Τετάρτη, 17 Ιουλίου 2013

DIAMATάκι ☭2

Η πραγματική σύγκρουση με ένα σύστημα εκμετάλλευσης δεν μπορεί να μεταφραστεί ως σύγκρουση μεταξύ μιας πεπερασμένης υποκειμενικής βούλησης και μιας αντικειμενικής πραγματικότητας ούτε ως μιας απλής σύγκρουσης περισσοτέρων υποκειμενικών βουλήσεων.

Η καταπίεση και ο περιορισμός της υποκειμενικής βούλησης είναι μόνο η αρνητική πλευρά της κοινωνικής ολότητας, η οποία εκφράζεται ταυτοχρόνως με την αρνητικότητα της βούλησης ενάντια στην αντικειμενικότητα και την αρνητική, περι-οριστική βία της αντικειμενικότητας σε βάρος της υποκειμενικής βούλησης. Αυτό αποτελεί όμως μόνο μια εμφάνιση μιας βαθύτερης εμμενούς αντίφασης της ολότητας, καθώς αυτό που βιώνεται υποκειμενικά ως περιορισμός και βια κατά της ατομικότητας είναι στην πραγματικότητα μια αντανάκλαση μιας αντικειμενικής-υλικής αντίφασης.

Η "συμφιλίωση με την πραγματικότητα" (που ως έννοια δεν ενέχει τίποτα το συμβιβαστικό) συνίσταται στην αναγνώριση αυτού του αρνητικού χαρακτήρα της ατομικότητας, δηλαδή στην απόρριψη της εντύπωσης ότι η ατομική βούληση αποτελεί μια θετικότητα, η οποία υποτίθεται ότι προσκρούει σε μια σύμβαση, στις κοινωνικές σχέσεις, σε σχέσεις απαγορεύσεων και περιορισμών. Η πεπερασμένη υποκειμενικότητα είναι στην πραγματικότητα - εξίσου με την αντικειμενικότητα - μόνο μιαν αφηρημένη άρνηση, ετεροκαθοριζόμενη σε τελευταία ανάλυση από την αρνητικότητα της αντικειμενικότητας.


Σε αυτήν την σχέση αέναου ετεροκαθορισμού και αλληλοεξάρτησης υφίσταται μόνο μία διαλεκτική "λύση"¨. Αυτή συνίσταται στην άρση της αρνητικότητας και της εξωτερικότητας αυτής της σχέσης μέσω της εσωτερίκευσής της. Εσωτερίκευση δεν σημαίνει εν προκειμένω σε καμία περίπτωση το κλείσιμο σε μια εσωτερικότητα αποκομμένη από την εξωτερικότητα, αλλά ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή την σύλληψη της εξωτερικότητας ως μέρος την εσωτερικότητας, δηλαδή την μετατροπή του εξωτερικού καθορισμού και περιορισμού σε εσωτερικό, δηλαδή σε αυτοκαθορισμό, και την σύλληψη του περιορισμού ως εμμενούς εμποδίου ανάτασης αυτού του αυτοκαθορισμού. Το αποτέλεσμα είναι η συγκρότηση της πραγματικής, "απόλυτης" (δηλαδή απροϋπόθετης, αυτοκαθοριζόμενης και αυτοτελούς) υποκειμενικότητας στην βάση αυτής της διπλής άρνησης. Σημαντικό είναι να είναι σαφές ότι αυτή η υποκειμενικότητα δεν έχει τίποτα το ιδεαλιστικό, και τίποτα το αφηρημένα "αυτόνομο". Είναι ένα υποκείμενο-αντικείμενο, που δεν βρίσκεται απλά στο μυαλό κάποιων ατόμων, αλλά έχει πραγματική, αντικειμενική, υλική υπόσταση. Ούτε αφηρημένη και "απόλυτη" ελευθερία σημαίνει, αλλά εσωτερίκευση των εξωτερικών περιορισμών με την έννοια που παραθέσαμε παραπάνω.

Ταξικά, στα πλαίσια του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, αυτό μεταφράζεται με την αυτοτελή οργάνωση της εργατικής τάξης ως ταξικό υποκείμενο, το οποίο δεν ετεροκαθορίζεται από το σύστημα κυριαρχίας της αστικής τάξης, καθώς το έχει εσωτερικεύσει ως περιορισμό της ανάπτυξης της δικής του υποκειμενικότητας (της δικής του εργασίας και ζωής), τον οποίο πρέπει να υπερβεί.

Με αυτόν τον τρόπο το ταξικό υποκείμενο αποκτά μια θετικότητα, γίνεται δημιουργός του κόσμου και της ιστορίας. Αυτή η θετικότητα έχει την μορφή της διπλής άρνησης, την οποία παρουσιάσαμε παραπάνω, δηλαδή την άρση των περιορισμών που θέτει η αντικειμενικότητα, η οποία είναι πλέον εσωτερικευμένη. Η εργατική τάξη γίνεται συνεπώς από υποκείμενο καθ' εαυτό υποκείμενο καθεαυτό και δι' εαυτό (an und für sich).

Με αυτήν την διαλεκτική μετάβαση η εργατική τάξη καθίσταται ολότητα και παράλληλα καθιστά και την κοινωνία - ως ενότητα υποκειμενικών και αντικειμενικών παραγόντων - πραγματική ολότητα, χαρακτήρα που δεν είχε πριν την ανάδυση της εργατικής τάξης ως αυτοτελούς υποκειμένου. Με αυτόν τον τρόπο η κοινωνία και η ιστορική της εξέλιξη αποκτά συγκεκριμένο σκοπό, συγκεκριμένη ουσία ως διαδικασία πραγμάτωσης του κομμουνισμού, που αποτελεί την τελική απόλυτη αντικειμενοποίηση της προλεταριακής υποκειμενικότητας.

Αυτοί είναι εν συντομία οι "υλικό-υπερβατολογικοί" όροι της συγκρότησης του οργανωμένου ταξικού κινήματος ως αυτοτελούς υποκειμένου. Φυσικά το θέμα δεν εξαντλείται σε καμία περίπτωση σε αυτές τις σύντομες παρατηρήσεις. Αντιθέτως η κίνηση αυτή εξηγείται και θεμελιώνεται εντέλει μόνο με την ανάλυση των αντικειμενικών-υλικών-ιστορικών προϋποθέσεων εμφάνισης της εργατικής τάξης κατ'αρχάς ως καθ' εαυτό ιστορικό υποκείμενο, καθώς και της διαδικασίας που έπεται της αυτοτελούς οργάνωσης του προλεταριάτου, των μορφών οργάνωσης και ταξικής πάλης τις οποίες καθιστά αυτή δυνατές και απαραίτητες, όπως και της δημιουργίας των προϋποθέσεων για την τελική υπέρβαση των αντιφάσεων στον κομμουνισμό μέσω της επιβολής της δικτατορίας του στους ταξικούς του εχθρούς και την κατ' ακολουθίαν αναίρεση του ίδιου του του εαυτού με την πραγμάτωση της ολότητας που ενσαρκώνει.

Naphta

Υ.Γ.
1: Ζητώ την κατανόηση και επιείκεια των αναγνωστών, καθώς δεν έχει προηγηθεί μια ολοκληρωμένη επεξεργασία των ιδεών. Ελπίζω να επιστρέψω σε επόμενη ανάρτηση. Η συνειδητή χρήση ιδεαλιστικών εγελιανών εννοιών μπορεί φυσικά να ξενίσει, αλλά στην πραγματικότητα δεν έχουν τίποτα το ιδεαλιστικό καθ'εαυτές, υπό την προϋπόθεση ότι θα αντιμετωπιστούν αντικειμενικά και ψύχραιμα και ως αυτό που είναι, δηλαδή έννοιες. Εξάλλου δεν αρκεί να αλλάξεις τις λέξεις, για να λύσεις τα προβλήματα της έννοιας. Και η φιλοσοφία - ακόμα και πρωτίστως μάλιστα ο διαλεκτικός υλισμός - έχει εξ ορισμού ως αντικείμενο της τις έννοιες (που δεν είναι φυσικά απλά "έννοιες", καθώς πρέπει να εκφράζουν την ίδια τους την αντιστοιχία με την πραγματικότητα)

2. Ας αντιμετωπιστεί το κείμενο και (αλλά όχι αποκλειστικά) ως προσπάθεια φιλοσοφικής θεμελίωσης της αναγκαιότητας της συγκρότησης της Λαϊκής Συμμαχίας ως αυτοτελούς οργάνωσης της εργατικής τάξης και αναβίωσης του εργατικού κινήματος, όπως προβλέπει το πρόγραμμα που εγκρίθηκε από το 19ο Συνέδριο του ΚΚΕ, μια θεμελίωση που φυσικά δεν χρειάζεται προκειμένου να αναδειχθεί, καθώς προκύπτει από την ίδια την μαρξιστική-λενινιστική προσέγγιση του Κόμματος και την πλούσια πείρα από την ταξική πάλη. Εξάλλου το ισχυρό ΚΚΕ αποτελεί το ίδιο έκφραση της αυτοτελούς οργάνωσης μεγάλης μερίδας της ελληνικής εργατικής τάξης.

11 σχόλια:

  1. "Εσωτερίκευση δεν σημαίνει εν προκειμένω σε καμία περίπτωση το κλείσιμο σε μια εσωτερικότητα αποκομμένη από την εξωτερικότητα, αλλά ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή την σύλληψη της εξωτερικότητας ως μέρος την εσωτερικότητας, δηλαδή την μετατροπή του εξωτερικού καθορισμού και περιορισμού σε εσωτερικό, δηλαδή σε αυτοκαθορισμό,"

    Πολλά λεφτά. Πάρα πολλά λεφτά.

    Εξαιρετικό κείμενο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ευχαριστώ ρε Αντώνη για την αναδημοσίευση. Θα προσπαθήσω να αναπτύξω το θέμα και σε επόμενη ανάρτηση. Επομένως σχόλια και κριτική είναι ευπρόσδεκτα.

      Υ.Γ. Την εικόνα δεν θα μπορούσα να την διαλέξω ποτέ καλύτερα!Ταιριάζει γάντι.

      Διαγραφή
  2. ΑΠΟΡΙΕΣ (ΕΙΛΙΚΡΙΝΕΙΣ)

    Διατρέχοντας για πολλοστή φορά τον κίνδυνο να χαρακτηριστώ «βιβλιοθηκάριος» θέτω κάποιες απορίες που είναι ειλικρινείς —αυτό το τονίζω για να μην παρεξηγηθώ—, αγαθής προαίρεσης και —θέλω να πιστεύω— πραγματικές.

    Αυτή η θετικότητα έχει την μορφή της διπλής άρνησης, […]

    Η «διπλή άρνηση» είναι η άρνηση της άρνησης;

    Η εργατική τάξη γίνεται συνεπώς από υποκείμενο καθ’ εαυτό υποκείμενο καθεαυτό και δι’ εαυτό (an und für sich).

    Υπάρχει οριοθέτηση από την καντιανή και νεοκαντιανή ορολογία;

    Η συνειδητή χρήση ιδεαλιστικών εγελιανών εννοιών μπορεί φυσικά να ξενίσει, αλλά στην πραγματικότητα δεν έχουν τίποτα το ιδεαλιστικό καθ’ εαυτές, υπό την προϋπόθεση ότι θα αντιμετωπιστούν αντικειμενικά και ψύχραιμα και ως αυτό που είναι, δηλαδή έννοιες.

    Έννοιες «απόλυτες» ή —κατά την προτροπή του «Μαυριτανού— «αναποδογυρισμένες»;

    Κατανοώ απόλυτα τις δυσκολίες που παρουσιάζονται κατά την σύσταση μιας μαρξιστικής-λενινιστικής οντολογίας, η οποία βρίσκεται ακόμα στα σπάργανα, εξ ου και οι απορίες μου.

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αγαπητέ μη απολιθωμένε σε ευχαριστώ για τις παρατηρήσεις σου και ας αφήσουμε το θέμα του "βιβλιοθηκάριου" (προέκυψε εξάλλου στην δυναμική μιας άλλης συζήτησης). Εξάλλου στην συγκεκριμένη περίπτωση νομίζω ότι δικαίως εγείρονται ερωτήματα. (Ήμουν επίσης σίγουρος ότι θα τραβήξει την προσοχή σου και θα προκαλέσει και την κριτική σου μια τέτοια ανάρτηση)

      -"Η «διπλή άρνηση» είναι η άρνηση της άρνησης;"

      Ναι είναι η άρνηση της άρνησης, αλλά φυσικά με το νόημα που έχει στον Χέγκελ (και εγώ θα έλεγα και στην μαρξιστική παράδοση). Ξέρω ότι και εδώ δεν είναι απλό το ζήτημα, καθώς και εδώ υπάρχει ένας προβληματισμός του Μαρξ στο θέμα, καθώς αναρωτιόταν πως από την άρνηση της άρνησης μπορεί να προκύψει κάτι θετικό και το συνέδεε εν μέρει με την παραγωγή υπεραξίας: Χ-Ε-Χ΄. Ωστόσο νομίζω ότι δεν είναι απαραίτητο να διαβαστεί μόνο πολεμικά ως ιδεαλιστική διαδικασία.

      -"Υπάρχει οριοθέτηση από την καντιανή και νεοκαντιανή ορολογία;"

      Φυσικά και υπάρχει, καθώς οι όροι είναι εγελιανοί (και έτσι χρησιμοποιούνται από μένα). Νομίζω ότι πρόκειται για κατηγορίες απαραίτητες για την διαλεκτική φιλοσοφία γενικά, τις οποίες δεν μπορούμε να παρακάμψουμε αλλάζοντας τις λέξεις.

      -"Έννοιες «απόλυτες» ή —κατά την προτροπή του «Μαυριτανού— «αναποδογυρισμένες»;"

      Θα απαντούσα αυθόρμητα "αναποδυγυρισμένες", αλλά διστάζω, καθώς δεν θεωρώ ότι έχει αποσαφηνιστεί εως σήμερα σε τι ακριβώς συνίσταται το "αναποδογύρισμα". Το πρόβλημα είναι ότι δημιουργείται συχνά μια σύγχυση λόγω της δικαιολογημένης και ορθής πολεμικής του Μαρξ ενάντια στο εγελιανισμό και τους νεοεγελιανούς, που οδηγεί σε έναν αποπροσανατολισμό της έρευνας με αποτέλεσμα συχνά μαζί με τα ξερά να καίγονται και τα χλωρά . Ο Μαρξ για συγκεκριμένους λόγους είναι πολεμικός ενάντια στην "έννοια" του Χέγκελ. Κατά την γνώμη μου ορθώς στον βαθμό που μυστικοποιείται και φετιχοποιείται. Θεωρώ όμως άστοχο να εξάγει κανείς από αυτό ότι ο διαλεκτικός υλισμός δεν ασχολείται εντέλει με έννοιες. Η έννοια είναι μια απαραίτητη διαμεσολάβηση και αδιαμεσολάβητη πραγματικότητα δεν υπάρχει. Όπως έγραψα (και όπως εντέλει είναι σαφές ήδη στον Χέγκελ) "δεν είναι φυσικά απλά "έννοιες", καθώς πρέπει να εκφράζουν την ίδια τους την αντιστοιχία με την πραγματικότητα". Η έννοια είναι η ίδια η αντιστοιχία με την πραγματικότητα. Σε αντίθεση με μια παράσταση ή με μια αφηρημένη "έννοια", η έννοια με την διαλεκτική σημασία είναι πάντα κάτι το πραγματικό, ή τέλος πάντων αντιστοιχεί σε μια πραγματικότητα, σε κάτι ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ και όχι αφηρημένο. Να σημειώσω επίσης το ότι στον Χέγκελ η έννοια προηγείται της πραγμάτωσης της δεν σημαίνει ότι προηγείται σε πραγματικό επίπεδο, αλλά μόνο στην συστηματική επιστημονική της παρουσίαση. Το ότι υποτίθεται "όλα ανάγονται στην έννοια" σημαίνει απλά ότι δεν μπορεί η ανάλυση να κινείται τυχαία με βάσει αποκομμένα εμπειρικά δεδομένα, αλλά με βάσει την ενότητα του όλου. Όπως γράφει και ο Λένιν στον πρόλογο για την γερμανική και γαλλική έκδοση του "Ιμπεριαλισμού": " Για να περιγράψει κανείς αυτή την αντικειμενική κατάσταση, δεν πρέπει να πάρει παραδείγματα και ξεχωριστά στοιχεία (μια και τα φαινόμενα της κοινωνικής ζωής είναι εξαιρετικά περίπλοκα, μπορεί πάντα να βρεθεί οποιοσδήποτε αριθμός παραδειγμάτων ή ξεχωριστών στοιχείων, για να υποστηριχτεί οποιαδήποτε θέση), αλλά οπωσδήποτε το σύνολο των στοιχείων για τις βάσεις της οικονομικής ζωής όλων των εμπόλεμων δυνάμεων και όλου του κόσμου." (http://leninreloaded.blogspot.fr/2013/02/vi-lenin.html)

      Αυτά για την ώρα. Ευχαρίστως να συνεχίσουμε την συζήτηση αν θες. Με βοηθάει και μένα ουσιαστικά.

      Διαγραφή
    2. Ἐς αὔριον τὰ σπουδαῖα

      Αγαπητέ Naphta, αρχικά σ’ ευχαριστώ πολύ για τις απαντήσεις σου.

      Ναι, θα χρειαστεί στο μέλλον να την συνεχίσουμε την σχετική συζήτηση ―αυτό εννοώ με το «Ἐς αὔριον τὰ σπουδαῖα»―, γιατί το ζήτημα έχει τεράστιο ενδιαφέρον, όχι μόνο θεωρητικό, ακόμα και για μένα που επικεντρώνομαι περισσότερο σε θέματα λογικής παρά οντολογίας.

      Εν πάση περιπτώσει, θα τα ξαναπούμε ευκαιρίας δοθείσης, γιατί αυτόν τον καιρό έχω καταπιαστεί με την μελέτη μιας σειράς προβλημάτων διαλεκτικής λογικής στην «Γερμανική Ιδεολογία» («Sankt Max», αντιπαράθεση με τον Στίρνερ κ.λπ.) σε συνδυασμό με κάποια προβλήματα φιλοσοφίας της γλώσσας κι είναι το μυαλό μου προσανατολισμένο αλλού.

      Οι πρόλογοι του «Γέρου» που επικαλέστηκες είναι πολύ καλοί, θα τους ρίξω μια ματιά στο πρωτότυπο, έτσι από περιέργεια, για να δω τι όρους χρησιμοποιεί ο «Γέρος» στα γερμανικά και στα γαλλικά, θα δω και την ρωσική μετάφραση.

      Χαιρετώ,

      Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

      Διαγραφή
  3. Συγχαρήτηρια στο συγγραφέα!!
    Ελπίζω να δούμε και άλλες αναλύσεις με τόσο καλή χρήση της διαλεκτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Πολύ καλό κείμενο πράγματι, το θεωρητικό είναι και αυτό ένα επίπεδο μάχης που πρέπει να δοθεί, γι' αυτό και θα προέτρεπα τον συγγραφέα του κειμένου σε ένα δεύτερο επίπεδο να καταδείξει, μέσω της άρνησης, τα αδιέξοδα μίας συγκεκριμένης τάσης που θέλει το "πλήθος" ως το υποκείμενο της επανάστασης το οποίο διαπερνούν οριζόντιες, μη συγκροτητικές, μη ιεραρχικές σχέσεις. Το λέω με ευκαιρία κάτι άρθρων που ανέβασες εχθές Αντώνη ενός Κυρίτση, αν δεν κάνω λάθος, σε ένα εκ των οποίων χαρακτήριζε ως άκαπνους τους κομμουνιστές επειδή (κατά την γνώμη μου αυτό ήθελε να πει) δεν συμμετείχαν σε κινήσεις όπως Γένοβα, Δεκέμβρης 08, αγανακτισμένοι κλπ. Αυτό είναι το "επαναστατικό τους υποκειμενό";
    Και πάλι μπράβο
    Μ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. ... " Ταξικά, στα πλαίσια του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, αυτό μεταφράζεται με την αυτοτελή οργάνωση της εργατικής τάξης ως ταξικό υποκείμενο, το οποίο δεν ετεροκαθορίζεται από το σύστημα κυριαρχίας της αστικής τάξης, καθώς το έχει εσωτερικεύσει ως περιορισμό της ανάπτυξης της δικής του υποκειμενικότητας (της δικής του εργασίας και ζωής), τον οποίο πρέπει να υπερβεί. " ...

    Συγνώμη, έχω κενά και απορίες.
    Αν το έπιασα σωστά, αυτό σημαίνει ανάπτυξη ταξικής συνείδησης.
    Με αφορμή την κρίση έχω συναντήσει λίγους (ναι, λίγους) ανθρώπους που πράγματι έχουν συνειδητοποιηθεί ταξικά.
    Και έχω συναντήσει περισσότερους (ναι, πολύ περισσότερους) που άγονται και φέρονται από το κάθε από Χ.Α. έως σύριζα (ετεροκαθορίζονται). Ενοείται ότι μιλάω για ανθρώπους της εργατικής τάξης και όχι για άλλους.

    Μπορούμε άραγε να ισχυριστούμε ότι υπάρχει κάποιο στάδιο, κάποιο "κατώφλι" , στην εργατική τάξη , που αν το ξεπεράσει "παίρνει μπρος", παύει να ετεροκαθορίζεται?

    Συνηθίζουμε να λέμε ότι αν εξαθλιωθείς δεν μπορείς να αντιδράσεις. Αλλά η εργατική τάξη της χώρας βρίσκεται σε μια δίνη ολοταχώς προς αξαθλίωση.
    Άρα, αν ισχυριστούμε ότι υπάρχει ένα τέτοιο "κατώφλι" , θα πρέπει να βρίσκεται σε αυτή τη διαδρομή και όχι σε άλλη. Δηλαδή τώρα πρέπει να γίνει , τώρα πρέπει να υπάρξει αυτή η ανάπτυξη της ταξικής συνείδησης πριν επέλθει εξαθλίωση. Αυτό προσωπικά το αντιλαμβάνομαι με το "άνοιγμα" του κοματος στη Λαική συμμαχία.

    Θεωρείτε πως είναι λάθος η παραπάνω σκέψη?

    Επιπλέον ο Λένιν έλεγε (δεν θυμάμαι που ) ότι η εργατική τάξη δεν μπορεί να το κάνει αυτό από μόνη της, χρειάζεται κάποια παρακίνηση από κάποιους άλλους (πρωτοπόρους).

    Τα ερωρήματα δεν είναι ρητορικά, ούτε περιμένω απλά ντε και καλά απάντηση 1,2,3 απλά προσπαθώ να καταλάβω πως μερικά πράγματα που (νομίζω) ότι καταλαβαίνω μπορώ να πείσω και κάποιους άλλους γύρω μου και καθημερινά προς μια τέτοια κατεύθυνση.
    Θα επανέλθω.

    Γιώργος-Σ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Γιώργο,
      χαίρομαι για τις παρατηρήσεις σου και που θέτεις και το ζήτημα και σε ένα πιο πρακτικό επίπεδο, γιατί αυτά δεν γράφονται για να ευχαριστιόμαστε με την σκέψη μας.

      Ναι, είναι το θέμα της ανάπτυξης ταξικής συνείδησης ή ακριβέστερα της διαλεκτικής δομής και διαδικασίας διαμόρφωσής της. Μάλιστα με ενδιαφέρει σε τι ακριβώς συνίσταται η ταξική συνείδηση, ότι δηλαδή δεν αφορά μόνο την συνειδητοποίηση μιας αντικειμενικής κατάστασης και της θέσης σε ένα σύστημα εκμετάλλευσης, αυτή είναι μόνο η μία πλευρά. Η διαδικασία που προσπάθησα να σκιαγραφήσω δείχνει ότι το καθοριστικό βήμα είναι η εγκόλπωση της αρνητικότητας της αντικειμενικότητας στην ίδια την ολότητα που είναι η εργατική τάξη. Σύμφωνα με αυτό η πραγματική ταξική συνείδηση συνίσταται εντέλει στην υπέρβαση μιας απλής συνειδησιακής κατάστασης στην αυτοτελή οργάνωση της εργατικής τάξης ως φορέα της πραγματικής εξέλιξης της ιστορίας. Η εργατική τάξη δεν συνειδητοποιεί επομένως απλά κάτι, που ήταν ούτως ή άλλως, αλλά γίνεται αυτό που πάντα θα «έπρεπε» να είναι. Δεν γνωρίζει απλά την αντικειμενική του θέση, αλλά την αντιλαμβάνεται ως κάτι που αντίκειται στην υποκειμενικότητα του και ταυτοχρόνως αποτελεί μέρος της. Αυτό δεν είναι πλέον συνείδηση, αλλά πραγμάτωση της έννοιας (συγγνώμη για τον λεκτικό ιδεαλισμό μου. Η διάκριση αυτή δεν είναι φυσικά καθόλου απλή και αυτονόητη).

      «Μπορούμε άραγε να ισχυριστούμε ότι υπάρχει κάποιο στάδιο, κάποιο "κατώφλι" , στην εργατική τάξη , που αν το ξεπεράσει "παίρνει μπρος", παύει να ετεροκαθορίζεται?

      Ως προς αυτό να παρατηρήσω ότι θεωρώ ότι η ουσία βρίσκεται στο ότι δεν μπορούμε να καταφύγουμε σε κάποιο μηχανιστικό μοντέλο για να εντοπίσουμε ή να καθορίσουμε κάποιο τέτοιο σημείο. Υπάρχουν υλικές προϋποθέσεις, αλλά δεν μπορούν να διατυπωθούν φορμαλιστικά. Νομίζω ότι σύμφωνα με τον λενινισμό μπορούμε να πούμε ότι στο μονοπωλιακό-ιμπεριαλιστικό στάδιο του καπιταλισμού η δυνατότητα της επανάστασης είναι πάντα ενεργή. Αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι κάνεις επανάσταση όποτε γουστάρεις, αλλά στο ότι η επαναστατική περίοδος είναι κάτι που μπορεί να προκύψει απροσδόκητα και να αναπτυχθεί ταχύτατα.

      Να σημειώσω επίσης ότι το ταξικό υποκείμενο είναι κάτι απόλυτα πραγματικό και όχι κάτι που εξαρτάται από την συνείδηση. Η ουσία όμως έγκειται στην μετάβαση από το καθ’εαυτό στο καθ’ εαυτό και δι’ εαυτό: η εργατική τάξη είναι ήδη καθ’ εαυτή το υποκείμενο, αλλά σε αυτήν την μορφή υποτάσσεται πλήρως στον μηχανισμό (ή και «χημισμό», βλ. Χέγκελ, Λογική της Έννοιας, Αντικειμενικότητα) του καπιταλισμού. Σε αυτήν την μορφή δεν μπορούμε να μιλούμε για πραγματικό υποκείμενο, καθώς κυριαρχεί ο κατακερματισμός: άτομα, συντεχνίες ή στην καλύτερη συνδικάτα και σωματεία περιορισμένα στην σχέση δράσης-αντίδρασης με την εργοδοσία. Αυτός είναι ο λόγος που δεν μπορούμε να πούμε πότε και πως επιτυγχάνεται ακριβώς η μετάβαση, καθώς αυτό θα σήμαινε είτε ότι εντάσσουμε και την ίδια στην μηχανιστική διαδικασία είτε ότι δεν αναγνωρίζουμε την αντικειμενική (αλλά όχι απόλυτη) ισχύ των νόμων αυτής της μηχανιστικής διαδικασίας. Η εργατική τάξη πρέπει πρώτα να γίνει αυτό που καθ’εαυτό ήδη ήταν. Εγώ θα έκανα λόγο για πληθώρα υλικών διαδικασιών που μόνο κατά προσέγγιση μπορεί κανείς να περιγράψει και που κάθε προσπάθεια ακριβούς προσδιορισμού αποτελεί μια αφαίρεση.

      Τελευταίο, η εργατική τάξη ως μάζα μισθωτών εργατών είναι προϊόν του καπιταλισμού, δηλαδή μιας συγκεκριμένης αντικειμενικότητας ή δομής. Αυτό όμως είναι η μία πλευρά, η οποία όμως πρέπει να αντιστραφεί διαλεκτικά: η εργατική τάξη παύει να είναι ένα μέρος της δομής και γίνεται το όλο, μέρος του οποίου είναι η αντικειμενικότητα ως αρνητικός εσωτερικός, εμμενής προσδιορισμός και περιορισμός.

      Πολύ ωραία… Η απάντηση έγινε (χαοτική) ανάρτηση… Φλυαρώ, νομίζω.
      Θα επιστρέψουμε.

      Διαγραφή
    2. Naphta σε ευχαριστώ για το διάλογο.

      Οφείλω να ομολογήσω,δεν έχω μελετήσει Χέγκελ και ως εκ τούτου κάποιες έννοιες ή τουλάχιστον η σημασία που αποδίδονται σε αυτές τις έννοιες μέσω Χέγκελ δεν μου είναι οικείες.

      ..."Η εργατική τάξη δεν συνειδητοποιεί επομένως απλά κάτι, που ήταν ούτως ή άλλως, αλλά γίνεται αυτό που πάντα θα «έπρεπε» να είναι. Δεν γνωρίζει απλά την αντικειμενική του θέση, αλλά την αντιλαμβάνεται ως κάτι που αντίκειται στην υποκειμενικότητα του και ταυτοχρόνως αποτελεί μέρος της. Αυτό δεν είναι πλέον συνείδηση, αλλά πραγμάτωση της έννοιας"...

      Μου είναι κατανοητό μόνο μέσω της προσωπικών μου εμπειριών ή αν θέλεις μέσω της ατομική μους εξέλιξης σε κάποια πράγματα.
      Προσπαθώ να το γενικεύσεω , να κάνω την αφαίρεση σε συλλογικό επίπεδο.
      Το πότε και το πως γίνεται αυτό σε συλλογικό επίπεδο εξακολουθεί να με τρώει.
      Αν δεν κάνω λάθος, κατά Μαρξ το αντίθετο συμβαίνει, η αναπτύξη του συλλογικού ανεβάζει το ατομικό (δεν θυμαμαι που το λέει και ακριβώς πως το λέει και συγνώμη για τις ατεκμηρίωτες αναφορές)

      ..."Ως προς αυτό να παρατηρήσω ότι θεωρώ ότι η ουσία βρίσκεται στο ότι δεν μπορούμε να καταφύγουμε σε κάποιο μηχανιστικό μοντέλο για να εντοπίσουμε ή να καθορίσουμε κάποιο τέτοιο σημείο. Υπάρχουν υλικές προϋποθέσεις, αλλά δεν μπορούν να διατυπωθούν φορμαλιστικά. Νομίζω ότι σύμφωνα με τον λενινισμό μπορούμε να πούμε ότι στο μονοπωλιακό-ιμπεριαλιστικό στάδιο του καπιταλισμού η δυνατότητα της επανάστασης είναι πάντα ενεργή. Αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι κάνεις επανάσταση όποτε γουστάρεις, αλλά στο ότι η επαναστατική περίοδος είναι κάτι που μπορεί να προκύψει απροσδόκητα και να αναπτυχθεί ταχύτατα"...

      θα διατυπώσω ένα φορμαλιστικό παράδειγμα.
      Καπιταλιστική κρίση 1856, 1866, Γαλλοπρωσικός πόλεμος 1870- παρισινή κομμούνα 1871.
      1ος παγκόσμιος (ιμπεριαλιστικός) πόλεμος 1914- οκτωβριανή επανάσταση 1917, ίδρυση πρώτου σοσιαλιστικού κράτους.
      Καπιταλιστική κρίση 1929- 2ος παγκόσμιος (ιμπεριαλιστικός) πόλεμος 1939-45- ανάληψη της εξουσίας από κομμουνιστικά κόμματα στη μισή ευρώπη.

      Το παραπάνω προφανώς και είναι υπεραπλουστεύμένο, αλλά ακόμα και έτσι δεν είναι σαφές, τουλάχιστον ως ένδειξη, πως η καπιταλιστική κρίση μπορεί να οδηγήσει σε πόλεμο που με τη σειρά του μπορεί να οδηγήσει σε σοσιαλιστική εξουσία ή τουλάχιστον σε απότομη μεταβολή της κατάστασης της εργατικής τάξης από μία κατάσταση ως "καθευατό υποκέιμενο" σε μια κατάσταση πλησιέστερη ως "υποκείμενο καθεαυτό και δι' εαυτό"?

      ..."Να σημειώσω επίσης ότι το ταξικό υποκείμενο είναι κάτι απόλυτα πραγματικό και όχι κάτι που εξαρτάται από την συνείδηση. Η ουσία όμως έγκειται στην μετάβαση από το καθ’εαυτό στο καθ’ εαυτό και δι’ εαυτό: η εργατική τάξη είναι ήδη καθ’ εαυτή το υποκείμενο, αλλά σε αυτήν την μορφή υποτάσσεται πλήρως στον μηχανισμό (ή και «χημισμό», βλ. Χέγκελ, Λογική της Έννοιας, Αντικειμενικότητα) του καπιταλισμού. Σε αυτήν την μορφή δεν μπορούμε να μιλούμε για πραγματικό υποκείμενο, καθώς κυριαρχεί ο κατακερματισμός: άτομα, συντεχνίες ή στην καλύτερη συνδικάτα και σωματεία περιορισμένα στην σχέση δράσης-αντίδρασης με την εργοδοσίαΑυτός είναι ο λόγος που δεν μπορούμε να πούμε πότε και πως επιτυγχάνεται ακριβώς η μετάβαση, καθώς αυτό θα σήμαινε είτε ότι εντάσσουμε και την ίδια στην μηχανιστική διαδικασία είτε ότι δεν αναγνωρίζουμε την αντικειμενική (αλλά όχι απόλυτη) ισχύ των νόμων αυτής της μηχανιστικής διαδικασίας. Η εργατική τάξη πρέπει πρώτα να γίνει αυτό που καθ’εαυτό ήδη ήταν. "...

      Με βάση το φορμαλιστικό μου παράδειγμα και τα παραπάνω γραφόμενα σου , ισχυρίζομαι ότι η "κανονική" υποταγή της εργατικής τάξης στο μηχανισμό του κεφαλαίου θα πρέπει να αρχίζει "να χαλάει" με την κρίση και τον πόλεμο, μήπως υπάρχει τελικά κάποιο μηχανιστικό μοντέλο και απλώς δεν (ανα)γνωρίζουμε την ισχύ των νόμων του?

      Μήπως το "πόλεμος πατήρ πάντων" του Ηράκλειτου, περιέχει κρυμμένη την ισχύ τέτοιων νόμων ?



      Γιώργος-Σ.

      Διαγραφή
  6. περιμένουμε και τη συνέχεια
    http://www.marxists.org/archive/lukacs/works/1949/dostoyevsky.htm

    ιω.

    ΑπάντησηΔιαγραφή