Πέμπτη, 25 Ιουλίου 2013

Karl Marx, "Για το εβραϊκό ζήτημα" (αποσπάσματα)

Karl Marx
Για το εβραϊκό ζήτημα (1843)
Μτφρ. Γ. Λυκιαρδόπουλος
Στο Hegel-Feuerbach-Marx: Κράτος και θρησκευτική συνείδηση, εκδ. Έρασμος

[...] Το ζήτημα "ποια η σχέση της πολιτικής απελευθέρωσης με τη θρησκεία" γίνεται για μας: "ποια η σχέση της πολιτικής απελευθέρωσης με την ανθρώπινη απελευθέρωση;" [...] Η πολιτική απελευθέρωση του ιουδαίου, του χριστιανού και γενικά του θρησκευτικού ανθρώπου σημαίνει την απελευθέρωση του κράτους από τον ιουδαϊσμό, τον χριστιανισμό, και γενικά τη θρησκεία. Το κράτος χειραφετείται από τη θρησκεία με τρόπο και μορφή που ταιριάζουν στη φύση του ως κράτος: Χειραφετείται από την κρατική θρησκεία, δηλ. δεν επικυρώνει καμμιά θρησκεία επικυρώνοντας αντ' αυτής τον εαυτό του ως κράτος. Η πολιτική χειραφέτηση από τη θρησκεία δεν είναι πλήρης και συνεπής απελευθέρωση απ' αυτή, επειδή η πολιτική χειραφέτηση δεν είναι πλήρης και συνεπής μορφή ανθρώπινης απελευθέρωσης.

Το περιορισμένο της πολιτικής χειραφέτησης αναφαίνεται άμεσα στο γεγονός ότι το κράτος μπορεί ν' αποδεσμεύεται από έναν περιορισμό χωρίς μ' αυτό ν' απελευθερώνεται αληθινά κι ο άνθρωπος, στο γεγονός ότι ένα κράτος μπορεί να είν' ελεύθερο κράτος χωρίς κι ο άνθρωπος να είναι ελεύθερος.


[...]

Αλλ' η στάση του κράτους, ιδίως του ελεύθερου κράτους, προς τη θρησκεία δεν είναι τίποτ' άλλο παρά η θρησκευτική στάση των ανθρώπων που συνιστούν το κράτος. Έπεται λοιπόν ότι ο άνθρωπος ελευθερώνεται από έναν περιορισμό, δια μέσου του κράτους, πολιτικά, ξεπερνώντας αυτόν τον περιορισμό κατά τρόπο αφηρημένο και περιορισμένο, κατά τρόπο μερικό, ερχόμενος σε αντίφαση με τον εαυτό του. Έπεται, ακόμα, ότι όταν ο άνθρωπος ελευθερώνεται πολιτικά ελευθερώνεται με έμμεσο τρόπο, χρησιμοποιώντας ένα ενδιάμεσο, έστω κι αν πρόκειται για ένα ενδιάμεσο αναγκαίο. Έπεται τέλος, πως ακόμα και τότε που ο άνθρωπος διακηρύσσει την αθεία του μέσω του κράτους, που διακηρύσσει δηλ. την αθεία του κράτους, εξακολουθεί να παραμένει υπό τον καταναγκασμό της θρησκείας γιατί δηλώνει την αθεϊα του μόνο έμμεσα, με τη βοήθεια ενός ενδιάμεσου. Αλλ' αυτό ακριβώς είναι η θρησκεία: η έμμεση αναγνώριση του ανθρώπου μέσω ενός ενδιάμεσου. Το κράτος είναι το ενδιάμεσο του ανθρώπου και της ελευθερίας του. Όπως ο Χριστός είναι το ενδιάμεσο στο οποίο ο άνθρωπος αποδίδει όλη του τη θειότητα κι όλους του τους θρησκευτικούς περιορισμούς, έτσι και το κράτος είναι το ενδιάμεσο στο οποίο ο άνθρωπος μεταβιβάζει όλη του την ανθρωποσύνη κι όλη του την ανθρώπινη ανεξαρτησία.

Η πολιτική ανύψωση του ανθρώπου πάνω από τη θρησκεία έχει όλα τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα της πολιτικής ανύψωσης γενικά. Π.χ. το κράτος ως κράτος εκμηδενίζει την ατομική ιδιοκτησία, αφού ο άνθρωπος δηλώνει με πολιτικό τρόπο πως η ατομική ιδιοκτησία καταργείται ταυτόχρονα με τους περουσιακούς περιορισμούς όσον αφορά το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι, όπως συνέβη σε πολλές Πολιτείες της Β. Αμερικής. [...] Και όμως, η πολιτική εκμηδένιση της ατομικής ιδιοκτησίας δεν σημαίνει την κατάργησή της· αντιθέτως προϋποθέτει αυτήν την ιδιοκτησία. [...] Το κράτος μακριά από το να καταργεί αυτές τις πραγματικές διακρίσεις τις προϋποθέτει, βιώνει απλώς την ύπαρξή του σαν πολιτικό κράτος που επιβεβαιώνει την καθολικότητά του 'κατ' αντίθεσιν' προς αυτά τα στοιχεία [ατομική ιδοκτησία κ.λπ.].

[...]

Το κράτος μόνο κατ' αυτόν τον τρόπο, [δηλ.] υπεράνω των επιμέρους στοιχείων, εγκαθιδρύεται σαν καθολικότητα.

Το τέλειο πολιτικό κράτος είναι από τη φύση του η ζωή του γένους του ανθρώπου σε αντίθεση προς την υλική του ζωή. Όλες οι προϋποθέσεις αυτής της εγωιστικής ζωής συνεχίζουν να υφίστανται έξω από τη σφαίρα του κράτους στην αστική κοινωνία αλλά υφίστανται σαν ιδιότητες που ανήκουν σ' αυτή την κοινωνία. Όπου το πολιτικό κράτος κατορθώνει να αναπτυχθεί εντελώς ο άνθρωπος διάγει, κι όχι μόνο στο πεδίο της σκέψης, στη συνείδησή του, αλλά στην πραγματικότητα, διπλή ζωή-- μια ουράνια και μια γήινη. Ζει αφενός μέσα στην πολιτική κοινότητα όπου θεωρείται σαν κοινοτική ύπαρξη, και αφ' ετέρου μέσα στην αστική κοινωνία, όπου ενεργεί σαν ιδιώτης, βλέπει τους συνανθρώπους του σαν μέσα κι ο ίδιος ξεπέφτει σε μέσον και γίνεται άθυρμα αλλότριων δυνάμεων. Το πολιτικό κράτος έχει με την αστική κοινωνία την ίδια πνευματική σχέση που έχει ο ουρανός με τη γη. Το κράτος βρίσκεται στην ίδια αντίθεση προς την αστική κοινωνία και την υπερνικά με τον ίδιο τρόπο που η θρησκεία υπερνικά τους περιορισμούς του μη θρησκευτικού κόσμου, δηλ. είναι υποχρεωμένο [το κράτος] να την αναγνωρίζει [την αστική κοινωνία], να την αποκαθιστά και ν' αφήνεται στην κυριαρχία της. Ο άνθρωπος στην άμεση πραγματικότητά του, στην αστική κοινωνία, είναι μια θρησκευτική ύπαρξη. Εκεί μέσα, όπου ο ίδιος θεωρεί τον εαυτό του και θεωρείται κι από τους άλλους σαν πραγματικό άτομο δεν είναι παρά ένα ψευδές φαινόμενο. Αντίθετα στο κράτος όπου θεωρείται σαν μια ύπαρξη που ανήκει στο γένος, αποτελεί το φανταστικό μέλος μιας φανταστικής επικράτειας, αδειάζει από την πραγματική ατομική ζωή του και παραγεμίζεται με μια μη πραγματική καθολικότητα.

[...]

Η διαφορά μεταξύ του θρησκευτικού ανθρώπου και του πολίτη δεν είναι παρά η διαφορά μεταξύ του εμπόρου και του πολίτη, του μισθωτού και του πολίτη, του γαιοκτήμονα και του πολίτη, δηλ. του ζωντανού [συγκεκριμένου] ατόμου και του [αφηρημένου] πολίτη. Η αντίφαση που υπάρχει μεταξύ θρησκευτικού και πολιτικού ανθρώπου είναι η ίδια μ' αυτήν που υπάρχει μεταξύ αστού και πολίτη, μεταξύ του μέλους της αστικής κοινωνίας και της πολιτικής του λεοντής.

[...]

Η ανάλυση του ανθρώπου σε Εβραίο και σε πολίτη, σε Διαμαρτυρόμενο και σε πολίτη, σε θρησκευτικό άνθρωπο και σε πολίτη δεν είναι άρνηση της πολιτικής ιδιότητας ή αποφυγή της πολιτικής χειραφέτησης -- είναι ακριβώς η πολιτική χειραφέτηση, ο πολιτικός τρόπος χειραφέτησης από τη θρησκεία

[...]

Γι' αυτό δεν θα πούμε στους Εβραίους όπως κάνει ο Μπάουερ, πως δεν μπορούν να χειραφετηθούν πολιτικά αν δεν απαλλαγούν εντελώς από τον ιουδαϊσμό. Αντί για αυτό θα τους πούμε: Το γεγονός πως δεν μπορείτε να χειραφετηθείτε πολιτικά αν δεν απαρνηθείτε ολοκληρωτικά και απόλυτα τον ιουδαϊσμό δείχνει πως η πολιτική χειραφέτηση από μόνη της δεν αποτελεί και την ανθρώπινη απελευθέρωση. Η ατέλεια και η αντίφαση που εμφανίζεται στο γεγονός ότι ζητάτε να χειραφετηθείτε πολιτικά δίχως να απελευθερωθείτε ως άνθρωποι δεν οφείλεται μόνο σε σας αλλά και στη φύση και στην κατηγορία της πολιτικής χειραφέτησης. Όσο παγιδεύεστε μέσα σ' αυτή την κατηγορία δεν ξεφεύγετε από τη γενική πρόληψη.

[...]

Τα δικαιώματα του ανθρώπου ως τέτοια διαστέλλονται [σσ. στο γαλλικό επαναστατικό σύνταγμα] από τα δικαιώματα του πολίτη. Ο άνθρωπος που διαστέλλεται από τον πολίτη δεν είναι παρά το μέλος της αστικής κοινωνίας. Γιατί το μέλος της αστικής κοινωνίας ονομάζεται απλώς "άνθρωπος" και γιατί τα δικαιώματά του ονομάζονται "ανθρώπινα δικαιώματα"; Πού οφείλεται αυτό; Οφείλεται στη σχέση του πολιτικού κράτους με την αστική κοινωνία, στην ουσία της πολιτικής χειραφέτησης.

Το πρώτο που θα παρατηρήσουμε είναι πως τα λεγόμενα "δικαιώματα του ανθρώπου" διαστελλόμενα από τα δικαιώματα του πολίτη δεν είναι παρά τα δικαιώματα του μέλους της αστικής κοινωνίας, δηλ. του εγωιστικού ατόμου, του ανθρώπου που είναι χωρισμένος από τους άλλους ανθρώπους και από την κοινότητα.

[...] 


Η ισότητα εδώ, στη μη πολιτική της έννοια, σημαίνει απλώς ίση συμμετοχή στην ελευθερία όπως αυτή περιγράφεται πιο πάνω, σημαίνει δηλ. ότι όλοι οι άνθρωποι εξ ίσου θεωρούνται αυτάρκεις μονάδες.


[...]

Ο μόνος δεσμός που κρατάει ενωμένα τα άτομα είναι η φυσική αναγκαιότητα, η ιδιωτική ανάγκη και το ιδιωτικό συμφέρον -- η διατήρηση της ιδιοκτησίας τους και των εγωιστικών τους προσώπων.

[...]

Το γεγονός αυτό φαίνεται ακόμα πιο περίεργο όταν παρατηρήσουμε ότι η κατάσταση του να είσαι πολίτης, η πολιτική κοινότητα, υποβιβάζεται από τους πολιτικούς απελευθερωτές σε απλά μέσα διατήρησης των καλουμένων δικαιωμάτων του ανθρώπου και ότι επομένως ο πολίτης ανακηρύσσεται υπηρέτης του εγωϊστικού ανθρώπου, ότι η σφαίρα στην οποία ανήκει ο άνθρωπος σαν κοινοτική ύπαρξη υποβιβάζεται σε ένα επίπεδο που βρίσκεται κάτω από εκείνη τη σφαίρα στην οποία κινείται σαν μερική ύπαρξη και, τέλος, ότι ο άνθρωπος που θεωρείται σαν ο πραγματικός και αυθεντικός δεν είναι ο άνθρωπος σαν πολίτης αλλά ο άνθρωπος σαν αστός, δηλ. σαν μέλος της αστικής κοινωνίας.

[...]

Έτσι η πολιτική ζωή, ακόμα και στη νεανική ορμή της και οδηγημένη από την πίεση των περιστάσεων σε καινούργια ύψη, διακηρύσσει πως δεν αποτελεί παρά εν' απλό μέσον που σκοπός του είναι η ζωή της αστικής κοινωνίας. Είναι ολοφάνερο πως η επαναστατική πρακτική βρίσκεται σε χτυπητή αντίφαση με τη θεωρία της. Ενώ π.χ η ασφάλεια διακηρύσσεται σαν ένα από τα δικαιώματα του ανθρώπου, η παραβίαση της μυστικότητας της αλληλογραφίας είναι καθημερινός κανόνας. [...] Αυτό, συνεπώς, σημαίνει ότι το δικαίωμα της ελευθερίας παύει να είναι δικαίωμα μόλις έλθει σε σύγκρουση με την πολιτική ζωή [δηλ. το κράτος] ενώ θεωρητικά η πολιτική ζωή είναι απλώς η εγγύηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ατομικού ανθρώπου

[...]

η ολοκλήρωση του ιδεαλισμού του κράτους ήταν συγχρόνως η ολοκλήρωση του υλισμού της αστικής κοινωνίας. Η αποτίναξη του πολιτικού ζυγού ήταν συγχρόνως και το σπάσιμο των δεσμών που συγκρατούσαν το εγωιστικό πνεύμα της αστικής κοινωνίας. Η πολιτική χειραφέτηση ήταν συγχρόνως και η χειραφέτηση της αστικής κοινωνίας από την πολιτική, κι ακόμα από τη φαινομενικότητα ενός καθολικού περιεχομένου.

[...]

Η σύσταση του πολιτικού κράτους και η αποσύνθεση της αστικής κοινωνίας σε ανεξάρτητα άτομα [...] συντελείται σε μία και την αυτή πράξη. Αλλά ο άνθρωπος ως μέλος της αστικής κοινωνίας εμφανίζεται ως απολιτικός, ως φυσικός άνθρωπος. [...] Η πολιτική επανάσταση διαλύει την αστική κοινωνία στα συστατικά της μέρη χωρίς να τα επαναστατικοποιεί και να τα υποβάλει σε κριτική. Θεωρεί την αστική κοινωνία, τον κόσμο της ανάγκης, της εργασίας, του ιδιωτικού συμφέροντος και του αστικού δικαίου ως βάση της ύπαρξής της, ως απώτατη προϋπόθεσή της και συνεπώς ως φυσική της βάση. [...] Ο πραγματικός άνθρωπος αναγνωρίζεται μόνο με τη μορφή του εγωιστικού ατόμου και ο αληθινός άνθρωπος μόνο με τη μορφή του αφηρημένου πολίτη.

[...]

Η πολιτική χειραφέτηση είναι η αναγωγή του ανθρώπου αφ' ενός στο μέλος της αστικής κοινωνίας, στο εγωιστικό, ανεξάρτητο άτομο, και αφ' ετέρου στον πολίτη, στο ηθικό πρόσωπο.

Μόνο τότε που ο πραγματικός, ατομικός άνθρωπος θα ταυτιστεί με τον αφηρημένο πολίτη και θα γίνει ως άτομο στην καθημερινή του ζωή, στην ατομική του εργασία και στις ατομικές του σχέσεις μια ανθρώπινη ύπαρξη, μόνο τότε που θα αναγνωρίσει και θα οργανώσει τις δικές του δυνάμεις ως δυνάμεις κοινωνικές, έτσι ώστε οι κοινωνικές δραστηριότητες να μη χωρίζονται πλέον απ' αυτόν παίρνοντας τη μορφή της πολιτικής εξουσίας, μόνο τότε θα έχει ολοκληρωθεί η ανθρώπινη απελευθέρωση.

26 σχόλια:

  1. Ο ευρών πού και με ποιον τρόπο η πολιτική σκέψη των Χάιντεγκερ-Σμιτ-Άρεντ-Καστοριάδη-Λακλάου-Μουφ, αλλά και Ρανσιέρ και διαφόρων ήσσονων επιγόνων τους ΕΔΩΣΕ ΠΟΤΕ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ Ο,ΤΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙ ΕΔΩ ΩΣ ΑΝΕΠΙΛΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΤΙΝΟΜΙΑ, κερδίζει χρυσούν ωρολόγιον και την ευγνωμοσύνη μου που με γλιτώνει απ' το να διαβάζω "ξεπερασμένους" του 19ου αιώνα ώστε να γίνω και γω ο καημένος "μεταμοντέρνος."

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. ΣΕ Ο,ΤΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙ ΕΔΩ ΩΣ ΑΝΕΠΙΛΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΤΙΝΟΜΙΑ=ΣΕ Ο,ΤΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙ ΕΔΩ O 25ΧΡΟΝΟΣ ΜΑΡΞ ΩΣ ΑΝΕΠΙΛΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΤΙΝΟΜΙΑ

      Διαγραφή
    2. Αν θες βοήθησέ με να καταλάβω την αλληλουχία των αναρτήσεων γιατί δεν βγάζω νόημα. Γιατί Καστοριάδης, γιατί τώρα κ.ο.κ.; Βλέπω καταρχάς ένα επιχείρημα τύπου «οι εχθροί (και μη) τής “αθηναϊκής” δημοκρατίας, παλιάς και νέας, [Πλάτων, Αριστοτέλης[;], Καστοριάδης, κ.λπ.] δεν είναι παρά ιδεολόγοι τής δουλοκτητικής κοινωνίας/τάξης». Καμιά αντίρρηση, διαπίστωση που πιθανώς εμπίπτει και στο πεδίο τού αιτήματος ενός σχολιαστή περί «μη εγκατάλειψης τής αρχαίας ελληνικής γραμματείας στα χέρια τής αντίδρασης» [ενδιαφέρουσα η εξίσωση μεταφυσικής και σωβινισμού]. Από εδώ μια απόπειρα αντιδιαστολής/σύγκρισης (+/-) δούλου-μισθωτού (την οποία εγώ βρίσκω ακατανόητη, πιθανώς γιατί δεν γνωρίζω το σημείο αναφοράς/κείμενο που έδωσε αφορμή για την εν λόγω αντιδιαστολή). Καταλήγουμε σε Σμιτ και αυτονόμηση τού «πολιτικού», ίσως (;) λόγω τής αναφοράς που έκανα στον αποικιοκρατικού τύπου πολέμου εξόντωσης σε βάρος τής ΕΣΣΔ; Αν ναι, αυτή είναι πράγματι η «ουσία» (ή καλύτερα το επιφαινόμενο) τής αυτονόμησης τού «πολιτικού» στον γερμανικό φασισμό --- επιφαινόμενο, γιατί η εν λόγω «αυτονόμηση» κάθε άλλο παρά αυτόνομη ήταν. Στα αρχεία ο γερμανικός επεκτατισμός δεν δικαιολογούνταν με σμιτιανές κατασκευές ή με τη χαϊντεγγεριανή λατρεία τής γης/πατρίδας ή την κριτική τού βιομηχανισμού/τεχνολογίας, αλλά βάσει οικονομικών σχεδιασμών (από πού θα προμηθευτούν πετρέλαιο, βωξίτη, εποικισμός Ουκρανίας, κ.ο.κ). Και καταλήγουμε στο «εβραϊκό ζήτημα» και την μη επίλυση τής «αντινομίας» στην αστική κοινωνία (παρένθεση: στο μπλογκ τού πρώην ονειρμού διαβάζω στο μεταξύ, αν κατάλαβα καλά ο έρμος, ότι «σοσιαλισμός» είναι η πολιτική που θα λύσει το «ενεργειακό» πρόβλημα επιβίωσης. Ίσως φταίει η ζέστη δεν ξέρω. Κι εδώ έχουμε πολύ υγρασία, αφόρητη ζέστη, 30 βαθμούς, με κεραυνούς και καταιγίδες, αλλά ...). «Και θα οργανώσει τις δικές του δυνάμεις ως δυνάμεις κοινωνικές, έτσι ώστε οι κοινωνικές δραστηριότητες κ.λ.π.» αυτός δεν είναι ο ορισμός τής «πολιτικής διαδικασίας» στον ακατονόμαστο (ήσσονος σημασίας και τα τοιαύτα); Κάθε βοήθεια ευπρόσδεκτη.

      Διαγραφή
    3. Αυτό που πυροδότησε αυτή τη σειρά αναρτήσεων είναι η εντεινόμενη πολεμική εκ μέρους της "ριζοσπαστικής αριστεράς" πάνω στο ζήτημα της "ανάγκης υπεράσπισης της δημοκρατίας" δια την συνεργασίας, βεβαίως, ΚΚΕ με ΣΥΡΙΖΑ. Υπήρξαν παλαιότερες αναφορές στο θέμα από Μπιτσάκη και Ρούσση που συζητήθηκαν εδώ, τωρινές αφορμές τα κείμενα Καρτερού και Communisation.

      Η αντιπαράθεση δούλου και προλετάριου δεν είναι δικής μου έμπνευσης, βρίσκεται στο "Μισθός, τιμή και κέρδος" του Μαρξ.

      Σε ό,τι αφορά τα υπόλοιπα με απασχολεί πάρα πολύ --πιθανώς βλακωδώς, δεν ξέρω-- το τι γίνεται στην πολιτική θεωρία από τον Σμιτ και μετά ακριβώς δια της απάρνησης των αντινομιών που θέτει ο Μαρξ ως συγκροτητικών για την ίδια τη σύλληψη της πολιτικής, μιας απάρνησης που κατά τη δική μου κρίση περνά κεντρικά μέσα από την επιστροφή στην αρχαία Ελλάδα. Αυτό άλλωστε το αναδεικνύει ρητά ο ίδιος ο Χάιντεγκερ ως στοιχείο της εθνοσοσιαλιστικής προπαγάνδας όταν γράφει ότι η εμμονή με το πολιτικό στους αρχαίους δεν βοηθά το εθνικοσοσιαλιστικό εγχείρημα διότι δεν ενσκύπτει στον οντολογικό χαρακτήρα, και άρα στον αβυσσαλέο χαρακτήρα της "πόλης" για τους αρχαίους. (στο δοκίμιο για Χέλντερλιν).

      Τόσο στον Σμιτ όσο και στην Άρεντ και στον Καστοριάδη βρίσκεις αυτό το στοιχείο της ανάγκης "ανάκτησης" του "καθαρού", μη προσμεμιγμένου με τη σφαίρα της κοινωνίας των ιδιωτών "πολιτικού" στοιχείου, και στους τρεις βρίσκεις την προπαγάνδιση της αυτονομίας της πολιτικής, και στους τρεις βρίσκεις την περιφρονητική απόρριψη του Μαρξ ως "στοχαστή του 19ου αιώνα", ξεπερασμένου και μάλιστα κρυφά αλληλένδετου με την αστική ιδεολογία της εποχής του. Στους δε Άρεντ και Καστοριάδη, η αρχ. Ελλάδα έχει πολύ προνομιακή θέση σ' αυτές τις ιδεολογικές διαδικασίες απάρνησης της μαρξιστικής σκέψης. Χωρίς όλη αυτή την παράδοση και γενεαλογία όμως δεν θα υπήρχε και η σύγχρονη τάση της αυτονόμησης της "δημοκρατίας" ως υψηλόφρονης αναζήτησης ξέχωρης από την ταξική πάλη. Γι αυτό και θεωρώ σημαντική αυτή τη γενεαλόγηση.

      Διαγραφή
    4. Νομίζω θυμάμαι τη σελίδα (ζυγή-αριστερά) [Ίστερ], δεν έχω όμως το αντίτυπο. Οπότε εκ μνήμης: θεμελίωση, κοινωνικό συμβόλαιο [Ρουσσώ->Άρεντ], οντολογική διαφορά, ανάσυρση «ονόματος» από το κενό, Καντ και καθαρή εποπτεία, το μαγματικό στον Κ., κ.λπ. Αυτή είναι η αλυσίδα που σε απασχολεί; Αν ναι και σε αυτό το επίπεδο αναλογίας, είναι πρόβλημα «ιστορίας των ιδεών», δεν νομίζω ότι είναι κάτι το επίκαιρο.

      Διαγραφή
    5. Προσπαθώντας να μιλήσω, ακόμα και με τον παθιασμένο τρόπο που με διακρίνει, μόνο για πράγματα που γνωρίζω και επομένως κατανοώ θα μου επιτρέψετε να παρατηρήσω τα εξής:
      Οπως έχω ήδη σχολιάσει αλλού η εξιδανίκευση του αρχ. ελληνικού πολιτισμού εν γένει και της αθηναϊκής δημοκρατίας εν προκειμένω πολύ απέχει μεν από τη μαρξιστική θεώρηση αλλά και αποτελεί μια έμμεση επίθεση, εκ δεξιών σε κάθε περίπτωση, κατά του μαρξισμού, κατά του ιστορικού υλισμού.Για τους δύο αυτούς λόγους αλλά και για να μην γίνεται η Ιστορία ειδωμένη ιδελιστικά, κουρέλι στα χέρια κάθε είδους απολογητών δεξιών ή λιγότερο δεξιών παρουσίασα την ιδέα πως η μελέτη των αρχαίων πολιτισμών δεν πρέπει για κανένα λόγο να παραχωρείται στα χέρια ντόπιων ή αλλοδαπών παπαληγούρηδων αναθεωρημένων ή μη.
      Είναι επίκαιρο να θικτεί αυτό το θέμα;Κατά τη γνώμη μου ναι!
      Αν η επικρατούσα άποψη για την "δημοκρατία γενικά" συνδυαζόμενη με τις παραμυθίες,έτσι κι αλλιώς ανιστόρητες, περί βελανιδιών κιαι παρθενώνων είναι αυτή που χρησιμοποιείται σαν υπόβαθρο της "θεωρίας των άκρων" δεν βλέπω το λόγο που η κομμουνιστική διανόηση δεν πρέπει να ασχοληθεί προκειμένου να την αποδομήσει. Αν η "δημοκρατία" παρουσιάζεται σαν έκθεμα στο τερατώδες μουσείο των ιδεών(δανεική η φράση) παρέα με τη "λιονταρότητα" και την "τραπεζότητα"- δεν εκχυδαίζω εγώ τον Πλάτωνα αλλά οι επίγονοι νεοπλατωνικοί τύπου καστοριάδη και-χμ!-κεδίκογλου- άχρονη άοσμη και α-ταξική σαν ευγενές αέριο, δεν είναι η μελέτη της αρχ. ελληνικής γραμματείας που θα παρέχει τα διαλεκτικά όπλα (τις θέσεις τις αντιθέσεις καθώς και τη σύνθεση αυτών)για να την εκθρονίσουμε από τον αριστεροδέξιο θρόνο της;
      Η άρνηση δε της επιστημονικότητας ως τελεσίδικου γεγονότος στην ανθρώπινη γνώση και κατανόηση ,αντλώντας κάποιος επιχειρήματα με περισσή αυθαιρεσία, από τις θεωρίες της σύγχρονης φυσικής δεν στοχεύει -τελικά- τον διαλεκτικό υλισμό;
      κλείνοντας,
      Τι άλλο εκτός από μεταφυσικής προέλευσης μπορεί να είναι μια σωβινιστική αντίληψη;

      rednready2

      Διαγραφή
    6. Ο Καστοριάδης είναι φανατικός αντι-πλατωνιστής (νομίζω εσύ είχες αναφέρει τον Πόππερ, εδώ κολλάει ο Πόππερ).

      Κατά τα άλλα, νομίζω ότι συμφωνούμε στις βασικές εμφάσεις του τι διακυβεύεται εδώ.

      Διαγραφή
    7. @rednready2

      «η εξιδανίκευση του αρχ. ελληνικού πολιτισμού εν γένει και της αθηναϊκής δημοκρατίας εν προκειμένω πολύ απέχει μεν από τη μαρξιστική θεώρηση»

      Ακριβώς, αφού ο Καστοριάδης αυτοπροσδιορίζεται ως μη ή μετά-μαρξιστής, προς τι η βαβούρα; Επειδή του κάπνισε τού Αλέξη και τού Καρτερού, μεσοκαλοκαιριάτικα να «στρατολογήσουν» τον «οικονομικό αναλυτή» και ψυχαναλυτή στον επικό τους «αγώνα» για την «αποκατάσταση» τής συνταγματικής νομιμότητας; Και ο Πάγκαλος τι ρόλο βαράει στο καστοριαδικό συνταγματικό τόξο; Με παλαβούς ή με όσους το παίζουν παλαβοί, τι «διάλογος» μπορεί να υπάρξει; Να σου δώσω ένα παράδειγμα. Για να «απαντήσω» στην εξής φράση-«διαπίστωση» τού Δημ Παπαδάτου «ο φασισμός υπήρξε θανάσιμος εχθρός τής σοσιαλδημοκρατίας» σε σχέση με τη «λάθος» γραμμή του σοσιαλφασιμού) και σε ένα αρθράκι τής ΔΕΑ για τον ήρωα Μπλουμ, εγώ μετέφρασα περίπου 30.000 λέξεις ίσως και παραπάνω. Τι κατάλαβα; «Έπεισα» ή αποστόμωσα τον Παπατέτοιο όσον αφορά το «σφάλμα» του;

      «αν η επικρατούσα άποψη για την "δημοκρατία γενικά" συνδυαζόμενη με τις παραμυθίες»

      Νομική τέλειωσα και συνταγματικό δίκαιο ένα και δύο και τρία πέρασα, και αρχαία ελληνικά δίκαια για ένα εξάμηνο, πάνε χρόνια πολλά, αλλά η «ταύτιση» τής «δημοκρατίας» μας με την αρχαία ελληνική δεν ήταν στο πρόγραμμα σπουδών. Αργότερα, σε άλλο όμως πτυχίο, έμαθα για τις ελληνορωμαϊκές φαντασιώσεις των απολογητών τής βρετανικής αυτοκρατορίας.

      «Η άρνηση δε της επιστημονικότητας ως τελεσίδικου γεγονότος στην ανθρώπινη γνώση (!) και κατανόηση ,αντλώντας κάποιος επιχειρήματα με περισσή αυθαιρεσία, από τις θεωρίες της σύγχρονης φυσικής»

      Αναφέρεσαι σε τι;

      Διαγραφή
    8. @waltendegewalt

      "Αναφέρεσαι σε τι;"

      Αν δεν κατάλαβα λάθος, αναφέρεται στις (παρα)φιλολογίες που τσιτάρουν Σχετικότητα και Χάιζενμπέργκ, άντε και λίγη κβαντομηχανική για να δείξουν τις ανεπάρκειες της υλιστικής θεωρίας. Αν δεν κάνω λάθος, ο Ράσελ είχε κάνει την αρχή.

      JKL

      Διαγραφή
    9. @αντώνη
      σαρκαστικό σχόλιο για την επιμονή των "φανατικών αντι-πλατωνιστών" να "πλατωνίζουν"(να πιθηκίζουν τον Πλάτωνα):Η δημοκρατία που παρουσιάζεται ως ιδανικό υπερταξικό πολιτικό αγαθό. Εξάλλου,αλλά αυτό είναι μια εντελώς διαφορετική συζήτηση νομίζω, ο ίδιος ο νεοπλατωνισμός καταντά εκχυδαΙσμός της Πλατωνικής αντίληψης με την επιμονή ορισμένων στο μεταφυσικό.
      Τον πόππερ δεν τον ανέφερα εγώ.

      @waltendegewalt
      Μα το θέμα δεν είναι να πειστεί ο παπατέτοιος ή ο παππάς ο διαμαντής. Το θέμα είναι να καταλάβουν και να πειστούν λαϊκές μάζες για το περιεχόμενο του συριζικού εκβιασμού. Όσο για τον πάγκαλο, Το θέμα δεν είναι να καταδειχθεί η "ποιότητα" της δημοκρατίας σήμερα που αναδεικνύει τέτοιους στα πολιτικά αξιώματα, αλλά όπως ανέκαθεν, η δημοκρατία έχει σαφές ταξικό περιεχόμενο.
      Όταν τα πορίσματα της επιστήμης -νομικής στην συγκεκριμένη περίπτωση- που δεν ταυτίζει την
      αρχ.ελληνική δημοκρατία με τη δική μας- παραμερίζονται στη διαδικασία της ανθρώπινης γνώσης και κατανόησης βάζοντας στο μίξερ την αρχή της απροσδιοριστίας και πασπαλίζοντας το τελικό προϊόν με Σαίξπηρ-έτσι είναι αν έτσι νομίζετε- τότε ο παγκαλος είναι δημοκράτης και η "δημοκρατία το καλύτερο δυνατό πολίτευμα".Πάσχει η ΕΤ σήμερα από πολίτευμα;
      Δεν ξέρω αν τελικά το διατυπώνω καλά.

      rednready2

      Διαγραφή
    10. Πάντως το tvxs ανέβασε το άρθρο Καρτερού (σιγά μην έχανε) και έφαγε μια τάπα όλη δική του μέσω σχολιαστή που έδωσε λινκ στην σχετική ανάρτηση του LR και έκανε και τον Κούλογλου ρεζίλι, με αποτέλεσμα να κοπεί κάθε κουβέντα στα σχόλια: http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/update-kke-toy-thanasi-karteroy

      Μικρή μεν, αλλά νίκη. Άμα δεν τις κάνεις πολλές στο γήπεδο του αντιπάλου, πώς θα προχωρήσει η ιδεολογική αντεπίθεση.

      Γι αυτό λέω, η δουλειά (η θεωρητική, η μεταφραστική, κλπ) δεν πάει χαμένη.

      Διαγραφή
    11. Ο land under the bridge νομίζω ήταν που ανέφερε τον Popper.

      Διαγραφή
    12. Και για κάτι που ανέφερε ο walten και ξέχασα να απαντήσω: Αυτό που είπα για τον Πλάτωνα είναι ότι η Πολιτεία δείχνει ότι ο ίδιος δεν μπορούσε να συμφιλιώσει την ιδανική πολιτεία με τη δουλεία. Είναι πρόβλημα για αυτόν η δουλεία στην δίκαιη πολιτεία. Ενώ ο Αριστοτέλης στην Πολιτική, όντας "δημοκράτης", μια χαρά αραδιάζει ολόκληρη ρητή νομιμοποίηση του θεσμού.

      Διαγραφή
    13. @jkl
      Με πρόλαβες.Αυτό είναι που θέλω να πω.

      rednready2

      Διαγραφή
    14. Υπάρχει και το άλλο ζήτημα: Να παρουσιάζονται ορισμένοι ως "αντικειμενικοί" μελετητές της ιστορίας των ιδεών. Παραδόξως όλοι καταλήγουν να επιτίθενται στον διαλεκτικό υλισμό.
      Πως επηρεάζει αυτό τις μάζες αφού ,θεωρητικά, τέτοιοι μελετητές είναι κλεισμένοι σε ακαδημαϊκές γυάλες;Πως ο κάθε βλαξ(συζητήσαμε την έννοια νωρίτερα) τυχαίνει να εκστασιάζεται με την "αρχαία σοφία"(με τη μυρωδιά μόνο!) αλλά παπαγαλίζει για το "ξεπερασμένο" του μαρξισμού που 'ίσως και να ίσχυε πριν 150 χρόνια".
      Με ποιο μηχανισμό διαχέονται τέτοιες απόψεις στις μάζες;Αυτό επίσης είναι μια διαφορετική συζήτηση.

      rednready2

      Διαγραφή
    15. Να θέσω κι ένα ακόμα θέμα; Το 1964, σε μια περίοδο επέκτασης του κεφαλαίου, ο κύριος ΟΟΣΑ δεν έχει κανένα πρόβλημα να επιτεθεί ανοιχτά στον Μαρξισμό ως γελοίο και ξεπερασμένο.

      Σήμερα, οι ομόλογοί του επιτίθενται στους κομμουνιστές επικαλούμενοι τον Μαρξ και τον Λένιν.

      Ο στόχος είναι πάντα ο ίδιος, τα μέσα αλλάζουν ανάλογα με το αν τα πράματα πηγαίνουν καλά για τον καπιταλισμό ή όχι.

      Αλλά η εμμονή στον αντίπαλο (δηλαδή στον μαρξισμό-λενινισμό), είτε με φτύσιμο στα μούτρα είτε με παραπλανητικές γαλιφιές στους "μεγάλους κλασικούς του" για να χτυπηθεί το σημερινό ΚΚ δείχνει και ποιος είναι ο αντίπαλος που η αστική τάξη παίρνει σοβαρά και φοβάται.

      Διαγραφή
    16. οι ομολογοι ειναι οι πλεον επικινδυνοι ακριβως επειδη χρησιμοποιουν-διασρεβλωνουν!-το μαρξισμο οντας καθιερωμενοι ,με την αρωγη και καθε ειδους στηριξη υλικη και πνευματικη εκ μερους της αστικης ταξης, στην συνειδηση των μαζων ως οι εξοχοι της διανοησης, οι υπερταξικοι στοχαστες. Η τυρρανικη για τη σκεψη αναζητηση της "αντικειμενικοτητας " μοιαζει με την αναζητηση του ιερου δισκοποτηρου. Παμπολλοι αγνοι αναζητητες-ντροπαλοι υλιστες- αποτρελλαθηκαν απο την προσπαθεια.Η ανταποκριση στις μαζες ειναι αυτο που με ενδιαφερει και πως θα εκμηδενισουμε την επιρροη των απολογητων του συστηματος. Το εχεις περιγραψει επαρκεστατα Αντωνη: ακριβωςς επειδη αυτοαποκαλουνται αριστεροι και τις μαζες εμποδιζουν να ριζοσπαστικοποιηθουν και την ακροδεξια ενσεινηδητα δυναμωνουν.
      rednready2

      Διαγραφή
    17. @rednready2 επιμονή ορισμένων στο μεταφυσικό

      Δεν υπάρχει ούτε ένα φιλοσοφικό ρεύμα τού 20ού αιώνα που να μην επιδίωξε να «αποπερατώσει»«τελειώσει» με τη «μεταφυσική». Πόπερ, λογικοί θετικιστές, Χάιντεγκερ (!!!), ερμηνευτιστές, κονστρουκτιβιστές, μαρξιστές, μαρξίζοντες ή μη. Τι καταλαβαίνεις με τον όρο «μεταφυσική»; Να σου δώσω και ένα ωραιότατο φιλοσοφικό «πρόγραμμα» επιστημονικότατης κατεύθυνσης, που μάλλον θα ικανοποιήσει και τις ευαισθησίες τού Μπιτσάκη: να συνάγετε τον «ορθό» μαρξισμό ή την «ορθότητα» τού μαρξισμού από τα σύγχρονα επιτεύγματα τής μοριακής βιολογίας. Ή να φτιάξουμε και εμβόλιο για την καταπολέμηση των αντιμαρξιστικών πειρασμών (ξέρω γω, με αντικαστοριαδικά αντισώματα); Γαμώ το όνομα τού μη μεταφυσικού μου Θεού και τού αντίχριστου μαζί (προς αποφυγή διακρίσεων).

      αναζητηση της "αντικειμενικοτητας " μοιαζει με την αναζητηση του ιερου δισκοποτηρου ---> Τώρα τι να πω; Αν εννοείς ότι είναι άσκοπη ή αδύνατη η ιδεολογική κριτική, σηκώνω τα χέρια. Ίσως πάλι να εννοείς ότι η καταγωγή, η εκπαίδευση και η μισθοδότηση από το αστικό κράτος, η εμπορευματοποίηση των δημοσιεύσεων κ.ο.κ. είναι το μόνο και το τελεσίδικο κριτήριο ορθής (μη) ανάγνωσης; Έστω, και σηκώνω και πάλι τα χέρια.

      @αντώνη re: Κουβελάκης, άρθρο του με διαλεκτική κυρίου-δούλου (Κύριος η Γερμανία-δούλος η Ελλάς!). re: ονειρμός--->«παπαγαλίζει για το "ξεπερασμένο" του μαρξισμού» βαριέμαι να ασχολούμαι, όπως δεν θα απαντήσω αν κάποιος από εδώ κάνει τη σύνδεση με «επίθεση» από Μπαντιού στο ΚΚΓ τέλη 70 για την πολιτική γραμμή «μετώπου»-συμμαχιών εν όψει της συμμετοχής σε αστική κυβέρνηση και των υποσχέσεων «εθνικοποιήσεων» κ.λ.π. Πολύ ενδιαφέρον, ενδιαφερότατο ότι το Βαθύ Κόκκινο θυμήθηκε και τον «Πλάτωνα».

      Διαγραφή
    18. Πολύ ενδιαφέρον, ενδιαφερότατο ότι το Βαθύ Κόκκινο θυμήθηκε και τον «Πλάτωνα».

      Δηλαδή;

      Διαγραφή
    19. Σημείωση:

      Για τον Ονειρμό δεν λέω τίποτε γιατί ό,τι είχα να πω το είπα κατ' ιδίαν στον ίδιο όταν το θεώρησα επιβεβλημένο και δεν θα ήταν σωστό να κάνω δημόσια σχόλια για αυτό.

      Διαγραφή
    20. Μάλλον λόγω καλοκαιρινών διακοπών και αργίας από τα μαθήματα τα παιδιά σκέφτηκαν να ασχοληθούν με τη «φιλοσοφία» (ο ονειρμός ανεβάζει και από ένα «φιλοσοφικό» σχόλιο με κάθε δική σου ανάρτηση), ώστε να «αποδείξουν» ότι κάποιοι εκεί στο ΚΚΕ είναι σκοταδιστές, οπαδοί της δουλείας, της θεολογίας (το'πε και ο Καζάκης), τής παταφυσικής, τής μεταφυσικής, τής καβαλιστικής και τής κουνιπιδολογίας. Τους έχει σιχαθεί η (μεταφυσική) ψυχή μου.

      Διαγραφή
    21. Ε, καλά, τα παιδία παίζει. Δε βαριέσαι...

      Διαγραφή
    22. Τώρα σε έχασα κι εγώ.
      α)Η "αποπεράτωση" και το "τελείωμα" είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα. Σε κάθε περίπτωση εγώ επιθυμώ να "τελειώσουν" τον ιδεαλισμό και τον κάθε θεούλη. Αν εννοείς τη μεταφυσική ως το "μετά τα φυσικά" εγώ εννοώ τη μεταφυσική αντίληψη για την πραγματικότητα, τη βασισμένη στην πίστη και δεν ασχολούμαι με την οντολογία (σου).
      β)Για τη μεταφυσική ως μέθοδο ανέτρεξε και στο σχετικό λήμμα στο φιλοσοφικό λεξικό Ρόζενταλ.
      γ)Για το πρόγραμμα σπουδών αν ανατρέξεις στο σχόλιο μου θα διαπιστώσεις εύκολα πως λέμε το ίδιο πράγμα ΑΚΡΙΒΩΣ!
      δ)Για την αντικειμενικότητα:εννοώ το ακριβώς αντίθετο! Περιέγραψε μου εσύ την αντικειμενικότητα
      του καστοριάδη, αλλά και εκείνη των "ντροπαλών υλιστών" -ήμουν σαφής-που έπεσαν στην παγίδα του
      να περιγράφουν το συμφέρον της ΕΤ ως μέρος του συμφέροντος όλης της κοινωνίας (στην πραγματικότητα λένε: το συμφερον της ΕΤ ταυτίζεται με το συμφέρον της αστικής) όταν δεν την καταργούσαν.
      ε)Είναι ζήτημα που πρέπει να μας απασχολεί η ευρεία απήχηση καστοριαδη και λοιπών και -επαναλαμβάνω-ο μηχανισμός με τον οποίο οι θεωρίες τους προπαγανδίζονται στις μάζες όταν μάλιστα ;όπως επίσης έγραψα και παλιότερα, διαθέτουν αυτά που οι μάζες βρίσκουν αηδιαστικά στους διανοούμενους.
      στ)Να σου βάλω κι εγώ ένα ερώτημα; Απο αυτά τα θέματα και τον τρόπο που τα θίξαμε τι έχει να κερδίσει η ΕΤ προκειμένου να προωθήσει την χειραφέτηση της;
      Για το θεο και το διαλεκτικό του πόλο ελεύθερα.Να προσθέσω και τους δαίμονες της Πολυνησίας.
      Τελικά,
      Γιατί κανείς πρέπει να σηκώσει τα χέρια;
      με δεδομένη την εκτίμηση μου

      rednready2

      Διαγραφή
    23. το προηγούμενο προσπαθούσε να απαντήσει στον waltendegewalt

      rednready2

      Διαγραφή
  2. οι άρεντ και καστοριάδης δεν είναι βαθιά επηρρεασμένοι επίσης από τον πόπερ; ο πόπερ , στην "ανοιχτή κοινωνία και οι εχθροί της " , τόμος 1 , δεν ήταν αυτός που ξεκίνησε την "μόδα" με την αρχαία αθήνα;

    επίσης, οφ τόπικ: γιατί υπάρχουν ρήγματα μέσα στην αστική τάξη που μπορούν να φτάσουν μέχρι και εμφύλιο; πως εξηγείται αυτό μαρξιστικά; γιατί βενιζελικοί και αντιβενιζελικοί χώρισαν στα δύο την Ελλάδα το 1916;

    land down under the bridge

    ΑπάντησηΔιαγραφή

  3. ".. Τα δικαιώματα του ανθρώπου ως τέτοια διαστέλλονται [σσ. στο γαλλικό επαναστατικό σύνταγμα] από τα δικαιώματα του πολίτη. Ο άνθρωπος που διαστέλλεται από τον πολίτη δεν είναι παρά το μέλος της αστικής κοινωνίας. Γιατί το μέλος της αστικής κοινωνίας ονομάζεται απλώς "άνθρωπος" και γιατί τα δικαιώματά του ονομάζονται "ανθρώπινα δικαιώματα"; Πού οφείλεται αυτό; Οφείλεται στη σχέση του πολιτικού κράτους με την αστική κοινωνία, στην ουσία της πολιτικής χειραφέτησης.

    Το πρώτο που θα παρατηρήσουμε είναι πως τα λεγόμενα "δικαιώματα του ανθρώπου" διαστελλόμενα από τα δικαιώματα του πολίτη δεν είναι παρά τα δικαιώματα του μέλους της αστικής κοινωνίας, δηλ. του εγωιστικού ατόμου, του ανθρώπου που είναι χωρισμένος από τους άλλους ανθρώπους και από την κοινότητα..."



    Πέμπτη 25 Ιούλη 2013
    ( http://www.rizospastis.gr/story.do?id=7546680&publDate=25/7/2013 )

    (..)Τον Οκτώβρη του 2010 σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή» ο Ρ. Πρόντι, πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας, πρόεδρος της Κομισιόν επί σειρά ετών, ομολογούσε: «Η δημοκρατία δεν είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη του καπιταλισμού. Ο καπιταλισμός προϋποθέτει ελεύθερη κίνηση εμπορευμάτων και κεφαλαίων, αλλά όχι κατ' ανάγκην ελεύθερες εκλογές και ανεξάρτητα συνδικάτα»(..)Ιlief

    ΑπάντησηΔιαγραφή