Σάββατο, 24 Αυγούστου 2013

Fredric Jameson-Ολότητα και "ολοκληρωτισμός" ΙΙ

Fredric Jameson
"Γνωσιακή χαρτογράφηση"
Μτφρ. Lenin Reloaded

[...] η θλιβερή εξίσωση της φιλοσοφικής σύλληψης της ολότητας με μια πολιτική πρακτική του ολοκληρωτισμού είναι η ίδια ένα ιδιαίτερα ώριμο παράδειγμα αυτού που ο Αλτουσέρ ονόμασε "εκφραστική αιτιότητα", δηλαδή της ισοπέδωσης δύο ημιαυτόνομων (ή εντελώς αυτόνομων) επιπέδων. 

[...]

Η σύλληψη του Κεφαλαίου είναι αναμφίβολα μια ολοποιητική ή συστημική έννοια: κανείς δεν έχει ποτέ αντικρίσει ή συναντήσει το ίδιο το Κεφάλαιο. Το Κεφάλαιο είναι είτε το αποτέλεσμα επιστημονικής αναγωγής (και πρέπει να είναι σαφές ότι η επιστημονική σκέψη πάντα αναγάγει την πολλαπλότητα του πραγματικού σε ένα μικρής κλίμακας μοντέλο) είτε το σημάδι ενός φαντασιακού και ιδεολογικού οράματος. Αλλά ας σοβαρευτούμε: οποιοσδήποτε πιστεύει ότι το κίνητρο του κέρδους και η λογική της κεφαλαιοκρατικής συσσώρευσης δεν είναι οι θεμελιώδεις νόμοι αυτού του κόσμου, οποιοσδήποτε πιστεύει ότι αυτά δεν είναι απόλυτα όρια και σύνορα κάθε κοινωνικής αλλαγής και μετασχηματισμού εντός  αυτού του κόσμου--ένας τέτοιος άνθρωπος ζει σε εναλλακτικό σύμπαν. Ή, για να το πω πιο ευγενικά, στο δικό μας σύμπαν ένας τέτοιος άνθρωπος --αν είναι καν προοδευτικός-- είναι καταδικασμένος στη σοσιαλδημοκρατία, με τις πλέον επαρκέστατα τεκμηριωμένες αποτυχίες της και τους συμβιβασμούς της. Γιατί αν δεν υπάρχει το Κεφάλαιο, είναι ξεκάθαρο πως δεν υπάρχει ούτε ο σοσιαλισμός. Δεν λέω ότι δεν μπορείς να έχεις κανενός είδους πολιτική σ' αυτόν τον νέο, μεταμαρξιστικό, Νιτσεϊκό κόσμο της μικρής κλίμακας πολιτικής [micropolitics]. Λέω ότι χωρίς σύλληψη της κοινωνικής ολότητας (και της δυνατότητας μετασχηματισμού ενός ολόκληρου κοινωνικού συστήματος), δεν είναι εφικτή η σοσιαλιστική πολιτική.

Παρέμβαση του Darko Suvin μετά την ομιλία Jameson

Πρώτα απ' όλα, θα ήθελα να πω, για τα πρακτικά, ότι συμφωνώ με την άρνησή σου να εξισώσεις την ολότητα με τον ολοκληρωτισμό. Θέλω να θυμήσω στους παρευρισκόμενους εδώ τις παράξενες απαρχές των συνδηλώσεων της λέξης "ολοκληρωτισμός". Αναδύθηκαν μετά τον πόλεμο, προπαγανδίστηκαν από το Κογκρέσο για την Πολιτισμική Ελευθερία, το οποίο συσχετιζόταν με ανθρώπους όπως ο Stephen Spender και ο Irving Kristol, και με περιοδικά όπως το Encounter, τα οποία χρηματοδοτούσε η CIA, όπως αποκαλύφθηκε. Βέβαια αυτό δεν είναι τελεσίδικο επιχείρημα: ακόμα και άνθρωποι που χρηματοδοτεί η CIA μπορεί να σκεφτούν έξυπνες ιδέες πότε-πότε. Αλλά θα πρέπει να μας κάνει επιφυλακτικούς απέναντι σε μια τέτοια εξίσωση. Οπότε νομίζω ότι η διάψευσή σου αυτής της εξίσωσης είναι σωστή και καθόλου ανεύθυνη.

[...]

Παρέμβαση Cornel West

Το ζήτημα της ολότητας σηματοδοτεί μια σημαντική θεωρητική αντιπαλότητα με πρακτικές συνέπειες. Δεν είμαι τόσο σίγουρος ότι οι διαφορές ανάμεσα στη δική σου θέση και αυτή του Πέρι Άντερσον, απ' τη μία, και αυτές που πρότειναν οι Στάνλεϊ Αρόνοβιτς, Σαντάλ Μουφ, Ερνέστο Λακλάου, και πολλοί άλλοι μπορούν να συμφιλιωθούν τόσο εύκολα. Και νομίζω ότι αν συνεχίσουμε να διατυπώνουμε το ζήτημα με τον τρόπο που το κάνεις εσύ, τότε οδεύουμε στη σύγκρουση, γιατί νομίζω ότι η διατήρηση μιας έννοιας της ολότητας σαν αυτή που επικαλείσαι οδηγεί τελικά σε μια λενινιστική ή λενινιστογενή πολιτική που είναι βασικά σεχταριστική, και που μπορεί να είναι σύμπτωμα πεσσιμισμού (αν και αυτό είναι ανοιχτό ερώτημα). Αν επιλέξουμε τη θέση που προτείνουν η Μουφ, ο Λακλάου, ο Αρόνοβιτς και και άλλοι, τα αποτελέσματα είναι δραστικά αντιλενινιστικά καθώς και δραστικά επικριτικά μιας ορισμένης αντίληψης της ολότητας. [...] Κανείς μας εδώ δεν υπερασπίστηκε μια αντιδραστική πολιτική όπως αυτή των nouveaux philosophes. Όμως οι κριτικές τους στην ολότητα είναι παραγωγικές. Είναι κριτικές μιας ολότητας που είναι απλώς ένα ρυθμιστικό ιδεώδες στο οποίο δεν φτάνουμε ποτέ, δεν το πραγματοποιούμε ποτέ. 

[...]

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου