Δευτέρα, 30 Σεπτεμβρίου 2013

Brecht/Badiou-Το κόμμα

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1910        1920         1930        1940        1950         1960        1970        1980           1990              2000           2010
                  1924 ΚΚΕ                                                                         1974 ΠΑΣΟΚ          1993          2004    2010    2012
                  (1918 ΣΕΚΕ)                                                                         1974 ΝΔ                    Χ.Α.       ΣΥΡΙΖΑ  ΔΗΜΑΡ   ΑΝΕΛ
                 

Ο νεαρός σύντροφος:
Ποιος νομίζεις πως είναι το κόμμα;
Κάθεται σ' ένα μεγάλο σπίτι μπροστά από ένα πάνελ με διακόπτες;
Είναι οι αποφάσεις του άγνωστες, οι σκέψεις του με μυστικότητα καλυμμένες;
Ποιος είναι;



Οι τρεις αγκιτάτορες:
Εμείς είμαστε.
Εσύ κι εγώ κι αυτοί· όλοι μας.
Σύντροφε, τα ρούχα με τα οποία ντύνεται το κόμμα είναι τα δικά σου, το κεφάλι
με το οποίο σκέφτεται είναι το δικό σου.
Εκεί που μένω, εκεί είναι το σπίτι του, εκεί που σου επιτίθενται
αυτό αντεπιτίθεται.
Δείξε μας το δρόμο να πάρουμε και μεις
θα τον πάρουμε μαζί σου, αλλά
Μην παίρνεις το σωστό δρόμο χωρίς εμάς.
Χωρίς εμάς, είναι ο πιο λάθος δρόμος απ' όλους.
Μην ξεκόβεις από μας!
Μπορεί να κάνουμε λάθος κι εσύ να έχεις δίκιο, άρα
Μην ξεκόβεις από μας!
Ότι ο γρήγορος δρόμος είναι καλύτερος απ' τον μακρύ, δεν θα το αρνηθεί κανείς.
Αλλά αν τον ξέρει κάποιος
Και δεν μπορεί να μας τον δείξει, τότε τι να την κάνουμε τη σοφία του;
Να είσαι σοφός μαζί μας.
Μην ξεκόβεις από μας!

Ο νεαρός σύντροφος:
Δεν μπορώ να υποχωρήσω, αφού έχω δίκιο. Τα ίδια μου τα μάτια μου λένε πως δεν περιμένει η δυστυχία.

Ο χορός:
Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει δυο μάτια
Αλλά το κόμμα έχει χίλια.
Ένας άνθρωπος βλέπει μια πόλη
Αλλά το κόμμα βλέπει έξι χώρες.
Ένας άνθρωπος μπορεί να διαθέσει μια στιγμή
Αλλά το κόμμα έχει πολλές στιγμές.
Ένας άνθρωπος μπορεί να εξαλειφθεί
Αλλά το κόμμα δεν μπορεί να εξαλειφθεί
Γιατί οι τεχνικές του είναι αυτές των φιλοσόφων του
Και πηγάζουν από την συνείδηση της πραγματικότητας
Και σύντομα, είναι γραφτό να την αλλάξουν
Όταν οι μάζες τις κάνουν δικές τους.
Μπέρτολτ Μπρεχτ, Η απόφαση


Για τον Μπρεχτ, το πολιτικό πρόβλημα του κόμματος, όπως και το θεμελιώδες πρόβλημα της τέχνης, είναι ακριβώς η μη ικανοποίηση με τα προνόμια της δράσης και της στιγμής, αλλά αντίθετα η δημιουργία ενός χρόνου, η διαμόρφωση μιας μορφής της σχέσης "Εγώ/Εμείς" που να έχει διάρκεια. Το κόμμα είναι η υλική μορφή της πολιτικής διάρκειας, όπως το μη αριστοτελικό έπος είναι η μορφή της νέας θεατρικής διάρκειας. Το κείμενο Η απόφαση δένει αυτές τις δύο μορφές μαζί.

Η λενινιστική σύλληψη του κόμματος προέρχεται από μια αξιολόγηση των εξεγέρσερων του 19ου αιώνα, και ιδιαίτερα της Παρισινής Κομμούνας. Αυτές οι εξεγέρσεις συντρίβονταν πάντα. Με τον τρόπο τους, ήταν πράγματι εκστατικές, αλλά κατέληγαν πάντα στην αιματηρή καταστολή. Δεν είναι εφικτή καμία νίκη αν η μορφή που λαμβάνεται είναι απλώς ο αυτοσχεδιασμός της στιγμής. Γι αυτό, είναι επιτακτικό να υποβληθεί κανείς στην πειθαρχία του χρόνου. Εδώ βρίσκεται η βασική μορφική λειτουργία του κόμματος. Μετά την Οκτωβριανή επανάσταση του 1917, τα Κομμουνιστικά Κόμματα της Τρίτης Διεθνούς εκπροσωπούσαν την γενίκευση μιας εμπειρίας -- αυτής του λενινιστικού κόμματος. Η δύναμη αυτής της γενίκευσης έγκειτο στο γεγονός ότι για πρώτη φορά, οι από τα κάτω, οι προλετάριοι, θα αναλάμβαναν τον έλεγχο του χρόνου τους. Δεν θα παγιδευόντουσαν πια στην σπασμωδική αναταραχή [...] Θα δημιουργούνταν για αυτούς ένα πειθαρχημένο σώμα, γιατί χωρίς πειθαρχία δεν υπάρχει κατασκευή του χρόνου. Αλλά αυτή η πειθαρχία δεν είναι τίποτε άλλο παρά η αποδοχή, από αμέτρητα "Εγώ", της σύνδεσής τους με ένα "Εμείς."

[...]

Είναι επειδή αποτελεί απόσταγμα της σκέψης και της καθαρής βούλησης που το κόμμα προτείνει, όπως δείχνει ο Μπρεχτ, μια ενική μορφή του αδιαίρετου του "Εγώ" και του "Εμείς." Το κόμμα σηματοδοτεί έναν συγκεκριμένο τρόπο οικοδόμησης, μέσα από "Εγώ" και μόνο, ενός "Εμείς" που είναι σε θέση να ελέγξει τον χρόνο. Το κόμμα, όπως λένε οι αγκιτάτορες, είναι "εσύ κι εγώ κι αυτοί· όλοι μας," "το κεφάλι με το οποίο σκέφτεται είναι το δικό σου", είναι "Εμείς" στον βαθμό που είναι ο κάθε ένας.

Μπορούμε συνεπώς να καταλάβουμε γιατί το πρόταγμά του είναι "Μην αποκόβεσαι από μας." [...] Το κόμμα είναι το αδιαχώριστο.  Το κόμμα είναι ο κάθε ένας όχι χωρίς εμάς. Είναι ο τόπος του μοιράσματος, με την έννοια ότι καμία γνώση δεν έχει αξία αν δεν πει πρώτα κάποιος: "Μοιράσου τη μαζί μας."

Το ότι το κόμμα είναι το αδιαχώριστο σημαίνει τελικά ότι δεν είναι τίποτε άλλο από το μοίρασμα, χωρίς να είναι εκ των προτέρων γνωστό το τι μοιράζεται. Η ουσία του ερωτήματος είναι η αδελφότητα. Το "Εμείς" είναι ό,τι μοιράζεται. Αν ένα "Εμείς", όπως το κόμμα, φτιάχνεται μόνο με "Εγώ", τότε υπάρχει μια συγκροτητική κυκλικότητα. Σημαίνει πως το αδιαχώριστο είναι ο νόμος του "Εμείς", αλλά και ότι μόνο στον βαθμό που το "Εμείς" θεμελιώνει τον νόμο του μπορεί να υπάρχει αδιαχώριστο. Η πειθαρχία είναι το όνομα αυτής της κυκλικότητας, το όνομα των εφικτών συνεπειών της προσταγής: "Μην αποκόβεσαι από μας!"

Με άλλα λόγια, ένα από τα προτάγματα του αιώνα, σε όλα τα επίπεδα της σκέψης και των έργων του, θα είναι: "Όχι χωρίς εμάς."

Μια πολύ σημαντική ιδιότητα του κόμματος --το οποίο, όπως σημειώσαμε θρέφει την υλική δύναμη της Ιδέας όπως αυτή ενσωματώνεται στη συλλογικότητα-- είναι πως είναι άφθαρτο. "Ένας άνθρωπος μπορεί να εξαλειφθεί/Αλλά το κόμμα δεν μπορεί να εξαλειφθεί".

Ανάμεσα στο 1917 και το 1980, ο αιώνας βάλθηκε να δημιουργήσει το άφθαρτο. Γιατί αυτή η φιλοδοξία; Γιατί το άφθαρτο, η μη περατότητα, είναι το σημάδι του πραγματικού. Για να δημιουργηθεί κάτι άφθαρτο πρέπει να καταστραφούν πολλά. Οι γλύπτες το ξέρουν καλά αυτό: καταστρέφουν την πέτρα ώστε μέσα από τα κενά της να δώσουν αιωνιότητα σε μια Ιδέα. Το πραγματικό είναι αυτό που είναι αδύνατο να καταστραφεί· το πραγματικό είναι αυτό που αντιστέκεται, πάντοτε και για πάντα.

Δημιουργεί κάποιος ένα έργο μόνο όταν έχει τη συναίσθηση ότι μετρά τον εαυτό του απέναντι σ' αυτή την αντίσταση.

Αιώνας έπους και αντίστασης, ανηλεής καταστροφέας, ο αιώνας επιθυμεί στα έργα του να γίνει άξιος του πραγματικού, του οποίου το πάθος έφερε τόσο βαθιά μέσα του.
Αλαίν Μπαντιού, Ο Αιώνας

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου