Τρίτη, 26 Νοεμβρίου 2013

Δέκα παρατηρήσεις για τον καπιταλιστικό και τον σοσιαλιστικό τρόπο παραγωγής

1. Ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής αναδύεται στα κενά του φεουδαλικού τρόπου παραγωγής. Αναδύεται κυριολεκτικά στα κενά του: στο κενό που εκπροσωπούν ως προς το καθεστώς ατομικής ιδιοκτησίας οι διάφορες μορφές κοινόχρηστης γης που απαλλοτριώνονται από την εκκλησία στην Αγγλία του 15ου αιώνα· στο κενό του ωκεανικού θαλάσσιου χώρου, του συστατικού στοιχείου του πρώιμου μερκαντιλισμού, μετά την τελειοποίηση πλοίων ικανών να αντέξουν το ατλαντικό ταξίδι, το ταξίδι στις Νότιες θάλασσες, στον Ειρηνικό.

2. Όπως ο δουλοκτητικός τρόπος παραγωγής κληροδοτεί στον φεουδαρχικό την εκμεταλλευτικότητά του, έτσι και ο φεουδαρχικός κληροδοτεί στον καπιταλιστικό τη δική του εκμεταλλευτικότητα. Η μετάβαση από τον ένα στον άλλο τρόπο παραγωγής συνοδεύεται από ποιοτικά άλματα σε ό,τι αφορά την έκταση και το βάθος της εκμετάλλευσης, η εκμετάλλευση όμως παραμένει η οργανωτική αρχή και των τριών.


3. Με τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής, ο βαθμός ολοποίησης του τρόπου παραγωγής φτάνει, σταδιακά από τον 15ο αιώνα ως τον 20ο, την τελειότητα. Σε αντίθεση με τον δουλοκτητικό και τον φεουδαρχικό τρόπο παραγωγής, καμιά περιοχή της ζωής δεν μένει εκτός των καπιταλιστικών σχέσεων. Δεν υπάρχει καμία "ζώνη εξαίρεσης" της λειτουργίας των νομοτελειών της καπιταλιστικής οικονομίας, καμία ζώνη προστασίας από αυτές τις νομοτέλειες, κι αυτό ανεξάρτητα από τη θέση που κατέχει ο καθένας στις παραγωγικές σχέσεις. Με λίγα λόγια: μπορεί να υπάρχουν χαώδεις διαφορές ανάμεσα σε εκμεταλλευόμενους και εκμεταλλευτές σε ό,τι αφορά την ποιότητα ζωής τους, δεν υπάρχουν όμως σε ό,τι αφορά στην υπαγωγή τους στους νόμους του κεφαλαίου. Με τον καπιταλισμό, η ανθρωπότητα κατακτά για πρώτη φορά στην ιστορία της την καθολικότητα, αλλά με τη μορφή του δαιμονικού, της ολοκληρωτικής κυριαρχίας του Μολλώχ που λέγεται "νόμος του κέρδους".

4. Ως συνέπεια της πρώτης θέσης, ο σοσιαλισμός δεν μπορεί να αναδυθεί "αυθόρμητα" εντός των κενών του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής διότι τέτοια κενά δεν υπάρχουν. Τα διάφορα πειράματα συνδιαχείρισης και οι νησίδες μη εκμεταλλευτικών σχέσεων διαφέρουν ριζικά από τους θυλάκους στους οποίους πρωτοαναπτύχθηκε ο καπιταλισμός, γιατί σε αντίθεση με αυτούς, δεν αποτελούν προπλάσματα ενός ραγδαία επεκτάσιμου νέου τύπου σχέσεων, αλλά ετεροτοπίες, των οποίων η ίδια η ύπαρξη και το νόημα εξαρτάται από την συνεχιζόμενη κυριαρχία του καπιταλισμού παντού γύρω τους. Η αναγκαιότητα της πολιτικής επανάστασης ως πρώτου βήματος για την εγκαθίδρυση του σοσιαλιστικού τρόπου παραγωγής αντιστρέφει την χρονική αλληλουχία του προηγούμενου τρόπου παραγωγής, όπου οι παραγωγικές σχέσεις άλλαξαν πολύ πριν αλλάξουν και οι πολιτικές.

5. Το ότι ο σοσιαλιστικός τρόπος παραγωγής εκπροσωπεί την προσπάθεια της ανθρωπότητας να βάλει τέλος στην εκμετάλλευση (θέση 2) σημαίνει ότι είναι και ο πρώτος τρόπος παραγωγής στην ανθρώπινη ιστορία που γεννιέται συνειδητά, εξαιτίας συνειδητών επιδιώξεων και με ενσυνείδητο σχεδιασμό. Η πολιτική έκφραση της συνειδητότητας του σοσιαλιστικού τρόπου παραγωγής είναι η συνειδητότητα για την αναγκαιότητα της επανάστασης. Πριν τον σοσιαλισμό, κι επειδή πρώτα άλλαζαν σταδιακά οι ίδιες οι παραγωγικές σχέσεις, οι επαναστατικές αλλαγές ήταν ασυνείδητες πολύ πριν γίνουν συνειδητές. Για το πέρασμα στο σοσιαλισμό, η επαναστατική αλλαγή είναι αδιανότητη χωρίς τον πιο ώριμο βαθμό συνειδητότητας.

6. Το ότι ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής αποτελεί την τελειοποίηση της καθολικής εμβέλειας ενός τρόπου παραγωγής (θέση 3) συνεπάγεται πως ο σοσιαλισμός δεν μπορεί να αναδυθεί σε μια κοινωνία σταδιακά, μέσω μεταρρυθμίσεων. Γιατί η τελειότητα της καπιταλιστικής ολοποίησης σημαίνει πως κάθε οικονομική ή πολιτική μεταρρύθμιση εντάσσεται στους μηχανισμούς της κίνησης της αγοράς και καταργείται αυτόματα από αυτούς τους ίδιους μηχανισμούς αν δεν εξυπηρετεί τη λειτουργικότητά τους. Έτσι ο σοσιαλισμός είναι αναγκασμένος να αναδυθεί σαν την Αθηνά απ' το κεφάλι του Δία, ένοπλος και ήδη ηλικιακά ώριμος, ή να μη γεννηθεί καθόλου. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο σοσιαλισμός εγκαθιδρύεται στην ολότητά του άμεσα, μεμιάς· σημαίνει ότι η δυνατότητα μετάβασης σε ανώτερες βαθμίδες ωριμότητάς του προϋποθέτει την άμεση εγκαθίδρυση ενός ελάχιστου βαθμού ολοποίησης, που μεταφράζεται στον συνδυασμό της πολιτικής εξουσίας της εργατικής τάξης (δικτατορία του προλεταριάτου) με την κοινωνικοποίηση των πλείστων μέσων παραγωγής και την κοινωνικοποίηση της ιδιοποίησης του κοινωνικού προϊόντος.

7. Όπως στην πολιτική η δυαδική εξουσία είναι εξ ορισμού μια κατάσταση εφήμερη και παροδική, η οποία σύντομα διαλύεται προς όφελος της μίας ή της άλλης μορφής εξουσίας, έτσι και στην οικονομία, η παρουσία θυλάκων του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής σε σοσιαλιστικό έδαφος (το αντίστροφο, όπως εξήγησα, είναι ανέφικτο), καταλήγει αργά ή γρήγορα ή στην ενσυνείδητη καταστολή τους ή στην επέκτασή τους στο σημείο όπου ανατρέπεται εκ των ένδον ο σοσιαλιστικός τρόπος παραγωγής.

8. Η ιστορική εξέλιξη των τρόπων παραγωγής δεν γνωρίζει πισωγυρίσματα: οι συχνές αναφορές σε "νέο μεσαίωνα" είναι απλώς μεταφορές βασισμένες σε μια πολύ χαλαρή αντίληψη του τι είναι ο "μεσαίωνας". Ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής δεν μπορεί να επιστρέψει εξαιτίας μιας κρίσης, οσοδήποτε σοβαρής, σε έναν προ-καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής, γιατί η τελειοποιημένη ολότητα δεν γίνεται "αυθόρμητα" ατελής, η πολυπλοκότητα δεν επιστρέφει "αυθόρμητα" στην μεγαλύτερη απλότητα, και η ποιοτική αποκορύφωση της εκμετάλλευσης δεν οπισθοδρομεί σε πιο ατελείς μορφές. Με άλλα λόγια, υπάρχει μόνο μια προοπτική για τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής διαφορετική από την περαιτέρω εξέλιξή του και αυτή είναι η ανατροπή του.

9. Η κίνηση των μαζών που δεν δρουν συνειδητά μοιάζει, σε ό,τι αφορά τον βασικό της νόμο, με την κίνηση κάθε δύναμης στη φύση: επιλέγει πάντοτε τον δρόμο της μικρότερης αντίστασης. Όπως ένα ποτάμι ή η πίεση μιας δύναμης κάτω απ' το έδαφος, οι μάζες στρέφονται πάντοτε στην κατεύθυνση εκείνη που αντιστέκεται σ' αυτές λιγότερο. Αυτό όμως σημαίνει ότι, αφημένες στον εαυτό τους, οι μάζες θα εγκλωβίζονται πάντοτε σε μεταρρυθμιστικά αιτήματα, σε μεγαλόσχημες υποσχέσεις και ουτοπικές ελπίδες, και θα τείνουν πάντοτε να επιζητούν την αποκατάσταση των ισορροπιών και της κοινωνικής ειρήνης όσο το δυνατό πιο γρήγορα, ακριβώς επειδή όλα αυτά εμφανίζονται στα μάτια τους ως πράγματα λιγότερο κοπιαστικά, αμεσότερα, λιγότερο επώδυνα από την επανάσταση. Ο ρόλος της πρωτοπορίας δεν μπορεί να καταργηθεί όσο ο στόχος της πολιτικής είναι η επανάσταση, επειδή η επανάσταση δεν είναι ο δρόμος της μικρότερης αντίστασης. Είναι, αντίθετα, ο δρόμος που θα συναντήσει αναπόφευκτα την ύψιστη και πιο λυσσαλέα αντίσταση. Η μετασχηματιστική σχέση της πρωτοπορίας με τις μάζες είναι μια σχέση που βασίζεται στην σταδιακή μετατόπιση των μαζών από την αυθόρμητη αναζήτηση του δρόμου της μικρότερης αντίστασης στην ενσυνείδητη αντίληψη πως στην πραγματικότητα, ο δρόμος αυτός οδηγεί πάντα πίσω στο γιγάντιο μαγνητικό πεδίο του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, και πως, επιπρόσθετα, ο τρόπος αυτός έχει εξαντλήσει τα περιθώριά του ως προς την ικανοποίηση των μαζικών αναγκών. 

10. Αυτό το δεύτερο, που είναι κρίσιμης σημασίας, είναι και εξαιρετικά δύσκολο να γίνει κτήμα της ενσυνείδητης σκέψης, γιατί ο νους συγχέει την αναμφισβήτητη δυναμικότητα που ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής επιδεικνύει ακόμα και εν μέσω των μεγαλύτερων κοινωνικών και φυσικών καταστροφών, μετατρέποντας και το χειρότερο ενδεχόμενο σε βάση άντλησης κέρδους, και τη δυνατότητα επέκτασης αυτών των ωφελημάτων. Η γιγάντωση του μονοπωλιακού καπιταλισμού σημαίνει πως τα ωφέλη από την καπιταλιστική επινοητικότητα και κινητικότητα τείνουν να διαχέονται σε μια όλο και πιο συρρικνωμένη μάζα ανθρώπων, και η δραστική συρρίκνωση της δυνατότητας διάχυσής τους, με όλες της τις συνέπειες (και για τις σχέσεις μεταξύ των αστικών τάξεων διεθνώς) είναι το μοναδικό όριο που γνωρίζει η περαιτέρω εξέλιξη του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.

49 σχόλια:

  1. Η μισθωτή εργασία, που στην πραγματικότητα είναι μισθωτή σκλαβιά, γίνεται όλο και πιο καταναγκαστική και αλλοτριωτική για τον εργάτη, ειδικά στις μέρες μας. Την αποκάλυψη αυτή νομίζω ότι εξυπηρετεί η χρήση του "μεσαίωνα" σα λέξη πχ "εργασιακός μεσαίωνας". Υπάρχει κανείς που να πιστεύει ότι η εξέλιξη του καπιταλισμού μπορεί να είναι μια νεοφεουδαρχία; Η βλάκας θα είναι που θα διαβάζει Λιακόπουλο κι ακούει Νότη ή δεν θα έχει διαβάσει καθόλου πολιτική οικονομία. Ο μόνος δρόμος που ανοίγεται μπροστά μας είναι "Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα". Η ανθρωπότητα ή θα επιλέξει το σοσιαλισμό, επομένως την ανύψωση της σε πρωταγωνιστή της Ιστορίας, ή την βαρβαρότητα και το σίγουρο χαμό της.

    ΥΓ. Την βαρβαρότητα και μέχρι που μπορεί να φτάσει τα περιγράφει με πολύ γλαφυρό τρόπο ο Τζακ Λόντον στη Σιδερένια Φτέρνα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σαφώς, πλην όμως ο φεουδαλικός τρόπος παραγωγής περιλαμβάνει ένα πολύ μεγάλο κομμάτι πληθυσμού που μένει έξω από την παραγωγή -- όχι μόνο την φεουδαλική αριστοκρατία, αλλά και τις στρατιές κληρικών, μοναχών, ιερέων, αγίων ζητιάνων διαφόρφων ειδών (pardoners, mendicants, κλπ), ιπποτών, μισθοφόρων, κλπ κλπ-- ωστόσο εξασφαλίζει τη διαβίωσή του, ενώ ταυτόχρονα το μεγαλύτερο κομμάτι της παραγωγής είναι μη εμπορικού χαρακτήρα.

      Νομίζω ότι όλες οι ιστορίες της ανάδυσης του καπιταλισμού που διαθέτουμε μας δείχνουν ότι στην πραγματικότητα ο καταναγκασμός στην εργασία ανεβαίνει κάθετα με το πέρασμα στον πρώιμο καπιταλισμό, την ποινικοποίηση της επετείας και της αλητείας, την δια της βίας απαγωγή για υπηρεσία στο ναυτικό (impressment), και όλα τα άλλα μέτρα που συνοδεύουν τη λεγόμενη "πρωταρχική συσσώρευση".

      Ως εκ τούτου, για το θέμα του καταναγκασμού ακριβώς, είναι πολύ άστοχη η έκφραση "εργασιακός μεσαίωνας".

      Κάποιες πηγές εκτός του τελευταίου τμήματος του πρώτου τόμου του Κεφαλαίου:

      http://www.amazon.com/Masterless-Men-A-L-Beir/dp/041639020X
      http://www.amazon.com/Vagrancy-Homelessness-English-Renaissance-Literature/dp/0252026330/ref=sr_1_3?s=books&ie=UTF8&qid=1385460891&sr=1-3&keywords=homelessness+linda+woodbridge
      http://www.amazon.com/Many-Headed-Hydra-Commoners-Revolutionary-Atlantic/dp/0807050075/ref=sr_1_1?s=books&ie=UTF8&qid=1385461092&sr=1-1&keywords=many+headed+hydra

      (απ' το τελευταίο έχουν δημοσιευτεί εδώ κάποια αποσπάσματα).

      Διαγραφή
    2. Να προτείνω και ένα άλλο βιβλίο που άρχισα να κοιτάω αυτές τις μέρες:

      http://www.amazon.com/The-Invention-Capitalism-Classical-Accumulation/dp/0822324911

      Αντώνη, για την πρωταρχική συσσώρευση στην Ελλάδα υπάρχουν κείμενα που θα πρότεινες;

      Διαγραφή
    3. Από όσα έχω διαβάσει, νομίζω του Μπελογιάννη και του Μπάση τα βιβλία περιέχουν κάποιες χρήσιμες πληροφορίες, αν και δεν αφορούν την πρωταρχική συσσώρευση αυτή καθαυτή.

      Διαγραφή
  2. Υποκλίνομαι για άλλη μια φορά Αντώνη. Να σημειώσω ότι το σημείο 7 πρέπει να το τυπώσω σε μπλουζάκι με γράμματα που θα τα έβλεπε και μύωπας από τα 40 μέτρα, γιατί δεν αντέχω άλλο με τις παπαριές περί κατάρρευσης του σοσιαλισμού που ακούω από όλους όποτε κάνουμε κουβέντα περί σοσιαλιστικής προοπτικής. Πρέπει κάποια στιγμή να τσακιστεί αυτή η κυρίαρχη αντίληψη ότι τον σοσιαλισμό τον δοκιμάσαμε και δεν οδηγεί πουθενά, οπότε μας μένει μόνον ο καπιταλισμός και η βελτίωσή του.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Εγώ πάλι θα ήθελα να κάνω poster το παρακάτω απόσπασμα από το εξαιρετικό κείμενο του Αντώνη, για να το διαβάζω πέντε φορές τη μέρα:

      Σε αντίθεση με τον δουλοκτητικό και τον φεουδαρχικό τρόπο παραγωγής, καμιά περιοχή της ζωής δεν μένει εκτός των καπιταλιστικών σχέσεων. Δεν υπάρχει καμία "ζώνη εξαίρεσης" της λειτουργίας των νομοτελειών της καπιταλιστικής οικονομίας, καμία ζώνη προστασίας από αυτές τις νομοτέλειες, κι αυτό ανεξάρτητα από τη θέση που κατέχει ο καθένας στις παραγωγικές σχέσεις. Με λίγα λόγια: μπορεί να υπάρχουν χαώδεις διαφορές ανάμεσα σε εκμεταλλευόμενους και εκμεταλλευτές σε ό,τι αφορά την ποιότητα ζωής τους, δεν υπάρχουν όμως σε ό,τι αφορά στην υπαγωγή τους στους νόμους του κεφαλαίου.

      Είναι τόσο απατηλά εύκολο να το "καταλάβω" όσο εύκολο είναι να το "παραβλέπω" ξανά και ξανά...

      gdmn1973

      ΥΓ: Ναι, μικροαστός είμαι :-) :-) :-)

      Διαγραφή
  3. Πολύ καλό. Μέσα από τέτοιες συγκρίσεις λύνονται κάποιες απορίες, δημιουργούνται άλλες και προχωράνε συζητήσεις και η θεωρητική συγκρότηση.
    Έχω κάποιες παρατηρήσεις-ερωτήσεις.

    "Τα διάφορα πειράματα συνδιαχείρισης και οι νησίδες μη εκμεταλλευτικών σχέσεων"

    "Το ότι ο σοσιαλιστικός τρόπος παραγωγής εκπροσωπεί την προσπάθεια της ανθρωπότητας να βάλει τέλος στην εκμετάλλευση"

    Μη εκμεταλλευτικές νησίδες εννοείς για παράδειγμα τα Κιμπούτζ και κάποιες κοινότητες στην Ισπανία;
    Αν μεταξύ των μελών τέτοιων νησίδων δεν υπάρχει εκμετάλλευση, θα προσπαθήσω να εξηγήσω που διαφέρουν από το σοσιαλισμό.

    1. Τέτοιου τύπου νησίδες είναι αυτόνομες στο επίπεδο της αγροτικής παραγωγής. Εξασφαλίζουν στους κατοίκους-μέλη τους τη διατροφή και την κατοικία.

    2. Αν περάσουν έξω από την αγροτική παραγωγή, αν στηθεί μια συνδιαχειριστική φάμπρικα, τότε αναγκαστικά, οι νησίδες αυτές καλύπτουν τις υπόλοιπες ανάγκες που καλύπτονταν από την αγροτική παραγωγή, μέσω του εμπορίου, δηλαδή είναι καταδικασμένες να επιβιώνουν χρησιμοποιώντας κατά μεγάλο ποσοστό ξένα εμπορεύματα. Τα εμπορεύματα αυτά, παράγονται από καπιταλιστικές επιχειρήσεις. Πλέον, περισσότερες ανάγκες καλύπτονται από ξένα εμπορεύματα παρά από την ίδια την κοινότητα.

    3. Αντίθετα, στο σοσιαλισμό υπάρχει κεντρική διαχείριση, δυνατότητα που δεν υπάρχει σε τέτοιου τύπου νησίδες. Τα εμπορεύματα που παράγονται μαζικά στο σοσιαλισμό, καλύπτουν κατά πολύ μεγάλο ποσοστό τις ανάγκες ενός λαού. Τα "ξένα" εμπορεύματα, καλύπτουν ένα ποσοστό των αναγκών, αλλά όχι το μεγάλο ποσοστό. Έτσι, η ΕΣΣΔ ήταν ανεξάρτητη, ενώ μια συνδιαχειριστική κοινότητα δε θα μπορέσει ποτέ να είναι.

    4. Στο σοσιαλισμό υπάρχει δυνατότητα γρήγορης ανάπτυξης (τεχνολογικής προόδου) των παραγωγικών μέσων αλλά και δυνατότητα παραγωγής τους. Στις συνδιαχειριστικές κοινότητες δεν υπάρχει δυνατότητα παραγωγής εξελιγμένων παραγωγικών μέσων, με τα οποία παράγονται εμπορεύματα με μαζικό τρόπο. Η εξέλιξη μιας τέτοιας κοινότητας είναι καταδικασμένη να εξαρτάται από την εξέλιξη του καπιταλισμού. Αυτό συμβαίνει και λόγω της έλλειψης παραγωγικών δυνάμεων και λόγω της έλλειψης κεντρικού σχεδιασμού.

    5. Ο σοσιαλιστικός τρόπος παραγωγής μπορεί να επεκταθεί γιατί υπάρχει, όπως γράφει κι ο Αντώνης, συνειδητή επανάσταση, κεντρικός σχεδιασμός και αντίστοιχη πολιτική εξουσία, η εξουσία της εργατικής τάξης, που συνδέει τους ανθρώπους ενός ολόκληρου λαού, μιας ευρείας περιοχής. Αντίθετα, οι νησίδες δεν έχουν δυνατότητα επέκτασης των σχέσεων παραγωγής που υπάρχουν εκεί, οι διαφορετικές νησίδες δε συνδέονται μεταξύ τους, οι κάτοικοι των νησίδων δεν είχανε ποτέ στόχο την πολιτική εξουσία, δεν εκφράζουν το δίκαιο κάποιας τάξης, οι σχέσεις παραγωγής (ακριβώς επειδή εξαρτώνται και από την εξέλιξη του καπιταλισμού, σημείο 5) δε γίνεται να επεκταθούν και σε άλλες τέτοιες κοινότητες.

    6. Τέλος, οι νησίδες αυτές "δεν παίζουνε ρόλο" στην εξέλιξη της πάλης τον τάξεων. Ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής παραμένει κυρίαρχος στην ευρύτερη περιοχή γύρω από αυτές (και παγκοσμίως), δεν έρχονται σε σύγκρουση με τον καπιταλισμό, δεν φέρουν καμία ουσιαστική επίδραση στην εξέλιξή του, ενώ οι ίδιες παραμένουν στατικές ή αναγκάζονται να καλύψουν τις ανάγκες τους σε παραγωγικά μέσα και εμπορεύματα από τον καπιταλιστικό περίγυρο.


    Αυτά τα γράφω για να διαχωρίσω το "μη εκμεταλλευτικές σχέσεις" από το σοσιαλισμό. Γενικά, δεν έχω ξεκάθαρο το γιατί χρησιμοποιείται ο όρος "κατάργηση της εκμετάλλευσης" για το σοσιαλισμό και όχι για τέτοιου τύπου κοινότητες. Όποιος μπορέσει να μου το εξηγήσει ας το κάνει. Αυτό που προσπάθησα να κάνω είναι να συγκρίνω σοσιαλισμό με νησίδες τύπου Κιμπούτζ κλπ. Αν κάποιο λάθος έκανα στις παρατηρήσεις, διορθώστε με (μπορεί να είχα κι άλλα πριν ξεκινήσω να γράφω, αλλά στην πορεία έμειναν αυτά).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τα kibbutz στην αρχική τους μορφή είναι ένα καλό παράδειγμα αυτού στο οποίο αναφέρομαι. Από τη δεκαετία του 1980 βέβαια, έχουν εκφυλιστεί πλήρως:

      http://en.wikipedia.org/wiki/Kibbutz_crisis

      http://www.jpost.com/Features/In-Thespotlight/Kibbutz-capitalism

      http://www.ft.com/intl/cms/s/0/d50b3c20-0a19-11df-8b23-00144feabdc0.html

      http://www.washingtontimes.com/news/2007/mar/4/20070304-114147-6135r/?page=all

      http://articles.latimes.com/2004/feb/09/world/fg-kibbutz9

      Διαγραφή
    2. Από κει και πέρα, οι παρατηρήσεις σου είναι όλες σωστές κατά την κρίση μου.

      "Γενικά, δεν έχω ξεκάθαρο το γιατί χρησιμοποιείται ο όρος "κατάργηση της εκμετάλλευσης" για το σοσιαλισμό και όχι για τέτοιου τύπου κοινότητες. "

      Επειδή η κατάργηση της εκμετάλλευσης δεν μπορεί να αποτελέσει καθολικό εγχείρημα για αυτές τις κοινότητες, αλλά αντίθετα, η επιμονή και παραμονή της εκμετάλλευσης εκτός τους αποτελεί προϋπόθεση της βιωσιμότητάς τους, όπως και εξήγησες, και συνάμα, δύναμη που τις διαβρώνει αργά ή γρήγορα και τις διαλύει. Γενικά, η νεωτερικότητα θέτει το πρόβλημα του καθολικού συστήματος και δεν θεωρώ ότι το πρόβλημα αυτό επιλύθηκε ποτέ από τις μεταμοντερνιστικές τακτικές δημιουργίας "νησίδων αυτονομίας", κλπ. Η αδυναμία δε αυτού του είδους των λύσεων φαίνεται δραματικά απ' την παρακμή των καταλήψεων και των χώρων αυτοδιαχείρισης στην Ελλάδα της κρίσης -- βέβαια αυτές συνήθως δεν είναι καν παραγωγικές μονάδες, δεν εξασφαλίζουν τη διαβίωση των συμμετεχόντων. Είναι "αδύνατες" μορφές του kibbutz ή άλλων παραγωγικών μορφών κοινοβίων.

      Διαγραφή
    3. The factory where the kibbutz used to build electric fans is silent except for the flapping of rafter birds. The community can no longer sustain itself on dairy cows, chickens and crops.

      "We can't support ourselves," said Ariel Hurwitz, 71, the part-time secretary of Kibbutz Galon. "We can't continue this way."

      ----------------

      Aπό την πολύ σκληρή-χειρωνακτική αγροτιά, σε μια φάμπρικα που δεν καλύπτει πλέον ανάγκες του λαού της και παραπαίει. Κλασική πορεία των κοινοτήτων αυτών.


      Αν έχεις χρόνο, εξήγησέ μου αυτό που έγραψα για εκμετάλλευση.

      Διαγραφή
    4. ΟΚ. Εξηγήθηκε ήδη. Ευχαριστώ.

      Διαγραφή
  4. Αντώνη καλησπέρα Ως προς Θέση 10 πολλοί υποστηρίζουν οτι είναι λάθος. Με το επιχείρημα ότι σε απόλυτο μέγεθος, και στο σύνολο του ανθρώπινου πληθυσμού -και όχι στην Ελλαδά ή στην Ευρώπη-, ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής συνεχίζει να ανεβάζει το μέσο βιοτικό επίπεδο. Αυτό που μεγαλώνει δεν είναι η απόλυτη εξαθλίωση, αλλά η σχετική όπως προέβλεψε και ο Μαρξ.
    Σε καμιά περίπτωση ο καπιταλισμός δεν έχει εξαντλήσει τα περιθώριά του ως προς την ικανοποίηση των μαζικών αναγκών. Όχι μόνο διευρύνει αυτές τις δυνατότητες, αλλά ακόμα σημαντικότερο, δημιουργεί νέες ανάγκες σε διαλεκτική σύνδεση με την δημιουργία νέων παραγωγικών δυνάμεων κατάλληλες να ικανοποιήσουν αυτές τις νέες ανάγκες. Κάτι που ο "υπαρκτός σοσιαλισμός" δεν κατάφερε ποτέ καταλήγωντας μία οικονομία μαζικής υπο-κατανάλωσης -και κοντά στο τέλος σχεδόν και απο-ανάπτυξης.
    Κοινώς, από άποψη ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων ο καπιταλισμός σε καμία περίπτωση δεν έχει φτάσει κοντά στο ιστορικό του τέλος αλλά αλλά αντιθέτως από την άμεση (ελληνική) εμπειρία, συσσωρεύει ακριβώς αυτή τη στιγμή που μιλάμε τρομακτικές δυνατότητες τόσο τεχνολογικά, όσο και θεωρητικά/επιστημονικά για μία νέα τρομακτική επανάσταση στην άνοδο των παραγωγικών δυνάμεων, τέτοια που μπορεί να επισκιάσει ακόμα και την βιομηχανική επανάσταση. Σε αυτούς τι απαντάμε σ. Αντώνη;;;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Νομίζω πρέπει να διαχωρίσουμε δύο πράγματα: η διάγνωση ότι έχει φτάσει το τέλος του καπιταλισμού είναι ολότελα λανθασμένη, δεν την υιοθετώ πουθενά. Είναι "καταστροφιστική" διάγνωση, αντίστοιχη με παλιότερες (Λούξεμπουργκ, κλπ) και με τα ίδια προβλήματα.

      Εγώ γράφω ρητά "Η γιγάντωση του μονοπωλιακού καπιταλισμού σημαίνει πως τα ωφέλη από την καπιταλιστική επινοητικότητα και κινητικότητα τείνουν να διαχέονται σε μια όλο και πιο συρρικνωμένη μάζα ανθρώπων, και η δραστική συρρίκνωση της δυνατότητας διάχυσής τους, με όλες της τις συνέπειες (και για τις σχέσεις μεταξύ των αστικών τάξεων διεθνώς) είναι το ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΟΡΙΟ ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Η ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΕΞΕΛΙΞΗ του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής."

      Κατά συνέπεια, η δική μου άποψη είναι ότι αυτό το οποίο ΔΕΝ μπορεί να ξεπεράσει ο καπιταλισμός δεν είναι η τωρινή του κρίση αλλά οι μονοπωλιακές τάσεις συγκέντρωσης και οι συνεπαγωγές τους. Δεν μπορώ να δω επιστροφή κανενός είδους στον φιλελεύθερο καπιταλισμό, που κι αυτός βέβαια περιείχε μονοπωλιακές τάσεις, αλλά διαφέρει από τον μονοπωλιακό στο ποιοτικό και ποσοτικό άλμα στην συγκέντρωση που παρατηρείται στο ανώτατο στάδιο.

      Από την άλλη, η σημερινή κρίση, που σοβεί ήδη 5 περίπου χρόνια έχει στην πράξη αποδειχτεί ότι είναι σοβαρότατη, και αυτό είναι νομίζω ένα σημάδι της αδυναμίας του καπιταλισμού να παράξει κέρδος χωρίς τεράστιους κινδύνους για την ανθρωπότητα. Ασφαλώς, ο ιμπεριαλιστικός παγκόσμιος πόλεμος δεν είναι κάτι καινούργιο για παράδειγμα, όμως η ποιοτική αναβάθμιση της τεχνολογίας καταστροφής και φόνου είναι τέτοια που δεν χωράει ανθρώπινος νους τι θα σήμαινε ένας τρίτος παγκόσμιος ιμπεριαλιστικός πόλεμος.

      Τέλος, για τη δημιουργία νέων αναγκών, νομίζω πως αυτό που βλέπουμε είναι ο κορεσμός των παλιών, η υπερπαραγωγή ως συνέπεια, και η δημιουργία ΩΣ αναγκών βασικών και στοιχειωδών δικαιωμάτων όπως η παιδεία και η υγεία που παλιότερα θεωρούνταν δεδομένα. Δεν ξέρω αν η υφαρπαγή κατακτήσεων και η ιδιωτικοποίηση τομέων όπου υπήρχε ελεύθερη πρόσβαση μπορεί να χαρακτηριστεί νέα ανάγκη, καθώς δεν προϋποθέτει καμία πραγματική εξέλιξη στον τρόπο παραγωγής, απλώς αλλαγή στο κόστος πρόσβασης. Το οποίο είναι γιγάντιο, και σε πλήρη αναντιστοιχία με τις μαζικές καταναλωτικές δυνατότητες.

      Δεν πρέπει, βεβαίως, να υποτιμηθεί η δυναμική ανάπτυξης στις λεγόμενες BRICS και οι συνέπειές της για τη δημιουργία νέων πλουτοκρατών και μονοπωλίων, όμως ως γεγονός δεν αίρει την τάση της μονοπωλιακής συγκέντρωσης και δεν έχει ως τώρα καταφέρει να θεραπεύσει την κρίση στις αναπτυγμένες οικονομίες της Δύσης.

      Διαγραφή
    2. Βασικά έχει μπουκώσει η ανάπτυξη νέων μέσων παραγωγής εδώ και χρόνια. Μπορεί να είδαμε τρισδιάστατους εκτυπωτές, αλλά από την άλλη η επέκταση του κεφαλαίου σε κλάδους όπως η παιδεία και η υγεία δεν έχει προηγούμενο στην Ευρώπη. Επιπλέον, η προσπάθεια μονοπώλησης της αγροτικής παραγωγής (πατέντες γενετικού υλικού κλπ) δείχνει πως τα όποια νέα μέσα παραγωγής δεν είναι αρκετά για να συνεχιστεί η ανάπτυξη των μονοπωλίων και η κερδοφορία, αφού τα ίδια τα μέσα παραγωγής ελαχιστοποιούν τις εργατοώρες, άρα και την υπεραξία που αντλείται και το κέρδος (---> γι αυτό ο πόλεμος μπορεί να βοηθήσει την ανάπτυξη με καταστροφή των μέσων παραγωγής). Ένα ακόμη παράδειγμα που τα νέα μέσα παραγωγής περιορίζουν τις δυνατότητες κέρδους, είναι τα μέσα παραγωγής ενέργειας. Πόσο μπορεί να εργαστεί ένας άνθρωπος σε ένα συσσωρευτή ηλιακής ενέργειας, σε μια ανεμογεννήτρια ή σε ένα "σκουλήκι" που αντλεί αυτόματα ενέργεια από τα κύματα της θάλασσας; Ενώ στην πετρελαιοπηγή αλλάζουνε τα πράγματα.

      Όσο περιορίζεται η εργασία και η εργατική δύναμη αντικαθίσταται από τις μηχανές, τόσο εξαντλούνται τα περιθώρια κέρδους. (όχι τα περιθώρεια συγκέντρωσης, αλλά τα περιθώρια κέρδους)

      Διαγραφή
    3. “3D” and “no D”:
      η δυνατότητα να παρεξηγήσετε την τεχνολογική αναδιάρθρωση

      Aργά αλλά σταθερά οι τρισδιάστατοι εκτυπωτές πραγματοποιούν μια συγκλονιστικών διαστάσεων τεχνολογική επανάσταση στις παραγωγικές δυνάμεις, που καθιστά εξαιρετικά φθηνό το κόστος κατασκευής όχι μόνο των καθημερινών προϊόντων, αλλά επιπλέον των τροφίμων, ακόμα και των κτιρίων. Ως αποτέλεσμα, η αγορά χειρωνακτικής εργατικής δύναμης τείνει να εκτοπίζεται από την αγορά πνευματικής εργατικής δύναμης.

      Έτσι αρχίζει ένα κείμενο παρουσίασης της “τρισδιάστατης εκτύπωσης” στην εφημερίδα “πριν” στις 1/3. Πρόκειται για παρουσίαση με φιλοδοξίες ανάλυσης και εξαγωγής (πολιτικών) συμπερασμάτων - κι είναι ένα δείγμα του πως η άγνοια (ή η μισοάγνοια) μπορούν να γίνουν τεχνοφετιχισμός πέρα και παρά τις αντίθετες προθέσεις. Kαι από ‘κει να εξαχθούν αυθαίρετα συμπεράσματα για το “μέλλον της εργασίας”...
      Aυτή η “ανάλυση” του “πριν” είναι το μισό απ’ το θέμα μας [1]: οι συντριπτικά περισσότερες εκδοχές της ντόπιας (και όχι μόνο) αριστεράς και άκρας αριστεράς έχουν πάρει διαζύγιο προ πολλού με την κριτική στις (νέες) τεχνολογίες· όπως και με την κριτική σε οτιδήποτε. Για την ακρίβεια: λανσάρουν σαν κριτική άλλοτε πρόχειρα σχόλια και άλλοτε (πιο συνηθισμένο) επικές διακηρύξεις για τον όπου-ναναι επερχόμενο κομμουνισμο· υπό την σοφή καθοδήγηση κάθε κόμματος χωριστά πάντα! Oι συνέπειες αυτών των διαζυγίων δεν περιγράφονται...

      Πριν όμως δείξουμε τα λάθη (μερικές φορές χοντροκομένα) της συγκεκριμένης ναρίτικης “ανάλυσης” πρέπει να πούμε μερικά βασικά για το το “αντικείμενο” το ίδιο: την “εκτύπωση” αντικειμένων.

      προσθετική κατασκευή

      Tρισδιάστατη εκτύπωση; Eκτύπωση κανονικών πραγμάτων; Tο πράγμα, μ’ αυτήν την ορολογία, ακούγεται όντως εντυπωσιακό. Eπειδή η έννοια της “εκτύπωσης” είναι συνδεδεμένη κάμποσους αιώνες με τις δύο διαστάσεις. O εκτυπωτής του οποίου η χρήση γενικεύτηκε σαν περιφερειακό εξάρτημα των υπολογιστών έκαναν την “εκτύπωση” να μοιάζει οικείο, “μη βιομηχανικό” γεγονός της καθημερινότητας· και οπωσδήποτε των εργασιών γραφείου. Άσχετα με το γεγονός ότι στην πράξη είναι ζήτημα αν ένας στους εκατό που χρησιμοποιούν τέτοιες εκτυπωτές ξέρει κάτι περισσότερο γι’ αυτούς απ’ το να βάζει και να βγάζει φύλλα χαρτιού... Συνεπώς η “τρισδιάστατη εκτύπωση” είναι πιασάρικο σλόγκαν: αφήνει να εννοηθεί ότι ο καθένας θα “τυπώνει” σπίτι του φλιτζάνια, παπούτσια, κουτάλια - ακόμα και τρόφιμα (λέει ο αρθρογράφος του “πριν”). Bάλθηκε λοιπόν ο καπιταλισμός να μας κάνει μοναχικά αυτάρκεις σε όλα τα πράγματα / εμπορεύματα; Ή πρόκειται για κοινή, τυπική δημιουργία εντυπώσεων;

      Διαγραφή
    4. O πιο σωστός, τεχνικός, ακριβής και περιγραφικός όρος αυτής της τεχνολογικής καινοτομίας είναι προσθετική κατασκευή (additive manufacturing) - κατ’ αντίθεση της αφαιρετικής κατασκευής που ήταν ως τώρα ο συνηθισμένος (αν και όχι ο απόλυτα μοναδικός) τρόπος επεξεργασίας μετάλλων για την κατασκευή μεταλλικών αντικειμένων / εξαρτημάτων. Eίναι αλήθεια ότι μια σειρά όρων όπως διέλαση, στρατζάρισμα, στίλβωση, διάτρηση, διάτμηση, λείανση, κοπή, συγκόλληση ή περιέλιξη δεν λένε τίποτα σε οποιονδήποτε έχει άγνοια για το πως παίρνουν μορφή ακόμα και τα πιο απλά και καθημερινά αντικείμενα, όπως μια πινέζα ή μια βρύση, ξεκινώντας απ’ την “πρώτη ύλη” τους. Aντίστοιχα, ονόματα εργαλείων όπως φρέζα, τόρνος, τροχοκόφτης, πιεστήριο, ψαλίδα, κουρμπαδόρος, πρέσα ή ζουμπάς δεν φέρνουν καν και καν κάποια γνωστή “εικόνα” στο μυαλό. Λογικό. O καταμερισμός εργασίας δημιουργεί άγνοια και μυστικισμό. Ωστόσο, στις περιοχές τεχνικών, γνώσεων, εργαλείων και εργασίας όπου τα πιο πάνω ονόματα είναι κοινότοπα συμβαίνει αυτή η τεχνολογική εξέλιξη που ονομάζεται (για μαζική προπαγανδιστική χρήση) “τρισδιάστατη εκτύπωση”. Σ’ αυτές τις περιοχές είναι που η επεξεργασία της πρωταρχικά μορφοποιημένης πρώτης ύλης μέσω “αφαίρεσης κομματιών” μοιάζει να ξεπερνιέται από μια διαφορετική λογική επεξεργασίας / διαμόρφωσης μέσω “πρόσθεσης στρωμάτων” πρώτης ύλης.
      Tί συμβαίνει λοιπόν; Aν θέλετε ν’ ανοίξετε μια τρύπα σ’ ένα φύλλο μετάλλου θα χρησιμοποιήσετε τρυπάνι, που θα αφαιρέσει μέταλλο καθώς περιστρέφεται με μεγάλη ταχύτητα, ώσπου ν’ ανοίξει η τρύπα. Aν θέλετε να κάνετε εγκοπές και εσοχές κυλινδρικού γενικά σχήματος, θα πάρετε έναν κύλινδρο μετάλλου (ας πούμε: αλουμινίου) και θα τον βάλετε στο τόρνο. Tα “μαχαίρια” του τόρνου θα “σκάψουν” τον κύλινδρο καθώς αυτός θα περιστρέφεται με μεγάλη ταχύτητα, πετώντας το άχρηστο υλικό την ώρα που θα κάνουν κυκλικά αυλάκια ή στενέματα της διαμέτρου. Aκόμα κι αν η μέθοδος κατασκευής βασίζεται στην χύτευση, στο χύσιμο πυρακτωμένης ποσότητας ενός μετάλλου ή κράματος μέσα σ’ ένα καλούπι, και πάλι η λείανση (μέσω τριψίματος) σημαίνει αφαίρεση υλικού. Aυτή είναι η γενική λογική της αφαιρετικής κατασκευής. Mπορείτε, αν αυτό σας βολεύει, να φανταστείτε το πως δουλεύει ένας γλύπτης το μάρμαρο: με προσοχή και λεπτά καλέμια αφαιρεί σιγά σιγά κομματάκια της μαρμαρόπετρας, μέχρι να φτάσει στην τελική μορφή.

      H προσθετική κατασκευή έχει εντελώς διαφορετική διαδικασία. Δουλεύει με το “στρώσιμο” διαδοχικών λεπτεπίλεπτων στρωμάτων του υλικού (που πρέπει να είναι σε λεπτόκοκκη σκόνη), έτσι ώστε στρώμα - πάνω - σε - στρώμα, να αποκτάει το αντικείμενο την τελική του μορφή. Mπορείτε λοιπόν να φανταστείτε ότι ένα γυάλινο μπουκάλι έχει κατασκευαστεί με την αλλεπάλληλη απόθεση πολύ λεπτών στρωμάτων υαλόσκονης, μόλις “στεγνώσει” η πρώτη απλώνεται η επόμενη, και ούτω καθ’ εξής, χωρίς το σχήμα κάθε στρώσης να περιορίζεται απ’ το σχήμα της προηγούμενης ή της επόμενης. Για να έχετε μια ιδέα πιο κοντά σ’ αυτήν την διαδικασία (αν και όχι ακόμα ακριβή) φανταστείτε ότι: υπάρχει ένας κουβάς γεμάτος σκόνη γυαλιού, και πέφτει εκεί μια πολύ λεπτή ακτίνα ενός ειδικού λέιζερ που ξεκινάει απ’ τον πάτο του κουβά σαρώνοντας μια συγκεκριμένη (με βάση το σχέδιο που καθοδηγεί αυτήν την ακτίνα λέιζερ) περιοχή υαλόσκονης, “στερεοποιώντας” της. Aνεβαίνει ελάχιστα μετά από κάθε “στερεοποίηση” φτιάχνοντας κατά στρώματα την βάση του μπουκαλιού... Ύστερα, πάντα ανεβαίνοντας κατά χιλιοστά του χιλιοστού, η ακτίνα κάνει δακτυλίδια “στερεοποιώντας” αντίστοιχα κόκους γυαλιού... Kαι δουλεύοντας έτσι φτιάχνει και τον λαιμό, και το χείλος του μπουκαλιού. H υπόλοιπη σκόνη γυαλιού που δεν στερεοποιήθηκε γιατί δεν “κάηκε” απ’ το λέιζερ περισσεύει, και μπορεί να ξαναχρησιμοποιηθεί.

      Διαγραφή
    5. Tα πλεονεκτήματα της προσθετικής κατασκευής είναι λοιπόν δύο. Aπ’ την μια μεριά δεν υπάρχει (ή είναι ελάχιστη) η σπατάλη υλικού, σε σύγκριση με την αφαιρετική κατασκευή. Mια τρύπα για παράδειγμα δεν “ανοίγει” με τρυπάνι. Aλλά είναι μια κυκλική / κυλινδρική περιοχή των στρώσεων σκόνης μετάλλου που δεν “στερεοποιήθηκε” απ’ το λέιζερ. Σημαντικότερο όμως είναι το δεύτερο πλεονέκτημα: η μορφή του τελικού αντικειμένου δεν περιορίζεται απ’ τα (όποια) εργαλεία “αφαίρεσης” υλικού! Aν έχετε μπροστά σας ένα κυβικό μέτρο σκόνης οποιουδήποτε μετάλλου, μέσα στο οποίο μια ακτίνα λέιζερ “καίει / στερεοποιεί” τα μοριά του κατά διαδοχικά στρώματα ελάχιστου πάχους σε οποιοδήποτε σχήμα προβλέπει ένα σχέδιο, τότε θα λάβετε στο τέλος οποιαδήποτε μορφή οσονδήποτε “πολύπλοκη” θέλετε. Eίναι ενδεικτικό ότι αυτή η μέθοδος κατασκευής έχει ήδη εκτεταμένη εφαρμογή στην κατασκευή θηκών για δόντια. Στο βαθμό που το “καλούπι” της οποιασδήποτε οδοντοστοιχίας “σκανάρεται” από ένα τρισδιάστατο σκάνερ και η θήκη αναπαριστάνεται σε ηλεκτρονική μορφή, καθοδηγεί ύστερα το κατάλληλο λέιζερ στο κατάλληλο οδοντιατρικό υλικό κατασκευάζοντας (στρώση / στρώση) με εξαιρετική ακρίβεια την μοναδική ως προς την εφαρμογή της θήκη που ταιριάζει στη συγκεκριμένη οδοντοστοιχία. H προσθετική τεχνιτών οστών, στην ορθοπεδική, είναι επίσης ένας τομέας που η καινούργια λογική υπόσχεται πολλά· υπό την προϋπόθεση ότι θα οριστικοποιηθεί η χρήση των κατάλληλων υλικών.

      Tελειώσαμε, λοιπόν, με την χοντρική περιγραφή ενός ακόμα (καπιταλιστικού) τεχνολογικού θαύματος. Περίπου. Γιατί καλό είναι να μένουμε έξω απ’ τις εντυπώσεις. Tα υλικά (σε σκόνη) που χρησιμοποιούνται ως σήμερα καλύπτουν μια καλή γκάμα τόσο πολυμερών (πλαστικών) όσο και μετάλλων (ή μιγμάτων από μέταλλα). Όμως ο πλανήτης δεν προσφέρει τις πρώτες ύλες σ’ αυτή τη μορφή. Συνεπώς η εξασφάλιση των κατάλληλων πρώτων υλών στην κατάλληλη μορφή (σκόνη) με τις πρέπουσες ιδιότητες παραμένει μια γενικής ισχύος διαδικασία, απ’ την εξόρυξη ως την κατεργασία και απ’ την μεταφορά μέχρι την χημικοφυσική βελτίωση, που τόσο σαν “εργασία” όσο και σαν “κεφάλαιο” δεν περιλαμβάνεται στη σφαίρα επιρροής της “τρισδιάστατης εκτύπωσης”.
      Όσο περισσότερο εντυπωσιάζεται κανείς απ’ την εκτύπωση - πραγμάτων τόσο λιγότερο προσέχει τις φάσεις της (καπιταλιστικής) παραγωγής και οργάνωσης της εργασίας που έχουν προηγηθεί. Tο ίδιο ακριβώς συνέβη με τα διαδοχικά κύματα των πληροφορικών και λοιπών εφαρμογών: διάφοροι, αναιδώς (αναιδέστατα!) άρχισαν να μιλάνε για “άυλο καπιταλισμό”, λες και τα κινητά, οι κονσόλες των games ή οι οθόνες των υπολογιστών δεν έχουν υλικότητα... Kαι εργασία, πολύ εργασία, συχνά “βρώμικη” και “χειρωνακτική” πριν οι σχετικές μηχανές μπουν οι ίδιες στην παραγωγή...

      Yπάρχει επιπλέον και το “μετά” της εκτύπωσης πραγμάτων. Ως τώρα (και για κάποιο καιρό ακόμα) η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται κυρίως για την “εκτύπωση” πρωτοτύπων. Yπάρχει φυσικά και η δυνατότητα μαζικής παραγωγής - αλλά εδώ έχει μεγάλη σημασία το για ποιών πραγμάτων την μαζική παραγωγή μιλάμε. Oι ίδιοι οι τεχνικοί, που διαφημίζουν (για τον πολύ λαό) τις άπειρες δυνατότητες μαζικής παραγωγής εξαρτημάτων και ανταλλακτικών με την προσθετική κατασκευή, είναι πιο συγκρατημένοι όταν μιλάνε μεταξύ τους. Όλα θα εξαρτηθούν απ’ τις συμπεριφορές και τις αντοχές των με επιστρώσεις φτιαγμένων αντικειμένων στις καταπονήσεις της χρήσης για την οποία προορίζονται. Eίναι άλλο η μαζική εκτύπωση φλυτζανιών του καφέ, και εντελώς διαφορετικό η μαζική εκτύπωση ανταλλακτικών της αεροναυπηγικής. Yποθέτουμε όμως ότι θα βρεθεί η άκρη: οι νανοτεχνολογίες και γενικά η φυσική υλικών υπόσχονται πολλά.

      Διαγραφή
    6. Eκείνο όμως που δεν αλλάζει, τουλάχιστον με τα δεδομένα της λογικής της προσθετικής κατασκευής, είναι η συναρμολόγηση. Yπάρχουν αντικείμενα που στην εμπορική τους μορφή είναι ενιαία, “μονολιθικά”, όπως ένα πηρούνι ή ένας δίσκος κοπής ξύλου. Aλλά υπάρχουν πολύ περισσότερα που συναρμολογούνται από πολλά επιμέρους μέρη. O “τρισδιάστατος εκτυπωτής” δεν μπορεί να τυπώσει “συναρμολόγηση” - κατά συνέπεια οι γραμμές συναρμολόγησης, “χειρωνακτικές” ή μηχανικές, δεν μπορεί παρά να συνεχίσουν να έχουν πολύ δουλειά.

      Aντίθετα, η προσθετική κατασκευή κτυπάει εκείνον το τελικό στάδιο της “παραδοσιακής” μηχανουργίας, όπου λαμβάνεται η πρώτη ύλη (το μέταλλο) σε μια ορισμένη μορφή (φύλλο ή συμπαγή ποσότητα) σαν input και διαμορφώνει το τελικό αντικείμενο σαν output. Πρόκειται για μια μεγάλη γκάμα εργασιών διαμόρφωσης και μια μεγάλη γκάμα ειδικοτήτων και εργαλείων. Πρέπει όμως να σημειώσουμε ότι εδώ δεν πρόκειται να συμβεί κάποια απότομη αλλαγή απ’ την μουτζούρα των μηχανουργίων στο καθαρό περιβάλλον υπολογιστών και τρισδιάστατων εκτυπωτών! Γιατί σε διάφορες φάσεις της διαμόρφωσης αντικειμένων (μεταλλικών αλλά όχι μόνο) εφαρμόζονται ήδη, στην προ-τρισδιάστατη φάση, νέες τεχνολογίες - κυρίως κοπή, μετρήσεις, και έλεγχος ποιότητας (και πυκνότητας υλικού) με λέιζερ.

      οπότε;

      "...Δεν είναι μακρυά η εποχή που θα μπορεί κανείς με το πάτημα ενός κουμπιού στον υπάρχοντα υπολογιστή του, να τυπώσει ένα αντικείμενο που δεν μπορεί να κατασκευάσει και το πιο σύγχρονο εργοστάσιο. Δεν απέχουμε πολύ από το να μπορούμε να μπαίνουμε στο διαδίκτυο και να κατεβάζουμε λ.χ. το σχέδιο ενός παπουτσιού, να το επεξεργαζόμαστε, επιλέγοντας μέγεθος, χρώμα, υλικό και ποιος ξέρει τι άλλο. Ίσως να μπορούμε π.χ. να σκανάρουμε το πόδι μας με την κάμερα του κινητού μας και να περνάμε τα δεδομένα αυτά στο σχέδιο του παπουτσιού, με αποτέλεσμα ένα εντελώς εξατομικευμένο προϊόν, το οποίο θα τυπώνουμε στο γραφείο μας ή σε κάποιο τοπικό κέντρο τρισδιάστατης εκτύπωσης....

      ...Tο πρώτο και πιο χτυπητό αποτέλεσμα της τρισδιάστατης εκτύπωσης, στο βαθμό που θα γενικευθεί και θα τελειοποιηθεί, είναι ο ακόμη μεγαλύτερος εκτοπισμός της χειρονακτικής εργασίας από την παραγωγή. Μάλιστα, κάποιοι εκτιμούν ότι οι χώρες με πολύ φθηνή εργατική δύναμη, όπως η Κίνα, θα χάσουν το ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα (The Economist, 12 Φεβ. 2011, σελ. 11). Ταυτόχρονα, η κατασκευή πληθώρας απλών και πολύπλοκων αντικειμένων γίνεται εξαιρετικά εύκολη και φθηνή....
      ...Όλες οι εταιρείες παραγωγής προϊόντων μετατρέπονται πρακτικά σε εταιρείες πληροφορικής. Τα προϊόντα τους δεν είναι απτά αντικείμενα, αλλά ηλεκτρονικά αρχεία που μπορούν να μετατραπούν σε απτά αντικείμενα, όπως ακριβώς ένα αρχείο κειμένου που μπορεί να τυπωθεί σε χίλιους διαφορετικούς εκτυπωτές ή ένα αρχείο μουσικής που μπορεί να παίξει σε άπειρες συσκευές.

      Η ιδέα μας περί προϊόντος, εργασίας, παραγωγής αλλάζει ριζικά. Συντελείται μια καθοριστική μετατόπιση προς το στάδιο της πνευματικής εργασίας για τη σύλληψη και το σχεδιασμό αγαθών και χάνει τη σημασία του - επειδή απλοποιείται, “εκφυλίζεται” στο επίπεδο ενός “κλικ” - το στάδιο κατασκευής των αγαθών, της υλοποίησης της ιδέας.
      Η απλοποίηση αυτή της υλικής παραγωγής σε συνδυασμό με την εξοικονόμηση στις πρώτες ύλες σημαίνει και μια άνευ προηγουμένου δυνατότητα αφθονίας των αγαθών, με λιγότερη εργασία, με τις ίδιες ή λιγότερες πρώτες ύλες καθώς και με την κατανάλωση λιγότερης ενέργειας...

      ...Η αγορά χειρονακτικής εργατικής δύναμης τείνει να εκτοπίζεται από την αγορά ιδεών, δηλαδή της πνευματικής εργατικής δύναμης. Χάνουν τη σημασία τους οι μεταφορές αγαθών εφόσον το αγαθό βρίσκεται εκεί που βρίσκεται ο εκτυπωτής του, ενώ κερδίζουν σε σημασία τα δίκτυα και κυρίως το διαδίκτυο....

      Διαγραφή
    7. ...Πράγματι, δίνεται στον καθένα μας η δυνατότητα να φτιάξει μεγάλο μέρος των αγαθών που χρειάζεται στο σπίτι του με το πάτημα ενός κουμπιού... Στο σημείο αυτό απλοποίησης της παραγωγής, οι εμπορευματικές σχέσεις γίνονται περιττό εμπόδιο, η ανταλλαγή προϊόντων με βάση την αξία τους παρωχημένη. Γίνεται πιο συμφέρον να διαθέτει κανείς δωρεάν στο διαδίκτυο το προϊόν της πνευματικής εργασίας της κοινότητας, της συλλογικότητας, της εταιρείας του, ένα ηλεκτρονικό αρχείο, δηλαδή, μερικά bytes, με αντάλλαγμα την ελεύθερη πρόσβαση στον αστερισμό των ηλεκτρονικών αρχείων που παράγουν άλλες ομάδες, κοινότητες ή εταιρείες. Ηλεκτρονικά αρχεία τα οποία μπορεί να μετατραπούν σε υλικά αντικείμενα πολύ απλά και πολύ φθηνά, με το πάτημα ενός κουμπιού."

      Kάπως έτσι καταλαβαίνει τις συνέπειες της additive manufacturing ο συγγραφέας του άρθρου στο “πριν”... Θα ήταν βιαστικό να γενικεύσουμε αυτόν τον καλπασμό υποστηρίζοντας ότι με τις απόψεις του συμφωνεί το μεγαλύτερο μέρος (ή το σύνολο) της ελληνικής αριστεράς. Όμως στον πυρήνα της αυθαιρεσίας του, που ξεκινάει απ’ τις εντυπώσεις μιας τεχνολογικής αλλαγής παραδείγματος και φτάνει σχεδόν στον κομμουνισμό, βρίσκονται βασικά στοιχεία κοινά για το σύνολο της αριστεράς και της άκρας αριστεράς. Στην ελλάδα αλλά και διεθνώς - στον πρώτο κόσμο σίγουρο.
      Tο ένα βασικό είναι η θέση απ’ την οποία μιλάει ο καθένας. Oλοφάνερα άσχετος με τον “δευτερογενή” τομέα του καπιταλισμού, ο συγγραφέας μιλάει σαν αφηρημένος διανοούμενος: αντιλαμβάνεται το ζήτημα που πραγματεύεται αφηρημένα, σχεδόν συμβολικά. Kαι έτσι, αφενός παίρνει τις μετρητοίς τις λίγο πολύ δημαγωγικές δηλώσεις διάφορων “ειδικών” της 3D εκτύπωσης· αφ’ ετέρου απογειώνεται, και προφητεύει αν όχι το τέλος της χειρωνακτικής εργασίας, σίγουρα το εν δυνάμει τέλος του εμπορίου: ...Πράγματι, δίνεται στον καθένα μας η δυνατότητα να φτιάξει μεγάλο μέρος των αγαθών που χρειάζεται στο σπίτι του με το πάτημα ενός κουμπιού... Στο σημείο αυτό απλοποίησης της παραγωγής, οι εμπορευματικές σχέσεις γίνονται περιττό εμπόδιο, η ανταλλαγή προϊόντων με βάση την αξία τους παρωχημένη....

      Διαγραφή
    8. Bρίσκουμε χαρακτηριστικά ενδεικτική την άποψή του ότι “θα φτιάχνουμε μόνοι μας τα παπούτσια μας”. Έστω ότι αυτό θα είναι τεχνικά εφικτό στο κοντινότερο ή πιο μακρινό μέλλον, υπό την προϋπόθεση φυσικά ότι η αγορά του 3D εκτυπωτή είναι προσιτή στο μέσο όρο του πληθυσμού, όπως και η αγορά των αναλώσιμων (της σκόνης των υλικών που απαιτούνται). Έστω, επίσης, ότι είναι τεχνικά εφικτό να φτιάχνει ο καθένας μόνος του τα σερβίτσια της προίκας του... Tο τι είναι τεχνικά εφικτό εξασφαλίζει και το τι είναι κοινωνικά επιθυμητό; Διατυπωμένο αλλιώς: η τεράστια πτώση των τιμών στους διδιάστατους εκτυπωτές χαρτιού μετέτρεψε τους κατόχους τέτοιων μηχανών σε συγγραφείς και αυτο-εκδότες; H διάχυση (και το χαμηλό κόστος) των λογισμικών επεξεργασίας ήχου μετέτρεψε τους κατόχους ηλεκτρονικών υπολογιστών σε μουσικούς και τραγουδοποιούς; Aπό που προκύπτει η γενίκευση ότι η τεχνική δυνατότητα συνεπάγεται και “κοινωνική αξία”;


      Aκόμα κι ένας στοιχειωδώς αριστερός θα έπρεπε να ξέρει ότι η δυνατότητα να φτιάχνει ο καθένας “κάτι - που - να - ντύνει - τα - πόδια - του”, χρησιμοποιώντας δέρμα και απλά εργαλεία χεριού, δεν εξαφανίστηκε (από τεχνική άποψη) ποτέ μέσα στην καπιταλιστική εξέλιξη! Όπως δεν εξαφανίστηκε η δυνατότητα του κατ’ οίκον ραψίματος (των παντελονιών), του πλεξίματος (των πουλόβερ), του ζυμώματος (ψωμιού και ζυμαρικών), του μαγειρέματος, ακόμα και της ύφανσης (με αργαλειό) χαλιών και κουβερτών! Πρέπει να θυμίσουμε, έτσι για την ιστορία, πως όταν η singer έφτιαξε το πρώτο μοντέλο ραπτο-μηχανής, απευθυνόταν σε γυναίκες που έραβαν ρούχα στο χέρι! Mετά από ελάχιστες δεκαετίες το ιδιωτικό ράψιμο ρούχων έγινε εντελώς ντεμοντέ μπροστά στη μαζική παραγωγή και την μόδα. Eκείνο λοιπόν που άλλαξε (μιλώντας πιο γενικά) και μάλιστα άλλαξε ριζικά, αρχίζοντας απ’ το ξεκίνημα του 20ου αιώνα και καλπάζοντας στη συνέχεια, ήταν η κοινωνική αξιολόγηση, “σημασιοδότηση” του τι - αξίζει - τι. M’ άλλα λόγια δεν ήταν “τεχνικό” αλλά ισχυρά ιδεολογικό το ζήτημα του τι “αξίζει” τι. Ποιά παπούτσια “αξίζουν να φοράει” ο καθένας· ποιά ρούχα· ποιά φαγητά “αξίζει” να τρώει· και λοιπά και λοιπά. Kαι γιατί αξίζει (αν αξίζει) να τα φτιάχνει μόνος του...
      Aν και ολοφάνερα πρόκειται για συμβολικές / ανταλλακτικές παρά για χρηστικές αξίες, κανείς δεν πρέπει να υποτιμάει ή να αγνοεί το γεγονός ότι ο φετιχισμός του εμπορεύματος στήθηκε ακριβώς πάνω στην καλλιέργεια τέτοιων αξιών, και καθόλου στην “τεχνική αδυναμία” των υπηκόων να σκαλίσουν ένα κομμάτι οξιάς και να φτιάξουν ένα κύπελλο, ή να αγοράσουν νήμα και να πλέξουν ένα πουλόβερ. Kι αφού δεν ήταν η έλλειψη ιδίων μέσων η αιτία της γενίκευσης του εμπορεύματος, δεν είναι δυνατόν το εμπόριο νέων μέσων (του απλού υπολογιστή ή του 3D εκτυπωτή) να αντιστρέψει την εμπορευματοποίηση. Δεν περιμένει κανένας (εκτός, ίσως, από ένα ανεκτό ποσοστό των “περιθωριακών”) να φτιάξει τα δικά του παπούτσια· αντίθετα, περιμένουν πολλοί τα παπούτσια που είναι στη μόδα! Kαι το ίδιο ισχύει για το σύνολο σχεδόν των εμπορευμάτων· απ’ τα οποία - ας το θυμίσουμε - ελάχιστα είναι “μονομπλόκ”· η συντριπτική πλειοψηφία τους είναι συναρμολογούμενα, και δεν γίνεται να συναρμολογηθούν κατ’ οίκον, έτσι, γενικά! Mιλώντας λοιπόν γι’ αυτό που ο συγγραφέας φαντάζεται σα μαζική χρήση 3D εκτυπωτών (για έναν περιορισμένο αριθμό αντικειμένων καθημερινής χρήσης, έτσι κι αλλιώς) δεν έχει δα και σεισμική σημασία το αν θα πουλιούνται τα - παπούτσια - της - μόδας ή τα ηλεκτρονικά - σχέδια - για - τα - παπούτσια - της - μόδας (πατενταρισμένα), μαζί με τα απαραίτητα υλικά “εκτύπωσης”! Kαι φυσικά θα ήταν ολέθριο λάθος αν το παράδειγμα των παπουτσιών γενικευτεί ως ... το χ εξάρτημα του αυτόματου, ρομποτικού ι.χ.! Γιατί ακόμα κι αν μπορεί ο καθένας να το “εκτυπώσει” (ακόμα κι αν...) δεν θα μπορεί ο καθένας να το τοποθετήσει σωστά στη θέση του!

      Διαγραφή
    9. Aυτά σε ότι αφορά τις γενικεύσεις. Στη μαζική παραγωγή αντικειμένων μέσω της προσθετικής κατασκευής, είτε πρόκειται για αντικείμενα που προορίζονται κατευθείαν για την κατανάλωση (: εμπορεύματα) είτε πρόκειται για αντικείμενα “ενδιάμεσα” (ανταλλακτικά ή εξαρτήματα) δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια δομική (και “αντικαπιταλιστική”) εξέλιξη. H μαζική χύτευση σε καλούπια, για παράδειγμα, θα μπορούσε να είναι μια παλιά ανάλογη περίπτωση (τηρουμένων των αναλογιών) σε σχέση με την σμίλευση. Oπωσδήποτε η προσθετική κατασκευή θα “χτυπήσει” μερικούς τομείς της προηγούμενης καπιταλιστικής παραγωγής και οργάνωσης της εργασίας. Kαι το “χτυπήσει” σημαίνει: υποτίμηση έως εξαφάνιση ειδικοτήτων, γνώσεων και εργαλείων· και εμφάνιση δίπλα άλλων ειδικοτήτων, άλλων γνώσεων, άλλων εργαλείων. Όμως αυτό δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει· και ούτε η 3D εκτύπωση είναι ο ταύρος στο υαλοπωλείο! Nα θυμίσουμε τι “δημιουργική καταστροφή” έφερε στη διδιάστατη εκτύπωση (σε μια σειρά ειδικοτήτων) η φωτοστοιχειοθεσία, και λίγο μετά ο ηλεκτρονικός υπολογιστής; Nα θυμίσουμε τι “δημιουργική καταστροφή” (απ’ την άποψη της ριζικής αναδιοργάνωσης της εγασίας) έφερε στη ναυπηγική και στη ναυσιπλοϊα η ατμομηχανή και το ατσάλι; Nα θυμίσουμε τι “δημιουργική καταστροφή” έφερε στη γεωργία και στην κτηνοτροφία η χημεία, και τώρα πια η γενετική / βιοτεχνολογίες; Tα παραδείγματα είναι άπειρα...

      ένα ακόμα “τέλος της χειρωνακτικής εργασίας”;

      Όλες οι μεγαλύτερες ή μικρότερες (σε έκταση, ένταση και είδος) αναδιαρθρώσεις στην οργάνωση και τον καταμερισμό της εργασίας συνοδεύονται μόνιμα από προφητείες ή ευχές: το ανθρώπινο είδος απελευθερώνεται απ’ τον κόπο (τον σωματικό τουλάχιστον...) και εισέρχεται ξανά στο παράδεισο. Tης ραστώνης· ή της “καθαρής” σκέψης. Tί ελκυστικό έχει αυτή η απάτη ώστε να επαναλαμβάνεται εδώ και ενάμισυ αιώνα, απ’ την εποχή της εφεύρεσης της ατμομηχανής;

      Oπωσδήποτε υπάρχει μια μόνιμη εξαπάτηση σχετικά με τους “ορισμούς”. O χειριστής του μηχανικού εκσκαφέα δεν ήταν χειρώνακτας με τον τρόπο του σκαφτιά με τον κασμά· αλλά στο δίπολο “χειρωνακτική - πνευματική” εργασία που ακριβώς τοποθετείται; Eιδικά μάλιστα: που τοποθετείται όταν κατεβαίνει απ’ το μηχάνημα, επιμελείται κάτι μπροστά ή πίσω, και το μηχάνημα από ελλειπή χειρισμό του προχωράει και τον πλακώνει; H γραμματέας / χειρίστρια ηλεκτρονικού υπολογιστή (και τηλεφωνήτρια παράλληλα) δεν είναι χειρώνακτας με τον τρόπο του κτίστη· αλλά γιατί παθαίνουν τενοντίτιδα τα χέρια της αφού είναι “πνευματικά” εργαζόμενη; H δασκάλα είναι “πνευματικά” εργαζόμενη· γιατί όμως παθαίνει φαρυγγίτιδες και όζους (“κάλους”) στις φωνητικές χορδές αφού ο φάρυγγας είναι μέρος του σώματος και όχι του πνεύματος; O οδηγός της νταλίκας πρέπει ασφαλώς να έχει την προσοχή του σε μεγάλη ένταση, και σίγουρα δεν μοιάζει με τον οδηγό ιππήλατης άμαξας· γιατί όμως αποκτάει προβλήματα στη μέση (και καρδιακά) αφού δεν είναι χειρώνακτας;

      Διαγραφή
    10. Δεν θα περιμέναμε ούτε από “αριστερό” ούτε απο “κομμουνιστή” να μιλάει τόσο εύκολα για ακόμη μεγαλύτερο εκτοπισμό της χειρωνακτικής εργασίας από την παραγωγή - αν, τουλάχιστον, είχε ιστορική επίγνωση του πόσες φορές στο καπιταλιστικό παρελθόν έχει ξανα-αναγγελθεί αυτός ο “εκτοπισμός”. Mόνο για να επιστρέψουν τα κορμιά σε νέες σκλαβιές, μη θεωρώντας τες για κάποιο καιρό τέτοιες. Aνήκει στην προπαγάνδα του καπιταλισμού να αναγγέλλει, κάθε τρεις και λίγο, ότι κάνει έφοδο στον ουρανό της άκοπης (σωματικά...) εργασίας, στο όνομα της αξιοποίησης του (ασώματου...) πνεύματος. Δεν θα περιμέναμε ... αλλά αυτό ακριβώς συμβαίνει. Tελικά είναι λογικό: η αφηρημένη και ιδεολογική προσέγγιση της καπιταλιστικής εργασίας αναπαράγει τον εαυτό της σαν φάντασμα.

      Έτσι κι αλλιώς υπάρχει ένα θεμελιώδες ζήτημα ορισμών. Ποιός αντίκρυσε την υφάντρα, την μαγείρισσα, τον κτίστη και τον σιδερά (τότε που υπήρχαν υφάντρες, μαγείρισσες, κτίστες και σιδεράδες...) σαν εργαζόμενα σώματα χωρίς σκέψη, χωρίς πνεύμα; Ποιός απαλλοτρίωσε την “πνευματικότητα”, την “σκέψη”, σαν ανώτερες καταστάσεις, για λογαριασμό της τάξης του; Oι αστοί, μετά τον χριστιανισμό, και τον δικό του γενικευμένο θρησκευτικό δυϊσμό σώματος και πνεύματος. Kαι πριν τον καπιταλισμό, κι ακόμα συστηματικότερα (και “επιστημονικότερα”) μαζί με το πρώτο του κύμα και έκτοτε, η χειρωνακτική εργασία ήταν συνώνυμη, πάντα, της εργασίας - κατώτερης - αξίας. Eργασία δούλων, που δεν μπορούν να σκεφτούν τίποτα περισσότερο απ’ το πως θα την αποφύγουν· γι’ αυτό και χρειάζεται επιτήρηση. Eργασία που αν οι δούλοι την αρνούνται, μπορεί να αντικατασταθεί απ’ την μηχανή - για να μάθουν ότι “το αφεντικό μπορεί και χωρίς αυτούς”.... Πρώτη σ’ αυτήν την αποστολή ήταν η ατμομηχανή....

      Aλλά η χειρωνακτική - πιο σωστά: η σωματική - εργασία απλά αναδιαμορφωνόταν μετά από κάθε αλλαγή παραδείγματος! Kαι δεν “εκτοπιζόταν” παρά μόνο σε σχέση με ορισμένες εμφατικές μορφές της. Mαζί αναδιαμορφώνονταν τόσο τα σώματα όσο και τα πνεύματα. Kαι ξανά (και ξανά... και ξανά...) η πόλωση, η διαστρωμάτωση: από δω οι “χειρώνακτες” (κατώτεροι), από κει οι “πνευματικά εργαζόμενοι” (ανώτεροι)... Mια πόλωση που θολώνει ωστόσο πρακτικά, ακόμα και με καπιταλιστικούς όρους, σε κάθε αλλαγή παραδείγματος - όπως αυτή που εξελίσσεται εδώ και κάτι χρόνια. Tελικά η γκαρσόνα ή η υπάλληλος πίσω απ’ τον γκισέ πώς δουλεύουν; “Mε το χαμόγελο” ή με τα χέρια; Kι αν υπάρχουν ακόμα κάποιοι που λένε μόνο “με το χαμόγελο”, το στόμα και το βλέμμα σε πιο ακριβώς σημείο της “πνευματικής εργασίας” ανήκουν; O θεατρινισμός πόσο ασώματη εργασία είναι; (Δεν χρειάζεται απάντηση πλέον...)

      Διαγραφή
    11. Αμφισβητείται ο νόμος της αξίας
      Περιορίζεται ασφυκτικά η δυνατότητα άντλησης υπεραξίας

      Tο (όχι απρόσμενο!) αποκορύφωμα της αφηρημένης, ιδεολογικής, διανοουμενίστικης (και αριστερής) γνωμοδότησης για την καπιταλιστική οργάνωση της εργασίας και την σχέση των τεχνολογιών και των μηχανών μ’ αυτήν είναι διαπιστώσεις σαν την πιο πάνω. Mην σπάτε το κεφάλι σας, είναι φως φανάρι: ο καπιταλισμός αυτοκτονεί! Aφού θα φτιάχνουμε ο καθένας ό,τι (πράγμα) χρειαζόμαστε στο σπίτι - ακόμα και τα τρόφιμα λένε οι δημαγωγοί, και το αναπαράγει με χαρά ο συγγραφέας του “πριν” - και αφού τα ηλεκτρονικά σχέδια 3D εκτύπωσης θα κυκλοφορούν δωρεάν στο διαδίκτυο, τι μένει στα δόλια αφεντικά; Mόνο το να πουλάνε 3D εκτυπωτές, υπολογιστές, συνδέσεις στο internet και υλικά για do it youself κατασκευές... E, θα υπάρχουν και κάτι λίγες μεταφορές, καθώς και κάποια “κέντρα εκτύπωσης” για μεγαλύτερα αντικείμενα... Eντάξει, θα υπάρχουν και τα εργοστάσια κατασκευής όλων των απαραίτητων, που δεν θα αυτοκατασκευάζονται από 3D “γονείς”, στο σπίτι... Kι αφού τ’ αφεντικά μόνα τους θα έχουν βγάλει τα μάτια τους περιορίζοντας ασφυκτικά τη δυνατότητα άντλησης υπεραξίας (: κανένας δεν θα δουλεύει, γιατί κανείς δεν θα χρειάζεται χρήμα ή κάτι ανάλογο· όλοι θα τυπώνουν ότι χρειάζονται: επιστροφή στον κήπο της Eδέμ...) κάποιο πρωί θα ξυπνήσουμε και τ’ αφεντικά θα έχουν εξαφανιστεί. Tότε θα πούμε καλημέρα κομμουνισμέ· και θα τυπώσουμε στους 3D εκτυπωτές μας κάτι σφυροδρέπανα “να” - με το συμπάθειο.

      Όμως, όσο κι αν φαίνεται παράξενο από πρώτη ματιά, η προσθετική κατασκευή δεν είναι πιο “επαναστατική” απ’ την τεχνητή, εργαστηριακή γονιμοποίηση· και τα όσα “απελευθέρωσε” αυτή. Ποιός θα το περίμενε ότι πληρωμένη χειρωνακτική εργασία (μα εντελώς χειρωνακτική) θα γινόταν ο αντρικός αυνανισμός; Ποιός θα το περίμενε ότι πληρωμένη σωματική εργασία (μα εντελώς σωματική...) θα γινόταν η “παραγωγή ωαρίων” - προς υπεξαίρεση /μεταμόσχευση; Ποιός θα το περίμενε ότι πληρωμένη σωματική εργασία (σωματική, αλλά και συναισθηματική, και ψυχολογική) θα γινόταν η κατά παραγγελίαν ενοικιασμένη εγκυμοσύνη; Ποιός θα το περίμενε ότι θα εμφανιζόταν εμπόρευμα με το όνομα ‘βλαστοκύτταρα”; Ποιός αρθρογράφος ποιού “πριν” πριν από 40 χρόνια θα φανταζόταν ότι η καπιταλιστική εξέλιξη θα έφτιαχνε εντελώς καινούργια (έως αδιανόητα τότε) πεδία εργασίας, εκμετάλλευσης, εμπορίου, απόσπασης της υπεραξίας και πραγματοποίησής της - και μάλιστα “σωματικής”;

      H περίπτωση της προσθετικής κατασκευής είναι πιο απλή, τουλάχιστον για την φαντασία. Eιδικότητες, γνώσεις, εργαλεία και μορφές εργασίας θα υποτιμηθούν, θα παραμεριστούν· θα εξαφανιστούν απ’ το προσκήνιο (αν και όχι από προσώπου γης). Άλλα θα δημιουργηθούν στη θέση τους. Tα προηγούμενα και τα επόμενα στάδια των “αλυσίδων” στο γενικό, το καθολικό, το κοινωνικό εργοστάσιο θα επηρεαστούν σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό...

      Aλλά είναι βέβαιο: το “φωτοτυπικό κέντρο” διαφέρει σε πολλά απ’ το παλιό λιθογραφείο (σε μυρωδιές, σχήματα, καθαριότητα και τακτοποίηση, ειδικότητες, φωνές, θορύβους, φωτισμό) - αλλά παράγεται κι εκεί υπεραξία! Όποιος σταθεί προσεκτικά 1 λεπτό θα το διαπιστώσει εύκολα...

      Aκόμα κι αν ανήκει στο ναρ...
      http://www.sarajevomag.gr/entipa/teuhos_50/i50_p25_3d.html

      Διαγραφή
    12. Πολύ καλό το κείμενο του sarajevo κατά την ταπεινή μου γνώμη. Αν ήταν και λίγο πιο συμπυκωμένο...

      gdmn1973

      Διαγραφή
    13. Καλά κάνεις και το βάζεις. Προσωπικά το έχω ξεκάθαρο και υπάρχουνε βιντεάκια στο youtube για το πώς δουλεύει ο "εκτυπωτής" αυτός. Αν λέγαμε πως καταργήθηκε η χειρωνακτική εργασία, δε θα ήμασταν εδώ. Από το ίδιο το κείμενο όμως προκύπτει πως χωρισμένες εργασίες που γινόταν από διαφορετικά μηχανήματα (ίσως και διαφορετικούς χειριστές) γίνονται πλέον από ένα μηχάνημα που μπορεί να το χειριστεί ένα ακόμη λιγότερο εξειδικευμένος χειριστής. Αυτό είναι το πιο νέο μέσο παραγωγής, που αναγκαστικά θα φέρει και διαφορετικό καταμερισμό εργασίας.

      Αλλά ας σκεφτούμε τι εργασία χρειάζεται για την "παραγωγή" ενέργειας από έναν ηλιακό συλλέκτη. Απαιτείται η παραγωγή του συλλέκτη, η εγκατάστασή του στο δίκτυο, η αποθήκευση της ενέργειας και η συντήρησή του συλλέκτη και του δικτύου. Καμία σχέση με την παραγωγή ενέργειας από άνθρακα ή κι από το πετρέλαιο. Πουθενά δε συμμετέχει εργάτης στη συλλογή της πηγής ενέργειας. Το ίδιο και στην ανεμογεννήτρια.

      Τα νέα μέσα παραγωγής λοιπόν, έχουν επιφέρει αλλαγές στον καταμερισμό της εργασίας.
      Όσο για το αν θα τυπώνονται φλυτζάνια ή άλλα αντικείμενα καθημερινής χρήσης, θα το δούμε σε 10-20 χρόνια.

      Y.Γ. : και ναι, τυπώνονται κι από χαρτί με κόλλα κάποια πράγματα http://www.youtube.com/watch?v=wYyW3gS7rEA . Κάποια στιγμή μπορεί να εφαρμοστούν και στη μαζική παραγωγή. (χωρίς να καταργείται η προηγούμενη επεξεργασία του ξύλου, έλεος!!)

      Διαγραφή
    14. Για να γειώσω ακόμα περισσότερο τη συζήτηση περί 3D:

      το μέλλον τής τρισδιάστατης εκτύπωσης--->

      http://www.clonezonedirect.co.uk/images/products/81449533-201310291110-main.jpg

      (σε συνάρτηση και με το "Ποιός θα το περίμενε ότι πληρωμένη χειρωνακτική εργασία (μα εντελώς χειρωνακτική) θα γινόταν ..." )

      Στο μεταξύ σε ένα παράλληλο, μακρινό σύμπαν:

      http://www.opendemocracy.net/can-europe-make-it/david-krivanek-alex-sakalis/calling-for-young-european-bloggers

      ΥΓ Ποιος είναι ο άλεξ;

      Διαγραφή
    15. Νομίζω ότι και αυτή σαν απάντηση κάνει:
      http://www.902.gr/eidisi/diethni/32091/apisteyti-ftoheia-sti-mitropoli-toy-kapitalismoy
      http://news.in.gr/world/article/?aid=1231276250

      Διαγραφή
    16. @waltendegewalt
      Πιτσιρικάς με σπουδαίες προοπτικές.
      University of East Anglia
      Master's degree, International Relations and European Studies
      2011 – 2012

      openDemocracy
      Nonprofit; 11-50 employees; Online Media industry
      March 2013 – Present (9 months) London, United Kingdom
      Reading, writing, editing, commissioning and publishing at openDemocracy. Mainly working on the Can Europe Make it? debate.

      Για τον 3D εκτυπωτή δεν ξηγιέσαι σωστά. Μέχρι και "επανάσταση" μπορείς να τυπώσεις:
      http://www.forbes.com/pictures/mhl45ediih/the-liberator/
      THE Liberator έτσι;
      Είχε γίνει ένας κάποιος πανικός όταν κυκλοφόρησαν τα σχέδια του "όπλου" και διαφημίστηκαν κατάλληλα όταν το ΕφΜπιΑι τα απαγόρευσε στο Ιντερνετ.

      Αλπο

      Διαγραφή
  5. α) Γράφεις στο (4):

    "Η αναγκαιότητα της πολιτικής επανάστασης ως πρώτου βήματος για την εγκαθίδρυση του σοσιαλιστικού τρόπου παραγωγής αντιστρέφει την χρονική αλληλουχία του προηγούμενου τρόπου παραγωγής, όπου οι παραγωγικές σχέσεις άλλαξαν πολύ πριν αλλάξουν και οι πολιτικές."

    Το παραπάνω δεν αντιστρέφει τη σχέση οικονομίας - πολιτικής; Κι εξάλλου, δεν έχουν αλλάξει οι παραγωγικές σχέσεις (παραμένοντας καπιταλιστικές) με την ολοένα μεγαλύτερη κοινωνικοποίηση της παραγωγής;

    β) Γράφεις στο (6):

    "Έτσι ο σοσιαλισμός είναι αναγκασμένος να αναδυθεί σαν την Αθηνά απ' το κεφάλι του Δία, ένοπλος και ήδη ηλικιακά ώριμος, ή να μη γεννηθεί καθόλου."

    Όπως ίσως παρατηρείς και από σχόλιά μου στην προηγούμενη ανάρτηση, δεν έχω πολύ ξεκάθαρους τους λόγους της ανατροπής της ΕΣΣΔ, και παρ' όλο που στο συγκεκριμένο αναφέρεσαι στο αδύνατο της επικράτησης του σοσιαλισμού μέσω μεταρρυθμίσεων εγώ ρωτάω:
    Έπαιξε ρόλο στην ανατροπή, το ότι η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα προσπάθεια οικοδόμησης του σοσιαλισμού, έλαβε μέρος στην καθυστερημένη τότε καπιταλιστικά Ρωσία, το ότι δεν ήταν ώριμες οι συνθήκες για τη γέννηση του σοσιαλισμού;

    Σεβέκ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Το παραπάνω δεν αντιστρέφει τη σχέση οικονομίας - πολιτικής; "

      Τι εννοείς;

      "δεν έχουν αλλάξει οι παραγωγικές σχέσεις (παραμένοντας καπιταλιστικές) με την ολοένα μεγαλύτερη κοινωνικοποίηση της παραγωγής;"

      Δεν καταλαβαίνω.

      "Έπαιξε ρόλο στην ανατροπή, το ότι η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα προσπάθεια οικοδόμησης του σοσιαλισμού, έλαβε μέρος στην καθυστερημένη τότε καπιταλιστικά Ρωσία, το ότι δεν ήταν ώριμες οι συνθήκες για τη γέννηση του σοσιαλισμού;"

      Κατά την άποψή μου, όχι, καθώς η ρωσική οικονομία εκτινάχθηκε μετά τον πόλεμο και μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του 1970, όταν εκδηλώνεται ύφεση τόσο στις καπιταλιστικές όσο και στις σοσιαλιστικές οικονομίες. Όπως έχω γράψει, ένα από τα σημαντικά ερωτήματα για μένα είναι το γιατί.

      Διαγραφή
    2. Εννοούσα το γεγονός ότι η οικονομία και οι σχέσεις παραγωγής καθορίζουν την πολιτική.
      Αυτό που θέλω να τονίσω είναι αυτό που ανέφερα και παρακάτω, ότι με το πέρασμα του καπιταλισμού στο στάδιο του ιμπεριαλισμού, μπορεί οι παραγωγικές σχέσεις να είναι καπιταλιστικές, αλλά με την ολοένα μεγαλύτερη κοινωνικοποίηση της παραγωγής, καθιστούν ωριμότερες τις συνθήκες για το πέρασμα στο σοσιαλισμό, που βέβαια, εννοείται πως δεν πρόκειται να γίνει παρά μόνο πλήρως συνειδητά.
      Αυτό που σκεφτόμουν τελοσπάντων, είναι ότι μπορεί να θεωρηθεί ότι με μια πολιτική επανάσταση, την οποία ο καθένας ερμηνεύει κατά το δοκούν, μπορεί να έρθει ο σοσιαλισμός...

      Υ.Γ: Εξαιρετικό το κείμενο, παρά τις απορίες μου.

      Σεβέκ

      Διαγραφή
    3. Σαφώς και με την μονοπωλιακή συγκέντρωση και την σταδιακή προλεταριοποίηση της μικροαστικής τάξης διευκολύνεται το πέρασμα στον σοσιαλισμό· αυτό εννοούμε άλλωστε όταν λέμε ότι ο σοσιαλισμός "είναι επίκαιρος" και όχι μόνο "αναγκαίος".

      Για το θέμα του καθορισμού, αν κατάλαβα σωστά το τι λες, σαφώς στον καπιταλισμό, ο οικονομικός μετασχηματισμός ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ ΧΡΟΝΙΚΑ του πολιτικού μετασχηματισμού και ΚΑΘΟΡΙΖΕΙ τον χαρακτήρα του.

      Αυτό το οποίο λέω είναι ότι η αναγκαιότητα της επανάστασης ως προϋπόθεσης για την εγκαθίδρυση του σοσιαλιστικού τρόπου παραγωγής σημαίνει ότι τώρα ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ μετασχηματισμός πρέπει να προηγηθεί του οικονομικού ως απαραίτητη προϋπόθεσή του.

      Αυτό όμως ΔΕ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ότι στον σοσιαλισμό τα οικονομικά προβλήματα και οι οικονομικές αντιφάσεις επιλύονται πολιτικά. Η ισχύς της αντιστροφής σταματά με την εγκαθίδρυση του σοσιαλιστικού τρόπου παραγωγής. Από κει και πέρα, οι πολιτικές μορφές εξακολουθούν να υπάγονται στον καθορισμό των πραγματικών παραγωγικών σχέσεων. Κι εδώ τα πράγματα γίνονται ιδιαίτερα πολύπλοκα καθώς χωρίς την πολιτική πίεση σε μια συγκεκριμένη κατεύθυνση δεν είναι εφικτός ο σε βάθος μετασχηματισμός των παραγωγικών σχέσεων αλλά ταυτόχρονα, η υπερβολική χρήση των πολιτικών μέσων οδηγεί σε τρομοκρατική ακρότητα. Πρέπει να κρατιέται μια ισορροπία μεταξύ της σφαίρας του οικονομικού αυτοματισμού και της ενσυνείδητης πολιτικής παρέμβασης η οποία να σέβεται τόσο τον χαρακτήρα των οικονομικών νόμων όσο και την ανάγκη σταδιακού μετασχηματισμού των παραγωγικών σχέσεων σε βάθος.

      Αυτό είναι ένα από τα προβλήματα που θίγει ο Στάλιν στο "Για τη σοσιαλιστική οικοδόμηση."

      Διαγραφή
  6. να ρωτήσω κάτι;
    στην Ελλάδα σήμερα έχουμε τάση για λιγότερους και μεγαλύτερους εμπόρους, και για λιγότερους και μεγαλύτερους παραγωγούς;
    κυρίως ρωτάω για τους εμπόρους, π.χ. στον χώρο του βιβλίου ή της μουσικής, και σε σχέση με το πώς επηρεάζει το ηλεκτρονικό εμπόριο τους μικρούς και τους μεγάλους εμπόρους. αλλάζει τα δεδομένα (ως προς την επιβίωση των επιχειρήσεων, ανάλογα με το μέγεθός τους) ή όχι;
    ουσιαστικά θέλω να διερευνήσω το αν το ηλεκτρονικό εμπόριο ευνοεί, βλάπτει, ή τίποτα από τα δύο, τους μικρούς συνοικιακούς εμπόρους έναντι των μεγάλων καταστημάτων.
    προσωπικά δεν αμφιβάλλω ότι το ίντερνετ θα αξιοποιηθεί τελικά καλύτερα από τους μεγάλους τού (κάθε) χώρου, αλλά θα με ενδιέφερε να μπορώ να απαντήσω πιο συγκεκριμένα, όταν μου λένε ότι το διαδίκτυο και το ηλεκτρονικό εμπόριο αλλάζει το τοπίο και τις δυνατότητες των νέων μικρών "καινοτόμων" επιχειρήσεων :D
    όποιος μπορεί να μου απαντήσει, θα το εκτιμούσα πολύ.

    πίκατσου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Εφόσον το ηλεκτρονικό εμπόριο προϋποθέτει υποδομές εξυπηρέτησης που μόνο μεγάλα βιβλιοπωλεία μπορούν να έχουν, είναι από τις εξελίξεις εκείνες που ευνόησαν τα μονοπώλια.

      Αρκεί να αναλογιστεί κανείς τι έκανε η Amazon μέσα σε δέκα χρόνια στα μικρά βιβλιοπωλεία, αρχικά των ΗΠΑ. Όσο ζούσα εκεί, η τάση ήταν τα μικρά βιβλιοπωλεία είτε να κλείνουν, είτε να ξανανοίγουν ως υποκαταστήματα μονοπωλίων του βιβλίου όπως το Barnes and Noble (και με αντίστοιχο στοκ όπου κυριαρχούσε το νίου έιτζ και τα ακαδημαϊκά βιβλία σπάνιζαν). Μάλιστα, θυμάμαι ότι το 2003 που επισκέφθηκα το Πανεπιστήμιο του Σικάγο, το πανεπιστημιακό βιβλιοπωλείο ήταν ήδη Barnes and Noble.

      Στην Ελλάδα έχουν κλείσει ακόμα και μεγάλα βιβλιοπωλεία που δεν άντεξαν τον ανταγωνισμό, και νομίζω ότι η Πολιτεία και η Πρωτοπορία έχουν τη μερίδα του λέοντος στην αγορά της επαρχίας, όπου σβήνουν τους μικρούς με την ηλεκτρονική παραγγελία και διάθεση με αντικαταβολή.

      Διαγραφή
    2. Ημερομηνία λήξης σε βιομηχανικά προϊόντα: Ζητείται Sony τηλεόραση από τις τελευταίες CRT του 2000 που να λειτουργεί ακόμη. "Ο ευρών αμοιφθήσεται"
      Όποιος έχει Sony τηλεόραση της δεκαετίας του '80 έστω με δέκα κανάλια να συνεχίσει να την έχει θα του κρατήσει για άλλο 30 χρόνια ακόμη.
      Όποιος είχε την τύχει να του λιώσει πλαστικό λουράκι μία όμορφη πρωία ξέρει μάλλον τι λέω.

      Αυτήν την κρίση θέλησαν και το κατάφεραν να μην την κάνουν "κρίση υπερπαραγωγής" αλλά δεν μπόρεσαν να κρύψουν την "υπερσυσσώρευση".

      Σημερινή κατάσταση: Ένα ηλεκτρονικό κατάστημα θέλει μία βασική μικρή προϋπόθεση για να είναι λειτουργικό. Την πληρωμή με πιστωτική κάρτα και ή δυνατόν με άτοκες δόσεις. Για να δώσει μία τράπεζα "μηχανάκι" καρτών θα πρέπει να αφήσετε σε κάποιο λογαριασμό 50k ευρώ ως ασφάλεια. Δεν το λες μικρή επένδυση για να ξεκινήσεις κάτι από το σαλόνι του σπιτιού σου...

      Ο Καπιταλισμός θα βρει διέξοδο και μάλιστα σύντομα.

      Σπύρος

      Διαγραφή
    3. στη Σουηδία τα βιβλιοπωλεία ειναι τρία και παμε για δυο.

      Ειναι και η χώρα με το πιο ανεπτυγμένο ηλεκτρονικό εμπορειο

      Διαγραφή
    4. ευχαριστώ πολύ και τους δύο.
      η άμαζον ήταν το πρώτο παράδειγμα που χρησιμοποίησα. η απάντηση που πήρα ήταν ότι η άμαζον αναγκάστηκε να ανοίξει και παραρτήματα (άμαζον. φρ κ.λπ.). δεν ξέρω γιατί αυτό ήταν επιχείρημα κατά τής άμαζον... άνοιξε τα παραρτήματα για να διευκολυνθεί και για να διασφαλίσει τα κέρδη της.
      το βασικό σκεπτικό που αντιμετώπισα έλεγε ότι με το σκρουτζ.γκρ (που συγκρίνει τις τιμές μεγάλων και μικρών καταστημάτων που συμμετέχουν σε αυτό), και με τη δυνατότητα να βλέπει ο πελάτης με ευκολία από το ίντερνετ τις τιμές και των μεγάλων και των μικρών, αφ'ενός τα μικρά και τα μεγάλα καταστήματα εξισώνονται (!), αφ'ετέρου τα μικρά αποκτούν πλεονέκτημα, επειδή τα μικρά έχουν καλύτερες τιμές σε περισσότερα εμπορεύματα, γιατί τα μεγάλα, πέρα από τα προϊόντα-κράχτες, δεν κατεβάζουν τις τιμές, γιατί ξέρουν ότι θα πουλήσουν έτσι κι αλλιώς. αυτό ήταν το βασικό επιχείρημα. το πώς θα επιβιώσει η μικρή παραδοσιακή επιχείρηση ρίχνοντας τις τιμές σε πολλά προϊόντα, και με τα επιπλέον έξοδα των διανομών ή της προμήθειας στο σκρουτζ.γκρ ή του δικού της σάιτ και με την ανάγκη για διαφήμισή του, δεν φάνηκε να τους πτοεί.
      (η συζήτηση αφορούσε σε παραδοσιακά μαγαζιά που κάνουν και ηλεκτρονικό εμπόριο).

      πίκατσου

      Διαγραφή
    5. @Antonxxx
      ουάου, εντυπωσιακό.
      υπάρχουν όμως και μικρά συνοικιακά, ε; εννοείς τα μεγάλα είναι 3 και θα γίνουν 2, ε;

      πίκατσου

      Διαγραφή
    6. Ναι τα μεγάλα.
      Τα μικρά δεν πρέπει να ειναι αυτή τη στιγμή περισσότερα απο 50 και μειώνονται.

      Διαγραφή
    7. ευχαριστώ κι εσένα για τις πληροφορίες, Antonxxx

      πίκατσου

      Διαγραφή
  7. Εξαιρετικό το κείμενο σου Αντώνη αλλα το σημείο "Με άλλα λόγια, υπάρχει μόνο μια προοπτική για τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής διαφορετική από την περαιτέρω εξέλιξή του και αυτή είναι η ανατροπή του." έχει ένα βασικό πρόβλημα, η εναλλακτική της περαιτέρω εξέλιξης του καπιταλισμού είναι μια προοπτική της οποίας το αποτέλεσμα επέρχεται και σαν διαδικασία που η ΤΑΞΙΚΗ ΠΑΛΗ ΠΑΙΖΕΙ ΤΟΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟ ΡΟΛΟ. ΔΗΛΑΔΗ Η ΤΑΞΙΚΗ ΠΑΛΗ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΣ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΕΩΝ , ενω η επανασταση συμβαίνει μόνο μια φορά. ΣΥνεπως ακόμα και να εξελιχθεί ο καπιταλισμός και να μην ανατραπει αυτο θα συμβει και με τη βοηθεια της ταξικης πάλης.
    ηλέκτρα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Στην παρατήρηση 7, θα πρόσθετα, ότι οι σοσιαλιστικές χώρες θα πρέπει να δημιουργήσουν έναν δικό τους όσο γίνεται πιο πλήρη καταμερισμό εργασίας, μια σοσιαλιστική "οικονομία κόσμο", περιορίζοντας σταδιακά την εξάρτηση από τον καπιταλιστικό περίγυρο.
    Ένας από τους λόγους της οικονομικής κρίσης του 70-80 σε αυτές τις χώρες, ίσως είναι και ότι συνδέθηκαν περισσότερο απ' ότι έπρεπε με την παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία, έτσι επωφελήθηκαν όταν αυτή αναπτυσσόταν αλλά μετά επηρεάστηκαν και αυτές από την κρίση της.


    ημιάγριος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Δυο βιβλία ας μου επιτραπεί να προτείνω. Anderson , Από την αρχαιότητα στην φεουδαρχία ,εκδ. Οδυσσέας, και Bloch, Η φεουδαλική κοινωνία, εκδ. Κάλβος ( Ειδικά το πρώτο κεφάλαιο για τα ιστορικά του στοιχεία). Ως προς το ερώτημα που τίθεται και πιο πάνω για την κρίση της Σοβιετικής Ένωσης τη δεκαετία του 70 θα επαναλάβω την άποψη του Χομπσαμπάουμ στην Εποχή των Άκρων, αν την θυμάμαι καλά γιατι έχουν περάσει και χρόνια απο τότε που διάβασα το βιβλίο. Θεωρεί λοιπόν ότι ο οικονομικός μαρασμός ξεκίνησε λόγω της έκθεσης της Ένωσης στην παγκόσμια οικονομία. Λόγω της πετρελαϊκής κρίσης υπήρξε εύκολη εξαγωγή πετρελαίου,εύκολο συνάλλαγμα και επανάπαυση μέσω αυτού. Δεν μπορώ να εξακριβώσω την θέση αυτή, δεν έχω τις γνώσεις, αλλά μου φαίνεται μια εύλογη αιτία, προφανώς όχι η μοναδική. Αν ερμηνεύω σωστά τον ημιάγριο, το ίδιο λέει και αυτός.
    Πασόκος 85.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Διάβαζω στο τελεύταιο βίβλιο του Μπιτσακη (ανθρώπινη φύση, σελ 74-75): "η παγκοσμιοποιηση ειναι η ταση επιβολής των κεφαλαιοκρατικών σχέσεων σε ολοκληρο τον πλανητη. Ομως, παρά την τάση για παγκοσμιοποίηση, οι καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής είναι οι κυριαρχες σε σχετικά μικρό μερος του: στη Β. Αμερική, στην Ευρώπη και την Ιαπωνία, καθώς και στη Ρωσία. Στον υπόλοιπο κόσμο υπάρχουν θύλακες αναπτυγμένου καπιταλισμού, περιοχές όπου οι σχέσεις αυτές τείνουν να γίνουν κυρίαρχες, και περιοχές όπου συνυπάρχουν με κατάλοιπα φεουδαρχίας, δουλοκτησίας, ακόμα και πρωτόγονου κοινοτικού τρόπου ζωής"

    να υποθέσω το σχετικά μερος κυριάρχιας του καπιταλισμού βρίσκεται στο κουρασμένο μυαλό του που ζητά στήριξη του σύριζα ή έχει αλήθεια στην προκειμένη;

    aser

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. να υποθέσω το σχετικά μικρό μέρος κυριαρχίας του καπιταλισμού» βρίσκεται...--->

      Απάντηση:

      O Mπ. τηλε-μεταφέρθηκε κάπου στο 1765 και μας στέλνει τους φιλοσοφικούς του στοχασμούς με ταξιδιωτικά περιστέρια μέσα από μαύρες τρύπες. Η Γαλλική επανάσταση δεν έγινε ακόμα. Αναμένουμε ...

      Διαγραφή
    2. Σχόλιο που στάληκε μέσω mail λόγω προβλημάτων με τη φόρμα σχολίων:


      Το άρθρο σου "Δέκα παρατηρήσεις για τον καπιταλιστικό και τον σοσιαλιστικό τρόπο" μ'αρεσε πολύ. Απλό, κατανοητό και περιέχει μεγαλες αλήθειες που μας ξεφευγουν λόγω μειωμένων ανακλαστικών αφού ζούμε στο συστημα μια ζωη. Ειδικά σοκαρίστικα ποσο αληθινό είναι το οτι οι καπιταλιστικες σχεσεις εχουν παρησφρήσει και δηλητηριάσει καθε ανθρωπινη σχεση. Και σκεφτομουνα οτι ενα τετοιο φαινομενο ειναι και ο φοβος οτι ο Αλλος θα κλεψει την περιουσια σου. Βασικα το ζω με 2 ανθρώπους εργατες που τους μιλω καθημερινα - ξυπνουν και κοιμούνται με αυτο τον φόβο, κλεφτες κλεψανε την μπαταρια του αυτοκινητου, ενα εργαλειο, συρματα, την σκαλα, κτλ. Αλλά βεβαια αυτα που εχουν ειναι ελαχιστα. Αυτα που τους κλεβει το κεφαλαιο ειναι πολλά παραπανω - αλλα αυτο τους διαφεύγει. Μηπως αυτος ο φοβος (που σημαινει οτι βλεπουν τον Αλλο - ακομα και εμενα που ειμαι πιο κοντα τους - σαν ενα υποψηφιο κλεφτη) δεν ειναι απότοκο αυτης της δηλητηριασης τους απο τις καπιταλιστικες σχεσεις? Την ίδια δηλητηρίαση δεν έχουν παθει και οι ερωτικές σχέσεις, η συμβίωση / γάμος? Και ισως λέω και οι οικογενειακές (γονεις/ παιδια)? Αυτο το δηλητηριο σερβιρεται καθημερινα απο τα δελτια ειδησεων - και το αποδιδαμε αυτο στο οτι τα ΜΜΕ θελουν να "πουλησουν" φυλλα και θέαση. Αλλα με μια δευτερη σκεψη ισως και να το κανουν για να ενδυναμωσουν αυτο το δηλητηριο των σχεσεων και να τις κανουν περα για περα καπιταλιστικης παραγωγης, Η μπίζνα. Η κλεψιά. Ο Φόνος.

      Βέβαια ο βαθμος της αθωωτητας ποτέ δεν μπορει να αυξηθει παρα μονο "tabula rasa" δηλαδη σε μωρά. Αρα θα μας κατατρέχει αυτό - σαν κοινωνια σοσιαλιστικη οταν γινει - για 2,3 γενιες και θα χρειαστουμε σιγουρα αποτοξίνωση εμεις οι "παλιοί". Η' ωσπου καποιος σταχανοβιτης Deckard μας
      κάνει "retired".


      ΑΧΠ

      Διαγραφή
    3. Ναι, το έχω πολλές φορές παρατηρήσει αυτό για το οποίο μιλάς.

      Ένα παράδειγμα:

      "Ο θάνατος είναι η απόλυτη ενσάρκωση του αρνητικού, γιατί είναι η απόλυτη ενσάρκωση της περατότητας. Είναι το μεγαλύτερο ΟΧΙ που μας επιφυλάσσει η ζωή. Και είναι αξεπέραστο βιολογικά. Ο θάνατος είναι το τέλος της επιθυμίας, του έρωτα, της συνείδησης, της σκέψης μας ως ατόμων, είναι το τέλος μας ως οντοτήτων, η εξάλειψή μας.

      Τι επίδραση πάνω στον θάνατο έχει μια σοσιαλιστική, και ακόμα περισσότερο μια κομμουνιστική κοινωνία;

      Καμία, βιολογικά. Σε μια σοσιαλιστική ή και κομμουνιστική κοινωνία, η υπόσχεση και η ελπίδα είναι ότι η βιολογική ζωή θα κρατά περισσότερο κατά μέσο όρο, και ότι θα έχει καλύτερη ποιότητα. Αλλά ο σοσιαλισμός δεν καταργεί τον βιολογικό θάνατο, ούτε αποτρέπει έναν αδόκητο και ξαφνικό θάνατο.

      Από την άλλη τώρα πλευρά, μια σοσιαλιστική ή και κομμουνιστική κοινωνία υπόσχεται ότι θα κάνει τη ζωή πιο πλήρη, πιο αναπτυγμένη στις δυνατότητές της, πιο ουσιαστική και αληθινή.

      Άρα και πιο πολύτιμη, πιο επιθυμητή, πιο απολαυστική.

      Και την ίδια στιγμή, αυτή η κοινωνία θα πρέπει επίσης να επιμένει στο ότι δεν υπάρχει άλλη ζωή. Δεν θα είναι μια θρησκευτική κοινωνία, αλλά μια υλιστική κοινωνία. Θα διαπαιδαγωγεί τους ανθρώπους στην ιδέα του τελεσίδικου της απώλειας του θανάτου.

      Ρωτάω λοιπόν: Υπαρξιακά, είναι πιο επώδυνη η ιδέα του θανάτου

      σε μια κοινωνία απαξίωσης της ζωής, χρηματοποίησης της ζωής, περιορισμού της ζωής στην επιβίωση και το άγχος της με αποδοχή θρησκευτικών δοξασιών περί άλλης ζωής

      ή

      σε μια κοινωνία όπου η ζωή βιώνεται ως κάτι πολύτιμο, κάτι απαλλαγμένο από πολλά από τα βάσανα που τώρα συγκροτούν τη ζωή, κάτι πολύ καταφατικότερο, και την ίδια στιγμή, όπου δεν υπάρχει η παραμυθία της άλλης ζωής, όπου γίνεται αποδεκτό το βιολογικό γεγονός του θανάτου ως κάτι αναπόφευκτο και τελεσίδικο;

      Δεν θα είναι η κάθετη άνοδος της καταφατικότητας της ζωής επίσης κάθετη άνοδος της επώδυνης αρνητικότητας του θανάτου;

      Σε ένα επίπεδο, βεβαίως θα είναι. Για κάποιους ανθρώπους, θα είναι κάτι πολύ τραυματικότερο από ό,τι είναι για τους περισσότερους στον κόσμο που ζούμε σήμερα. Θα είναι πολύ πιο επώδυνο να σταματήσεις να ζεις όταν η ζωή θα είναι κάτι που σου δίνει ευτυχία, ή να χάνεις κάποιον.

      Και αυτό για έναν ακόμα πολύ σημαντικό λόγο. Στην κοινωνία που ζούμε, η ιδιοκτησία και οι σχέσεις ιδιοκτησίας διαπερνούν τα πάντα. Το συνηθέστερο πράγμα όταν πεθαίνει κάποιος είναι ότι οι δικοί του, θέλοντας και μη, αργά και γρήγορα, μπαίνουν στη συζήτηση των περιουσιακών του, των οικονομικών του υποχρεώσεων ή συσσωρευμένων αγαθών.

      Διαγραφή
    4. Αυτό έχει κυνικές διαστάσεις φυσικά, έχει όμως και ανθρώπινες διαστάσεις. Όταν πεθάνει ένα αγαπημένο μου πρόσωπο, το να έχω να διαχειριστώ τις φοντανιέρες που άφησε πίσω του, ή το σκρήνι που αγόρασε, ή τα φορέματά της και τα παπούτσια της είναι ταυτόχρονα καταπιεστικό και παρηγορητικό. Βρίσκω κάτι να ασχοληθώ για να μη σκέφτομαι αυτό που μου προκαλεί τραύμα. Η θλίψη μου αποσπάται από λογαριασμούς νοσοκομείων και φαρμάκων, συζητήσεις με τις ασφαλιστικές εταιρείες, πονοκεφάλους για το τι θα κάνω με το τώρα άδειο σπίτι στο οποίο δεν μένω πια, αλλά το οποίο είναι περιουσία μου λόγω κληρονομιάς. Τα πράγματα, οι σχέσεις ιδιοκτησίας και οι εμπορευματικές σχέσεις, μπαίνουν ανάμεσα σε μένα και στην απώλεια του ανθρώπου, γεμίζουν το κενό αυτής της απώλειας χωρίς να το επιδιώκω καν ή να το θέλω. Η εμπορευματοποίηση είναι μια παρηγοριά. Αν είμαι κυνικός, ακόμα καλύτερα. Ο θάνατος του άλλου είναι δική μου ευκαιρία. Ενίσχυσα την περιουσία μου. Έχω περισσότερες ευκαιρίες στη δουλειά τώρα που πέθανε ο ανταγωνιστής μου. Θα πληρώσω τα χρέη μου. Θα πάρω εκείνο το αυτοκίνητο που ήθελα.

      Τίποτε απ' όλα αυτά δεν μπορεί να συμβεί σε μια κοινωνία όπου η ατομική ιδιοκτησία και η επίδρασή της στις σχέσεις δεν θα υφίσταται. Σε μια τέτοια κοινωνία, το γεγονός του θανάτου θα με κοιτάζει γυμνό, χωρίς διαμεσολαβήσεις απ' όλα τα παραπάνω. Αν αγαπούσα αυτόν που έχασα, ο πόνος δεν θα έχει κανένα τέτοιο αποκούμπι. Αν δεν τον αγαπούσα, ο θάνατος δεν θα με εξυπηρετήσει σε κάτι.

      Τι προστασία θα έχω τότε απέναντι στην συντριβή της απώλειας, είτε αυτή αφορά τον δικό μου θάνατο είτε το θάνατο του άλλου;

      Μονάχα μία, αλλά αυτή δεν θα την έχουν όλοι οι άνθρωποι στον ίδιο βαθμό: την βιωμένη αίσθηση της διαλεκτικής ανάμεσα στην μοναδικότητά μου, ή την μοναδικότητα του άλλου, και την ισότητα όλων, την κοινότητα όλων. Την βιωμένη αίσθηση. Όχι την αφηρημένη ιδέα. Μια χειραφετημένη κοινωνία θα μου δώσει την δυνατότητα (αλλά μόνο τη δυνατότητα) να ανταποκριθώ στο θάνατο καταγράφοντας την απροσμέτρητη πολυτιμότητα αυτού που χάθηκε την ίδια στιγμή που την εξαλείφω στην στατιστική πολλαπλότητα εξίσου πολύτιμων υπάρξεων, που όλες θα χαθούν. Η απο-πραγμοποιημένη ύπαρξη είναι ταυτόχρονα μοναδικά πολύτιμη και τίποτε σπουδαίο, γιατί είναι η απλή ζωή, η ζωή που επιστρέφει στην απλότητά της. Ο θάνατος του πυρηνικού επιστήμονα, του ιδιοφυούς συγγραφέα, του οδοκαθαριστή και της μαγείρισας πονούν το ίδιο για τους δικούς τους ανθρώπους και είναι το ίδιο ασήμαντοι για τη συλλογικότητα μέρος της οποίας είναι αυτοί πονούν--θα ρθουν άλλοι στη θέση τους, και στη δική μας. Αυτή είναι η σοσιαλιστικά ενσυνείδητη απόκριση στην απώλεια του θανάτου σε μια τέτοια κοινωνία.

      Θα είναι λοιπόν η ψυχική δομή της εμπειρίας και διαχείρισης της απώλειας ίδια σε μια σοσιαλιστική ή κομμουνιστική κοινωνία η ίδια από ό,τι σε μια καπιταλιστική; Όχι, δεν θα είναι. Αυτό σημαίνει η "διαφορετική θλίψη." Η διαφορετική θλίψη ΕΙΝΑΙ η ουτοπία του κομμουνισμού. Ή, ο κομμουνισμός είναι μια ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ θλίψη.

      http://leninreloaded.blogspot.com/2013/09/blog-post_3734.html?showComment=1378249458218#c4008920030123860131

      Διαγραφή