Κυριακή, 21 Ιουλίου 2013

Απ. Χαρίσης-Παλιά ιδεολογήματα περί δημοκρατίας και σύγχρονες αστικές επιδιώξεις (ΙΙ)

ΓΙΑ ΤΗΝ «ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ»

Μερικοί από τους συμμετέχοντες στη συζήτηση περί δημοκρατίας και πολιτικού συστήματος ισχυρίζονται ότι το πρόβλημα συνίσταται στο ότι δεν έχουμε «πραγματική» ή «αυθεντική» ή «σωστή» δημοκρατία. Αντιστρέφοντας την πραγματικότητα σε ό,τι αφορά τη σχέση οικονομίας - πολιτικής, λένε πως «φτάσαμε ως εδώ» (δηλαδή στην κατάσταση της κρίσης) επειδή οι δημοκρατικές διαδικασίες, λειτουργίες και θεσμοί στη χώρα έχουν καταντήσει ψευδεπίγραφοι, με αποτέλεσμα η άσκηση εξουσίας να έχει απομονωθεί και αυτονομηθεί απ’ τους πολίτες, οι οποίοι δεν έχουν πια τη δυνατότητα να την ελέγχουν, ενώ έχει σταματήσει και η ίδια να είναι παραγωγική, λειτουργική για τη σημερινή ελληνική κοινωνία και έθνος. Συνεπώς, κατά τη γνώμη τους, το δημοκρατικό πολίτευμα στην Ελλάδα πρέπει να επαναθεμελιωθεί και ν’ ανανεωθεί. Μερικοί εξ αυτών καλούν για μια νέα Συντακτική Συνέλευση που θα κληθεί να εκπονήσει τον αναγκαίο νέο Θεμελιώδη Νόμο (Σύνταγμα) της χώρας.


Οι αλλαγές που προτείνουν είναι ποικίλες, στοχεύουν ωστόσο κυρίως στην αποτελεσματικότητα του κρατικού και πολιτικού μηχανισμού της χώρας και πολύ λιγότερο σε μια υποτιθέμενη πληρέστερη αντιπροσώπευση του συνόλου των πολιτών στη εξουσία. Θεωρούν ότι η δημοκρατία ως πολίτευμα στηρίζεται σε δυο «πυλώνες»: στην αρχή της πλειοψηφίας και στο κράτος δικαίου. Συνεπώς δίνουν έμφαση στη βελτίωση των πολιτικών θεσμών της υπάρχουσας κοινωνίας, στο σαφέστερο διαχωρισμό των εξουσιών (νομοθετική, εκτελεστική, δικαστική), στην πάταξη της διαφθοράς, την αποδοτική λειτουργία του κρατικού μηχανισμού.

Είναι σαφές ότι εδώ απηχούνται καθαρόαιμες αστικές αντιλήψεις που, ανομολόγητα μεν, σαφώς δε, αντιλαμβάνονται -και ορθώς- το κράτος και το πολιτικό σύστημα σαν μια διευρυμένη επιτροπή και μηχανή διευθέτησης των υποθέσεων της αστικής τάξης, όπου ο «λαός», οι «εργαζόμενοι» δεν είναι τίποτε άλλο από το υλικό αυτής της διευθέτησης. Για την ανάγκη θεμελίωσης ή επαναθεμελίωσης μιας «πραγματικής δημοκρατίας» κάνουν λόγο κυρίως νομικοί, πολιτικοί επιστήμονες, φιλόσοφοι και κοινωνιολόγοι, εκφράζοντας υπαρκτές αντιθέσεις και αναζητήσεις που υπάρχουν μεταξύ τμημάτων της μονοπωλιακής ολιγαρχίας και της αστικής τάξης γενικότερα για την προσαρμογή της πολιτικής οργάνωσης της κοινωνίας στις σημερινές συνθήκες. Χρησιμοποιούν συχνά τον όρο «πραγματική δημοκρατία» για προφανείς προπαγανδιστικούς λόγους, αλλά ποτέ δεν αναφέρουν ούτε λέξη για δημοκρατία λ.χ. στους χώρους δουλειάς. Η δικτατορία ή η δημοκρατία όμως έχει νόημα ακριβώς εκεί, από κει ξεκινάει και εκεί καταλήγει, εκεί βρίσκεται το κλειδί για την κατανόηση -και την αλλαγή- της υπάρχουσας κοινωνίας: στη σχέση παραγωγής, στη σχέση μεταξύ παραγωγού και εκμεταλλευτή. Εκεί όμως δεν μπορεί να υπάρξει ούτε «πολιτική» ούτε «κοινωνική» δημοκρατία στον καπιταλισμό, αλλά η πιο στυγνή και απόλυτη δικτατορία.

Η αοριστία του όρου «πραγματική δημοκρατία» παραπέμπει σχεδόν στους πάντες, εκείνοι όμως που προτιμούν να κάνουν λόγο περισσότερο γι’ αυτή είναι -όπως προαναφέρθηκε- αστοί κοινωνικοί επιστήμονες και παράγοντες που προέρχονται τόσο από το σοσιαλδημοκρατικό και το φιλελεύθερο χώρο, όσο και από τον εθνικιστικό που διαπερνά τους δύο προηγούμενους όλο και περισσότερο. Οι φορείς αυτών των αντιλήψεων επιζητούν κυρίως ένα ισχυρό και συμπαγές αστικό πολιτικό σύστημα, με αυξημένο κύρος μέσα στο λαό, ικανό να ανταποκριθεί στις μεγάλες προκλήσεις που έρχονται. Συνεπώς ενδιαφέρονται κυρίως για την πρακτική ισχυροποίηση και την ιδεολογική νομιμοποίηση της εκτελεστικής εξουσίας και μαζί της φυσικά και της δικαστικής («κράτος δικαίου»), ως αναγκαίας δικλείδας ασφαλείας του κράτους.

Εκείνη η πλευρά της καπιταλιστικής πολιτικής εξουσίας που φαίνεται να υποχωρεί στη σκέψη τους είναι η λεγόμενη νομοθετική εξουσία, η βουλή, το κομματικό σύστημα, η ρύθμιση του συνδικαλισμού κλπ., δηλαδή όλα αυτά με τα οποία ταύτιζαν την έννοια της δημοκρατίας τις προηγούμενες δεκαετίες. Είναι φανερό ότι «πραγματική δημοκρατία» σημαίνει γι’ αυτούς κυρίως «πραγματικό», ικανό, ισχυρό καπιταλιστικό κράτος. Προτείνουν δηλαδή μια αστική «αυστηρή εξυγίανση» της πολιτικής, ένα στενότερο και αποτελεσματικότερο καταμερισμό της άσκησης της καπιταλιστικής εξουσίας. Χρειάζεται να σημειώσουμε ότι την ίδια στιγμή που εκφράζονται προθέσεις για αντιδραστική ενίσχυση του αστικού κράτους, η εργατική εξουσία καταδικάζεται ως «ολοκληρωτισμός» στο πλαίσιο της αντικομμουνιστικής εκστρατείας. Ολα αυτά παραπέμπουν σαφώς σε έναν «δημοκρατικά» ή «εθνικά» νομιμοποιημένο αυταρχισμό και καταστολή προς αντιμετώπιση των ταξικών συγκρούσεων που βλέπουν ότι έρχονται.

Για την κατανόηση όλων των αστικών ή οπορτουνιστικών αντιλήψεων περί δημοκρατίας έχει σημασία να εντοπίζονται κάποιοι όροι-κλειδιά που χρησιμοποιούνται, όπως «δημοκρατία», «κράτος δικαίου», «πολίτης», γιατί πρόκειται για όρους που χρησιμοποιούνται τόσο προπαγανδιστικά (για το πώς θα εκλάβει τον όρο ένας εργαζόμενος), όσο και λειτουργικά (για να συνεννοούνται οι ίδιοι οι αστοί ιδεολόγοι μεταξύ τους). Οταν λ.χ. αναφέρεται ο «πολίτης», είναι λογικό ο κάθε εργαζόμενος να τείνει να ταυτίζεται μ’ αυτή την έννοια και ιδιότητα. Στην πραγματικότητα όμως η έννοια πολίτης μέσα στο πλαίσιο ενός συστήματος ταξικής εξουσίας παραπέμπει (για όποιον καταλαβαίνει) στον κυρίαρχο του συστήματος, τον πολίτη-ιδιοκτήτη, τον πολίτη-επιχειρηματία, το μόνο πραγματικά αυτεξούσιο-μέτοχο της ταξικής εξουσίας, τον πολίτη-κεφαλαιοκράτη.

ΓΙΑ ΤΗΝ «ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ»

Σε διάκριση με την παραπάνω συγκροτημένη αστική συζήτηση για τη δημοκρατία, την πραγματική δημοκρατία και τις αλλαγές και προσαρμογές του αστικού πολιτικού συστήματος και κράτους στις σημερινές συνθήκες, έχει αναπτυχθεί και μια πλατιά κουβέντα περί της «άμεσης δημοκρατίας», με αφορμή κυρίως τις κινητοποιήσεις των λεγόμενων «αγανακτισμένων πολιτών». Δεν πρόκειται βεβαίως για μια σοβαρή θεωρητική ή ιδεολογική συζήτηση, αλλά περισσότερο για ένα «μικροαστικό ιδεολογικό πανηγύρι» με πλήρη απουσία σοβαρότητας και κοινωνικοπολιτικού στρατηγικού ορίζοντα, τις περισσότερες φορές, τυχοδιωκτικό και ταυτόχρονα υποτακτικό στην καπιταλιστική εξουσία. Σε αυτό το «πανηγύρι» εμπλέκονται κάθε είδους στοιχεία: διάφοροι πολιτικοί τυχοδιώκτες που αναζητούν ρόλο, οπορτουνιστικές και ψευτοαναρχοαυτόνομες ομάδες και φορείς, εθνικιστικές και ακροδεξιές ομάδες που υποτίθεται πως υπονομεύουν το αστικό «δημοκρατικό» πολίτευμα, καθώς και μια σειρά στοιχεία πραγματικά ύποπτα και με αποστολή την παρεμπόδιση και υπονόμευση της ανάπτυξης του εργατικού και λαϊκού κινήματος. Ολοι αυτοί, ο καθένας με τον τρόπο του και την ιδιαίτερη στόχευσή του, κολακεύοντας συστηματικά την ανωριμότητα της πολιτικής συνείδησης των πληττόμενων μικροαστικών στρωμάτων που κινητοποιήθηκαν στις πλατείες, κάνουν λόγο για ένα «κίνημα άμεσης δημοκρατίας» που δήθεν γεννήθηκε και που καλείται να αλλάξει τη χώρα. Ας δούμε όμως τα πράγματα από πιο κοντά.

Τι μπορεί να υποδηλώνει ή πού μπορεί να παραπέμπει ο όρος «άμεση δημοκρατία»; Προφανώς, στη διοίκηση των κοινωνικών υποθέσεων από τα ίδια τα μέλη της κοινωνίας δίχως διαμεσολαβήσεις ειδικών και οργανώσεων, κρατικού μηχανισμού, κομμάτων κτλ., με βάση την αρχή της πλειοψηφίας (γι’ αυτό εξάλλου και η ιδέα αυτή είναι τόσο ελκυστική και γίνεται πιο εύκολα αποδεκτή). Ωραία μέχρις εδώ. Ποιοι θα διοικήσουν λοιπόν την κοινωνία; Η απάντηση που δίνεται από κάποιους είναι: «οι ίδιοι οι πολίτες», ο «λαός» άμεσα. Ναι, αλλά οι πολίτες ή ο «λαός» δεν είναι κάτι ενιαίο. Και τώρα, εξάλλου, πολίτες είναι αυτοί που διοικούν. Οχι, λέει, πρέπει να διοικήσουν άμεσα όλοι οι πολίτες, φτωχοί και πλούσιοι. Το ταξικό κριτήριο και εδώ παραμερίζεται ευθύς εξαρχής - τυπικό δείγμα μικροαστικής συνείδησης και νοοτροπίας. Και σε ποια βάση, σε ποιο έδαφος, πού θα διοικήσουν; Απάντηση: στις πλατείες και τις γειτονιές. Κανείς από αυτούς που προκρίνουν τις αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες δεν κάνει λόγο για τους τόπους δουλειάς, για τα εργοστάσια, τα ξενοδοχεία, τα πολυκαταστήματα, για τους εργασιακούς χώρους γενικά, κανείς δε μιλάει για άσκηση εξουσίας των εργαζομένων πάνω στην παραγωγική διαδικασία. Ακόμα περισσότερο: από τις «πλατείες» εκδηλώθηκε εχθρότητα απέναντι στο ίδιο το εργατικό κίνημα, απαιτήθηκε η απάρνηση του κριτηρίου της ταξικότητας για τη συμμετοχή στις κινητοποιήσεις των «αγανακτισμένων». Μόνο ως αφηρημένα άτομα-πολίτες γίνονται δεκτοί οι διαδηλωτές, χωρίς την ταξική τους ιδιότητα. Αυτό σημαίνει πως οι οργανωτές του δοσμένου κινήματος εμφορούνται από σαφώς αστικές απόψεις και ιδέες, καθώς και από ανάλογη στόχευση.

Οταν δεν τίθεται θέμα ταξικότητας, είναι σαφές ότι γίνεται αποδεκτή η θεμελιακή αστική αντίληψη περί «γενικού συμφέροντος» και «γενικής θέλησης» μιας ταξικά διαιρεμένης κοινωνίας. Στην πραγματικότητα, οι οργανωτές και ιθύνοντες των κινητοποιήσεων των «αγανακτισμένων», στα λόγια τουλάχιστον, φαίνεται να επιδιώκουν ένα αστικό πολιτικό σύστημα χωρίς βουλή, κόμματα, συνδικάτα. Επειδή όμως αυτό παραείναι ουτοπικό, τελικά το πιο πιθανό είναι ότι συμβιβάζονται με την προώθηση μεγαλύτερης συμμετοχής των πολιτών στον έλεγχο της άσκησης της εξουσίας και της δημόσιας διοίκησης. Προτείνουν αυτό να γίνεται μέσα από τη θεσμοθέτηση στην πράξη λαϊκών συνελεύσεων στους χώρους κατοικίας, καθώς και μέσα από το διαδίκτυο («άμεση ψηφιακή δημοκρατία»).

Τα παραπάνω φέρνουν επικίνδυνα κοντά την αντίληψη της «άμεσης δημοκρατίας» με τη σύγχρονη αστική αντίληψη περί «συμμετοχικής δημοκρατίας» που προωθείται συστηματικά εδώ και αρκετά χρόνια από τους πολιτικούς εκπροσώπους των μονοπωλίων, με στόχο την προσαρμογή του πολιτικού συστήματος στις σύγχρονες ανάγκες τους. Γενικά, προκύπτουν πολλά εύλογα ερωτηματικά για τις πραγματικές απόψεις, πεποιθήσεις και κυρίως για τις επιδιώξεις αυτών που εμφανίζονται ως οργανωτές των κινητοποιήσεων. Η αοριστία των ιδεών και των αιτημάτων που εκφέρουν (με κυρίαρχο το σύνθημα για μια απροσδιόριστη «περισσότερη δημοκρατία» γενικώς, χωρίς ταξικό πρόσημο) και ο αστικός χαρακτήρας τους, η μυστικοπάθεια και αδιαφάνεια γύρω από την ταυτότητά τους και κυρίως ο τρόπος οργάνωσης και προβολής των κινητοποιήσεων θυμίζουν εξαιρετικά τις «έγχρωμες επαναστάσεις» της προηγούμενης δεκαετίας (Σερβία, Ουκρανία, Γεωργία, Κιργκιζστάν), καθώς και το ξεκίνημα των σύγχρονων κινητοποιήσεων στις αραβικές χώρες (Αίγυπτος, Τυνησία, Λιβύη, Συρία), τηρουμένων των αναλογιών, βέβαια. Μοιάζει σαν να υπάρχει ένας παρόμοιος μηχανισμός κινητοποίησης μικροαστικών ή μικροαστικής συνείδησης μαζών (με την επικουρία πάντα οπορτουνιστικών, αναρχοαυτόνομων και εθνικιστικών ομάδων), με την πλατιά χρήση των ΜΜΕ (τα οποία, θυμίζουμε, είναι συγκεντροποιημένα σε ομίλους καπιταλιστικών επιχειρήσεων) και των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας και με στόχο κάθε φορά την ανασύνθεση του πολιτικού συστήματος σε συγκεκριμένες ομάδες χωρών με ομαδοποιημένα γεωπολιτικά δεδομένα και κοινωνικοπολιτικά χαρακτηριστικά, τις πιο πολλές φορές.

Σε όλες αυτές τις κατηγορίες κινητοποιήσεων αξιοποιούνται υπαρκτά κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα και επιδιώκεται ο έγκαιρος προκαθορισμός της κατεύθυνσης των πολιτικών αλλαγών. Επίσης, θυμίζουν τις διατυπώσεις περί «ελεγχόμενου χάους», ώστε να ελεγχθούν και να κατευθυνθούν οι πολιτικές εξελίξεις σε μια χώρα. Δηλαδή η μορφή της κινητοποίησης του Συντάγματος και των πλατειών υπακούει σε ένα διεθνές ευέλικτο μοντέλο κινητοποίησης. Αν στην προηγούμενη δεκαετία εξαπλώνονταν οι «έγχρωμες επαναστάσεις» στη Σερβία και σε χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, αυτή τη δεκαετία έχουμε τις εξεγέρσεις στις αραβικές χώρες και τα κινήματα των «αγανακτισμένων» σε Ισπανία και Ελλάδα (ίσως προσεχώς στην Ιταλία και αν δυναμώσει στην Πορτογαλία), στη Νότια ΕΕ δηλαδή.

Η κατάσταση φέρνει στο νου μια μήτρα πολιτικής στρατηγικής και μια τεχνική ή κοινωνική μηχανική ορισμένου τύπου. Ορισμένοι θεωρούν αυτές τις εκτιμήσεις ως «συνομωσιολογία», όμως αυτές αντιστοιχούν στο κοινωνικό δεδομένο της πρωτόγνωρης συγκέντρωσης του κεφαλαίου στις σημερινές συνθήκες, τόσο διεθνώς, όσο και στο εσωτερικό των καπιταλιστικών κοινωνιών. Συγκέντρωση των μέσων παραγωγής όμως σημαίνει αναγκαία και μεγαλύτερη συγκέντρωση και πιο στενό έλεγχο της εξουσίας, της μαζικής επικοινωνίας, της πνευματικής και ιδεολογικής παραγωγής. Σημαίνει πολύ μεγαλύτερη και πολύ πιο στοχοπροσηλωμένη και στρατηγικά σχεδιασμένη δυνατότητα παρέμβασης στις μαζικές διαδικασίες από ισχυρά κέντρα ταξικής εξουσίας, τα σύγχρονα καπιταλιστικά κράτη. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι μια σειρά από ΜΚΟ και άλλες τέτοιου τύπου οργανώσεις που χαρακτηρίζονται από διασυνδέσεις με ιμπεριαλιστικά κέντρα, συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις και τις εκδηλώσεις αυτές. Ετσι εξηγείται η στάση των εκπροσώπων της αστικής τάξης και μερίδας αστικών ΜΜΕ απέναντι στις κινητοποιήσεις των «αγανακτισμένων», την ίδια στιγμή που συκοφαντούσαν τις κινητοποιήσεις του ταξικά προσανατολισμένου συνδικαλιστικού κινήματος και ιδιαίτερα την απεργία ως όπλο της πάλης.

Εκείνοι που παρουσιάζονται -όσο παρουσιάζονται- ως οι κατ’ εξοχήν οργανωτές και εμψυχωτές αυτών των κινητοποιήσεων, δεν αποκλείουν και το ενδεχόμενο δημιουργίας κοινοβουλευτικού κόμματος «άμεσης δημοκρατίας», κάτι βέβαια που συνιστά αντίφαση εν τοις όροις (θα καταργηθούν τα κόμματα, μέσω της επικράτησης ενός άλλου κόμματος που θα είναι «αμεσοδημοκρατικό»!). Μετά από αυτούς, που αποτελούν τη μόνη σοβαρή πλευρά της υπόθεσης, ξεκινά το πραγματικό πανηγύρι. Περί άμεσης δημοκρατίας μιλάνε ακόμα και εθνικιστικά σκεπτόμενοι, ενώ υπάρχει και κείμενο όπου προβάλλεται ως υπόδειγμα (για σήμερα!) άμεσης δημοκρατίας η «κάθοδος των μυρίων» του Ξενοφώντα!

Μέσα σ’ αυτό το χάος προσπαθούν, όπως συμβαίνει συνήθως, να παρέμβουν κόμματα και ομάδες του οπορτουνιστικού χώρου (δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ κ.ά.). Κολακεύοντας ξεδιάντροπα την απολιτική συνείδηση πολλών από τους κινητοποιούμενους, διακρίνουν σε αυτό το «κίνημα» κάποια «άγουρα αμεσοδημοκρατικά χαρακτηριστικά» και «αντισυστημικές τάσεις» ή «διαθέσεις», τις οποίες προσπαθούν να μπολιάσουν με μια αντίστοιχη θολή «αριστερή» συνείδηση και πολιτικοποίηση πλήρως ενσωματωμένη στην πολιτική εξουσία της αστικής τάξης. Κρύβοντας λοιπόν την πολιτική τους ιδιότητα και τις θέσεις τους, κάνουν «ζύμωση» αναπαράγοντας πλευρές της αστικής σοσιαλδημοκρατικής γραμμής, προβάλλοντας αιτήματα όπως ο έλεγχος του χρέους (πόσο είναι νόμιμο και πόσο παράνομο, δηλαδή πόσο πρέπει να πληρώσει ο λαός!), η ανακλητότητα των βουλευτών (σε μια καπιταλιστική κοινωνία, με αντίστοιχη πολιτική οργάνωση!) και τα οικονομικά των κομμάτων, οι αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες σε επίπεδο γειτονιάς (δηλαδή, σε επίπεδο διαταξικό, όπου αναπόφευκτα κυριαρχούν σε τοπικό επίπεδο τα αστικά και τα μικροαστικά μορφωμένα εύπορα κοινωνικά στρώματα) κ.ο.κ. Γενικώς οι οπορτουνιστές, κολακεύοντας και στρογγυλεύοντας, προσαρμόζοντας τις θέσεις τους ανάλογα με την περίσταση, προσπαθούν να «καρπωθούν ό,τι μπορούν» από τη λαϊκή δυσαρέσκεια, βάζοντας εμπόδια στη ριζοσπαστικοποίησή της.

Από κοντά και διάφορες φερόμενες ως αναρχοαυτόνομες ομάδες βρίσκουν ένα πρόσκαιρο έδαφος για να αναπτύξουν τις ουτοπικές, μικροαστικές και ατομικιστικές κατά την ουσία θέσεις τους3, «εμπλουτίζοντας» κι αυτές το «κίνημα» και δίνοντας έτσι περισσότερο «ιδεολογικό βάθος» σε αυτό, υπηρετώντας κατά τον καλύτερο τρόπο τους μακροπρόθεσμους σκοπούς των οργανωτών και ιθυνόντων του και βοηθώντας στη διατήρηση της συγκάλυψης και παραλλαγής των τελευταίων.

Τι σημαίνει να διοικηθεί η κοινωνία «άμεσα»; Και γιατί τώρα -και για τόσους αιώνες ήδη- διοικείται έμμεσα, διαμεσολαβημένα; Επιστημονικά, η απάντηση έγκειται στην ιστορία της ανάπτυξης και των περιπετειών του καταμερισμού εργασίας στην κοινωνική παραγωγή. Η ανάπτυξη του καταμερισμού εργασίας, ως εσωτερική ανάγκη της παραγωγικής διαδικασίας, οδήγησε στο διαχωρισμό μεταξύ φυσικής και πνευματικής εργασίας, διευθυντικής και εκτελεστικής, ενώ ταυτόχρονα με τη διαμόρφωση υπερπροϊόντος στην παραγωγή οδήγησε στην ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, στην εμφάνιση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο και της ταξικής διαίρεσης (καθώς και της πολιτικής και του κράτους που τη συνοδεύουν) και την περαιτέρω εξέλιξή της μέχρι και σήμερα. Για να φτάσουμε λοιπόν στην άμεση διοίκηση της παραγωγής και των κοινωνικών υποθέσεων στο σύνολό τους θα πρέπει να αρθεί η ταξική διαίρεση, να αρθεί η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, να αρθεί ο καταμερισμός πνευματικής και φυσικής εργασίας. Μόνο τότε θα διοικήσει άμεσα την κοινωνία όλος ο λαός. Θα πρόκειται όμως για ένα «λαό» πολύ διαφορετικό από το σημερινό, θα πρόκειται για τους «ελεύθερα συνεταιρισμένους παραγωγούς» της κομμουνιστικής κοινωνίας. Σε αυτή την κοινωνία όμως δε θα φτάσει η ανθρωπότητα αυθόρμητα και μαγικά. Θα πρέπει πρώτα να ανατρέψει τη σημερινή κατάσταση πραγμάτων, δηλαδή τον καπιταλισμό, να οικοδομήσει την κομμουνιστική κοινωνία και η ανατροπή αυτή θα είναι πολιτική.

Υποκείμενο της επαναστατικής αυτής ανατροπής σήμερα είναι η τάξη εκείνη που εκφράζει την κοινωνικοποίηση της παραγωγής, η «τάξη - μη τάξη» των μισθωτών εργατών που, απελευθερώνοντας τον εαυτό της (με την καθοδήγηση της πολιτικής πρωτοπορίας, του κομμουνιστικού κόμματος), θα απελευθερώσει και όλη την ανθρωπότητα από την εκμετάλλευση. Η διοίκηση της παραγωγής και της κοινωνίας από αυτή την τάξη είναι που θα οδηγήσει ιστορικά στην άμεση διοίκηση της κοινωνίας από όλους. Και η διοίκηση της κοινωνίας από την εργατική τάξη δε θα συνιστά «δημοκρατία για όλες τις τάξεις», αλλά δικτατορία, όμως δικτατορία των πολλών πάνω στους λίγους. Η δημοκρατία ως σύστημα κανόνων, δηλαδή η αρχή της πλειοψηφίας, η ελεύθερη συζήτηση κτλ., θα αφορά το εσωτερικό της νικήτριας εργατικής τάξης και θα είναι η πιο πλήρης και ανοιχτή δημοκρατία που θα έχει υπάρξει ποτέ, αλλά κι αυτή θα απονεκρωθεί κάποτε και θα δώσει τη θέση της σε μια διαδικασία που δε θα είναι πια δημοκρατία γιατί δε θα είναι κράτος, δε θα είναι καν πολιτική εξουσία, αλλά από κοινού άμεση διαχείριση πραγμάτων από τους ελεύθερους παραγωγούς.

Τα παραπάνω συνιστούν τη μόνη πραγματική βάση για να κατανοηθεί η δυνατότητα και η ιστορική νομοτέλεια της άμεσης διοίκησης της κοινωνίας από όλα τα μέλη της. Προϋπόθεση της άμεσης καθολικής διοίκησης είναι η ύπαρξη μιας άμεσης κοινωνικοποιημένης παραγωγικής διαδικασίας που στοχεύει αποκλειστικά και άμεσα, κατευθείαν στην ικανοποίηση των αναγκών όλων των μελών της κοινωνίας, δίχως τη διαμεσολάβηση του κέρδους, δίχως τον ενδιάμεσο, το μεσολαβητή της παραγωγής, δηλαδή δίχως τον κεφαλαιοκράτη που είναι παράσιτο, άχρηστος για την κοινωνική παραγωγή. Ο τελευταίος όμως είναι ο κυρίαρχος στον κόσμο μας σήμερα, οπότε η «διαμεσολάβηση» του κέρδους ως σκοπού της παραγωγής είναι προϋπόθεση για να παραχθεί οτιδήποτε, για να υπάρχει ο ίδιος ο άνθρωπος. Και η διαμεσολάβηση που ονομάζεται «κεφάλαιο» συνοδεύεται αναγκαία από την πολιτική διαμεσολάβηση, από την πολιτική εξουσία και κυριαρχία της τάξης των κεφαλαιοκρατών. Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο η διεξαγωγή της ταξικής πάλης από την πλευρά της εργατικής τάξης προϋποθέτει την οργάνωση της δικιάς της ιδεολογικής και πολιτικής πρωτοπορίας, του κόμματός της, που χειραφετημένη από την αστική ιδεολογία και σε σύγκρουση με την εξουσία του κεφαλαίου εκφράζει τα γενικά καθολικά συμφέροντα της τάξης. Οσο υπάρχει το κεφάλαιο, αλλά και όσο θα υπάρχουν τάξεις, δεν μπορεί να υπάρξει κανενός είδους «άμεση» εξουσία και διεύθυνση της κοινωνίας. Οσο για τους εκμεταλλευόμενους και κυριαρχούμενους, καμιάς μορφής εξουσία, «άμεση» ή «έμμεση», δεν μπορεί να υπάρξει γι’ αυτούς σ’ αυτή την κοινωνία. Οι ισχυρισμοί περί του αντιθέτου δεν είναι τίποτε άλλο από πολύ παρωχημένα πια και γι’ αυτό φτηνά ιδεολογήματα, σκέτη απάτη.

Σε τι οδηγεί αντικειμενικά η λογική της «άμεσης δημοκρατίας τώρα», όπως αυτή ξεδιπλώνεται σήμερα στις θέσεις και αντιλήψεις που προαναφέρθηκαν; Οδηγεί στην ισχυροποίηση της καπιταλιστικής ταξικής δικτατορίας εν όψει των έντονων ταξικών συγκρούσεων που θα προκύψουν. Οδηγεί στον παραμερισμό των όποιων εμποδίων συνιστούσαν οι πολιτικές κατακτήσεις των εργαζομένων τα προηγούμενα χρόνια, στην υποβάθμιση και αναίρεση των όποιων δυνατοτήτων νόμιμης πολιτικής δράσης επιτρεπόταν στους εργαζόμενους. Οδηγεί σε πιο συγκεντρωτικά αστικά πολιτικά εργαλεία και σχήματα, σε πιο «άμεση» καταστολή των εργατικών αγώνων, σε πιο εύκολη και «άμεση» καρατόμηση των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων. Η συζήτηση περί «άμεσης δημοκρατίας» οδηγεί αντικειμενικά στην αλλαγή του πολιτικού συστήματος σύμφωνα με τις ανάγκες και τις βουλήσεις του κεφαλαίου, οδηγεί στο χτύπημα των οργανώσεων και του κινήματος της εργατικής τάξης, στο χτύπημα του κόμματός της. Τέλος, η φιλολογία περί «άμεσης δημοκρατίας» οδηγεί στο από καιρό συγκροτημένο αστικό μοντέλο πολιτικού και κομματικού συστήματος που προωθείται με το εύηχο όνομα «συμμετοχική δημοκρατία».

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου