχος. Οι μάζες έχουν ήδη πειστεί ότι το προλεταριακό κράτος ενσαρκώνεται στο σύστημα των εργατικών, αγροτικών και στρατιωτικών Συμβουλίων. Όμως η τακτική αντίληψη που θα εξασφαλίσει αντικειμενικά πως το κράτος αυτό θα γεννηθεί δεν είναι ακόμα εμφανής. Έτσι, πρέπει χωρίς καθυστέρηση να ιδρυθεί ένα δίκτυο από προλεταριακούς θεσμούς· ένα δίκτυο που να ριζώνει στην συνείδηση των πλατιών μαζών, που να μπορεί να εξαρτάται από την πειθαρχία τους και την μόνιμη στήριξή τους, ένα δίκτυο στο οποίο η τάξη των εργατών και των αγροτών στην ολότητά της θα μπορεί να υιοθετήσει μια μορφή που να είναι πλούσια σε δυναμισμό και σε μελλοντικές δυνατότητες ανάπτυξης. Είναι βέβαιο ότι αν αναπτυσσόταν ένα μαζικό κίνημα με επαναστατικό χαρακτήρα σήμερα, με τις σημερινές συνθήκες προλεταριακής οργάνωσης, το μόνο που θα κατάφερνε θα ήταν μονάχα μια καθαρά τυπική διόρθωση του δημοκρατικού κράτους. Το αποτέλεσμα θα ήταν απλώς περισσότερες εξουσίες για το Συμβούλιο Αντιπροσώπων (μέσω συντακτικής συνέλευσης) και η άνοδος στην εξουσία των γκαφαδόρων, αντικομμουνιστών σοσιαλιστών. Οι δυνάμεις του δημοκρατικού κράτους και της καπιταλιστικής τάξης παραμένουν γιγάντιες. Δεν πρέπει να αγνοούμε προς το γεγονός ότι ο καπιταλισμός επιβιώνει κυρίως μέσω της δράσης των γλειφτών και λακέδων του. Κι αυτή η πανούκλα σίγουρα απέχει πολύ απ' το να εξαλειφθεί.

Για να συνοψίσω, η δημιουργία του προλεταριακού κράτους δεν είναι θαυματουργία. Είναι η ίδια μια διαδικασία ανάπτυξης. Προϋποθέτει μια περίοδο προετοιμασίας, η οποία περιλαμβάνει την οργάνωση και την προπαγάνδα. Πρέπει να δοθεί μεγάλη έμφαη και δύναμη στους προλεταριακούς εργοστασιακούς θεσμούς που υπάρχουν ήδη, πρέπει να ιδρυθούν παρόμοιοι στα χωριά, πρέπει να αποτελούνται από κομμουνιστές που έχουν συνείδηση της επαναστατικής αποστολής που πρέπει να εκπληρώσουν τούτοι οι θεσμοί. Αλλιώς, όλος μας ο ενθουσιασμός, όλη η πίστη των εργαζόμενων μαζών, δεν θα καταφέρει να εμποδίσει τον εκφυλισμό της επανάστασης σε ένα άθλιο κοινοβούλιο μηχανορράφων, ρητόρων και ανεύθυνων, ούτε να αποφύγει την αναγκαιότητα να γίνουν περαιτέρω, φριχτότερες θυσίες για να φέρουμε το προλεταριακό κράτος.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου