Σάββατο, 30 Νοεμβρίου 2013

Bertolt Brecht-Η απόφαση (Die Maßnahme, ein Lehrstück), 1930 (V)


ΑΚΡΑΙΑ ΚΑΤΑΔΙΩΞΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΑΠΑΓΓΕΛΙΑ

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ: 
Έφυγαν από κει!
Οι ταραχές αυξάνονταν στην πόλη
κι όμως οι ηγέτες οργάνωναν τη διαφυγή τους.
Ποια είναι η απόφασή σας;

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ:
Περιμένετε.
Είναι εύκολο να γνωρίζεις το σωστό δρόμο
όταν είσαι μακριά απ' τους πυροβολισμούς
κι έχεις μήνες να σπαταλήσεις.
Αλλά εμείς
είχαμε πέντε λεπτά να σπαταλήσουμε
και σκεφτήκαμε κάτω απ' τα όπλα.

Όταν φύγαμε και φτάσαμε ως τους λάκκους του ασβέστη έξω απ' την πόλη, ακούγαμε πίσω μας τους διώκτες μας. Ο νεαρός μας σύντροφος άνοιξε τα μάτια του, άκουσε τι έγινε, συνειδητοποίησε τι είχε κάνει, και είπε: Χαθήκαμε.

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ:  Σε καιρούς ακραίας καταδίωξης, που φέρνει σύγχυση σ' όλες μας τις ιδέες, οι στρατευμένοι αναγκάζονται να σκεφτούν και να ζυγίσουν την προσπάθεια σε σχέση με τον στόχο.

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ:  Θα επαναλάβουμε την ανάλυση.

ΑΠΑΓΓΕΛΙΑ

Ο ΠΡΩΤΟΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΑΣ: Καλύτερα να τον συνοδεύσουμε πέρα απ' τα σύνορα, αυτό είπαμε.

Ο ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΑΣ: Αν και τώρα οι μάζες έχουν βγει στο δρόμο.

Ο ΤΡΙΤΟΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΑΣ:  Και καθήκον μας είναι να βεβαιωθούμε ότι έρχονται στις συναντήσεις.

Ο ΠΡΩΤΟΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΑΣ: Που σημαίνει ότι δεν μπορούμε να συνοδεύσουμε τον νεαρό μας σύντροφο πέρα από τα σύνορα.

Ο ΤΡΙΤΟΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΑΣ:  Αν τον κρύψουμε και τον βρούνε, τότε τι θα κάνουμε όταν τον ταυτοποιήσουν; 

Ο ΠΡΩΤΟΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΑΣ: Υπάρχουν οπλισμένα πλοία έτοιμα στα ποτάμια και τεθωρακισμένα τραίνα στους σιδηροδρομικούς σταθμούς, όλα έτοιμα να μας επιτεθούν τη στιγμή που δουν έναν από μας εκεί. Δεν πρέπει να τον δουν.

ΕΙΜΑΣΤΕ ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ:
Όταν μας δουν να μπαίνουμε
στο καλύβι του εκμεταλλευμένου
Όλοι οι εκμεταλλευτές ετοιμάζουν τα κανόνια τους
για να χτυπήσουν εκείνο το καλύβι και τη χώρα μας όλη.

Γιατί όταν ο πεινασμένος
βογγά και αντιδρά χτυπώντας τους βασανιστές του
λένε πως εμείς τον πληρώσαμε
για να βογγά και να αντιδρά χτυπώντας,

Το καθένα απ' τα πρόσωπά μας λέει
πως θεωρούμε την εκμετάλλευση λάθος.
Κάθε ένταλμα σύλληψης για μας λέει
πως βοηθούμε τους εκμεταλλευμένους.

Αυτοί που βοηθούν τους απελπισμένους
αντιμετωπίζονται σαν τα σκουπίδια της γης.
Είμαστε τα σκουπίδια της γης
Δεν μπορούμε να τους αφήσουμε να μας βρουν.


Η ΑΠΟΦΑΣΗ

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ:
Αυτό που αποφασίσαμε ήταν:
Σ' αυτή την περίπτωση πρέπει να εξαφανιστεί, να εξαφανιστεί εντελώς
γιατί ούτε να τον πάρουμε μαζί μας μπορούμε, ούτε να τον αφήσουμε
Γι αυτό πρέπει να τον σκοτώσουμε και να τον ρίξουμε στον λάκκο με τον ασβέστη
αφού ο ασβέστης θα τον κάψει.

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ:
Αυτή ήταν η μόνη απάντηση;

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ:
Δεν μπορούσαμε να σκεφτούμε άλλη με τόσο λίγο χρόνο.
Όπως το ζώο που βοηθά το ζώο 
κι εμείς με χαρά θα τον βοηθούσαμε, αυτόν
που μαζί μας πάλεψε για τον σκοπό μας.
Για πέντε λεπτά, με τα δόντια των διωκτών μας πίσω μας
σκεφτήκαμε μήπως υπάρχει άλλη δυνατότητα
καλύτερη.
Παύση.
Έτσι αυτό που αποφασίσαμε ήταν αμέσως
να κόψουμε το ίδιο μας το πόδι απ' το κορμί μας. Είναι τρομερό
να σκοτώνεις. 
Αλλά δεν θα σκοτώναμε απλώς άλλους, αλλά και τον εαυτό μας αν χρειαζόταν
αφού μόνο η βία μπορεί να αλλάξει
αυτόν τον δολοφονικό κόσμο, όπως 
γνωρίζουν όλα τα ζωντανά πλάσματα.
Ακόμα, είπαμε,
δεν έχουμε το δικαίωμα να μη σκοτώνουμε. Μόνο στην 
ανίκητη θέλησή μας να αλλάξουμε τον κόσμο μπορούσαμε να βασίσουμε
τούτη την απόφαση.

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ:
Συνεχίστε, και να 'στε βέβαιοι 
πως έχετε τη συμπάθειά μας.
Ήταν τόσο δύσκολο να κάνετε το σωστό
κι ούτε ήσασταν εσείς που τον δικάσατε, 
μα η Πραγματικότητα.

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ:
Θα επαναλάβουμε την τελευταία μας συνομιλία.

Ο ΠΡΩΤΟΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΑΣ:  Πρέπει να τον ρωτήσουμε αν συμφωνεί, γιατί είναι γενναίος μαχητής.

Ο ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΑΣ: Ακόμα όμως κι αν δεν συμφωνεί, πρέπει να εξαφανιστεί, και να εξαφανιστεί εντελώς.

Ο ΠΡΩΤΟΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΑΣ στον Νεαρό Σύντροφο: Αν σε πιάσουν θα σε σκοτώσουν, κι επειδή θα σε ταυτοποιήσουν, η δουλειά μας θα προδοθεί. Οπότε πρέπει να σε σκοτώσουμε και να σε πετάξουμε στον λάκκο με τον ασβέστη ώστε να καείς. Αλλά επέτρεψέ μας να σε ρωτήσουμε: Βλέπεις άλλον τρόπο;

Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Όχι.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Σε ρωτάμε: Συμφωνείς;

Παύση.

Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Ναι.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Πού θέλεις να σε πάμε; ρωτήσαμε.

Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Στον λάκκο του ασβέστη, απάντησε.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Ρωτήσαμε: Θέλεις να το κάνεις μόνος σου;

Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ:  Βοηθήστε με.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Ακούμπησε το κεφάλι σου στο μπράτσο σου και κλείσε τα μάτια.

Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ εκτός σκηνής:
Και είπε: Για χάρη του Κομμουνισμού
συμφωνώντας με την πρόοδο των προλεταριακών μαζών
όλων των χωρών
λέγοντας ναι στην παγκόσμια επανάσταση.

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ:
Μετά τον σκοτώσαμε
τον πετάξαμε στον λάκκο με τον ασβέστη
και όταν τον κατάπιε ο λάκκος
επιστρέψαμε στο έργο μας.

ΤΕΛΙΚΟΣ ΧΟΡΟΣ

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ:
Σύντροφοι, το έργο σας ήταν επιτυχές.
Βοηθήσατε στη διάχυση
των διδαχών του Μαρξισμού
και της αλφαβήτας του Κομμουνισμού-
για τους αγράμματους, για να πέσει φως στην κατάστασή τους
για τους καταπιεσμένους ταξική συνείδηση κι ακόλουθα
η εμπειρία μας της Επανάστασης.
Κι εκεί ξεκίνησε η Επανάσταση
και οι στρατευμένοι ξέρουν πού στέκονται στη μάχη.
Συμφωνούμε μαζί σας.
Ταυτόχρονα, η αναφορά σας δείχνει πόσα πολλά 
είναι αναγκαία αν είναι να αλλάξει ο κόσμος μας:
Οργή και ετοιμότητα, γνώση κι εξέγερση
Γρήγορες αντιδράσεις, βαθύς αναστοχασμός
Παγερή υπομονή, ατέρμονη επανάληψη
Επίγνωση των μικρών πραγμάτων, κι επίγνωση των μεγάλων πραγμάτων:
Μόνο με τη μελέτη της πραγματικότητας
θα μπορέσουμε να αλλάξουμε την πραγματικότητα.


3 σχόλια:

  1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ

    Σε ανύποπτο χρόνο (στις 22/2/2013) είχα μεταφράσει τον τίτλο του διδακτικού θεατρικού έργου [Lehrstück] του Μπέρτολτ Μπρεχτ Die Maßnahme ως Η λήψη μέτρων, πρβλ.:

    Ανώνυμος 22 Φεβρουαρίου 2013 - 4:09 π.μ.
    «Το Τραγούδι της Απεργίας»

    «Το Τραγούδι της Απεργίας» (Das Streiklied) προέρχεται από το διδακτικό θεατρικό έργο (Lehrstück) του Μπέρτολτ Μπρεχτ «Η Λήψη Μέτρων» (Die Maßnahme, 1930).

    Ένα απόσπασμα της εκτέλεσης του τραγουδιού σε μουσική Χανς Άισλερ υπάρχει εδώ:

    http://www.universaledition.com/tl_files/audio_samples/ue/eisler_massnahme_excerpt.mp3

    ή εναλλακτικά εδώ:

    http://www.universaledition.com/Hanns-Eisler/komponisten-und-werke/komponist/199/werk/2040

    Μη απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    (http://leninreloaded.blogspot.com/2013/02/bertolt-brecht_20.html?showComment=1361498974385#c1188907993277989526)

    Επιμένω στην μετάφρασή μου αυτή γιατί η μετάφραση του Die Maßnahme ως Η απόφαση δεν είναι σωστή, αφού δεν αποδίδει στα ελληνικά ούτε στο ελάχιστο την σημασία της γερμανικής λέξης του πρωτοτύπου, μιας λέξης που δεν διάλεξε τυχαία ο Μπ. Μπρεχτ. Αυτό φαίνεται εξάλλου και από την αγγλική μετάφραση του τίτλου του εν λόγω έργου: The Measures Taken.

    Περισσότερα για το συγκεκριμένο θεατρικό έργο, δηλαδή την ιστορία του, το πώς αντιμετωπίστηκε στην εποχή του από την μαρξιστική και μη κριτική, το πώς ο Μπ. Μπρεχτ το ξανάγραψε (υπάρχουν δύο εκδοχές-παραλλαγές), την πρόσληψή του ενόσω ζούσε ο Μπ. Μπρεχτ και μετά τον θάνατό του, το πώς το αντιμετώπισε ο Μπ. Μπρεχτ κατά την ανάκρισή του (30/10/1947) ενώπιον της «Επιτροπής Αντιαμερικανικών Ενεργειών» (House Committee on Un-American Activities) καθώς κι άλλες μεταφραστικές επισημάνσεις — όλα αυτά εν ευθέτω χρόνω…

    Ο αναστάς εκ νεκρών ή και γνωστότερος ως:

    Μη απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Βρίσκομαι εκτός βάσης (στα πάτρια εδάφη της Β. Ελλάδας δηλαδή), και για αυτό δεν ανεβάζω αναρτήσεις και δεν σχολιάζω, αλλά δεν μπορώ να μην κάνω μια εξαίρεση για τον Μη Απολιθωμένο, που με μεγάλη χαρά βλέπω ότι είναι καλά.

      Σύντροφε, καλώς ήλθες.

      Πράγματι ο αρχικός τίτλος είναι "Η λήψη μέτρων" ή "Τα προς λήψη μέτρα." Ο τίτλος "Η απόφαση" δεν μεταφράζει τον αρχικό τίτλο αλλά παραπέμπει στον δραματικό πυρήνα του έργου, την τραγική απόφαση των τεσσάρων για τον νεαρό σύντροφο.

      Διαγραφή
    2. ΚΑΛΩΣ ΣΑΣ ΒΡΗΚΑ

      Αντώνη, σ’ ευχαριστώ πολύ και καλώς σας βρήκα.

      Καλή Ανάσταση σ’ όλες μας και σ’ όλους μας!

      Μη απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

      Διαγραφή