Τετάρτη, 24 Ιουλίου 2013

Andrej Platonov-Η μητέρα πατρίδα του ηλεκτρισμού (1939) (πρώτο μέρος)

Andrej Platonov
Η μητέρα πατρίδα του ηλεκτρισμού (1939)

Ήταν το καυτό, ξηρό καλοκαίρι του 1921. Τα νιάτα μου περνούσαν. Το χειμώνα σπούδαζα στο Πολυτεχνείο, στον ηλεκτρικο-τεχνικό σταθμό. Το καλοκαίρι δούλευα στο μηχανοστάσιο του ηλεκτρικού σταθμού της πόλης. Η δουλειά με κούραζε πάρα πολύ, επειδή ο σταθμός δεν είχε εφεδρικό ρεύμα, και η μοναδική τουρμπογεννήτρια δούλευε χωρίς τελειωμό, νύχτα και μέρα, για πάνω από έναν χρόνο. Η μηχανή απαιτούσε τέτοια ακριβή, τρυφερή και προσεκτική φροντίδα, που όλη η ενέργεια της ζωής μου ξοδευόταν σ' αυτή. Τα απογεύματα προσπερνούσα τους νέους που έκαναν περίπατο στους καλοκαιρινούς δρόμους και πήγαινα σπίτι σαν μισοκοιμισμένος. Η μητέρα μου μού έδινε κάτι βραστές πατάτες και καθώς έτρωγα, έβγαζα το πανοφώρι της δουλειάς και τα παπούτσια μου, ώστε να μείνουν λίγα ρούχα πάνω μου μετά το βραδινό και να μπορώ να πέσω για ύπνο άμεσα.

Στα μέσα του καλοκαιριού, ένα Ιουλιάτικο απόγευμα, όταν είχα επιστρέψει σπίτι απ' τη δουλειά ως συνήθως και είχα πάει για ύπνο τόσο βαθύ και σκοτενό σαν όλο μου το εσωτερικό φως να είχε σβήσει για πάντα, με ξύπνησε η μητέρα μου.

Ο γραμματέας της Επαρχιακής Εκτελεστικής Επιτροπής, ο Ιβάν Μιρόνοβιτς Τσουνιάεφ, μού είχε στείλει ένα σημείωμα με τον νυχτοφύλακα, όπου μου ζητούσε να πάω στο διαμέρισμά του αμέσως. Ο Τσουνιάεφ ήταν κάποτε καρβουνιάρης στα τραίνα, είχε δουλέψει με τον πατέρα μου, κι έτσι με ήξερε.

Ως τα μεσάνυχτα είχα φτάσει στου Τσουνιάεφ. Τον κατέτρεχε η πάλη ενάντια στην καταστροφή, και όντας ανήσυχος εκ μέρους όλου του λαού, ήταν βαθιά ανήσυχος για την τρομερή ζέστη αυτού του ξηρού καλοκαιριού, όταν δεν είχε πέσει ούτε στάλα υγρασία απ' τον ουρανό και η φύση όλη μύριζε σκόνη και θάνατο, σαν να υπήρχε κάποιος πεινασμένος τάφος ορθάνοιχτος για το λαό. Εκείνη τη χρονιά, ακόμα και τα λουλούδια δεν είχαν μυρωδιά περισσότερη από όση είχαν τα μεταλικά ρινίσματα, και στα χωράφια είχαν φανεί βαθιά αυλάκια πάνω στο σώμα της γης, σαν τα κενά ανάμεσα στα οστά του θώρακα ενός λεπτού σκελετού.

"Πες μου, ξέρεις τι είναι ο ηλεκτρισμός;" με ρώτησε ο Τσουνιάεφ. "Είναι ουράνιο τόξο";

"Είναι κεραυνός", είπα.

"Α, κεραυνός!" αναφώνησε ο Τσουνιάεφ. "Αυτό είναι! Μια καταιγίδα και βροχή....Ωραία λοιπόν! Έχεις δίκαιο, αυτό που πραγματικά χρειαζόμαστε είναι ο κεραυνός, αλήθεια είναι...Έχουμε φτάσει σε τέτοια κατάσταση καταστροφής, αγαπητέ αδελφέ, που αυτό που χρειαζόμαστε είναι ο κεραυνός, ο κεραυνός και τίποτε άλλο. Αυτό θα έβαζε αληθινή φωτιά στα πράγματα! Ορίστε, διάβασε τι μου γράφει ο κόσμος."

Ο Τσουνιάεφ μου έδωσε ένα σημείωμα που ήταν στο γραφείο. Τα Σοβιέτ του χωριού Βερτσόφκα του είχαν γράψει το εξής:
ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟ ΤΣΟΥΝΙΑΕΦ ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΟΛΟ ΤΟ ΠΡΕΖΙΝΤΙΟΥΜ 
Σύντροφοι και πολίτες, μην σπαταλάτε ούτε ένα δάκρυ μέσα σ 'ένα κόσμο τόσο φτωχό και μίζερο. Η δύναμη της επιστήμης μας υψώνεται τώρα σαν πύργος. Η στοχαστική μας δύναμη σύντομα θα αφανίσει αυτή την Βαβυλώνα από σαύρες και ξηρασία. Δεν είμαστε αυτοί που έκαναν τον κόσμο του Θεού τόσο καθημαγμένο, αλλά εμείς θα τον φτιάξουμε σωστά. Και η ζωή θα είναι θεσπέσια και πανίσχυρη, με αυγά της κότας για κάθε φτωχό! Το μυαλό του κομμουνιστή δεν ξεκουράζεται ποτέ. Κανείς δεν μπορεί να σταματήσει το χέρι του. Εφαρμόζει τη σωστή διάγνωση και την πίεση της επιστήμης πάνω στη γη μας. Οι καρδιές μας είναι πολεμοχαρείς, τεράστιες, κι έτσι μην κλαίτε, εσείς που είστε φτωχοί στην κοιλιά, αυτό το θανατικό θα περάσει γρήγορα και θα τρώμε όλοι πίττες με μαρμελάδα. Μπορούμε να ακούσουμε τον ρυθμό της μηχανής, το ηλεκτρικό φως φαίνεται τώρα, αλλά χρειαζόμαστε βοήθεια για να κάνουμε τα πράγματα καλύτερα στο χωριό Βερτσόφκα, διότι τη μηχανή μας την είχαν οι Λευκοί [Λευκή Φρουρά], ήρθε στον κόσμο ως φορέας ξένης παρέμβασης, και η φύση της αυτή την κάνει να διστάζει να μας βοηθήσει. Αλλά η μοιραία μου καρδιά δεν θλίβεται, το δάκρυ μου καίει μέσα στο μυαλό μου και σκέφτεται μόνο το οικουμενικό αύριο. 
Εκ μέρους του Γενικού Γραμματέα του Σοβιέτ (έχει φύγει για μια μικρή περίοδο αντεπίθεσης ενάντια σε όλα τα κλεφτο-παράσιτα και δεν θα επιστρέψει σπίτι του μέχρι τη νίκη!), ο γραμματέας Στεπάν Ζαριόνοφ.
Ο γραμματέας Ζαριόνοφ ήταν προφανώς ποιητής, αλλά εγώ και ο Τσουνιάεφ ήμασταν πρακτικοί άνθρωποι. Και μέσα από την ποίηση και τον ενθουσιασμό του γραμματέα μπορούσαμε να διακρίνουμε την αλήθεια και την πραγματικότητα της Βερτσόφκα, ενός μακρινού χωριού που δεν γνωρίζαμε. Είδαμε ένα φως στο βαθύ σκοτάδι ενός πάμφτωχου και έρημου τόπου -- το φως του ανθρώπου πάνω σε μια γη που είχε πεθάνει από ασφυξία. Είδαμε τα καλώδια να κρέμονται πάνω σε παλιούς φράχτες. Και η ελπίδα μας για τον μελλοντικό κόσμο του κομμουνισμού, μια ελπίδα θεμελιώδης για μας στην δύσκολη ύπαρξη που ζούσαμε μέρα με τη μέρα, μια ελπίδα που αυτή και μόνο μας έκανε ανθρώπους -- η ελπίδα αυτή γινόταν ηλεκτρισμός, ακόμα κι αν το μόνο φως που είχε ανάψει ως τώρα ήταν σε κάποιες μακρινές καλύβες φτιαγμένες από άχυρο.

"Να πας να τους βοηθήσεις", είπε ο Τσουνιάεφ. "Αρκετά μελέτησες και έφαγες το ψωμί μας. Θα τα κανονίσω εγώ με τον ηλεκτρικό σταθμό στην πόλη, θα σ' αφήσουν να φύγεις..."

Την άλλη μέρα το πρωί ξεκίνησα για το χωριό Βερτσόφκα. Η μητέρα μου έβρασε λίγες πατάτες και έβαλε λίγο αλάτι και λίγο ψωμί σ΄ένα σάκκο, και πήρα το δρόμο νότια των γραμμών για τα καρότσια και περπάτησα τρεις μέρες, γιατί χάρτη δεν είχα και όπως φάνηκε υπήρχαν τρεις Βερτσόφκα -- η Άνω, η Παλιά, και η Όχι και πολύ φτωχή. Αλλά ο γραμματέας σύντροφος Ζαριόνοφ σκέφτηκε, βέβαια, ότι η δική του Βερτσόφκα ήταν η μόνη Βερτσόφκα και ότι ήταν διάσημη σ' όλο τον κόσμο σαν την Μόσχα. Κι έτσι δεν έδωσε δεύτερο όνομα στο χωριό του, το οποίο τελικά αποκαλύφθηκε ότι ήταν το γνωστό ως Όχι και πολύ φτωχή Βερτσόφκα, για να ξεχωρίζει από τις άλλες Βερτσόφκα.

5 σχόλια:

  1. ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ:

    Χρειάζομαι ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΣ αντίγραφο του δοκιμίου του Hermann Broch "James Joyce and the Present Age", που κυκλοφόρησε σε αγγλική μετάφραση στον τόμο δοκιμίων του Broch Zeit and Zeitgeist, επιμ. John Hargraves, New York: Counterpoint, 2002. 65-95.

    Αν κάποιος μπορεί να βοηθήσει ας επικοινωνήσει με σχόλιο ή στο email του ιστολογίου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Geist and Zeitgeist, απολογούμαι. http://books.google.com.cy/books/about/Geist_and_Zeitgeist.html?id=HibSK9inwscC&redir_esc=y

      Διαγραφή
  2. Μήπως κάποιος έχει το documentary "Ο εξηλεκτρισμός της Ρωσσίας";

    α

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Όποτε μπορέσεις ανέβασε και τα υπόλοιπα κομμάτια. Ευχαριστώ εκ των προτέρων.

    Ijon Tichy

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΑΦΙΣΑΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

    Γράφει:

    СОВЕТЫ И ЭЛЕКТРОФИКАЦИЯ ЕСТЬ ОСНОВА НОВОГО МИРА

    και θα πει:

    ΤΑ ΣΟΒΙΕΤ ΚΑΙ Ο ΕΞΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ Η ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή