Τρίτη, 9 Ιουλίου 2013

Σημείωμα για την αισθητική και πολιτική μεθοδολογία της ανάρτησης "Life 0"

Φαίνεται γελοίο να γράφεις ένα ξεχωριστό σημείωμα για της "αισθητική και πολιτική μεθοδολογία" μιας ανάρτησης στην οποία δεν έχεις γράψει ούτε μια λέξη. Ωστόσο, οι ίδιοι οι σκοποί αυτής της μεθοδολογίας ήταν τέτοιοι ώστε να μην επιτρέπουν κάποια επεξηγηματική παρέγκλιση: το κείμενο έπρεπε να εμφανιστεί μόνο του, χωρίς εξηγήσεις για την λογική της μεθόδου ανακατασκευής του και τις στοχεύσεις της.

Το σύντομο άρθρο για τον Σακκά που δημοσιεύτηκε στη Lifo (κάποιου Βαγγέλη Μακρή, δεν τον γνωρίζω) χρησιμοποιεί ένα βασικό επιχείρημα για να αποκρύψει την κρατική βαρβαρότητα και το κουρέλιασμα κάθε έννοιας "κράτους δικαίου" πίσω από την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί: αυτό το επιχείρημα, όπως συνηθίζεται στα έντυπα τύπου Lifo, δεν εμφανίζεται ως "χυδαία λαϊκίστικο" ("άστε τον να πεθάνει τον αλήτη") αλλά ως "κριτικά ενσυνείδητο". Ο εκφασισμός μιας κοινωνίας, το έχω αρκετά φορές επισημάνει, περνάει και μέσα από μια διαδικασία σύμφωνα με την οποία η "κριτική ενσυνειδητότητα" ταυτίζεται με τον κυνισμό. Και αυτός ο κυνισμός δεν είναι μια αφηρημένη προδιάθεση. Είναι η υποκειμενική μετάφραση της αντικειμενικής βούλησης της αστικής εξουσίας να κρατηθεί στη θέση της ακόμα και αν για να το κάνει χρειαστεί να ερειπώσει τον κόσμο. Εν προκειμένω, ήταν απαραίτητo να φανεί ότι ένα επιχείρημα για τον κυνισμό της λογικής του θεάματος (αυτό χρησιμοποιεί ο Μακρής για τους δικούς του πολιτικούς σκοπούς) είναι το ίδιο ενταγμένο στον κυνισμό της λογικής του θεάματος. Με άλλα λόγια, ο "κανιβαλισμός" στον οποίο παραπέμπει από ανώτερη, υποτίθεται, συνειδησιακή θέση το κείμενο, έπρεπε να εγγραφεί πίσω στο ίδιο το κείμενο, ή μάλλον να αναδειχτεί ως η κρυφή διάσταση του κειμένου. Η κυνική εμπορευματοποίηση της "κριτικής ενσυνειδητότητας" έπρεπε να αναδειχτεί με τρόπο κριτικά ενσυνείδητο.

Αλλά ο σχολιασμός θα είχε πολύ λιγότερη αμεσότητα, έκρινα. Αυτό που θα έπρεπε να γίνει είναι να παρουσιαστεί στα μάτια του αναγνώστη, σαν γραμμένο με αόρατη μελάνη που έχει γίνει με κάποιο τρόπο κραυγαλέα ορατή, το πραγματικό ιδεολογικοπολιτικό ασυνείδητο του κειμένου του Μακρή.

Και αυτό το ασυνείδητο δεν είναι παρά το ίδιο το θέαμα και η εμπορευματοποίηση ως κανιβαλικός Μολώχ που καταβροχθίζει τα πάντα αδιακρίτως.

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου αυτό που έχει σημασία σε ένα αστικό έντυπο δεν είναι το περιεχόμενο ή το ύφος ενός κειμένου. Αυτό που αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία είναι το πλαίσιο (πρώτα από όλα οικονομικό, μετά ιδεολογικό) μέσα στο οποίο εντάσσεται το κείμενο. Η "προσεκτική" ανάγνωση ενός κειμένου σε τέτοιες περιπτώσεις, μια ανάγνωση που προϋποθέτει την έλλειψη προσοχής στο φαινομενικά ουδέτερο ή αδιάφορο πλαίσιο που το περιβάλλει, είναι ακριβώς μια απρόσεχτη, τυφλή ανάγνωση. Ο αστικός Τύπος είναι ένα μέσο όπου η παράλληλη εμφάνιση κειμένων δίπλα στο κυρίως κείμενο (άλλες ειδήσεις ή ρεπορτάζ, διαφημίσεις, κλπ) έχει τον ρόλο μιας τελικής ισοπέδωσης νοημάτων. Σε ένα οποιοδήποτε φύλλο αστικής εφημερίδας μπορείς να διαβάσεις για την πιο ανείπωτη τραγωδία ενώ δίπλα φιγουράρουν ρεπορτάζ για τα καλοκαιρινά μαγιό ή διαφημίσεις αντηλιακής κρέμας. Η ίδια αυτή η παράταξη του τραγικού με το γελοίο, του σημαντικού με το ασήμαντο, του ηθικοπλαστικού με το ανήθικο είναι η πραγματική αποτύπωση της μορφής και του περιεχομένου της κυρίαρχης αστικής ιδεολογίας στον ύστερο καπιταλισμό. Και για αυτό είναι η ανάδειξη αυτής της α-διάφορης παράταξης, της εξάλειψης νοήματος δια της διαρκούς πλαισίωσής του από άλλα και ασύμβατα νοήματα (για παράδειγμα στη Lifo: ηθικοπλασία+πορνογραφία, θάνατος+διασκέδαση, απεργία πείνας+διαφήμιση, κλπ) η οποία μού φαίνεται πως είναι η πραγματική νευραλγική παρέμβαση πάνω στον ψευδο-ντεμποριανισμό που πουλά ο συγγραφέας του άρθρου, και με τον οποίο "κλείνει το μάτι" ταυτόχρονα στους "απαιτητικούς αναγνώστες" και στην εργοδοσία του. 

Φυσικά, θα μπορούσε δικαίως να αντιτείνει κανείς ότι η νοηματοκτόνος παράταξη στην οποία αναφέρομαι (το κολλάζ του πρωτοσέλιδου, με απλά λόγια) δεν είναι κάτι καινούργιο. Ο John Dos Passos, για παράδειγμα, εκμεταλλεύεται την χαοτική συνύπαρξη της καθημερινής τραγωδίας, του μπανάλ των διαφημίσεων, της αντεργατικής βίας και της καπιταλιστικής ανάπτυξης στον Τύπο και τα newsreels στην τριλογία του USA στην δεκαετία του 1930 (42ος Παράλληλος, 1919, Τα πολλά λεφτά). Αλλά ίσως η δεκαετία να έχει τη σημασία της. Είναι η δεκαετία της ανόδου του φασισμού. Καθώς εξαπλώνεται για περισσότερους ή "κατάσταση εξαίρεσης" την οποία ζει από τα γενοφάσκια της η εργατική τάξη, η έμμεση αναπαραγωγή της συντριβής των ανθρώπων απ' το κεφαλαιοκρατικό κράτος με όρους συντριβής της σκέψης για το γεγονός αυτό από την ακατάσχετη φλυαρία ατέρμονα πολλαπλασιαζόμενων σημείων και μηνυμάτων, αποκτά μια όλο και πιο ανοιχτά τοξική και ταξικά επιθετική διάσταση. 

Υπάρχουν κρεοπωλεία που γίνονται αντιληπτά ως χασάπικα και άλλα που ονομάζονται "μπουτίκ κρεάτων." Ωστόσο, ανεξάρτητα από επιφανειακές αισθητικές διαφορές, και τα δύο εμπορεύονται σφάγια. Η Lifo ανήκει στην δεύτερη κατηγορία (το έχει συχνότατα αποδείξει με τον αντικομμουνισμό της, άλλωστε), και για αυτό την πιο επικίνδυνη: αυτή των μαγαζιών που όχι μόνο σου παραδίδουν το κρέας σου σφαγμένο και έτοιμο προς κατανάλωση, αλλά κρύβουν και τις λερωμένες με αίμα ποδιές του χασάπη απ' τη δημόσια θέα. Γι αυτό και διάλεξα η ανάρτηση να συνοδεύεται από την εικόνα του σφάγιου από τον μεγάλο ζωγράφο της ωμότητας, τον Francis Bacon.

2 σχόλια:

  1. Μια και δε βλέπω κανένα σχόλιο εδώ, να σημειώσω ότι διάβασα το σημείωμα και το βρήκα πολύ ενδιαφέρον.

    Όσο για τα διαδικτυακά free-press, ό,τι και να διαβάσεις είναι κίτρινο και τα σχόλια από κάτω τίγκα στους φασίστες. Η lifo ειδικά είναι για μορφωμένους, καλαίσθητους και φιλότεχνους αναγνώστες - πχιοτικούς, ντε! Κάποιοι εξ αυτών ανέλυσαν νομικά την παράταση της προφυλάκισης του Σακκά, παρεμβάλλοντας και επιχειρήματα που θα περίμενε κανείς να ακουστούν στη δίκη, όπως "Και τα όπλα τι τα είχε; Για μπεκάτσες;" Κάποτε δίκαζαν οι δημοσιογράφοι απ' τα παράθυρα, τώρα οι σχολιαστές των free press.

    Εκ των υστέρων, η κατάληξη αυτού του είδους δημοσιογραφίας σε αγωγό εκφασισμού φαίνεται λογικό επακόλουθο των καταβολών της: Η "αποενοχοποιημένη" τσογλανομαγκιά του ΚΛΙΚ δεν ήταν, μεταξύ άλλων και ανεστραμμένο είδωλο του αυριανισμού;

    gdmn1973

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ζωντανή αναπαράσταση του σφάγιου του Bacon σ' αυτό το ποστ:
    http://leninreloaded.blogspot.gr/2012/10/surprise-youre-dead.html
    με αφορμή την Ανατομία της ωμότητας του protagon αυτή τη φορά.
    Ζέχνει ο τόπος ...

    ΑπάντησηΔιαγραφή