Πέμπτη, 26 Σεπτεμβρίου 2013

Προς μια μεθοδολογία της πολιτικής ανάλυσης: Σκέψεις με αφορμή πρόσφατη αρθρογραφία για τη Χρυσή Αυγή (ΙII)

Περί συμφέροντος, ή οι συνέπειες της αναλυτικής αδιαφορίας για το κράτος

Στο πεδίο της πολιτικής ανάλυσης, εκτός των πολιτικών κομμάτων και των κοινωνικών τάξεων, στην σύγχυση των οποίων αναφέρθηκα στο προηγούμενο μέρος, εξέχοντα ρόλο παίζει και μια τρίτη έννοια, αυτή του κράτους. Η σημασία της έννοιας αυτής σε αναλύσεις που αφορούν συγκεκριμένα το φασιστικό φαινόμενο είναι ιδιαίτερα μεγάλη, μιας και χωρίς την έννοια του κράτους δύσκολα μπορείς να καταλήξεις στα στοιχειώδη μιας θεωρίας της πολιτικής βίας.  Όμως, όπως και η κοινωνική τάξη, η έννοια του κράτους ως θεωρητική έννοια τελεί ουσιαστικά υπό καθεστώς απαγόρευσης στις αναλύσεις των Δελαστίκ και Φωτόπουλου -- και δεν αναφέρομαι απλώς στα συγκεκριμένα άρθρα, όπου η λέξη δεν χρησιμοποιείται καν από τον Δελαστίκ και χρησιμοποιείται μόνο μια φορά από τον Φωτόπουλο, ως ουσιαστικό συνώνυμο της ουδέτερης/προνειακής "πολιτείας" και όχι ως θεωρητική έννοια για την πολιτική εξουσία και την σημασία της βίας στην πολιτική ("αριστερές ομάδες έκαναν τη δουλειά που δεν έκανε το Κράτος, προσπαθώντας να προστατεύσουν τα μεγαλύτερα θύματα της παγκοσμιοποίησης"). Η εξαφάνιση της αναλυτικής έννοιας του κράτους, ισχυρίζομαι, αφορά μάλλον την ευρύτερη πολιτική ρητορική των δύο συγγραφέων, για τους οποίους η πολιτική είναι πρώτον, μια συμπαιγνία μεταξύ ενός "έξω" (των Γερμανών καταχτητών για τον Δελαστίκ, της "Υπερεθνικής Ελίτ" για τον Φωτόπουλο) και ενός "μέσα" (των "ξενόδουλων" ελίτ και για τους δύο), και δεύτερον μια σύγκρουση ανάμεσα σ' αυτές τις δύο δυνάμεις και στο "μέσα" του ανυπόταχτου (αλλά δυστυχώς εμπειρικά υποταγμένου) και ταξικά αδιαφοροποίητου "λαού." Είναι προφανές ότι μια τέτοια κατασκευή του πεδίου της πολιτικής έχει απαλλάξει το κράτος από κάθε σημαντικό για την πολιτική ανάλυση ρόλο, άλλο από αυτόν ενός "διαχειριστικού εργαλείου" στα χέρια των εθνικών και διεθνών "ελίτ".


Ας δούμε τι συνέπειες έχει αυτή η αναλυτική υποβάθμιση της σημασίας του κράτους στην προσέγγιση του ζητήματος "Χρυσή Αυγή". 

Αν ρωτήσει κανείς από πού αντλεί ιδεολογική νομιμοποίηση το κράτος ως κράτος, η απάντηση είναι πολύ σαφής: την αντλεί στον βαθμό που παρουσιάζεται, βιώνεται, γίνεται αντιληπτό ως μια ουδέτερη δύναμη που βρίσκεται πάνω από τις τάξεις και ρυθμίζει τις μεταξύ τους σχέσεις με τρόπο τέτοιο ώστε να διασφαλίζεται κάτι το οποίο αντιστοιχεί στην δική του ουδετερότητα και ανύψωση, δηλαδή το "γενικό συμφέρον." Την αντλεί από την εμφάνισή του ως οικουμενικό.

Αν ρωτήσει, αντίθετα, από πού αντλεί την υλική του ισχύ το κράτος, η απάντηση είναι εντελώς διαφορετική: την αντλεί από την ικανότητα της κυρίαρχης τάξης να προστατεύσει τα συμφέροντά της ασκώντας βία μέσα από μηχανισμούς σχεδιασμένους για τον σκοπό αυτό: τον στρατό, την αστυνομία, το ποινικό δίκαιο, κλπ. Η ικανότητα αυτή βασίζεται, σε τελική ανάλυση, στην οικονομική δύναμη της τάξης των κατόχων των μέσων παραγωγής.

Οι δύο αυτοί πυλώνες εμπλέκονται σε μια πολύ ιδιαίτερη σχέση: αφενός αλληλοσυμπληρώνονται και αλληλοενισχύονται: η υλική ισχύς μεγαλώνει από την ιδεολογική, η ιδεολογική αντλεί, σε τελική ανάλυση, από την υλική, και από την πηγή της υλικής, την κεφαλαιοκρατική συγκέντρωση. Αφετέρου όμως, η σχέση μεταξύ τους σε ένα εμπειρικό κράτος δεν είναι μόνο σχέση μεταξύ δυο αντιφατικών μεταξύ τους ποιοτήτων (οικουμενικότητα/μερικότητα), είναι επίσης αντιστρόφως ανάλογη: όσο μεγαλύτερη η δύναμη της ιδεολογικής νομιμοποίησης --του ιδεολογήματος της "ουδετερότητας"-- τόσο μικρότερη η ανάγκη χρήσης της υλικής ισχύος, και συγκεκριμένα του σκληρού πυρήνα της υλικής ισχύος, της κατασταλτικής δύναμης.

Τι συμβαίνει στο κράτος, και άρα και στη σχέση αυτή, σε περιόδους σφοδρής οικονομικής κρίσης όπως αυτή που συνεχίζει να διανύει η Ελλάδα; Ένα σημαντικό κομμάτι της ιδεολογικής νομιμοποίησης του κράτους χάνεται, καθώς αυτό αναγκάζεται να παρεμβαίνει όλο και πιο ανοιχτά υπέρ της κυρίαρχης τάξης και εις βάρος της υποτελούς -- να υποβαθμίζει τον πόλο της "οικουμενικότητας" μέσα απ' τη δράση του πόλου της μερικότητας.

Συνεπώς, όσο βαθαίνει η κρίση, τόσο πέφτει η μάσκα της κρατικής ουδετερότητας, του "κράτους δικαίου", κλπ, τόσο αδυνατίζει ο πυλώνας της ιδεολογικής νομιμοποίησης και άρα τόσο πρέπει να ενδυναμωθεί ο πυλώνας της υλικής ισχύος και ειδικά της κατασταλτικής ισχύος.

Όμως όσο ενισχύεται αυτός ο πυλώνας τόσο θα συνεχίσει να αδυνατίζει ο δεύτερος πυλώνας, ώσπου στο τέλος θα οδηγηθεί η κοινωνία σε ανοιχτή ταξική δικτατορία χωρίς ίχνος νομιμοποίησης άλλης απ' την γυμνή ισχύ. Αλλά αυτό με τη σειρά του απαξιώνει την αγαπημένη παραμυθία των εκμεταλλευμένων, την "δημοκρατία", τους αναγκάζει να ξυπνήσουν από τον δημοκρατικό λήθαργο, τους σπρώχνει απαρέγκλιτα να συνειδητοποιήσουν ότι δέχονται σφυροκοπήματα ως τάξη από μια άλλη τάξη, που ήταν πάντα εκεί. Συνεπώς, πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος η αύξηση της κατασταλτικής βίας που είναι απαραίτητη πια για την συγκράτηση της κεφαλαιοκρατικής κερδοφορίας να μην γίνεται ολικά και ρητά από το κράτος και εξ ονόματος του κράτους.

Τότε είναι που δημιουργείται η αντικειμενική αναγκαιότητα να ενεργοποιηθεί το παρακράτος, που δεν είναι τίποτε άλλο από ένας δεύτερος άξονας, μια δεύτερη ενσάρκωση του κράτους, ο οποίος διατηρείται διαρκώς εν ζωή αλλά σε κατάσταση ύφεσης όσο το κράτος μπορεί να εξασφαλίσει την κυριαρχία της τάξης που το ελέγχει χωρίς να αναγκαστεί να προσφύγει σε διαρκή χρήση κατασταλτικής βίας σε βάρος των "πολιτών" του -- κάτι αρκετά δύσκολο στην περίπτωση που οι εν λόγω "πολίτες" είναι ταξικά συνειδητοποιημένοι και συνδικαλιστικά οργανωμένοι και όχι μικροαστικά σκορποχώρια.

Αγνοώντας παντελώς όλα τα παραπάνω, οι αρθρογράφοι Φωτόπουλος και Δελαστίκ υποτιμούν δραστικά την αναγκαιότητα του παρακράτους ευρύτερα και της Χρυσής Αυγής ειδικότερα για την αστική εξουσία, και δημιουργούν εντελώς ψευδή και παραπλανητικά δίπολα ως συνέπεια--δίπολα τα οποία με τη σειρά τους δημιουργούν ψευδοερωτήματα "κινήτρων".

Φωτόπουλος:
δεν είχε κανένα κίνητρο η ΧΑ να αναγκάσει ακόμη και κάποιους προστάτες της μέσα στη Κοινοβουλευτική Χούντα να συναινέσουν σε άγριες διώξεις εναντίον μελών της που πιθανότατα θα έχουν και αρνητικές επιπτώσεις στα εκλογικά ποσοστά της. [...] Προφανώς, η ανοχή των Σωμάτων Ασφαλείας απέναντι σε παρόμοιες εγκληματικές πράξεις δεν οφειλόταν μόνο στο δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό ψηφοφόρων της οργάνωσης σε αυτά, αλλά κυρίως σε εντολές «άνωθεν». [...] Το γεγονός όμως ότι η ΧΑ είχε κάποιους προστάτες στο «σύστημα» κάθε άλλο παρά την κάνει, από μόνο του, «συστημική» οργάνωση, όπως κάποιοι αφελώς, και πολλοί άλλοι εκ του πονηρού, υποστηρίζουν. [...] Και δεν είναι συστημική οργάνωση όχι μόνο εξαιτίας της άγριας δίωξης που υφίσταται από τις ντόπιες και διεθνείς ελίτ, αλλά και με βάση τους προγραμματικούς στόχους της [...]
Θα μιλήσουμε αργότερα για τα τεράστια προβλήματα που δημιουργεί η κατά το δοκούν σύγχυση ρητορικής και πρακτικής και η χαλαρότατη χρήση του επιθέτου "(αντι/μη) συστημικός". Εδώ μας ενδιαφέρει ότι καθίσταται σαφές πως η Χρυσή Αυγή τοποθετείται ρητά εκτός των μηχανισμών του κράτους, και μάλιστα ανακηρύσσεται και φορέας που υφίσταται "άγρια δίωξη" από τις "ντόπιες και διεθνείς ελίτ" (!!!), ενώ συνάμα, και με δεδομένο ότι έννοια του κράτους δεν υφίσταται καν στην ανάλυση, το "εκτός" μεταφράζεται ως εκτός "κοινοβουλευτικής χούντας", μιας αφαίρεσης χωρίς κανένα συνταγματικό, πολιτικό, θεσμικό ή άλλο περιεχόμενο εκτός από την ιδέα ότι εφαρμόζει κάτι που δεν αρέσει στην πλειοψηφία των Ελλήνων.

Δελαστίκ:
Ακριβώς όπως και στην περίπτωση της Μαρφίν, ενώ όλη η Ελλάδα απεργούσε εναντίον της κυβέρνησης, η δολοφονία υποχρέωσε δικαιολογημένα όλους τους Έλληνες να συζητούν για το έγκλημα που διέπραξε ο κτηνώδης χρυσαυγίτης. Επιπροσθέτως, μετά τη δολοφονία, η σύγχρονη εκδοχή της κυβέρνησης «Τσολάκογλου» των γερμανόδουλων της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ αυτοπροβάλλεται ως …«εγγύηση για την αποτροπή του εμφύλιου πολέμου μεταξύ των δύο άκρων»! «Θείο δώρο» για τον Σαμαρά και τον Βενιζέλο η δολοφονία από πολιτική σκοπιά! [...] Δεν παριστάνουμε τον επιθεωρητή Κλουζό, αλλά αυτή η στάση ταιριάζει πολύ περισσότερο σε δολοφόνο που εκτελεί εντολές, παρά σε ένα κτήνος που δρα εξ ιδίας πρωτοβουλίας. Αυτός ο τρόπος δράσης και τα σίγουρα ισόβια μειώνουν επίσης δραστικά την περίπτωση να είχε πάρει ο δολοφόνος εντολή από επιχειρηματικούς και όχι πολιτικούς κύκλους.
Αγνοούμε τις ακατανόητες και παραληρηματικές διατυπώσεις του συγγραφέα ("Ακριβώς όπως και στην περίπτωση της Μαρφίν", "ενώ όλη η Ελλάδα απεργούσε εναντίον της κυβέρνησης, η δολοφονία υποχρέωσε δικαιολογημένα όλους τους Έλληνες να συζητούν για το έγκλημα"), αν και έχουν και αυτές τη σημασία τους, για να τονίσουμε ότι και εδώ,  η απουσία οποιασδήποτε σύλληψης του ρόλου του αστικού κράτους επιτρέπει μια φαντασματική αντιπαράθεση συμφερόντων που με τη σειρά της βασίζεται στον εντελώς αυθαίρετο και μεθοδολογικά αδικαιολόγητο διαχωρισμό "ωφελημένων" και μη αστικών κομμάτων, οικονομίας και πολιτικής, κεφαλαίου και κράτους, κράτους και παρακράτους.

Τα "μεγάλα μυστήρια" που δίνουν κατά συνέπεια στον εαυτό τους άδεια να εξερευνήσουν οι παραπάνω, προκύπτουν μόνο επειδή δεν γίνονται πολύ στοιχειώδεις παραδοχές για τον ρόλο ενός φασιστικού κόμματος σε ό,τι αφορά το κράτος: η ιστορική εμπειρία είναι εξαιρετικά σαφής για τον ρόλο αυτό· σε πρώτο στάδιο, το φασιστικό κόμμα λειτουργεί ως κυματοθραύστης που κάνει τη "βρώμικη δουλειά" για λογαριασμό του κράτους και του επιτρέπει να κρατήσει το φύλο συκής της ουδετερότητας σε συνθήκες όξυνσης του ταξικού πολέμου. Εάν η κρίση δεν ξεπεραστεί και οι ισορροπίες δεν μπορέσουν να κρατηθούν, τότε το "δεκανίκι" γίνεται βασικός πυλώνας και η δικτατορία ανοιχτή.

Στην παρούσα φάση, την πρώτη δηλαδή, η Χρυσή Αυγή προσέφερε μια σειρά από εξαιρετικές υπηρεσίες στα αστικά κόμματα διαχείρισης του κεφαλαιοκρατικού ελληνικού κράτους που δεν καταγράφονται πουθενά από τους δύο αρθρογράφους:

α) Βοήθησε στην καταστολή και τρομοκράτηση της εργατικής τάξης (ντόπιας και "αλλοδαπής") και των εργατικών αγώνων
β) Έκανε την επίσημη κατασταλτική δράση --αυτή που γίνεται στο όνομα του κράτους-- να φαντάζει συγκριτικά λιγότερο δικτατορική από ό,τι θα γινόταν αν έλειπε το φασιστικό γκραν γκινιόλ των κουρεμένενων γορίλων
γ) Βοήθησε, κατά συνέπεια, στην πίεση πάνω στα λαϊκά στρώματα να αποδεχθούν το "μη χείρον", τσακίζοντας κάθε ίχνος μικροαστικής "εξεγερσιακότητας" όπως αυτή εκδηλώθηκε στην τραγελαφική παρωδία "κινήματος" το καλοκαίρι του 2011
δ) Αποτέλεσε και συνεχίζει να αποτελεί "μπαλαντέρ" ευελιξίας για την αστική τάξη, δίνοντάς της ανά πάσα στιγμή την δυνατότητα να διαλέξει ανάμεσα στην άμεση τρομοκρατική βία και την "δημοκρατική" απαγόρευση των "εξτρεμιστικών οργανώσεων" της αρεσκείας της, αυτών δηλαδή που πραγματικά φοβάται (με άλλα λόγια, του Κομμουνιστικού Κόμματος και των ταξικών συνδικάτων)
ε) Ήταν εξαιρετικά αποτελεσματική στην καθυπόταξη μη οργανωμένων ομάδων της εργατικής τάξης και της εργατικής συμμαχίας (ανειδίκευτων εργατών, αυτο-απασχολούμενων, ανέργων) στην αστική τάξη και την αστική συμμαχία· στην διείσδυση, κατά συνέπεια, στα κέντρα της εργατικής οργάνωσης και της αντιπαράθεσής της με το μεγάλο κεφάλαιο (η Ζώνη είναι κρίσιμη για το στοιχείο αυτό)
στ) Προσφέρει ένα μακροπρόθεσμο "άσσο" στην ικανότητα της σοσιαλδημοκρατίας να συγκρατήσει ενδεχόμενη κατάρρευση της δεξιάς από το να οδηγήσει σε κρίσιμη γαι το σύστημα κομμουνιστική ενίσχυση, μιας και όσο υπάρχει τόσο θα είναι πολύ εύκολο να χρησιμοποιείται το επιχείρημα ότι η κομμουνιστική απείθεια στη σοσιαλδημοκρατία αποτελεί κάρτα πρόσκλησης σε φασιστικό πραξικόπημα.

Με τίποτε απ' όλα αυτά δεν είναι σε θέση να ασχοληθούν αναλύσεις του τύπου που συζητούνται εδώ, και αυτό αποτελεί τόσο συνέπεια της πλήρους απουσίας μιας θεωρίας του αστικού κράτους όσο και βασικό στοιχείο του γιατί οδηγούνται στο να νομιμοποιούν τον φασισμό.

9 σχόλια:

  1. Τα κείμενα σου αυτά είναι πραγματικά πολύ καλά! Μην ξεχνάμε ότι η προσέγγιση του ζητήματος του κράτους είναι που μας διαχωρίζει από όλους τους οπορτουνιστές και αναρχικούς...

    Μια ανάλυση, που ελπίζω να ανταποκρίνεται σε γενικές γραμμές στην μεθοδολογία:
    http://geonaphta.blogspot.co.at/2013/09/blog-post_26.html

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αυτό θα ανέβει πριν το τέταρτο (και ελπίζω τελευταίο) μέρος του κειμένου μου, που θα αφορά τις συνέπειες του εξοβελισμού κι απ' τους δύο της έννοιας του ιμπεριαλισμού.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Περιμένω να τελειώσεις με την σειρά προκειμένου να τα ανεβάσω όλα μαζί. Αν βρεις κάποια ξεχωριστή ετικέτα να τα εντάξεις, θα ήταν καλό, ώστε να μπει και ως ενιαίο λινκ. Αλλά όπως σου αρέσει.

      Διαγραφή
  3. Σχόλιο του συντρόφου Γ.Π μέσω mail:

    ο όνομα του τόξου [=βιός] είναι βίος, αλλά το έργο του θάνατος.
    Ηράκλειτος,48.
    ή, γιατί το ΚΚΕ πρέπει να είναι έτοιμο για όλα τα ενδεχόμενα.

    Είναι σαφές ότι αυτές τις ημέρες εξελίσσεται μια φαρσοκωμωδία με θεατές κυρίως τους μικροαστούς και όλο το φάσμα των φιλήσυχων πολιτών, των εν δυνάμει, δηλ., φασιστών . Η αστική τάξη και η επίσημη κρατική μαφία της προσπαθεί να ενσωματώσει, δια της «αυτο-κάθαρσης» την ταγματασφαλήτικη παρακρατική μαφία της, όπως αυτή εκφράζεται σε ενεστώτα χρόνο δια της χρυσαυγήτικης μαφίας, με σκοπό να ενταχθεί και ως τέτοια στο μεγάλο δημοκρατικό τσίρκο (=συνταγματικό τόξο, δηλ. η μέχρι τώρα πολιτική κυριαρχία και η εφεδρεία του συριζα). Στα όρια του γελοίου βρίσκεται η δήθεν έκπληξη των πολιτικών διαχειριστών των αστών μπροστά στη διάβρωση του κρατικού μηχανισμού από τα φασιστοειδή, όταν το εμφυλιακό και μετεμφυλιακό κράτος και όλοι οι μηχανισμοί του συγκροτήθηκαν από τα ταγματασφαλήτικα αποβράσματα με την ευγενή χορηγία της CIA.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Νοσηρές εποχές. Πραγματικά "το ΚΚΕ πρέπει να είναι έτοιμο για όλα τα ενδεχόμενα" και όλοι μας.

      Διαγραφή
  4. Πραγματικά η ανάλυση των τριών αυτών κειμένων έδειξε τι σημαίνει να εμβαθύνεις στα πράγματα από μαρξιστική σκοπιά και τι σημαίνει κολοκύθια τούμπανα. Σχετικά με το κράτος θα ήθελα να σημειώσω ότι είναι εξαιρετική η νέα έκδοση της ΣΕ με τρία κείμενα του Λένιν για το κράτος. Ιδιαίτερα σημαντική θεωρώ την ανάλυση που γίνεται από τον Λένιν στο τρίτο κείμενο του βιβλίου με τίτλο "Οι εκλογές για τη συντακτική συνέλευση και η δικτατορία του προλεταριάτου", όπου έχει δημοσιευτεί μόνο ένα μικρό μέρος του άρθρου από τον Ρίζο εδώ: http://www2.rizospastis.gr/story.do?id=6930706&publDate=8/7/2012.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. "Εάν η κρίση δεν ξεπεραστεί και οι ισορροπίες δεν μπορέσουν να κρατηθούν, τότε το "δεκανίκι" γίνεται βασικός πυλώνας και η δικτατορία ανοιχτή."

    Και όχι μόνο αυτό,αλλά επιτρέπει μέσω κατάλυσης των θεσμών της αστικής δημοκρατίας(πραξικόπημα),να αποκρύπτεται ότι είναι το ίδιο κράτος,το κράτος της αστικής δικτατορίας που πλέον λειτουργεί μόνο με την υλική του ισχύ,έτσι ώστε όταν το ευνοήσουν οι συνθήκες να επιστρέψει η αστική δημοκρατία,ως αποκατάσταση του «κράτους δικαίου». Δηλαδή,είναι αναγκαία μία θεσμική ασυνέχεια της αστικής δημοκρατίας,έτσι ώστε αυτή να μην ταυτιστεί με το ίδιο το κράτος ως όργανο επιβολής της αστικής δικτατορίας και να μην γίνεται αντιληπτή ως μία από τις δύο μορφές του.Η ανοιχτή δικτατορία είναι αναγκαία για να διαφυλαχτεί ο μύθος τους «ουδέτερου κράτους».

    WrongTendency

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. http://www.902.gr/eidisi/politiki/27803/anakoinosi-toy-politikoy-grafeioy-tis-ke-toy-kke-gia-tis-exelixeis-meta

    H μέρα με τη νύχτα...

    ημιάγριος

    ΑπάντησηΔιαγραφή