Τετάρτη, 24 Ιουλίου 2013

Κάποια ιστορικά στοιχεία για την αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία

Το 594 π.Χ, ο Σόλων γίνεται άρχων της Αθήνας και εισάγει μια σειρά μεταρρυθμίσεων που θεωρούνται θεμέλια του δημοκρατικού καθεστώτος σε ανταπόκριση στην μακροχρόνια κρίση μεταξύ τμημάτων της αθηναϊκής πολιτείας λόγω όξυνσης των ταξικών αντιθέσεων (αύξηση ακτημόνων, υποδούλωσή τους για χρέη, πολιτική αστάθεια και φόβοι εξέγερσης).

Το 561 π.Χ (33 χρόνια αργότερα), κι ενώ έχει ξεσπάσει εμφύλια διαμάχη μεταξύ φατριών στην Αθήνα, ο Πεισίστρατος σκηνοθετεί απόπειρα δολοφονίας εναντίον του, πείθει τη Βουλή να του παραχωρήσει φρουρούς, και μ' αυτούς κάνει πραξικόπημα και γίνεται Τύραννος.

Το 555 π.Χ (6 χρόνια αργότερα), δύο από τις φατρίες που βρισκόταν σε αμοιβαίο σπαραγμό συμμαχούν για να ανατρέψουν τον Πεισίστρατο. Καθώς όμως αυτός βρίσκεται σε εξορία, η συμφωνία μεταξύ των δύο φατριών (των Πεδιαίων και των Παράλιων) καταρρέει. Ο Πεισίστρατος επιστρέφει στην Αθήνα και την εξουσία. Εξορίζεται δεύτερη φορά μετά από δεύτερη εξέγερση εναντίον του, αυτή τη φορά για δέκα χρόνια. Επιστρέφει για δεύτερη φορά στην εξουσία. Η τυραννία του διαρκεί μέχρι το 527 π.Χ. Δηλαδή, συνολικά 34 χρόνια, ένα περισσότερο από όσο η Σολώνεια δημοκρατία.


Μετά το 527 π.Χ και τον θάνατο του Πεισίστρατου, την εξουσία αναλαμβάνει ο Ιππίας, γιός του τυράννου. Ξεκινά μια νέα περίοδος εμφύλιου πολιτικού σπαραγμού στην Αθήνα. Ο αδελφός του, ο Ίππαρχος, δολοφονείται από τον Αρμόδιο και τον Αριστογείτονα το 514 π.Χ. Ο Ιππίας εκτελεί τους τυραννοκτόνους. Στην Αθήνα εισβάλλουν οι Σπαρτιάτες (υπό την ηγεσία του Κλεομένη). Ο Ιππίας εξορίζεται το 510 π.Χ και τη θέση του παίρνει ο σύμμαχος των Σπαρτιατών και νέος τύραννος Ισαγόρας, ο οποίος εξορίζει εκατοντάδες Αθηναίους και προσπαθεί να διαλύσει τη Βουλή. Βρισκόμαστε 51 χρόνια μετά το πραξικόπημα του Πεισίστρατου και η δημοκρατία δεν έχει ακόμη επιστρέψει στην Αθήνα. Αποτελεί, κατά βάση, την εξαίρεση στον αθηναϊκό 6ο π.Χ αιώνα.

Η πολιτική του Ισαγόρα προκαλεί νέα εξέγερση, και στην εξουσία το 508 π.Χ έρχεται ο Κλεισθένης, ο οποίος εισάγει για δεύτερη φορά εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις στο πνεύμα του Σόλωνα. Η δημοκρατία επιστρέφει 53 χρόνια μετά την κατάλυσή της από τον Πεισίστρατο και κρατά περίπου έναν αιώνα, ως το 411 π.Χ.

To 493 π.Χ ανεβαίνει στην εξουσία ο Θεμιστοκλής, δημοκρατικός πολιτικός. Η δυσαρέσκεια των Αθηναίων με την αλαζονεία του τον οδηγεί στην εξορία το 472 ή 471 π.Χ. Κατηγορείται για απόπειρα δολοφονίας του Σπαρτιάτη στρατηγού Παυσανία. Διαφεύγει και γίνεται μισθοφόρος του Πέρση βασιλιά Αρταξέρξη.

Το 461 π.Χ, ο Περικλής πετυχαίνει τον εξοστρακισμό του βασικού του πολιτικού αντιπάλου, του Κίμωνα, και εισάγει κάποιες περαιτέρω δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις στην Αθήνα. Το 431 π.Χ, αρχίζει ο Πελοποννησιακός πόλεμος. Ο Περικλής παραμένει στην εξουσία ως το 429 π.Χ, οπότε πεθαίνει στον αθηναϊκό λιμό.

Το 411 π.Χ γίνεται πραξικόπημα, υπό την ηγεσία του Θηραμένη και του Αριστοκράτη, και με την συνδρομή του Αλκιβιάδη, που ανατρέπει το δημοκρατικό πολίτευμα και εγκαθιστά την βραχύβια Ολιγαρχία των 400. Η ολιγαρχία εκτρέπεται σε ενδοφατριακό πόλεμο και αντικαθίσταται από μια πολύ ευρύτερη ομάδα, των 5.000.

Το 404 π.Χ, η Αθήνα ηττάται τελεσίδικα στον Πελοποννησιακό πόλεμο. Η Σπάρτη καταλύει τη δημοκρατία και εγκαθιστά την Ολιγαρχία των τριάντα τυράννων. Οι δύο βασικότεροι ηγέτες τους είναι ο Κριτίας και ο Θηραμένης.

Την επόμενη χρονιά, το 403 π.Χ, οι Τριάκοντα ανατρέπονται. Η δημοκρατία επιστρέφει.

Το 338 π.Χ, οι Αθηναίοι ηττώνται από τον Φίλιππο τον δεύτερο στη μάχη της Χαιρώνειας. Η Αθήνα αρχίζει να παρακμάζει σταθερά.

Κατά τη διάρκεια του 6ου και του 5ου αιώνα π.Χ, ο πληθυσμός δούλων στην Αθήνα υπολογίζεται περίπου στις 80.000. Αναλογούν χονδρικά τρεις με τέσσερις δούλοι ανά οικογένεια. Αναφερόμενος στον πόλεμο της Δεκέλειας, ο Θουκυδίδης κάνει λόγο για 20.890 δούλους που αυτομόλησαν από την Αθήνα. Ανάμεσα στο 317 και το 307 π.Χ, ο τύραννος Δημήτριος ο Φαληρεύς διέταξε απογραφή της Αττικής. Τα αποτελέσματα ήταν: 21.000 πολίτες, 10.000 μέτοικοι, 400.000 δούλοι. Με άλλα λόγια, οι πολίτες τους οποίους περιλάμβανε η δημοκρατία ήταν κάτω από το 5% του πληθυσμού. Προφανώς, στον συνολικό πληθυσμό δεν προσμετρήθηκαν καν οι ελεύθερες γυναίκες, αφού δεν λογίζονταν οι ίδιες ως πολίτες. Στο έργο του Πολιτεία, και περιγράφοντας την ιδανική πολιτεία, ο "εχθρός της δημοκρατίας" Πλάτωνας απέφυγε να κάνει ευθύ λόγο για δούλους. Είχε όμως, σύμφωνα με υπολογισμούς, 50 δούλους ο ίδιος. Όπως προκύπτει από τον περίφημο λόγο "Περί αδυνάτου" του Λυσία, το να μην έχεις έστω ένα δούλο θεωρούνταν σημάδι ακραίας φτώχειας στην αρχαία ελληνική δημοκρατία. Το συγκριτικό μέγεθος των πολιτών σε σχέση με αυτό των δούλων δικαιολογεί, ιδιαίτερα στον 4ο αιώνα, την αντίληψη του "δημοκρατικού πολίτη" ως μέλος μιας ολιγάριθμης αριστοκρατίας ελεύθερων ανθρώπων με πολιτικά δικαιώματα.

20 σχόλια:

  1. αυτό που δεν έχω καταλάβει μέχρι και σήμερα (δεν έχω διαβασει βεβαια και όσο πρέπει) είναι γιατί αυτό το ταξικά κυρίαρχο 5% δεν μπορούσε να έχει τη "δημοκρατία" του (ταξική δικτατορία) και να τη χαίρεται , αλλά κάθε τόσο ανατρεπόταν από μια "πιο στενή" δικτατορία. και αυτή η "πιο στενή " δικτατορία (δικός μου ο όρος), ταξικά σε ποιους αντιστοιχούσε;

    τελος: υπάρχουν διασωσμένα κάπου ψήγματα έστω από τους ισχυρισμούς του κινήματος των δούλων; (γιατί τέτοιο κίνημα υπήρχε και τότε, νομίζω στον "Πρωταγόρα" υπάρχουν υπαινιγμοί)

    land down under the bridge

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Διότι αυτό το 5% δεν ήταν ενωμένο και ομοιογενές ταξικά. Και συνεπώς "δημοκρατία" υπήρχε μόνο όταν τα αντικρουόμενα συμφέροντα αυτής της μειονότητας έμπαιναν σε μια ισορροπία λόγω της αμοιβαίας αδυναμίας των διαφορετικών φατριών ή φραξιών να επικρατήσουν των άλλων.

    Δεν γνωρίζω κανένα κείμενο όπου οι δούλοι αποτυπώνουν τις σκέψεις τους για το πώς τους φαινόταν η αθηναϊκή δημοκρατία. Είναι μέρος του προβλήματος της περιγραφής και της κατανόησής της.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. πες τα λίγο σε όσους διαβάζουν καστοριάδη, αντώνη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ωπα, ζητάμε και παραγγελιές;

      Πέστα λίγο σε όσους διαβάζουν Ντεϊβιντ Μιτσελ, αντώνη

      Μανθος

      Διαγραφή
  4. Ενδιαφερον αρθρο Αντωνη.

    Εχω δυο αποριες

    α)Στην Αθ. Δημοκρατια,ψηφιζαν και πολιτες ελευθεροι μεν,αλλα χωρις να εχουν δουλους?Αν ναι,υπαρχουν στοιχεια πανω στο ποσο κυμαινοταν αυτο το ποσοστο σε σχεση με το συνολο των πολιτων που ψηφιζαν?

    β)Υπαρχει μαρξιστικη βιβλιογραφια πανω στην Αρχ. Ελλαδα?Ειχε παρει το ματι μου ενα μικρο βιβλιαρακι του Παπαρηγα πανω στην Αθ. Δημοκρατια μονο.

    Λαμογιος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. @Λαμογιος:
      Υπάρχει πάντοτε η "ιστορία της Ελλάδας" του Κορδάτου, ο οποίος κάνει την πρώτη ελληνόφωνη ανάλυση της ταξικής πάλης στην κλασσική εποχή.
      Δεν ξέρω αν το έργο του μπορεί να θεωρηθεί ξεπερασμένο, πάντως παραμένει ενδιαφέρον και ....κλασσικό.

      Διαγραφή
    2. α) Αρχικά, το δικαίωμα ψήφου αφορούσε ελεύθερους άρρενες με ιδιοκτησία γης. Αργότερα προστέθηκε η προϋπόθεση και οι δύο γονείς να είναι Αθηναίοι. Για να ασκηθεί το δικαίωμα ψήφου, θα έπρεπε επίσης να μην έχεις εις βάρος σου καταδίκη για ατιμία. Γενικά, οι προϋποθέσεις του δικαιώματος ψήφου αλλάζουν με τα τα διάφορα ας τα πούμε "συντάγματα" . Υπάρχουν διαφορές μεταξύ της περιόδου του Σόλωνα, αυτής των μεταρρυθμίσεων Κλεισθένη, και αυτές των μεταρρυθμίσεων Περικλή.

      β)

      i.Geoffrey de Ste. Croix, Η ταξική πάλη στον αρχαιοελληνικό κόσμο είναι η κλασική πηγή. Εγώ το έχω στα αγγλικά, δεν ξέρω αν έχει μεταφραστεί: http://www.amazon.com/Class-Struggle-Ancient-Greek-World/dp/0801495970

      ii. Moses Finley, Ancient Slavery and Modern Ideology (Αρχαία δουλεία και σύγχρονη ιδεολογία), καθώς και το λήμμα του Finley για την Αρχαία κοινωνία στο Λεξικό της μαρξιστικής σκέψης του Bottomore

      iii. Perry Anderson, Passages from Antiquity to Feudalism

      iv. Ellen Meiksins-Wood, Citizens to Lords: A social history of western political thought from antiquity to the middle ages.

      Μπορώ επίσης να προτείνω και κάποια για τον "δημοκράτη" Αριστοτέλη και την φιλοσοφική νομιμοποίηση της δουλείας στο έργο του.

      Διαγραφή
    3. @ Trash: Είχα αναφερθεί σε ένα πρόσφατα αφιέρωμα του "Διαβάζω" στον Κορδάτο όπου του φέρνονται σαν το περιώνυμο "ψόφιο σκυλί." Είχα μείνει κόκκαλο. Πλήρης απαξίωση και ίχνος σεβασμού για ένα από τα πιο εγκυκλοπαιδικά και μορφωμένα μυαλά που πέρασαν από την νεότερη Ελλάδα.

      Διαγραφή
    4. Αλλά έτσι είναι. Στον Καστοριάδη και τον Κονδύλη γονυκλισίες και τεμενάδες και στον Κορδάτο απόπατος.

      Διαγραφή
    5. Μα αφού δεν έχουμε Καπιταλισμό της Προκοπής Αντώνη.
      Το Ελληνικό Κράτος έχει "κομπαδόρικο καπιταλισμό" . Να αποκτήσουμε καπιταλισμό της προκοπής και σε 50 χρόνια βλέπουμε για σοσιαλισμό.Αν και πάλι θα φταίνε οι συνθήκες

      Πέρα από την πλάκα, και επιβεβαιώνεται για άλλη μία φορά με τα κείμενα που παραθέτεις, η ιστορική άποψη Καστοριάδη - Κονδύλη δεν ήταν καθόλου άσχετη με την ταξική τους θέση ή τα συμφέροντα της τάξης που υπηρέτησαν.Ilief

      Διαγραφή
    6. Ψάχνοντας το βιβλίο του Geoffrey de Ste. Croix στο bookdepository.co.uk μου έβγαλε ως προτεινόμενο και άλλο ένα της Ellen M. Wood.

      Peasant, Citizen and Slave: Foundations of Athenian Democracy.

      http://www.bookdepository.co.uk/Peasant-Citizen-Slave-Ellen-Meiksins-Wood/9780860919117

      Διαγραφή
    7. Ναι, σόρι ξέχασα να το αναφέρω, είναι πιο σχετικό από το Citizens to Lords της ίδιας.

      Διαγραφή
    8. ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΜΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΗ

      @Λαμόγιος

      Για ρίξε μια ματιά στο παρακάτω:

      Ρίγκομπερτ Γκίντερ, Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΟΥ ΣΠΑΡΤΑΚΟΥ. Τα μεγάλα κοινωνικά κινήματα των δούλων και των ελευθέρων στα τέλη της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας, «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα 2013.

      Αναφέρεται μεν στην Ρώμη, δίνει όμως μια καλή πρώτη εισαγωγή στην σχετική προβληματική από μαρξιστική σκοπιά.

      Ο συγγραφέας ήταν ―έχει πεθάνει― καθηγητής της αρχαίας ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Καρλ Μαρξ ―έτσι λεγόταν επί ΓΛΔ― της Λειψίας και υπήρξε ένας από τους ελάχιστους ιστοριοδίφες κι αρχαιοδίφες της ΓΛΔ που μετά την προσάρτησή της από την Ομοσπονδιακή Γερμανία αρνήθηκε να «μεταλλαχτεί». Δυστυχώς το έργο του είναι ―πλην του συγκεκριμένου βιβλίου που χωρίς να χάνει την επιστημονική του αξία απευθύνεται σ’ έναν ευρύ κύκλο αναγνωστών― άγνωστο στην Ελλάδα.

      Σχεδόν άγνωστη είναι επίσης στην Ελλάδα και η συμβολή των σοβιετικών αρχαιοδιφών κι ιστοριοδιφών στην μελέτη, ανάλυση και κατανόηση του αρχαίου ελληνικού και ρωμαϊκού κόσμου. Το πρόβλημα είναι ότι η εν λόγω συμβολή που η βιβλιογραφία της περιλαμβάνει δεκάδες βιβλία κι εκατοντάδες άρθρα, είναι ελάχιστα προσβάσιμη σ’ όσους δεν γνωρίζουν την ρωσική, αφού είναι γραμμένη σε ποσοστό 99% στην γλώσσα αυτή. Η εκτενής αυτή συμβολή αποτελεί παρά τις διακυμάνσεις της σ’ ό,τι αφορά την μεθοδολογία της ανάλυσης και έρευνας, πολύτιμη παρακαταθήκη για όσους επιθυμούν να εμβαθύνουν στην μαρξιστική σύλληψη της υφής όλων των πλευρών της αρχαιότητας.

      Δεν μπορούμε κατά την γνώμη μου να πούμε το ίδιο για το έργο των Moses Finley και Geoffrey de Ste. Croix ―τα σπουδαιότερα βιβλία τους είναι μεταφρασμένα στα ελληνικά, αλλά αυτήν την στιγμή δεν έχω τις ακριβείς βιβλιογραφικές παραπομπές, θυμάμαι μόνο ότι το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας είχε εκδώσει πριν από κάποια χρόνια μια συλλογή με άρθρα του τελευταίου―, το οποίο πάσχει από μεθοδολογικές αδυναμίες κατανόησης και δημιουργικής εφαρμογής στις συνθήκες της αρχαιότητας που επιδιώκει να ερευνήσει, θεμελιωδών μαρξιστικών-λενινιστικών κατηγοριών με αποτέλεσμα η έρευνα των δυο αυτών αρχαιοδιφών και ιστοριοδιφών να προτείνει «λύσεις» που, αντί να επιλύουν τα βασικά προβλήματα της σχετικής έρευνας κι ανάλυσης, μάλλον δημιουργούν νέα, και μάλιστα όχι σπάνια επίπλαστα ή και τεχνητά.

      Κλασικό παράδειγμα είναι η αδυναμία του de Ste. Croix να δώσει ικανοποιητικές από την σκοπιά του μαρξισμού-λενινισμού απαντήσεις στο ζήτημα του τι είναι τάξη και ταξική πάλη στον αρχαίο ελληνικό κόσμο καταλήγοντας στην συγγραφή ογκωδών μονογραφιών με συχνά περιγραφικό χαρακτήρα, αλλά και σε αδιέξοδα που τα παραδέχεται ―αν κι όχι πάντοτε με την απαραίτητη ευθύτητα― κι ο ίδιος στην συλλογή άρθρων που ανέφερα προηγουμένως.

      Λυπάμαι που για λόγους ανεξάρτητους από την θέλησή μου δεν μπορώ να γράψω περισσότερα.

      Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

      Διαγραφή
    9. @Αντωνης

      α)Δηλαδη καποιος που καλλιεργουσε το δικο του χωραφι χωρις δουλους,μπορουσε να ψηφισει?
      Θελω να πω,οπως το καταλαβαινω,εκεινη η ταξικη δικτατορια αφορουσε τον στενο πυρηνα των εκμεταλευτων ή περιελαμβανε και εκεινους που σημερα θα λεγαμε ''μικροαστους''?

      β)Σε ευχαριστω για τις προτασεις και την αμεση απαντηση.Το ιδιο και για τον τρας,τον τκαρ και τον Μη Απολιθωμενο.Εκεινο το βιβλιο Μη Απολιθωμενε που μου προτεινες,το ειχα δει,αλλα για καποιο λογο δεν του δωσα σημασια.Να σαι καλα που μου το θυμησες.

      Λαμογιος

      Διαγραφή
    10. Για το α): Σε κάποιες περιόδους, ναι. Πλην όμως ελάχιστοι ήταν χωρίς δούλους και από ό,τι μπορούμε να γνωρίζουμε η συμμετοχή στα κοινά δεν ήταν καθολική εκ μέρους των πολιτών.

      Επί της ουσίας όμως: αυτό το οποίο νομίζω πως ισχύει είναι το εξής: Η δημοκρατία ήταν το μέσο πολιτικής συνύπαρξης διαφορετικών και ως τότε αμοιβαία εχθρικών τάξεων σε μια επισφαλή ισορροπία συμφερόντων, που οριζόταν έξωθεν ως κοινά από την ίδια την αντίστιξη όλων των πολιτών με τους μη πολίτες. Ήταν ένα μέσο μετατροπής των ταξικών διαφορών σε πάντα επισφαλή διαταξική ενότητα με την προϋπόθεση όχι απλώς της δουλείας αλλά και της κοινής επένδυσης στην επεκτατική και αρπακτική πολιτική σε βάρος άλλων.

      Μια από τις διαστάσεις που σπανιότατα θίγονται για τον "αντιδημοκράτη" Πλάτωνα, άλλωστε, είναι ο αντι-επεκτατισμός του και η απέχθειά του για τον αρπακτικό και αιματηρό επεκτατισμό της εποχής του Περικλή.

      Αυτός νομίζω πως είναι ένας καλός ορισμός.

      Διαγραφή
  5. "διότι αυτό το 5%.... των άλλων"

    αυτό που φοβόμουνα. δεν εχω κατορθώσει ακόμα να καταλάβω (εννοείται: ως άνθρωπος με στοιχειώδη σχέση με το μαρξισμό) γιατί π.χ. οι μικροαστοί ,έμποροι και τεχνίτες της Αρχαίας Αθήνας , αυτό το 5%, δεν μπορεί να τα βρει πλήρως και ΚΑΘΕ ΣΤΙΓΜΗ και ξεφυτρώνουν τόσο συχνά "πιο στενές" ταξικες δικτατορίες.

    θα στο πω με ένα πιο σύγχρονο παράδειγμα: ποτέ δεν κατάλαβα γιατί οι βενιζελικοί και αντιβενιζελικοί ήταν στην ουσία σε χαμηλής έντασης εμφύλιο πολεμο μεταξύ τους για 25 χρόνια (1910-1935), με το 1916 τα πράγματα να φτάνουν στην πιο μεγάλη όξυνση , με την ελληνική επικράτεια να χωρίζεται στα ...2 κράτη. με αυτά που έχω διαβάσει με΄χρι τώρα (σημείωση: πολύ περισσότερο Λένιν και ελάχιστα Μαρξ), μου φαίνεται ακατανόητο το βάθος του ρήγματος

    μπορείς να με κατευθύνεις βιβλιογραφικά κάπου;

    για το κίνημα των δούλων: θα επανέλθω μόνο εάν βρω τους υπαινιγμούς για τους οποίους έκανα λόγο. το θυμάμαι από μνήμης

    land down under the bridge

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Πολύ ενδιαφέρουσα αναλυση για την ιστορία και την εξέλιξη της Αθηναικής Δημοκρατίας μεσα απο τις ταξικές αντιθέσεις μεταξύ αριστοκρατών - εμπόρων, μικροκαλλιεργητων, κανει ο Χαράλαμπος Θεοδωρίδης στο πρώτο μισό του βιβλίου του "Επίκουρος: Η Αληθινή Όψη του Αρχαίου Κόσμου". Ολόκληρο εδώ:

    http://www.scribd.com/doc/5988115/%CE%A7-%CE%98%CE%B5%CE%BF%CE%B4%CF%89%CF%81%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%82-%CE%95%CF%80%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%BF%CF%82-%CE%97-%CE%91%CE%BB%CE%B7%CE%B8%CE%B9%CE%BD%CE%AE-%CE%8C%CF%88%CE%B7-%CE%A4%CE%BF%CF%85-%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CE%9A%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%85




    tkar

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. ευχαριστω πολυ

    land down under the bridge

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Πολύ κατατοπιστική η σειρα και των τριών άρθρων.Κυρίως του δευτερου,για τους τύπους και μόνο εχω την εντυπωση οτι ο Πελοππονησιακος πόλεμος ξεκίνησε το 431 π.Χ και οχι το 460 οπως αναφέρει το άρθρο.

    Sentic

    ΑπάντησηΔιαγραφή