Κυριακή, 8 Σεπτεμβρίου 2013

V.I. Lenin-Ο ιμπεριαλισμός και η διάσπαση του σοσιαλισμού

Ο Ιμπεριαλισμός και η διάσπαση του Σοσιαλισμού 
Γράφτηκε τον Οχτώβρη του 1916
Δημοσιεύτηκε το Δεκέμβρη του 1916
στη "Σμπόρνικ - Σοτσιάλ - Ντεμοκράτα" τευχ.2
Β.Ι.Λένιν, Άπαντα, τομ. 30, σελ. 166 - 179
επίσης στο "Λένιν - για τον ιμπεριαλισμό και τους ιμπεριαλιστές", εκδ. Προγκρές - Σύγχρονη Εποχή.
(Αποσπάσματα)

Υπάρχει άραγε σχέση ανάμεσα στον ιμπεριαλισμό και τη φοβερά αποτρόπαιη νίκη που κατήγαγε ο οπορτουνισμός (με τη μορφή του σοσιαλσωβινισμού) ενάντια στο εργατικό κίνημα της Ευρώπης;

Αυτό είναι βασικό ζήτημα του σύγχρονου σοσιαλισμού.

Και αφού στην κομματική μας φιλολογία διαπιστώσαμε πια πέρα για πέρα, πρώτο, τον ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα της εποχής μας και του δοσμένου πολέμου και, δεύτερο, την αδιάρρηκτη ιστορική σύνδεση ανάμεσα στο σοσιαλσωβινισμό και τον οπορτουνισμό, καθώς επίσης και την ταυτότητα του ιδεολογικοπολιτικού τους περιεχομένου, μπορούμε και πρέπει να περάσουμε στην εξέταση του βασικού αυτού ζητήματος.

Θα χρειαστεί να αρχίσουμε μ΄έναν όσο το δυνατό πιο ακριβή και πιο πλήρη ορισμό του ιμπεριαλισμού. Ο ιμπεριαλισμός είναι ένα ιδιόμορφο ιστορικό στάδιο του καπιταλισμού. Η ιδιομορφία του αυτή είναι τριπλή:

ο ιμπεριαλισμός είναι

(1) - μονοπωλιακός καπιταλισμός
(2) - παρασιτικός καπιταλισμός ή καπιταλισμός που σαπίζει
(3) - καπιταλισμός που πεθαίνει.

Η αντικατάσταση του ελεύθερου συναγωνισμού από το μονοπώλιο είναι το θεμελιακό οικονομικό γνώρισμα, η ουσία του ιμπεριαλισμού. Ο μονοπωλισμός εκδηλώνεται σε 5 κύριες μορφές:

1) τα καρτέλ, τα συνδικάτα και τα τραστ · η συγκέντρωση της παραγωγής έφτασε σε τέτοιο βαθμό, που γέννησε τις μονοπωλιακές αυτές ενώσεις των καπιταλιστών

2) την μονοπωλιακή θέση των μεγάλων τραπεζών: 3-5 γιγάντιες τράπεζες διευθύνουν όλη την οικονομική ζώνη της Αμερικής, της Γαλλίας, της Γερμανίας

3) την αρπαγή των πηγών πρώτων υλών από τα τραστ και τη χρηματιστική ολιγαρχία (το χρηματιστικό κεφάλαιο είναι το μονοπωλιακό βιομηχανικό κεφάλαιο που έχει συγχωνευτεί με το τραπεζικό κεφάλαιο)

4) το μοίρασμα (οικονομικό) του κόσμου από τα διεθνή καρτέλ άρχισε. Τέτοια διεθνή καρτέλ που κυριαρχούν σ΄ολόκληρη την παγκόσμια αγορά και τη μοιράζονται "φιλικά" - ώσπου να την ξαναμοιράσει ο πόλεμος - υπολογίζονται ήδη πάνω από εκατό! Η εξαγωγή κεφαλαίων σαν ιδιαίτερα χαρακτηριστικό φαινόμενο σε διάκριση από την εξαγωγή εμπορευμάτων στο μη μονοπωλιακό καπιταλισμό βρίσκεται σε στενή σύνδεση με το οικονομικό και πολιτικο-εδαφικό μοίρασμα του κόσμου

5) Το εδαφικό μοίρασμα του κόσμου (αποικίες) τελείωσε.

Ο ιμπεριαλισμός, σαν ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού της Αμερικής και της Ευρώπης και ύστερα της Ασίας, διαμορφώθηκε ολοκληρωτικά στα 1898 - 1914. Ο ισπανοαμερικανικός πόλεμος (1898), ο πόλεμος των Άγγλων με τους μπόερς (1899-1902 ), ο ρωσοϊαπωνικός πόλεμος (1904 - 1905) και η οικονομική κρίση του 1900 στην Ευρώπη - να ποιά είναι τα κύρια ιστορικά ορόσημα της νέας εποχής της παγκόσμιας ιστορίας.

Το ότι ο ιμπεριαλισμός είναι παρασιτικός καπιταλισμός ή καπιταλισμός που σαπίζει, εκδηλώνεται πρώτ΄απ΄όλα, στην τάση για σάπισμα που διακρίνει κάθε μονοπώλιο στις συνθήκες της ατομικής ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής. Η διαφορά ανάμεσα στη ρεπουμπλικανικο-δημοκρατική και τη μοναρχο-αντιδραστική ιμπεριαλιστική αστική τάξη εξαλείφεται ακριβώς επειδή και η μια και η άλλη σαπίζουν ζωντανές (πράγμα που δεν αναιρεί καθόλου την καταπληκτικά γοργή ανάπτυξη του καπιταλισμού σε ορισμένους κλάδους της βιομηχανίας, σε ορισμένες χώρες, σε ορισμένες περιόδους).

Δεύτερο, το σάπισμα του καπιταλισμού εκδηλώνεται, με τη δημιουργία ενός τεράστιου στρώματος εισοδηματιών, καπιταλιστών που ζουν "από το κόψιμο των κουπονιών". Σε τέσσερις προηγμένες ιμπεριαλιστικές χώρες, Αγγλία, Βόρεια Αμερική, Γαλλία και Γερμανία, το κεφάλαιο καθεμιάς σε τίτλους αξιών είναι 100 - 150 δισεκατομμύρια φράγκα, πράγμα που σημαίνει ετήσιο εισόδημα όχι λιγότερο από 5-8 δισεκατομμύρια φράγκα κατά χώρα.

Τρίτο, η εξαγωγή κεφαλαίων είναι παρασιτισμός στο τετράγωνο.

Τέταρτο, "το χρηματιστικό κεφάλαιο τείνει προς την κυριαρχία και όχι προς την ελευθερία". Η πολιτική αντίδραση σε όλη τη γραμμή είναι ιδιότητα του ιμπεριαλισμού. Δωροδοκίες, εξαγορά σε γιγάντιες διαστάσεις, Παναμάδες* όλων των ειδών. (*Παναμάς - συνώνυμο της διαφθοράς, της δωροδοκίας. Η έκφραση γεννήθηκε το 1892-1893 ύστερα από το ξεσκέπασμα των τεράστιων καταχρήσεων, της διαφθοράς κρατικών και πολιτικών παραγόντων, υπαλλήλων και εφημερίδων που εξαγοράστηκαν από τη γαλλική εταιρία, η οποία είχε αναλάβει την κατασκευή της διώρυγας του Παναμά).

Πέμπτο, η εκμετάλλευση όλων των καταπιεζομένων εθνών, που συνδέεται αδιάρρηκτα με τις προσαρτήσεις και ιδιαίτερα η εκμετάλλευση των αποικιών από μια χούφτα "μεγάλες" Δυνάμεις μετατρέπει ολοένα και περισσότερο τον "πολιτισμένο" κόσμο σε παράσιτο στο σώμα των εκατοντάδων εκατομμυρίων μη πολιτισμένων λαών. Ο ρωμαίος προλετάριος ζούσε σε βάρος της κοινωνίας. Η τωρινή κοινωνία ζει σε βάρος του σημερινού προλετάριου. Αυτή τη βαθιά παρατήρηση του Σισμόντι ο Μαρξ την υπογράμμισε ιδιαίτερα. Ο ιμπεριαλισμός αλλάζει κάπως το πράγμα. Το προνομιούχο στρώμα του προλεταριάτου ιμπεριαλιστικών Δυνάμεων ζει εν μέρει σε βάρος των εκατοντάδων εκατομμυρίων των μη πολιτισμένων λαών.

Είναι ευνόητο γιατί ο ιμπεριαλισμός είναι καπιταλισμός που πεθαίνει, καπιταλισμός μεταβατικός προς το σοσιαλισμό: το μονοπώλιο που ξεπηδά από τον καπιταλισμό, σημαίνει ήδη απονέκρωση του καπιταλισμού, αρχή του περάσματος του στο σοσιαλισμό. Το ίδιο επίσης σημαίνει και η γιγάντια κοινωνικοποίηση της εργασίας από τον ιμπεριαλισμό (αυτό που οι απολογητές, οι αστοί οικονομολόγοι ονομάζουν "σύμπλεξη").

Παρουσιάζοντας αυτό τον ορισμό του ιμπεριαλισμού, ερχόμαστε σε ολοκληρωτική αντίθεση με τον Κ.Κάουτσκι που δε θέλει να δει στον ιμπεριαλισμό μια "φάση του καπιταλισμού" και ορίζει τον ιμπεριαλισμό σαν μια πολιτική που την "προτιμάει" το χρηματιστικό κεφάλαιο, σαν τάση των "βιομηχανικών" χωρών να προσαρτούν "αγροτικές χώρες"*. (*"Ο ιμπεριαλισμός είναι προϊόν του πολύ αναπτυγμένου βιομηχανικού καπιταλισμού. Συνίσταται στην τάση κάθε βιομηχανικού καπιταλιστικού έθνους να υποτάσσει και να προσαρτά ολοένα και περισσότερες αγροτικές περιοχές, άσχετα από ποιο έθνος κατοικούνται" - Κάουτσκι, στη Neue Zeit, ΙΙ/ΙΧ, 1914 )

Ο ορισμός αυτός του Κάουτσκι θεωρητικά είναι ολοκληρωτικά λαθεμένος. Η ιδιομορφία του ιμπεριαλισμού είναι ακριβώς η κυριαρχία όχι του βιομηχανικού, αλλά του χρηματιστικού κεφαλαίου, είναι ακριβώς η τάση για προσαρτήσεις, όχι μόνο αγροτικών, αλλά κάθε λογής χωρών. Ο Κάουτσκι αποσπά την πολιτική του ιμπεριαλισμού από την οικονομία του, αποσπά το μονοπωλισμό στην πολιτική από το μονοπωλισμό στην οικονομία, για να ανοίξει το δρόμο στον χυδαίο αστικό ρεφορμισμό του σαν τον "αφοπλισμό", "υπεριμπεριαλισμό" και άλλες παρόμοιες ανοησίες. Το νόημα και ο σκοπός αυτής της θεωρητικής καλπιάς δεν είναι άλλος από την απόκρυψη των πιο βαθιών αντιθέσεων του ιμπεριαλισμού και τη δικαιολόγηση, μ΄αυτό τον τρόπο, της θεωρίας της "ενότητας" με τους απολογητές του ιμπεριαλισμού, με τους απροκάλυπτους σοσιαλσωβινιστές και οπορτουνιστές.

[...]

Ας σημειώσουμε ότι στη δική του "αντίληψη" για τον ιμπεριαλισμό - που ισοδυναμεί με ωραιοποίησή του - ο Κάουτσκι πηγαίνει πίσω όχι μόνο σε σύγκριση με το "Χρηματιστικό κεφάλαιο" του Χίλφερντινγκ (όσο κι αν υπερασπίζεται σήμερα με ζήλο ο ίδιος ο Χίλφερντινγκ τον Κάουτσκι και την "ενότητα" με τους σοσιαλσωβινιστές! ), αλλά και σε σύγκριση με τον σοσιαλφιλελεύθερο Τζ. Α. Χόμπσον. Ο άγγλος αυτός οικονομολόγος, που δε διεκδικεί καθόλου τον τίτλο του μαρξιστή, ορίζει με πολύ περισσότερη βαθύτητα τον ιμπεριαλισμό και αποκαλύπτει τις αντιφάσεις του σ΄ένα έργο του το 1902 (J.A.Hobson, "Imperialism", London, 1902). Να τι έγραφε ο συγγραφέας αυτός (που στα γραφόμενά του μπορεί κανείς να βρει όλες σχεδόν τις πασιφιστικές και "συμβιβαστικές" κοινοτοπίες του Κάουτσκι) πάνω στο εξαιρετικά σπουδαίο ζήτημα του παρασιτικού χαρακτήρα του ιμπεριαλισμού:

Δυο λογιών παράγοντες εξασθένιζαν, κατά τη γνώμη του Χόμπσον, τη δύναμη των παλιών αυτοκρατοριών:
1) "ο οικονομικός παρασιτισμός" και
2) η συγκρότηση του στρατού από εξαρτημένους λαούς.

"Ο πρώτος παράγοντας είναι η συνήθεια του οικονομικού παρασιτισμού, σύμφωνα με την οποία το κυρίαρχο κράτος χρησιμοποιεί τις επαρχίες του, τις αποικίες και τις εξαρτημένες χώρες για τον πλουτισμό της ιθύνουσας τάξης του και για την εξαγορά των κατώτερων τάξεών του έτσι που να παραμένουν ήσυχες"....

..."Να ποιές δυνατότητες ξανοίγει μπροστά μας μια πολύ πλατιά ένωση των δυτικών κρατών, μια ευρωπαϊκή ομοσπονδία των μεγάλων Δυνάμεων: αυτή όχι μόνο δε θα προωθούσε το έργο του παγκόσμιου πολιτισμού, αλλά και θα μπορούσε να σημάνει, ένα τεράστιο κίνδυνο δυτικού παρασιτισμού: να ξεχωρίσει μια ομάδα προηγμένων βιομηχανικών εθνών που οι ανώτερες τάξεις τους παίρνουν τεράστιο φόρο υποτέλειας από την Ασία και την Αφρική και με τη βοήθεια αυτού του φόρου υποτέλειας συντηρούν μεγάλες μάζες υπαλλήλων και υπηρετών υποχείριες, που δεν ασχολούνται πια στη μαζική παραγωγή γεωργικών και βιομηχανικών προϊόντων, αλλά στην ατομική εξυπηρέτηση ή σε δευτερεύουσα βιομηχανική εργασία κάτω από τον έλεγχο της νέας χρηματιστικής αριστοκρατίας"...

"Εννοείται ότι η κατάσταση είναι εξαιρετικά πολύπλοκη, το παιχνίδι των παγκόσμιων δυνάμεων πάρα πολύ δύσκολα υπόκειται σε υπολογισμό, για να μπορεί να δόσει κανείς αυτή ή εκείνη την ερμηνεία του μέλλοντος προς μια μόνο κατεύθυνση. Οι επιδράσεις όμως εκείνες που κατευθύνουν σήμερα τον ιμπεριαλισμό της Δυτικής Ευρώπης κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση κι αν δεν συναντήσουν αντίδραση, αν δεν παρεκκλίνουν προς άλλη πλευρά, θα δρουν ακριβώς στην κατεύθυνση μιας τέτοιας ολοκλήρωσης του προτσές".

Ο σοσιαλφιλελεύθερος Χόμπσον δεν βλέπει ότι την "αντίδραση" αυτή μπορεί να την παρουσιάσει μόνο το επαναστατικό προλεταριάτο και μόνο με τη μορφή κοινωνικής επανάστασης. Γι αυτό και είναι σοσιαλφιλελεύθερος! Ωστόσο αντίκρυσε θαυμάσια από το 1902 ακόμη το ζήτημα και τη σημασία των "Ενωμένων Πολιτειών της Ευρώπης" (προς γνώση του καουτσκιστή Τρότσκι!) και όλα όσα προσπαθούν να σκεπάσουν οι υποκριτές καουτσκιστές των διαφόρων χωρών, και συγκεκριμένα: ότι οι οπορτουνιστές (σοσιαλσωβινιστές) δρουν από κοινού με την ιμπεριαλιστική αστική τάξη ακριβώς στην κατεύθυνση της δημιουργίας μιας ιμπεριαλιστικής Ευρώπης σε βάρος της Ασίας και της Αφρικής, ότι οι οπορτουνιστές αντικειμενικά αποτελούν μια μερίδα των μικροαστών και μερικών στρωμάτων της εργατικής τάξης, μερίδα που έχει εξαγοραστεί με χρήματα από τα ιμπεριαλιστικά υπερκέρδη και έχει μετατραπεί σε μαντρόσκυλο του καπιταλισμού, σε διαφθορέα του εργατικού κινήματος.

[...]

Το προλεταριάτο είναι δημιούργημα του καπιταλισμού - του παγκόσμιου, και όχι μόνο του ευρωπαϊκού, και όχι μόνο του ιμπεριαλιστικού. Σε παγκόσμια κλίμακα, 50 χρόνια νωρίτερα, 50 χρόνια αργότερα - από την άποψη αυτής της κλίμακας είναι ζήτημα μερικό - το "προλεταριάτο" "θα είναι", βέβαια, ενιαίο και μέσα σε αυτό θα νικήσει "αναπόφευκτα" η επαναστατική σοσιαλδημοκρατία. Το ζήτημα δε βρίσκεται σ΄αυτό, κ.κ. καουτσκιστές, αλλά στο ότι εσείς σήμερα, στις ιμπεριαλιστικές χώρες της Ευρώπης, υποκλίνεστε δουλικά μπροστά στους οπορτουνιστές, που είναι ξένοι προς το προλεταριάτο, σαν τάξη, που είναι υπηρέτες, πράκτορες, διοχετευτές της επιρροής της αστικής τάξης, και που χωρίς την απαλλαγή απ΄αυτούς το εργατικό κίνημα παραμένει αστικό εργατικό κίνημα.

Το κήρυγμα σας για "ενότητα" με τους οπορτουνιστές, με τον Λέγκιν και Ντάβιντ, με τους Πλεχάνοφ ή τους Τσχενκέλι και τους Πότρεσοφ κ.λ.π σημαίνει, αντικειμενικά, υπεράσπιση της υποδούλωσης των εργατών από την ιμπεριαλιστική τάξη διαμέσου των καλύτερων πρακτόρων της στο εργατικό κίνημα. Η νίκη της επαναστατικής σοσιαλδημοκρατίας σε παγκόσμια κλίμακα είναι εντελώς αναπόφευκτη, ωστόσο έρχεται και θα έλθει, συντελείται και θα συντελεστεί, μόνο ενάντια σε σας, θα είναι η νίκη ενάντιά σας.

Οι δύο εκείνες τάσεις, και μάλιστα τα δύο κόμματα στο σύγχρονο εργατικό κίνημα, που ξεχώρισαν τόσο καθαρά σ΄όλο τον κόσμο το 1914-1916, είχαν παρακολουθηθεί από τον Ένγκελς και τον Μαρξ στην Αγγλία στη διάρκεια σειράς δεκαετιών, περίπου από το 1858 ως το 1892.

Ούτε ο Μαρξ, ούτε ο Ένγκελς δεν έζησαν ως την ιμπεριαλιστική εποχή του παγκόσμιου καπιταλισμού, που αρχίζει όχι νωρίτερα από το 1898 - 1900. Η ιδιομορφία όμως της Αγγλίας από τα μέσα ήδη του 19ου αιώνα ήταν ότι είχε τουλάχιστον δύο πολύ μεγάλα διακριτικά γνωρίσματα του ιμπεριαλισμού: (1) απέραντες αποικίες και (2) μονοπωλιακά κέρδη ( σαν αποτέλεσμα της μονοπωλιακής θέσης στην παγκόσμια αγορά ). Και από τις δύο απόψεις η Αγγλία αποτελούσε τότε εξαίρεση ανάμεσα στις καπιταλιστικές χώρες, και ο Ένγκελς με τον Μαρξ, αναλύοντας αυτή την εξαίρεση, έδειξαν τελείως καθαρά και συγκεκριμένα την σύνδεση της με τη νίκη (προσωρινή) του οπορτουνισμού στο αγγλικό εργατικό κίνημα.

Στο γράμμα του προς τον Μαρξ της 7ης του Οχτώβρη 1858 ο Ένγκελς έγραφε: "Το αγγλικό προλεταριάτο στην πραγματικότητα αστικοποιείται ολοένα και περισσότερο, έτσι που αυτό το πιο αστικό απ΄όλα τα έθνη θέλει, κατά τα φαινόμενα, να οδηγήσει τελικά τα πράγματα ως το σημείο που να έχει μια αστική αριστοκρατία και ένα αστικό προλεταριάτο δίπλα στην αστική τάξη. Εννοείται πως από τη μεριά ενός τέτοιου έθνους, που εκμεταλλεύεται όλο τον κόσμο, αυτό είναι θεμιτό ως ένα ορισμένο βαθμό".

Στο γράμμα του προς τον Ζόργκε της 21ης του Σεπτέμβρη 1872 ο Ένγκελς ανακοινώνει ότι ο Χέιλζ ( Hales ) δημιούργησε μεγάλο σκάνδαλο στο Ομοσπονδιακό συμβούλιο της Διεθνούς και κατάφερε να δοθεί ψήφος μομφής στον Μαρξ για τα λόγια του ότι "οι άγγλοι εργατικοί ηγέτες πουλήθηκαν". Ο Μαρξ γράφει στον Ζόργκε στις 4 Αυγούστου 1874: " Όσο για τους εργάτες των πόλεων εδώ (στην Αγγλία) πρέπει να λυπούμαστε που δεν μπήκε στο Κοινοβούλιο όλη η συμμορία των ηγετών. Αυτό θα ήταν ο ασφαλέστερος δρόμος για την απαλλαγή απ΄αυτά τα καθάρματα".

Στο γράμμα του προς τον Μαρξ της 11ης Αυγούστου 1881 ο Ένγκελς μιλάει για "τα πανάθλια αγγλικά τρέιντ-γιούνιον που επιτρέπουν να τα καθοδηγούν άνθρωποι εξαγορασμένοι από την αστική τάξη ή τουλάχιστον πληρωμένοι απ΄αυτήν". Στο γράμμα του προς τον Κάουτσκι της 12ης του Σεπτέμβρη 1882 ο Ένγκελς έγραφε: "Με ρωτάτε τι σκέπτονται οι άγγλοι εργάτες για την αποικιακή πολιτική; Το ίδιο ακριβώς που σκέπτονται και για την πολιτική γενικά. Εδώ δεν υπάρχει εργατικό κόμμα, υπάρχουν μόνο συντηρητικοί και φιλελεύθεροι ριζοσπάστες, και οι εργάτες απολαμβάνουν μακαριότητα μαζί μ΄αυτούς το αποικιακό μονοπώλιο της Αγγλίας και το μονοπώλιό της στην παγκόσμια αγορά".

Στις 7 του Δεκέμβρη 1889 ο Ένγκελς γράφει στον Ζόργκε: "...Το πιο αηδιαστικό εδώ (στην Αγγλία) είναι "ο σεβασμός" (respectability) προς κάθε τι το αστικό, που έχει μπει στη σάρκα και στο αίμα των εργατών...ακόμη και ο Τομ Μαν, που τον θεωρώ καλύτερο από όλους, μιλάει με ευχαρίστηση για το ότι θα προγευματίσει με το λόρδο - δήμαρχο. Όταν συγκρίνεις μ΄αυτά τους Γάλλους, βλέπεις τί σημαίνει επανάσταση".

[...]

Το ότι οι σκέψεις αυτές τους Ένγκελς, που επαναλαμβάνονταν στη διάρκεια δεκαετιών, εκφράζονταν από τον ίδιο και δημόσια στον Τύπο, αποδείχνεται από τον πρόλογο του στην δεύτερη έκδοση της "Κατάστασης της εργατικής τάξης στην Αγγλία", του 1892....."Λεγόμενοι εργατικοί εκπρόσωποι" αποκαλούνται στην Αγγλία οι άνθρωποι "που τους συγχωρούν το ότι ανήκουν στην εργατική τάξη, επειδή οι ίδιοι είναι έτοιμοι να πνίξουν αυτή την ιδιότητά τους στον ωκεανό του φιλελευθερισμού τους".

Παραθέσαμε επίτηδες αρκετά λεπτομερειακές περικοπές από τις σαφείς δηλώσεις του Μαρξ και του Ένγκελς για να μπορούν οι αναγνώστες να τις μελετήσουν στο σύνολό τους. Και είναι απαραίτητο να τις μελετήσει κανείς, αξίζει να εμβαθύνει κανείς προσεκτικά σε αυτές. Γιατί εδώ βρίσκεται η ουσία της τακτικής στο εργατικό κίνημα, που υπαγορεύεται από τις αντικειμενικές συνθήκες της ιμπεριαλιστικής εποχής.

Ο Κάουτσκι αποπειράθηκε κι εδώ να "θολώσει τα νερά" και να υποκαταστήσει το μαρξισμό μ΄ένα μελιστάλαχτο συμφιλιωτισμό με τους οπορτουνιστές. Στην πολεμική του ενάντια στου ανοιχτούς και απλοϊκούς σοσιαλιμπεριαλιστές (τύπου Λενς), που δικαιολογούν τον πόλεμο από την πλευρά της Γερμανίας σαν καταστροφή του μονοπωλίου της Αγγλίας, ο Κάουτσκι "διορθώνει" αυτή την εξόφθλαμη καλπιά με μια άλλη μελιστάλακτη καλπιά! Το βιομηχανικό μονοπώλιο της Αγγλίας έχει τσακιστεί, λέει, έχει καταστραφεί από καιρό, δεν υπάρχει λόγος να καταστρέψεις και δεν έχεις τί να καταστρέψεις.

Πού βρίσκεται η καλπιά αυτού του επιχειρήματος;

Πρώτο, στο ότι παρακάμπτεται το αποικιακό μονοπώλιο της Αγγλίας. Κι όμως ο Ένγκελς, όπως είδαμε, από το 1882 ήδη, εδώ και 34 χρόνια, το τόνισε πολύ καθαρά! Αν το βιομηχανικό μονοπώλιο της Αγγλίας έχει καταστραφεί, το αποικιακό όχι μόνο έχει μείνει, αλλά και έχει οξυνθεί εξαιρετικά, επειδή όλη η υδρόγειος έχει πια μοιραστεί! Με τη μελιστάλαχτη ψευτιά ο Κάουτσκι προσπαθεί να μπάσει λαθραία την αστικο-πασιφιστική και οπορτουνιστικο-μικροαστική ιδεούλα, ότι "δεν υπάρχει λόγος να διεξάγεται πόλεμος".

Απεναντίας για τους καπιταλιστές σήμερα όχι μόνο υπάρχει λόγος να πολεμήσουν, αλλά και δεν μπορούν να μην πολεμήσουν, αν θέλουν να διατηρήσουν τον καπιταλισμό, επειδή χωρίς βίαιη αναδιανομή των αποικιών οι νέες ιμπεριαλιστικές χώρες δεν μπορούν να αποκτήσουν τα προνόμια που απολαμβάνουν οι πιο παλιές (και λιγότερο ισχυρές) ιμπεριαλιστικές Δυνάμεις.

Δεύτερο. Γιατί το μονοπώλιο της Αγγλίας, εξηγεί τη νίκη του οπορτουνισμού (προσωρινά) στην Αγγλία; Επειδή το μονοπώλιο δίνει υπερκέρδος, δηλαδή πρόσθετο κέρδος πάνω από το κανονικό και το συνηθισμένο σ΄όλο τον κόσμο καπιταλιστικό κέρδος. Απ΄αυτό το υπερκέρδος οι καπιταλιστές μπορούν να ρίξουν ένα κομματάκι (και μάλιστα όχι μικρό!) για να εξαγοράσουν τους εργάτες τους, για να δημιουργήσουν κάτι σαν συμμαχία (θυμηθείτε τις περιβόητες συμμαχίες των αγγλικών τρέιντ-γιούνιον με τα αφεντικά τους, που τις έχουν περιγράψει οι Βεμπ) - συμμαχία των εργατών του δοσμένου έθνους με τους δικούς τους καπιταλιστές ενάντια στις άλλες χώρες. Το βιομηχανικό μονοπώλιο της Αγγλίας έχει καταστραφεί από τα τέλη ακόμη του 19ου αιώνα. Αυτό είναι αδιαμφισβήτητο. Πώς όμως συντελέστηκε αυτή η καταστροφή; Έτσι άραγε που να έχει εξαλειφθεί κάθε μονοπώλιο;

Αν αυτό ήταν έτσι, τότε η συμφιλιωτιστική (απέναντι στον οπορτουνισμό θεωρία) του Κάουτσκι θα έβρισκε μιαν ορισμένη δικαιολόγηση. Μα εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία, ότι αυτό δεν είναι έτσι. Ο ιμπεριαλισμός είναι μονοπωλιακός καπιταλισμός. Κάθε καρτέλ, τραστ, καπιταλιστικό συνδικάτο, κάθε γιγάντια μεγάλη τράπεζα είναι μονοπώλιο. Το υπερκέρδος δεν εξαφανίστηκε αλλά έμεινε. Η εκετάλλευση από μια, προνομιούχα, οικονομικά πλούσια χώρα όλων των υπολοίπων χωρών έχει μείνει και έχει ενταθεί. Μια χούφτα πλούσιες χώρες -- είναι όλο-όλο τέσσερις, αν πρόκειται να μιλήσουμε για το ανεξάρτητο και πραγματικό γιγάντια μεγάλο "σύγχρονο" πλούτο: Αγγλία, Γαλλία, Ενωμένες Πολιτείες και Γερμανία - αυτές οι χώρες έχουν αναπτύξει τα μονοπώλια σε πελώριες διαστάσεις, βγάζουν υπερκέρδος εκατοντάδες εκατομμύρια, αν όχι δισεκατομμύρια, "πάνε καβάλα" στη ράχη εκατοντάδων και εκατοντάδων εκατομμυρίων πληθυσμού των άλλων χωρών, παλεύουν ανάμεσά τους για τη διανομή μιας εξαιρετικά πλουσιοπάροχης, εξαιρετικά παλιάς, εξαιρετικά βολικής λείας.

Σ΄αυτό ακριβώς βρίσκεται η οικονομική και πολιτική ουσία του ιμπεριαλισμού, που τις βαθύτερες αντιθέσεις του ο Κάουτσκι δεν τις αποκαλύπτει αλλά τις καλύπτει.

Η αστική τάξη μιας "μεγάλης" ιμπεριαλιστικής Δύναμης, οικονομικά μπορεί να εξαγοράσει τα ανώτερα στρώματα των εργατών "της" ρίχνοντας γι αυτό το σκοπό κανα-δυό εκατοντάδες εκατομμύρια φράγκα το χρόνο, επειδή το υπερκέρδος της φτάνει όπως φαίνεται, το ένα περίπου δισεκατομμύριο. Και το ζήτημα του πώς μοιράζεται η μικρή αυτή ελεημοσύνη ανάμεσα στους εργάτες - υπουργούς, στους εργάτες - μέλη των επιτροπών πολεμικής βιομηχανίας, στους "εργάτες - βουλευτές"( θυμηθείτε την υπέροχη ανάλυση αυτής της έννοιας που έκανε ο Ένγκελς ), στους εργάτες - μέλη των Επιτροπών Πολεμικής Βιομηχανίας, στους εργάτες - υπαλλήλους, στους εργάτες που είναι οργανωμένοι σε στενά συντεχνιακά σωματεία, στους υπαλλήλους κ.λ.π, κ.λ.π, το ζήτημα αυτό είναι δευτερεύον.

[...]

Το τελευταίο τρίτο του 19ου αιώνα αποτέλεσε ένα πέρασμα στη νέα, την ιμπεριαλιστική εποχή. Το μονοπώλιο το απολαμβάνει το χρηματιστικό κεφάλαιο όχι μιας μόνο, αλλά μερικών πολύ λίγων μεγάλων Δυνάμεων....Το μονοπώλιο του σύγχρονου χρηματιστικού κεφαλαίου διαφιλονικείται λυσσαλέα, άρχισε η εποχή των ιμπεριαλιστικών πολέμων. Τότε ήταν δυνατόν να εξαγοραστεί η εργατική τάξη μιας χώρας, να διαφθαρεί για δεκαετίες. Τώρα αυτό είναι απίθανο, ίσως μάλιστα και αδύνατο, μα από την άλλη μεριά μπορεί να εξαγοράσει μικρότερα στρώματα "εργατικής αριστοκρατίας" και τα εξαγοράζει κάθε ιμπεριαλιστική "μεγάλη" Δύναμη. Τότε "αστικό εργατικό κόμμα", σύμφωνα με την αξιοθαύμαστα βαθυστόχαστη έκφραση του Ένγκελς, μπορούσε να σχηματιστεί μόνο σε μια χώρα, γιατί μόνο μια χώρα κατείχε το μονοπώλιο, μα για πολύ καιρό. Τώρα ένα "αστικό εργατικό κόμμα" είναι αναπόφευκτο και τυπικό για όλες τις ιμπεριαλιστικές χώρες, ωστόσο λόγω του απεγνωσμένου αγώνα τους για τη διανομή της λείας, είναι απίθανο ένα τέτοιο κόμμα να νικήσει για πολύ καιρό σε μια σειρά χώρες, γιατί τα τραστ, η χρηματιστική ολιγαρχία, η ακρίβεια κ.λ.π, ενώ επιτρέπουν την εξαγορά μιας χούφτας κορυφών - πιέζουν, καταπιέζουν, ρημάζουν, τυραννούν ολοένα και περισσότερο τη μάζα του προλεταριάτου και του μισοπρολεταριάτου.

Από τη μια μεριά, τάση της αστικής τάξης και των οπορτουνιστών να μετατρέψουν μια χούφτα πλουσιότατα, προνομιούχα έθνη σε "αιώνια" παράσιτα στο σώμα της υπόλοιπης ανθρωπότητας, "να αναπαυθούν στις δάφνες" της εκμετάλλευσης των νέγρων, των ινδών κλ.π., κρατώντας τους σε υποταγή με τη βοήθεια του νεότερου μιλιταρισμού, του εφοδιασμένου με μια τέλεια τεχνική εξόντωσης.

Από την άλλη μεριά, τάση των μαζών, που καταπιέζονται περισσότερο από πριν και υποφέρουν όλα τα βάσανα των ιμπεριαλιστικών πολέμων, να αποτινάξουν αυτό το ζυγό, να ανατρέψουν την αστική τάξη.

Στην πάλη ανάμεσα σ΄αυτές τις δύο τάσεις θ' αναπτύσσεται αναπόφευκτα τώρα η ιστορία του εργατικού κινήματος, γιατί η πρώτη τάση δεν είναι τυχαία, αλλά "θεμελιωμένη" οικονομικά. Η αστική τάξη έχει κιόλας γεννήσει, γαλουχήσει και εξασφαλίσει για τον εαυτό της "αστικά εργατικά κόμματα" σοσιαλσωβινιστών σε όλες τις χώρες.

[....]

Πάνω στην οικονομική βάση που αναφέραμε οι πολιτικοί θεσμοί του νεότατου καπιταλισμού - Τύπος, Κονοβούλιο, ενώσεις, συνέδρια κ.λ.π - έχουν δημιουργήσει για τους σεβόμενους τα καθιερωμένα, τους φρόνιμους ρεφορμιστές και πατριώτες υπαλλήλους και εργάτες, πολιτικά προνόμια και ψιχία που αντιστοιχούν στα οικονομικά προνόμια και ψιχία. Προσοδοφόρες και ζεστές θεσούλες στα Υπουργεία ή στην Επιτροπή πολεμικής βιομηχανίας, στο Κοινοβούλιο και στις διάφορες επιτροπές, στις Συντάξεις των "σοβαρών" νόμιμων εφημερίδων ή στις διοικήσεις των όχι λιγότερο σοβαρών και "αστικά-πειθήνιων" εργατικών συνδικάτων - να με τι προσελκύει και αμείβει η ιμπεριαλιστική αστική τάξη τους εκπροσώπους και οπαδούς των "αστικών εργατικών κομμάτων".

Ο μηχανισμός της πολιτικής δημοκρατίας δρα προς την ίδια κατεύθυνση. Στον αιώνα μας είναι απαραίτητες οι εκλογές, χωρίς τις μάζες δεν μπορείς να κάνεις, και στην εποχή της τυπογραφίας και του κοινοβουλευτισμού δεν μπορείς να πάρεις μαζί σου τις μάζες χωρίς ένα πλατιά διακλαδωμένο, συστηματικά εφαρμοζόμενο και γερά εφοδιασμένο σύστημα κολακείας, ψευτιάς, απάτης, ταχυδακτυλουργίας, με λαοφιλείς λεξούλες της μόδας, με υποσχέσεις προς τα δεξιά και προς τ΄αριστερά για κάθε λογής μεταρρυθμίσεις και κάθε λογής ευεργετήματα για τους εργάτες -- φτάνει μόνο να παραιτηθούν από την επαναστατική πάλη για την ανατροπή της αστικής τάξης. Θα ονόμαζα το σύστημα αυτό λλόυντ-τζωρτζισμό, από το όνομα του Άγγλου υπουργού Λλόυντ Τζωρτζ, ενός από τους πιο επιφανείς και επιδέξιους εκπροσώπους αυτού του συστήματος στην κλασική χώρα του "αστικού εργατικού κόμματος".

Αστός επιχειρηματίας και πολιτικός τυχοδιώκτης πρώτης τάξεως, δημοφιλής ρήτορας που ξέρει να βγάζει μπροστά στο εργατικό ακροατήριο ό,τι λόγους θέλετε, ακόμη και υπερεπαναστατικούς, ικανός να παρέχει σημαντικές ελεημοσύνες στους πειθήνιους εργάτες με μορφή κοινωνικών μεταρρυθμίσεων (ασφαλίσεις κ.λ.π), ο Λλόυντ Τζωρτζ εξυπηρετεί λαμπρά την αστική τάξη και την εξυπηρετεί ακριβώς ανάμεσα στους εργάτες, διοχετεύει την επιρροή της ακριβώς ανάμεσα στο προλεταριάτο, εκεί όπου είναι γι αυτήν περισσότερο αναγκαίο και περισσότερο δύσκολο να υποτάξει ηθικά τις μάζες.

Β.Ι.Λένιν, Οχτώβρης, 1916

Πηγή: Disdaimona

7 σχόλια:

  1. Με καθυστέρηση, Αντώνη (είχα πρόβλην κομπιουτερικό) και με την άδειά σου: http://zbabis.blogspot.gr/2013/09/blog-post_4684.html,
    απ' αφορμή αυτό: http://zbabis.blogspot.gr/2013/09/blog-post_7.html
    και πάλι με δικαιώματα.

    Με Δύναμη πάλι και πάλη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. hmmm, πολύ ξύλο μου μυριζει. Βελανιδιά ίσως :P

    "Οι Έλληνες λοιπόν που αύριο θα διαμαρτύρονται -δικαίως ή αδίκως- για την «ανθρωπιστική επέμβαση» στη Συρία, καλό θα ήταν να αναλογισθούν ότι και οι ίδιοι ως μέλη μιας συγκεκριμένης εθνοπολιτικής κοινότητας οφείλουν τη γένεσή τους σε μία ανάλογη «ανθρωπιστική» επέμβαση - και, μάλιστα, τη Μητέρα όλων των Ανθρωπιστικών Επεμβάσεων στη σύγχρονη εποχή!"

    πάρε εδώ επιχείρημα (ποιος το είπε?)

    JKL

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. @JKL:
      Μην μας κρατάς σε αγωνία, το επιχείρημα είναι γαμάτο. Δικαιολογεί και την "ανθρωπιστική επέμβαση" της Τουρκίας στην Κύπρο άμα λάχει..,.

      Διαγραφή
    2. Ο Μίχας, ποιος άλλος. Φυσικά δικαιολογεί και την ανθρωπιστική επέμβαση της Τουρκίας στην Κύπρο. Και όλες τις ανάλογες, εκτός απ' του Βιετνάμ στην Καμπότζη.

      Διαγραφή
    3. Φυσικά και είναι θεός, μην σου πω και ημίθεος.

      Ο άνθρωπας συγκρίνει επέμβαση σε κυρίαρχο κράτος όπου μαίνεται ένας ψευδοεμφύλιος χρηματοδοτημένος από ξένες δυνάμεις με την εθνική ανεξαρτησία ενός λαού από την αυτοκρατορία ενός άλλου.

      Προτείνω να πακεταριστεί και να σταλεί με κορδέλα στην Ουάσινγκτον αεροπορικώς.

      Σημείωση: Το κουτί στο οποίο θα τοποθετηθεί να μην έχει τρύπες.

      Διαγραφή