Τρίτη, 29 Οκτωβρίου 2013

Ένα σχόλιο του Στέργιου στο Radical Desire που δεν ξέχασα ποτέ

Όπου Στέργιος, ο σύντροφος και ιστολόγος του "Αριστερά και πολιτική", ένας από τους ανθρώπους στους οποίους χρωστώ ευγνωμοσύνη γιατί ήταν σοφότεροι και εμπειρότεροι από μένα και με βοήθησαν να κρατήσω το μυαλό στο κεφάλι και τα πόδια στο έδαφος σε μια κρίσιμη καμπή. Το σχόλιο έγινε στο Radical Desire στις 28 Απρίλη του 2010 και μού φάνηκε απ' την αρχή απείρως σημαντικότερο απ' την δική μου ανάρτηση, που σήμερα μού φαίνεται τετριμμένη και ανώριμη. Κύλισε πολύ νερό στ' αυλάκι από τότε, και σ' ένα βαθμό κύλισε εξαιτίας αυτών που μου έγραψε τότε ο σύντροφος, και που έμειναν πολύ πιο οικεία στη μνήμη μου από όσα είναι όσα είχα ο ίδιος γράψει, γιατί ήταν πολύ πιο αληθινά και με πολύ μεγαλύτερο βάρος. Ελπίζω να μου επιτρέπει τη νέα αναδημοσίευση, τρία περίπου χρόνια μετά.
LR
---
Αντώνη,


η ευαισθησία μου από το κείμενο προέρχεται από το απόσπασμα που βάζεις "μικρός, θεωρούσα ότι οι επαναστάτες είναι ιδιαίτεροι άνθρωποι.." Δεν θυμάμαι που και πώς το είχα δημοσιεύσει, μάλλον στη Cynical.

Είναι απόσπασμα από ένα μεγάλο αδημοσίευτο κείμενο στη βάση μιας συζήτησης με το γιό μου (του έδειξα την ανάρτηση και γέλασε ευχαριστημένος) πριν χρόνια που είχε να κάνει ακριβώς με το θέμα που πραγματεύεται η ανάρτηση, την ιδεαλιστική και την διαλεκτική διάσταση των ηρώων. Ο γιός μου υποτιμούσε τους αγώνες της γενιάς του (εκ του αποτελέσματος) και νόμιζε πως «δεν έχει κάνει τίποτα» ενώ για τη δική μου γενιά του ΄60 και ΄70 τα θεωρούσε όλα σπουδαία…. «μα εσείς ήσασταν ήρωες», μου είπε!!!

Η αντίδρασή μου ήταν άμεση με μια μεγάλη διαλεκτική ανάλυση των «ηρώων» στην εντελώς ανθρώπινη διάστασή τους, σε αντιδιαστολή με την ιδεαλιστική που θεωρεί τους ήρωες υπεράνθρωπους. Το νόημα της όλης υπόθεσης είναι ότι «οι ήρωες είμαστε εμείς».

Ένα άλλο κείμενο που δημοσίευσα σαν συνέπεια όλων αυτών («Οι εκτελέσεις που δεν έγιναν») είχε ακριβώς το στόχο, να απομυθοποιήσει τον ιδεαλιστικό χαρακτήρα του υπεράνθρωπου ηρωισμού αναφέροντας τραγικές προσωπικές περιπτώσεις που μετά θεωρήθηκαν ηρωισμός αλλά την ώρα που γίνονταν ο τρόμος του ανθρώπου από τις πράξεις του ήταν μεγαλύτερος από τον τρόμο των συνεπειών.

Όταν ήμουν πολύ μικρός πράγματι τους φανταζόμουν υπεράνθρωπα όντα και κάθε μου πράξη την υποτιμούσα όπως ακριβώς ο γιός μου.

Πέρασαν χρόνια για περάσω από την παιδική μυθική – ιδεαλιστική στη διαλεκτική διάσταση των ηρώων. Με βοήθησαν σε αυτό συνταρακτικά γεγονότα στη ζωή μου αλλά και η αναπάντεχη συνάντηση με εκατοντάδες αγωνιστές που όταν διάβαζα τα κατορθώματά τους τους νόμιζα υπεράνθρωπους. Απλοί άγνωστοι άνθρωποι που μοιράζονταν το κελί, το φαγητό, τον θάλαμο της εξορίας, που έπαιζαν και μάλωναν μαζί μου, ανακάλυψα σταδιακά ότι ήταν οι ήρωες που διάβαζα! Δεν υπάρχει χώρος για αφηγήσεις δυστυχώς.

Μετέπειτα πολλές μικρές πράξεις μου τις είπαν «ηρωικές» αλλά επειδή εγώ είχα την ανθρώπινη διάστασή τους δεν δεχόμουν την ιδεαλιστική θεοποίησή τους γιατί αυτό ήταν άκρως επικίνδυνο για τις νεότερες γενιές που θα παραιτούνταν από… «ακατόρθωτα» πράγματα και θα μετατρέπονταν σε μοιρολάτρες. Έκανα μάλλον το αντίθετο. Απομυθοποιούσα κάθε ηρωισμό σαν κάτι που όταν το κάνεις αγνοείς ότι είναι ηρωισμός έτσι που να μη ξέρεις αν αυτό που κάνεις κάθε μέρα υπερβάλλοντας τις δυνάμεις και τις διαστάσεις σου αύριο ονομαστεί ηρωισμός. Και αυτό το πιστεύω. Και να σου πω την αλήθεια μισώ την εκ τω υστέρων φιλοσοφία του ηρωισμού. Είναι ψέμα. Έζησα το φόβο του ηρωισμού! Εγώ Άνθρωπος ήμουν όχι ο ψευδής «Άνθρωπος από μάρμαρο». Καμιά θεωρία ηρωισμού δεν είχα κείνη την ώρα. Μόνο ένα αμυδρό φως της συνείδησης και μαύρο σκοτάδι - πίσσα. Ε, μετά όσες θεωρίες θέλεις σου αραδιάζω!

Για τους νέους που περιμένουν ήρωες και γω μαζί σου, ακριβώς αυτό λέω: «εσείς είστε αυτοί που περιμένατε»! και συνηθίζω να προσθέτω ότι κανείς δεν γεννιέται ήρωας, κανείς δεν επιδιώκει «ηρωισμό» κανείς δεν γνωρίζει την ηρωική πράξη την ώρα που τη κάνει, κανείς δεν τη προγραμματίζει, διαφορετικά είναι ένας ήρωας ψεύτης.

Και δεν υπάρχει εποχή που δεν είναι για ήρωες όπως λένε οι υπονομευτές κάθε μαχητικού αγωνιστικού πνεύματος και πράξης.

Σήμερα όπως κάθε εποχή γράφεται καθημερινά η ιστορία. Αύριο θα γνωρίζουμε την πραγματική αξία αυτών των πράξεών μας. Σήμερα απλά διαισθανόμαστε το καθήκον της συνείδησης, της κοσμοθεωρίας,της αναγκαιότητας, της αυτοσυντήρησης, της κοινωνίας…. Ό,τι κάνουμε το κάνουμε κάτω από όρους και γεγονότα. Το κάνουμε σαν φυσική δράση. Όλα τα άλλα είναι μετά.

Δεν υπάρχουν σωτήρες – ήρωες να έρθουν και να μας απαλλάξουν από τους «ηρωισμούς» που η αναγκαιότητα επιβάλει σε μας. Εμείς είμαστε, εμείς θα παλέψουμε. Και στο «εμείς» χωράνε όλοι οι αγωνιστές για μια καλύτερη κοινωνία και δεν είναι κάποιο κλειστό κλαμπ φωτισμένων που πήρε την αποκλειστικότητα της παραγωγής ηρώων. Όσοι πιστοί παλέψετε και αυτό είναι το μόνο διαβατήριο της σωτηρίας μας.


***
Και μια και άνοιξα τη συζήτηση για το πόσο ανθρώπινη διάσταση έχει ο ηρωισμός σου βάζω ένα απόσπασμα από τις «Εκτελέσεις που δεν έγιναν» για να φανεί σε τι κατάσταση μπορεί να βρίσκεται ο «ήρωας» την ώρα του ηρωισμού:

Να ζήσω ή να πεθάνω;

Λίγες μέρες μετά την άφιξή μας στη Γιούρα με φωνάζουν από τα μεγάφωνα, που στα κενά έπαιζαν παραδόξως Τζόαν Μπαέζ, να πάω στο «τμήμα ασφαλείας» του στρατοπέδου. Φώναξαν και άλλους νέους. Με περίμεναν σ’ ένα γραφείο μερικοί αγριεμένοι ασφαλίτες! Χωρίς περιστροφές μου είπαν ότι ήθελαν «να με σώσουν από τον… κομμουνισμό»! Με τράνταζαν, με απειλούσαν, με έσυραν και μου είπαν ότι ως εδώ ήταν η ζωή μου, ως «κομμούνι». Κάρφωσαν ένα πιστόλι στον κρόταφο και ένας αξιωματικός φώναξε: «Τώρα όλα τελειώνουν με ένα «ναι» ή ένα «όχι». Αν πεις «ναι» σημαίνει θα κάτσεις φρόνιμα και φεύγεις ζωντανός αμέσως, πας στο σπίτι σου, στις γκόμενες στα γλέντια και τέρμα όλα! Αν πεις «όχι» φεύγεις ένα πτώμα με μια σφαίρα! Λέγε ρε… ναι ή όχι; Λέγε ρεεε!»

Έχασα το χρώμα μου. Η φωνή δεν έβγαινε. Νόμιζα ότι μετρούσα τις τελευταίες στιγμές της ζωής μου. Είπα, «τώρα δεν γλιτώνω»! Όπως το αίμα έφευγε από το κεφάλι όλη η ζωή μου, που δεν είχε προλάβει να 18κταρίσει, πέρασε σαν αστραπή από μπροστά μου.

Μέσα μου ξέσπασε αστραπιαία μια μάχη. Το σώμα έλεγε να ζήσω με οποιοδήποτε κόστος. Η ψυχή μου έλεγε τέτοια ζωή τι να τη κάνεις. Ο διχασμός στην απόλυτη μορφή του. Πάλη σκληρή σε δέκατα δευτερολέπτου… τώρα αποφασίζω, ζω ή πεθαίνω. Να προσκυνήσω να ζήσω… μα αν προσκυνήσω δε θα ζω... Όλα συμπιεσμένα σε κατάσταση τρόμου. Βρέθηκα σε απόγνωση τα δευτερόλεπτα περνούσαν, οι ασφαλίτες ούρλιαζαν. Εγώ είχα πάψει πια να τους ακούω. Άκουγα μόνο τις εσωτερικές φωνές μου. Καλύτερα νεκρός είπα στο τέλος μέσα μου…

Κρύος ιδρώτας παντού, τα ρούχα βρεγμένα… Νόμισα πως «έφευγα»…

Ξαφνικά ξεστόμισα κομπιαστά ένα φρικτό, ξεψυχισμένο, άχρωμο και απελπισμένο «όχι»! Περίμενα να καταλάβω τα ελάχιστα χιλιοστά του χρόνου από το «μπαμ» μέχρι το απόλυτο μηδέν σαν εκρηκτική συμφωνία θανάτου. Δεν άκουσα τίποτα. Περίπου 100 χρόνια πέρασαν μέσα σ’ αυτές τις ελάχιστες στιγμές. Το αίμα έφυγε όλο από πάνω μου, χάθηκε. Κατάχλωμος ακούω ξανά τη φωνή: «μα, τι μ…κας είναι αυτός ρε! Προτιμά να πεθάνει!» Απομακρύνεται κλωτσάει μια καρέκλα και μετά εμένα. Αρχίζει τις φωνές, το κήρυγμα, τις απειλές κουνώντας το πιστόλι. Μετά αποφορτίζεται. «Τη γλιτώνεις για την ώρα, δε γουστάρω να σε σκοτώσω εδώ ρε αλλά θα σε στείλω στρατοδικείο, και εκεί αν δεν «ανανήψεις» θα σε καταδικάσουν σε θάνατο»! Γλίτωσα και η ζωή ξαναήρθε. Άκουγα κανονικά, έβλεπα κανονικά!

Δεν νομίζω να χρειάζεται να σχολιάσω.

6 σχόλια:

  1. Με το Στέργιο διαφώνησα μια και μοναδική φορά, για το ζήτημα της αριστεράς, που εγώ απορρίπτω ως όρο. Αλλά βέβαια, άλλη η αριστερά που έζησε ο Στέργιος, κι άλλη η αριστερά που έζησα εγώ. Το άρθρο του --το ξαναδιάβασα-- είναι συγκλονιστικό. Κι είναι μια μεγάλη πηγή δύναμης για μας άνθρωποι σαν αυτόν, που στέκονται στα μάτια μας πολύ ψηλότερα από μας, σα δέντρα ψηλά που μας προστατεύουν στον ίσκιο τους.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μου θύμισες με αυτή την ανάρτηση ένα βιβλίο που είχα διαβάσει πιτσιρικάς από τη βιβλιοθήκη ενός θείου μου με τον τίτλο: "Κανείς δεν γεννιέται ήρωας". Θυμάμαι ελάχιστα από αυτό και σήμερα έψαξα στο διαδίκτυο και το βρήκα.
    http://xairetismata.wordpress.com/2012/08/30/%CE%B5-%CF%81-%CE%B3%CE%BA%CF%81%CE%BF%CF%8B%CE%BB%CE%B9%CF%87-%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CE%AF%CF%82-%CE%B4%CE%B5-%CE%B3%CE%B5%CE%BD%CE%BD%CE%B9%CE%AD%CF%84%CE%B1%CE%B9-%CE%AE%CF%81%CF%89%CE%B1/
    Έπειτα την ανάγνωση αυτής της ανάρτησης, με έβαλες σε σκέψεις για να βρω το χρόνο και να το ξαναζητήσω από τον θείο μου για μια δεύτερη ανάγνωση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ετσι ακριβως !!!
    Μικρος φρεσκος Κνιτακος καπου το δεκαχρονο του 80 παρουσιαζομαστε στο κεντρο στην Κορινθο ,εχουν περασει και μερικα χρονια απο την "σοσιαλιστικη" "αλλαγη" αλλα η δηλωση Νομιμοφρωσυνης ...δηλωση .Η ΚΝΕ πριν φυγουμε μας εχει δασκαλεψει ΠΩΣ να αρνηθουμε να υπογραψουμε και τι ακριβως να ΠΟΥΜΕ .Καποια συντροφακια εχουμε γνωριστει πριν μας βαλουν στην μεγαλη αιθουσα με τους παγκους και μας δωσουν το χαρτι ..."ΥΠΟΓΡΑΨΤΕ ,τυπικο ειναι!!" ...Μας μοιραζουν τα χαρτια και στυλο ...αποφευγουμε να κοιταχτουμε μεταξυ μας οι σφοι ....φοβος για τις συνεπειες ....τρεμουν τα ποδια ...Στρατος ειναι αυτος κι εμεις ψαρακλες ... Ξαφνου ενας συντροφος μιση μεριδα απ τον Δομοκο σηκωνεται απανω : "Κυριε Λοχαγε εγω αρνουμαι να υπογραψω αυτο το χαρτι γιατι παραβιαζει τα δικαιωματα μου ως πολιτη και συγκεκριμενα το αρθρο ...ταδε ...του Συνταγματος ...κλπ κλπ" ....Αμεσως ολοι μας σκεφτομαστε να μην αφησουμε μονο τον σφο .....πεταγετε κι αλλος κι αλλος και κοντα σε μας και αλλοι .....Ο δεκανεας μαζευει τα χαρτια ....τα ματια τους πετανε σπιθες εναντιον μας . Βγαινοντας εξω πλησιαζουμε τον "μικρουλη" σφο απο τον Δομοκο ...."Ρε μπαγασα ....μιση μεριδα συντροφακος ,,,που βρηκες τοση δυναμη ?"......τον παιρνουν τα ζουμια .."Ελατε να δειτε ..."
    Μας ξαναπαει μεσα ...στον παγκο που καθονταν χαραγμενο βαθια με σουγια, ποιος ξερει ποσα χρονια πριν ...."ΤΙΜΗΜΕΝΟ ΚΚΕ " ....

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. <> ειχε γράψει εκείνος ο αιωνοβιος στον προσυνεδριακο.

      Διαγραφή
    2. "Τρία κόκκινα γράμματα"
      http://leninreloaded.blogspot.gr/2013/03/blog-post_803.html

      Διαγραφή

  4. Αντώνη καλημέρα,

    Διαβάζω το ίδιο κείμενο και είναι σαν να μη το έγραψα εγώ αλλά η ψυχή του κινήματος! Και διαβάζοντάς το, μαθαίνω από αυτά που έγραψα γιατί προφανώς τότε δεν τα είχα αντιληφθεί τότε, τα έλεγα όπως ερχόταν απλά…

    Να είσαι καλά και χαίρομαι αν βοήθησα σε κάτι. Κάποια στιγμή άκουσα τον φίλο μου τον Γιώργο τον Σαρρή να λέει και αυτός κάτι τέτοιο για μένα σε τρίτους και ένοιωθα αμήχανα. Δεν είναι τα παινέματα στο είδος μας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή