Πέμπτη, 28 Νοεμβρίου 2013

Bertolt Brecht-Η απόφαση (Die Maßnahme, ein Lehrstück), 1930 (I)

Bertolt Brecht
Η απόφαση (Lehrstück), 1930
Μτφρ.: Lenin Reloaded

Οι χαρακτήρες:

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ. Παίζουν:
Τον νεαρό σύντροφο· τον Διευθυντή του Οίκου του Κόμματος· τους δύο κούληδες· τον επιστάτη· τους δυο υφαντουργούς· τον αστυνόμο· τον έμπορο

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ


ΠΡΕΛΟΥΔΙΟ

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ: Εμφανιστείτε! Γιατί το έργο σας ήταν επιτυχές. Τώρα, υπάρχει άλλη μια γη όπου ξεκίνησε η Επανάσταση, και οι γραμμές τραβήχτηκαν, κι έτσι οι στρατευμένοι ξέρουν πού στέκονται. Συμφωνούμε μαζί σας.

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Σταματήστε! Υπάρχει κάτι που πρέπει να σας πούμε. Πρέπει να σας αναφέρουμε το θάνατο ενός συντρόφου.

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ: Μπορείτε να μας πείτε ποιος τον σκότωσε;

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Εμείς τον σκοτώσαμε. Τον πυροβολήσαμε και τον πετάξαμε σε ένα λάκκο με ασβέστη.

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ: Τι μπορεί να έκανε και φτάσατε να τον σκοτώσετε;

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Συχνά έκανε το σωστό, μερικές φορές το λάθος, αλλά στο τέλος είχε γίνει κίνδυνος για το κίνημα. Ήθελε να κάνει το σωστό, και έκανε το λάθος. Ζητούμε την ετυμηγορία σας.

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ: Δείξτε μας πώς έγινε, και θα σας δώσουμε την ετυμηγορία μας.

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Θα δεχτούμε την ετυμηγορία σας.

1

ΤΑ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΛΑΣΙΚΩΝ

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Ήρθαμε ως αγκιτάτορες από τη Μόσχα, με διαταγές να ταξιδέψουμε στην πόλη Μούκντεν, όπου έπρεπε να κάνουμε προπαγάνδα και να ενισχύσουμε το κινεζικό Κόμμα στα εργοστάσια. Έπρεπε να αναφερθούμε στο τελευταίο οίκημα του Κόμματος πριν τα σύνορα, και να ζητήσουμε οδηγό. Στο εξωτερικό γραφείο ήρθε σε μας ένας νεαρός σύντροφος και συζητήσαμε την φύση της αποστολής μας. Θα επαναλάβουμε τη συζήτηση.

Ένας απ' αυτούς παίζει τον Νεαρό Σύντροφο, και οι άλλοι συσπειρώνονται ως τρεις αντιμέτωποι με ένα.

Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Είμαι ο γραμματέας του τελευταίου οικήματος του Κόμματος πριν τα σύνορα. Η καρδιά μου χτυπά για την Επανάσταση. Η θέα της αδικίας με έκανε να ενωθώ με τους παρτιζάνους. Ο άνθρωπος πρέπει να βοηθά τον άνθρωπο. Υποστηρίζω την ελευθερία. Πιστεύω στο ανθρώπινο είδος. Και υποστηρίζω τις αποφάσεις του Κομμουνιστικού Κόμματος, το οποίο αγωνίζεται για την αταξική κοινωνία, ενάντια στην εκμετάλλευση και την άγνοια.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Ερχόμαστε απ' τη Μόσχα.

Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Σας περιμέναμε.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ:  Γιατί;

Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Δεν πάμε πουθενά. Υπάρχει χάος και πείνα, πολλές μάχες, όχι αρκετό ψωμί. Πολλοί άνθρωποι με θάρρος, αλλά όχι πολλοί που ξέρουν να διαβάζουν. Όχι πολλές μηχανές, και κανείς που να τις καταλαβαίνει. Οι ατμομηχανές μας χρησιμοποιήθηκαν μέχρι διάλυσης.

ΑΠΑΓΓΕΛΙΑ

Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Μας φέρατε ατμομηχανές;
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Όχι.
Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Μας φέρατε τρακτέρ;
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Όχι.
Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Οι αγρότες μας δένονται ακόμα σε παρωχημένα ξύλινα υνιά. Και δεν έχουμε τίποτε να φυτέψουμε. Μας φέρατε σπόρο;
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Όχι.
Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Ε, τουλάχιστο μας φέρατε αυτόματα και πυρομαχικά;
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Όχι.
Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Εδώ είμαστε δυο για να υπερασπιστούμε την Επανάσταση. Οπότε σίγουρα έχετε κάποια επιστολή της Κεντρικής Επιτροπής, που να μας λέει τι να κάνουμε;
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Όχι.
Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Θέλετε δηλαδή να βοηθήσουμε εμείς οι ίδιοι τον εαυτό μας;
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Όχι.
Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Φοράμε τα ρούχα μας πρωί και βράδι, παλεύουμε με την πείνα, με την απώλεια ηθικού και με την αντεπανάσταση. Και σεις δεν μας φέρατε τίποτα.
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Σωστά. Δεν έχουμε τίποτα για σας. Αλλά για τους κινέζους εργάτες πέρα απ' τα σύνορα έχουμε τις διδαχές των κλασικών του Μαρξισμού και των προπαγανδιστών τους, την αλφαβήτα του Κομμουνισμού. Για τους αγράμματους, για να ριχτεί φως στην κατάστασή τους· για τους καταπιεσμένους, για να μάθουν την ταξική συνείδηση· και για τους ταξικά ενσυνείδητους, για να μάθουν την εμπειρία της Επανάστασης. Αυτό που πρέπει να μας δώσετε εσείς είναι ένα αυτοκίνητο κι έναν οδηγό.
Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Έκανα άσχημα και ρώτησα λοιπόν;
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Όχι, έκανες καλά και ρώτησες, και η απάντηση που σου δόθηκε ήταν ακόμα καλύτερη. Ξέρουμε πως είσαι παραλήπτης ανέφικτων απαιτήσεων, αλλά θα σου απαιτηθούν ακόμα πιο πολλά: ένας από σας τους δυο πρέπει να μας οδηγήσει στο Μούκντεν.
Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Δηλαδή, να εγκαταλείψεω τα καθήκοντά μου, που ήταν υπερβολικά πολλά για δύο και τώρα πρέπει να επιτελέσει ένας. Θα έρθω μαζί σας. Θα βαδίσουμε μπροστά, θα σπείρουμε τις διδαχές των κλασικών του Κομμουνισμού: την παγκόσμια επανάσταση.


ΕΓΚΩΜΙΟ ΤΗΣ ΕΣΣΔ

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ:
Όλος ο κόσμος μιλούσε
για τη δυστυχία μας.
Αλλά κι έτσι ακόμα, καθόταν
στο γυμνό μας πάτωμα 
η ελπίδα των αμέτρητων εκμεταλλευμένων που
ζουν μόνο με νερό. 
Και ο δάσκαλός μας ήταν η γνώση, που
πίσω απ' την σπασμένη μας πόρτα
έδινε καθαρά μαθήματα σε όλους τους παρόντες.
Μόλις σπάσει η πόρτα,
καθόμαστε μέσα, εύκολα ορατοί
εμείς, που δεν μας σκοτώνει η παγωνιά, ούτε η πείνα
πάντα ακάματοι, συζητώντας
για το μέλλον του κόσμου.

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Έτσι ο νεαρός σύντροφος από το συνοριακό φυλάκιο ενέκρινε τη φύση της εργασίας μας και, ως τέσσερις άνδρες και μία γυναίκα, αναφερθήκαμε στον διευθυντή του οικήματος του Κόμματος.


2

Η ΕΞΑΛΕΙΨΗ

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Όμως η δουλειά μας στο Μούκντεν ήταν παράνομη, κι έτσι πριν διασχίσουμε τα σύνορα έπρεπε να εξαλείψουμε τα πρόσωπά μας. Ο νεαρός σύντροφός μας συμφώνησε. Θα επαναλάβουμε το περιστατικό.

Ένας από τους αγκιτάτορες παίζει το ρόλο του Διευθυντή του οικήματος του Κόμματος.

Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΟΙΚΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ: Είμαι ο διευθυντής του τελευταίου οικήματος του Κόμματος. Συμφωνώ πως ο σύντροφος από το φυλάκιό μου πρέπει να πάει μαζί τους ως οδηγός. Πλην όμως, υπάρχουν ταραχές στα εργοστάσια του Μούκντεν, και αυτή τη στιγμή τα μάτια όλου του κόσμου είναι στραμμένα στην πόλη αυτή για να δουν αν κάποιος από μας μπορεί να εντοπιστεί να φεύγει από τις καλύβες των κινέζων εργατών. Επιπλέον, έχω πληροφορηθεί ότι υπάρχουν βάρκες οπλισμένες με πολυβόλα έτοιμες στα ποτάμια και τεθωρακισμένα τραίνα στους σταθμούς, όλα τους έτοιμα να επιτεθούν τη στιγμή που δουν έναν από μας εκεί. Έτσι προτείνω οι σύντροφοι να διασχίσουν τα σύνορα ως Κινέζοι. Προς τους αγκιτάτορες: Δεν πρέπει να σας δούνε.

ΟΙ ΔΥΟ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Δεν θα μας δούνε.

Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΟΙΚΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ: Αν τραυματιστεί κάποιος, δεν πρέπει να τον βρούνε.

ΟΙ ΔΥΟ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Δεν θα τον βρούνε.

ΑΠΑΓΓΕΛΙΑ

Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΟΙΚΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ: Είστε έτοιμοι να μιλάτε και να συνεχίσετε να μιλάτε ώσπου να σταματήσετε, αλλά να εξαφανιστείτε πριν σας δει οποιοσδήποτε, έτσι ώστε να κρύψετε τόσο αυτούς που μένουν ζωντανοί όσο και τους πεθαμένους;

ΟΙ ΔΥΟ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Ναι.

Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΟΙΚΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ: Τότε θα είστε διαφορετικοί άνθρωποι. Εσύ δεν θα 'σαι ο Καρλ Σμιτ απ' το Βερολίνο, εσύ δεν θα 'σαι η Άννα Κιέρσκ απ' το Καζάν, κι εσύ δεν θα 'σαι ο Πέτερ Σάβιτς από τη Μόσχα. Όχι, θα είστε χωρίς επίθετο και χωρίς μάνα -- λευκές σελίδες όπου η Επανάσταση θα γράψει ό,τι έχει να πει.

ΟΙ ΔΥΟ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Ναι.

Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΟΙΚΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ τους δίνει μάσκες και τις φορούν: Τότε θα ανακαλύψετε πως δεν θα 'στε τίποτα πια, αλλά από τη στιγμή εκείνη, και μάλλον μέχρι να εξαφανιστείτε από προσώπου γης, θα είστε άγνωστοι εργάτες, Κινέζοι, αντάρτες, και παιδιά όλων των κινέζων μητέρων, κίτρινοι, που μιλούν κινέζικα σε όνειρα και σε ντελίριο.

ΟΙ ΔΥΟ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Ναι. Και ο νεαρός σύντροφος είπε ναι. Έτσι έδειξε πως συμφωνεί με την εξάλειψη του προσώπου του.


ΟΜΙΛΙΑ ΧΟΡΟΥ

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ: Όλοι όσοι αγωνίζονται για τον Κομμουνισμό πρέπει να γνωρίζουν πώς να αγωνίζονται και πώς να μην αγωνίζονται. Πώς να λένε την αλήθεια και πώς να μη λένε την αλήθεια. Πώς να είναι δουλοπρεπείς και επίσης πώς να μην είναι δουλοπρεπείς. Πώς να κρατούν τις υποσχέσεις τους και επίσης πώς να μην τις κρατούν. Πώς να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο, πώς να αποφεύγουν τον κίνδυνο. Πώς να τους γνωρίζουν εξ όψεως και πώς να είναι άγνωστοι. Όλοι όσοι αγωνίζονται για τον Κομμουνισμό έχουν μονάχα αυτό που μπορεί κάποιος να πει υπέρ τους: ότι αγωνίζονται για τον Κομμουνισμό.

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Πήγαμε στο Μούκντεν ως Κινέζοι, τρεις άνδρες και μια γυναίκα, για να κάνουμε προπαγάνδα και να ενισχύσουμε το κινεζικό κόμμα δια μέσου των διδαχών των κλασικών του Κομμουνισμού και των προπαγανδιστών τους, της αλφαβήτας του Κομμουνισμού, φέρνοντας στους αγράμματος νέο φως για την κατάστασή τους, στους καταπιεσμένους ταξική συνείδηση, και στους ταξικά ενσυνείδητους την εμπειρία της Επανάστασης.

6 σχόλια:

  1. http://www.youtube.com/watch?v=kQ7ltedy0hg

    Mackie Messer

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. το ενδιαφέρον στο βίντεο αρχίζει από το 23.30, αναφέρονται ακριβώς στην "Απόφαση", και ο Μπρεχτ γίνεται ένας ήρωας στο μυαλό του Κάφκα

    Mackie Messer

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Έχει πλάκα η κατάθεση του Μπρεχτ στην Επιτροπή Αντιαμερικανικών Ενεργειών, όπου τον ρωτάνε ακριβώς για αυτό το έργο και τους δουλεύει κανονικά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. " Όλοι όσοι αγωνίζονται για τον Κομμουνισμό πρέπει να γνωρίζουν [...] πώς να λένε την αλήθεια και πώς να μη λένε την αλήθεια."

      "Επιπλέον, πρέπει να λέμε την αλήθεια σ’ αυτούς που υποφέρουν περισσότερο από τις υπάρχουσες σχέσεις ιδιοκτησίας και που έχουν το μεγαλύτερο συμφέρον στην αλλαγή τους — στους εργάτες και σε όσους μπορούμε να κάνουμε συμμάχους τους γιατί δεν έχουν στην πραγματικότητα έλεγχο στα μέσα παραγωγής αν και μοιράζονται τα κέρδη τους.

      Και πρέπει να προχωρήσουμε με πανουργία.

      Και οι πέντε δυσκολίες θα πρέπει να ξεπεραστούν την ίδια στιγμή, γιατί δεν μπορούμε να ανακαλύψουμε την αλήθεια για τις βάρβαρες συνθήκες χωρίς να σκεφτόμαστε αυτούς που υποφέρουν από αυτές. Δεν μπορούμε να προχωρήσουμε χωρίς να αποτινάξουμε κάθε ίχνος δειλίας. Και όταν ψάχνουμε να διακρίνουμε την πραγματική κατάσταση των πραγμάτων σε ό,τι αφορά όσους είναι έτοιμοι να χρησιμοποιήσουν την γνώση που τούς δίνουμε, θα πρέπει επίσης να αναλογιστούμε την αναγκαιότητα του να τούς προσφέρουμε την αλήθεια με τέτοιο τρόπο ώστε να γίνει όπλο στα χέρια τους, και την ίδια στιγμή θα πρέπει να το κάνουμε με τέτοια πανουργία που ο εχθρός να μην ανακαλύψει και να μην παρεμποδίσει την προσφορά της αλήθειας."
      http://leninreloaded.blogspot.com/2011/11/bertolt-brecht_11.html

      Διαγραφή
    2. Α, μόλις είδα ότι το παραπάνω γιουτουμπάκι είναι ακριβώς η κατάθεση/ανάκριση του Μπρεχτ στην Επιτροπή του Μακάρθι! Είχε δημοσιευτεί σε βιβλιαράκι στα ελληνικά πριν από κάποιες δεκαετίες. (Εδώ στα αγγλικά).

      Διαγραφή
  4. Πολύ μεγάλο σχολείο ο Μπρεχτ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή