Κυριακή, 30 Ιουνίου 2013

Για την μεταστροφή στον σοσιαλισμό και τα ζητήματα που θέτει για την σοσιαλιστική κοινωνία

Οι δύο μορφές της αποστασίας

Το ζήτημα της "ταξικής αποστασίας" τίθεται, στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, στη βάση της αποστασίας τμημάτων της εργατικής τάξης και του εργατικού κινήματος από το εγχείρημα της εργατικής ταξικής χειραφέτησης στην υπεράσπιση, έμμεση ή άμεση, του status quo της αστικής εξουσίας. Αναμφίβολα, ο λόγος για αυτό είναι ότι οι περιπτώσεις αυτές είναι σαφώς συχνότερες από την αντίστροφη εκείνη πορεία που διαγράφουν οι λίγοι μικροαστοί οι οποίοι προσχωρούν στο εργατικό κίνημα σε συνθήκες καπιταλιστικής κυριαρχίας. Ο λόγος δε για την ανισομετρία αυτή συχνότητας είναι καταθλιπτικά προφανής: για τον αποστάτη από το εργατικό κίνημα υπάρχουν εξ ορισμού περισσότερες δυνατότητες υλικής ανταμοιβής από ό,τι για όποιον αποστατεί από την αστική τάξη. Τον τελευταίο τον περιμένουν, όσο διατηρείται στην εξουσία η τάξη αυτή, μόνο δυσχέρειες και εμπόδια, αν όχι κακουχίες, διώξεις και μαρτύρια. 

Ο μαρξισμός είναι μια υλιστική θεώρηση των κοινωνικών σχέσεων. Ο υλισμός του όμως δεν είναι χυδαίος και μηχανιστικός. Και για τον λόγο αυτό, δεν είναι μια θεωρία ανίκανη να αντιληφθεί και να εξηγήσει το φαινόμενο της σπανιότερης μεν αλλά συχνά μεγάλης ιστορικής σημασίας αποστασίας από την αστική τάξη. 


Ο μηχανισμός της μικροαστικής μεταστροφής

Σε ό,τι αφορά την εργατική ταξική συνείδηση, η ηθική είναι ένα ζήτημα αναλυτικά δευτερογενές: η εργατική ηθική είναι γνήσια ηθική στον βαθμό που προκύπτει από την εργατική ταξική συνείδηση. Είναι το ίδιο το ενσυνείδητο περιεχόμενο της εργατικής ταξικής συνείδησης που "ανέρχεται" στην σφαίρα της ηθικής, για τους λόγους που εξέθεσε ο Μαρξ στον πρόλογο της Κριτικής στη φιλοσοφία του δικαίου: η εργατική τάξη είναι το οικουμενικό ιστορικό και πολιτικό υποκείμενο γιατί αποτελείται από ανθρώπους που έχουν δια της βίας αποκλειστεί από τη σφαίρα του ιδίου συμφέροντος. Δεν μπορεί να χειραφετηθεί ως τάξη, κατά συνέπεια, χωρίς να χειραφετήσει την κοινωνία συνολικά. Η ανιδιοτέλειά της επιβάλλεται δομικά, αντικειμενικά, και δεν είναι ζήτημα ατομικών προσωπικοτήτων. Και η αποστασία απ' αυτή είναι μόνο η εγκατάλειψη, πάντα σε ατομικό επίπεδο, αυτής της ανιδιοτέλειας με σκοπό το ίδιον όφελος. Η αποστασία αυτή γίνεται εφικτή γιατί οι εργάτες δεν είναι "καλύτεροι άνθρωποι" ως άτομα -- με την αστική δηλαδή έννοια της ηθικής. Είναι ηθικά υποκείμενα ως τάξη, στον βαθμό που αποτελούν μέλη μιας τάξης που συνειδητοποιεί πως είναι αδύνατο για την ίδια να υπηρετήσει το συμφέρον της χειραφέτησής της χωρίς να θυσιάσει το συμφέρον της υλικής αποζημίωσης των μελών της ως ατόμων. Η καθαρότερη έκφραση της ταξικής φύσης της εργατικής ηθικής είναι η ηθική νομιμοποίηση της βίας κατά απεργοσπαστών: ο απεργοσπάστης είναι η εκδήλωση της προδοσίας του δυνάμει οικουμενικού και αναγκαστικά συλλογικού χαρακτήρα του εργατικού συμφέροντος από το επιμέρους και ατομικό συμφέρον.

Σε ό,τι όμως αφορά τις περιπτώσεις της αποστασίας από την αστική τάξη, η ηθική αποτελεί αναγκαστικά η ίδια τον πρωτογενή μηχανισμό ταξικής συνείδησης. Έχουμε δηλαδή να κάνουμε με περιπτώσεις όπου μια ηθική αντίληψη του δικαίου προκαλεί αντιφάσεις στις σχέσεις ενός ατόμου (πάντα και αναγκαστικά ενός ατόμου) με την τάξη στην οποία αντικειμενικά ανήκει. 

Η ηθική αυτή αντίληψη του δικαίου ωθεί το άτομο σε κάτι που μοιάζει ανεξήγητο από μια μηχανιστικά υλιστική σκοπιά: να διακινδυνεύσει τις όποιες ανέσεις και εξασφαλίσεις του παρέχει το ταξικό σύστημα στο όνομα μιας αφηρημένης ιδέας. Ο εργάτης που αναλαμβάνει το ίδιο ρίσκο, το κάνει πάντα στο όνομα της πρωταρχικότητας της τάξης απέναντι στο ατομικό του συμφέρον· αλλά για τον μικροαστό, αυτός ο μηχανισμός είναι εξ ορισμού μη διαθέσιμος. Ο μικροαστός που μεταστρέφεται είναι αδύνατο να θεωρήσει πως ενεργεί εν ονόματι του ταξικού του συμφέροντος, γιατί αυτό είναι το συμφέρον της τάξης από την οποία αποστατεί.

Αναγκαστικά λοιπόν, η μικροαστική μεταστροφή στον σοσιαλισμό εκκινεί από την εξύψωση μιας αφηρημένα οικουμενικής αντίληψης του δικαίου σε αδιαπράγματευτη αρχή πρακτικής δράσης και συνεπειών. Όταν, για να αναφέρουμε ένα μόνο παράδειγμα, ο καταξιωμένος φιλόλογος Δημήτριος Γληνός προσχωρεί στο Κομμουνιστικό Κόμμα σε προχωρημένη ηλικία και στην στιγμή ακριβώς του μεγαλύτερου κινδύνου για τους σοσιαλιστές, επιδεικνύει έμπρακτα την δύναμη και το μεγαλείο αυτής της αφηρημένα ακόμα οικουμενικής αντίληψης του δικαίου.

Όμως την ίδια στιγμή η αποστασία από την αστική τάξη είναι αναγκαστικά συμπόρευση με την εργατική, όχι απόφαση συνέχισης της ατομικής ύπαρξης σε κάποιο αταξικό κενό.

Και ως εκ τούτου, προϋποθέτει ένα απόλυτα κρίσιμο σημείο και στοιχείο: το σημείο εκείνο στο οποίο αναδύεται η συνειδητοποίηση της ανεπάρκειας της ηθικής, που όπως είπαμε, είναι, στην περίπτωση των μικροαστών, το γεννεσιουργό αίτιο της αποστασίας από την αρχή του ατομικού συμφέροντος. 

Και εξηγούμαι: Ένας μικροαστός δεν μπορεί ποτέ να δείξει συμπάθεια στον σοσιαλισμό χωρίς να εκκινήσει από μια αφηρημένα οικουμενική αντίληψη του δικαίου. Αλλά ένας μικροαστός δεν μπορεί ποτέ να γίνει σοσιαλιστής αναλαμβάνοντας όλες τις συνέπειες τούτης της απόφασης (όπως δηλαδή έκανε ο Γληνός· ο Μαρξ· ο Λένιν· ο Τσε) χωρίς να περάσει μέσα από την συνειδητοποίηση της ανεπάρκειας, του ανεδαφικού και έωλου χαρακτήρα αυτής της αντίληψης. Δεν μπορεί ποτέ να γίνει σοσιαλιστής, με άλλα λόγια, παρεκτός κι αν είναι έτοιμος να δεχτεί πως αυτό που τον έθεσε πολιτικά σε κίνηση δεν έχει καμία αντικειμενική υπόσταση, πως είναι ένα φάντασμα της σκέψης του, το οποίο μπορεί να μεταμορφωθεί σε αντικειμενικό κίνητρο μόνο όταν ο ίδιος αποδεχτεί πως η "ηθική" του δεν έχει καμία αντικειμενική υπόσταση ή αξία έξω από την υπηρέτηση της ηθικής της εργατικής τάξης. 

Η ολοκληρωμένη λοιπόν μεταστροφή του μικροαστού στον σοσιαλισμό είναι ταυτόχρονα --και αναγκαστικά-- υπέρβαση της αστικής αντίληψης της ηθικής και όχι "ηθική υπέρβαση". Ή αλλιώς, μια διαδικασία που εκκινεί από την αστικο-προοδευτικά εννοούμενη ηθική υπέρβαση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί παρά μόνο μέσα από την υπέρβαση της ηθικής, νοούμενης ως ατομικής διάστασης του βίου, ξέχωρης από την ταξική πάλη. Ο μόνος τρόπος που έχει ο μετεστραμμένος μικροαστός να φανεί πιστός στο φάντασμα της δικαιοσύνης που τον ωθεί στην πράξη είναι να δεχτεί την ενσάρκωση του φαντάσματος αυτού σε ταξική δικαιοσύνη. Με εγελιανούς όρους, να αντέξει το πέρασμα από την αφηρημένη στην συγκεκριμένη οικουμενικότητα.


Το επώδυνο πέρασμα από την αφηρημένη στη συγκεκριμένη οικουμενικότητα

Αλλά γιατί να το "αντέξει"; Όχι απλά γιατί το πέρασμα αυτό, σε ό,τι τον αφορά ως υποκείμενο του συμφέροντος (αστικό υποκείμενο, δηλαδή), θα έχει οδυνηρές πρακτικές συνέπειες στην προεπαναστατική ή και αντεπαναστατική φάση· αλλά και γιατί θα πρέπει, κάθε φορά που αντιλαμβάνεται τον συγκεκριμένο χαρακτήρα του συμφέροντος που πλέον υπηρετεί και τις συνεπαγωγές του χαρακτήρα αυτού, να αντιστέκεται στη φωνή του αφηρημένου (και για αυτό, υπολειμματικά αστικού) οικουμενισμού από την οποία παροτρύνθηκε αρχικά.

Ακούγεται αφηρημένο, αλλά δεν είναι. Δεν υπάρχει τίποτε πιο εύκολο για τον μικροαστό που αποφάσισε την έμπρακτη συμπόρευση με το εργατικό κίνημα να βρει αυτή η εκείνη την πρακτική του "κατώτερη" σε σχέση με το φάντασμα του αφηρημένου δικαίου που τον ενέπνευσε αρχικά: τη βία κατά των απεργοσπαστών για παράδειγμα, απέναντι στην οποία είναι βέβαιο ότι ο μικροαστός θα αισθανθεί μια ενστικτώδη δυσφορία· την ανάγκη καταστολής της αστικής τάξης· τους συμβιβασμούς με τον εχθρό όταν διακυβεύεται η επιβίωση του εργατικού κράτους. Όλα αυτά θα βασανίσουν τον μικροαστό, θα ξαναφέρουν με άλλη μορφή την εμπόλεμη κατάσταση μέσα στη συνείδησή του, θα τον αναγκάσουν να αντιμετωπίσει τεράστια διλήμματα: η εκκίνηση από το αφηρημένα οικουμενικό δεν ακυρώνεται ολοκληρωτικά μέσα από το πέρασμα στο συγκεκριμένο οικουμενικό, αλλά επιβιώνει --λιγότερο ή περισσότερο έντονα-- με τη μορφή της βιασύνης για τον μετασχηματισμό του συγκεκριμένα οικουμενικού (του υπαρκτού σοσιαλισμού) σε απόλυτα οικουμενικό (σε κομμουνισμό). Ο μετεστραμμένος μικροαστός συχνά βιάζεται το σοσιαλιστικό κράτος να υπερισχύσει παντού και απογοητεύεται όταν αυτό δεν πραγματοποιείται· θέλει να δει κάθε μορφή αδικίας και καταπίεσης να εξαφανίζεται σε ελάχιστο χρόνο· απαιτεί υπερβάσεις στα πάντα· και συνεπώς απογοητεύεται συχνά εύκολα, και, το χειρότερο για την εργατική τάξη, με μια αίσθηση πως έχει εξαπατηθεί προσωπικά στις προσδοκίες του.


Το πρόβλημα της μικροαστικής μεταστροφής από τη σκοπιά της σοσιαλιστικής οικοδόμησης

Η ιστορία του εργατικού κινήματος είναι γεμάτη λαμπρά παραδείγματα εξαιρετικά ταλαντούχων, ενεργητικών και αλτρουϊστικών μικροαστών. Είναι όμως εξίσου γεμάτη από παραδείγματα εγκατάλειψης του αγώνα ή και ευθείας αποστασίας όταν τα πράγματα δεν κυλήσουν όπως οι ίδιοι τα οραματίζονται και τα ονειρεύονται. Οι διαστάσεις αυτές των πραγμάτων αποτελούν ακανθώδη ζητήματα στην ιστορία του υπαρκτού σοσιαλισμού -- και εξαιρετικά δυσεπίλυτα, μιας και θα ήταν παράλογο να υποτεθεί εξ αρχής ότι κάθε δυσαρέσκεια με την πρακτική εφαρμογή του σοσιαλισμού οφείλεται στις μικροαστικές παραξενιές των δυσαρεστημένων. Στην πραγματικότητα, ο υπαρκτός σοσιαλισμός φέρνει στο προσκήνιο μια αδήριτη αντίθεση που στην καπιταλιστική κοινωνία δεν έχει χώρο να εκφραστεί: την αντίθεση ανάμεσα στην αντίληψη του ίδιου του σοσιαλισμού με όρους (εν μέρει, έστω) ατομικής (δηλαδή αστικής) ηθικής και με όρους αναγκαιοτήτων του συλλογικού συμφέροντος. Η αντίθεση αυτή δεν είναι επιφανειακή ή ψευδεπίγραφη: το συλλογικό συμφέρον έχει πολιτικούς μεσολαβητές και εκφραστές, και δεν υπάρχει εκ προοιμίου εγγύηση ότι όλοι οι εκφραστές του συλλογικού συμφέροντος είναι απαλλαγμένοι από την επιδίωξη ατομικών συμφερόντων. Συνεπώς, δεν υπάρχει επίσης καμία εγγύηση ότι οι φωνές διαμαρτυρίας που προέρχονται (και) από μετεστραμμένους μικροαστούς που αγωνίστηκαν για τον σοσιαλισμό στερούνται βάσης ή νομιμότητας από τη σκοπιά του συλλογικού συμφέροντος, ότι δηλαδή είναι απλές εκδηλώσεις ατομισμού. Από την άλλη, ακόμα και οι πιο ηθικά γνήσιες και πεπεισμένες φωνές διαμαρτυρίας μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε μέσα υπονόμευσης του συλλογικού συμφέροντος, να δημιουργήσουν ανασφάλεια, να πυροδοτήσουν την καταστολή "δικαίων και αδίκων", κλπ.

Υπάρχει λύση στο πρόβλημα -- σε ένα πρόβλημα που στην καλύτερη περίπτωση θα είναι πολύ οξύτερο από ό,τι ήταν για την επαναστατική Ρωσία, όπου η μικροαστική τάξη ήταν πολύ μικρότερη σε μέγεθος από ό,τι στις σύγχρονες κοινωνίες; Θεωρητικά και μόνο, υπάρχει (αυτό δεν σημαίνει ότι είναι εύκολη ή γρήγορα εφαρμόσιμη, ανεξάρτητα από άλλους υλικούς, πολιτικούς και στρατιωτικούς παράγοντες): η αντίθεση δεν μπορεί να επιλυθεί από το κομμάτι αυτό της μετεστραμμένης μικροαστικής τάξης που έχει στηρίξει την σοσιαλιστική κοινωνία αλλά νιώθει εύκολα αμφιβολίες και απογοητεύσεις· η αντίθεση μπορεί να επιλυθεί μόνο με την ταχεία άνοδο της εργατικής τάξης σε ένα επίπεδο σκέψης που να αφαιρεί ουσιαστικά από τους μικροαστούς --δίχως βία, φυσικά, αλλά οργανικά και αυθόρμητα-- το "προνόμιο" της πρόσβασης στην ηθική οικουμενικότητα. Αυτό στην πράξη σημαίνει αναγκαιότητα οικοδόμησης σοσιαλιστικού πολιτισμού, τέτοιου ώστε να αναπληρώνονται οι θυσίες στο όνομα της συγκεκριμένης οικουμενικότητας από άλματα σε ό,τι αφορά την συνολική δυνατότητα της κοινωνίας να ζήσει ηθικά, δηλαδή ελαχιστοποιώντας την αναγκαιότητα της καταστολής και αυξάνοντας το στοιχείο της ηδονής του ατόμου ως μέλους της σοσιαλιστικής κοινωνίας. 


Η αναγκαιότητα της σοσιαλιστικής απόλαυσης

Με αυτό εννοούμε πάρα πολύ απλά, πως η επιτάχυνση του περάσματος από την ανάγκη στην ελευθερία είναι αναγκαία προϋπόθεση της διαθετικής επένδυσης του ανθρώπου στον σοσιαλισμό: η θυσία είναι κάτι για το οποίο οι άνθρωποι είναι ικανοί, όχι όμως στόχος της ζωής κανενός. Ο στόχος της ζωής είναι και παραμένει η ευχαρίστηση, η άντληση ηδονής·  ο στόχος αυτός είναι βέβαια ολιστικός, όχι στενά και χυδαία σαρκικός: η αλληλεγγύη και η βοήθεια προς τον άλλο, η ελεύθερη αγάπη, η σύνδεση με την φύση, η δημιουργικότητα χωρίς περιορισμούς είναι στοιχεία αυτής της ηδονής.

Είναι λοιπόν απαραίτητο για μια σοσιαλιστική κοινωνία να είναι σε θέση να αντλήσει ηδονή από τον εαυτό της, από την ύπαρξή της, με άμεσο και καταφατικό τρόπο (και όχι απλώς αρνητικά, με όρους "διαφύλαξης απ' τον εχθρό"). Γι αυτό όμως δεν αρκούν, όπως δυστυχώς είδαμε στην πράξη, τα "επιτεύγματα του σοσιαλισμού" όσο αυτά ερμηνεύονται με όρους ικανοποίησης υλικών και τεχνικής φύσης αναγκών· η ανθρώπινη φύση εύκολα ξεχνά πόσος κόπος και θυσίες χρειάζεται για να ικανοποιηθούν οι λεγόμενες απλές υλικές ανάγκες. Είναι αναγκαίο λοιπόν να υπάρχει μια όλο και πιο γενικευμένη αίσθηση απόλαυσης στην σοσιαλιστική κοινωνία. Μόνο που είναι επίσης τρομακτικά δύσκολο, εφόσον η "απόλαυση" έχει σε όλη την ανθρώπινη ιστορία (και με πραγματικές επιπτώσεις για τα διαθέσιμα ανθρώπινα συναισθήματα) ταυτιστεί με την ύλη, τα υλικά αγαθά, κι έτσι και την συσσώρευση, τον ανταγωνισμό για περισσότερα αγαθά, την κτητικότητα, κλπ. Έτσι, αυτό το οποίο ονομάζουμε "εργατικό πολιτισμό" δεν μπορεί να είναι παρά μια διαφορετική οργάνωση της απόλαυσης, μια σοσιαλιστική και παιδαγωγικά αντικαπιταλιστική άρθρωση του αρχαίου --και ανεκπλήρωτου-- αιτήματος του ευ ζην.


Επίλογος

Με άλλα λόγια, το πρόβλημα της αστάθειας των μετεστραμμένων μικροαστών συμμάχων του εργατικού κινήματος σε συνθήκες οικοδόμησης του σοσιαλισμού είναι ένα πρόβλημα του οποίου η επίλυση περνά μέσα από την ουσιαστική πραγματοποίηση του σοσιαλισμού· όσο μεγαλύτερα είναι τα ποιοτικά άλματα στον μετασχηματισμό της κοινωνίας, τόσο μικρότερη θα είναι η αστάθεια που θα εκπροσωπεί ο μικροαστικός παράγοντας· όσο πιο αργά μετασχηματίζεται η κοινωνία στο πλήρες της εύρος και βάθος (όχι μόνο οικονομικά δηλαδή, αλλά ανθρωπολογικά, ψυχολογικά, πολιτιστικά), τόσο θα αυξάνονται οι φωνές δυσαρέσκειας και αμφισβήτησης, ακόμα κι απ' αυτούς που στήριξαν έμπρακτα το εγχείρημα, και ίσως πρώτα και κύρια απ' αυτούς.

Με αυτή την έννοια, οι μετεστραμμένοι μικροαστοί με πρωτοπόρο ρόλο στο εργατικό κίνημα είναι, σε ό,τι αφορά την στάση τους και την δυνατότητά τους να αμφισβητήσουν την οικουμενικότητα της εργατικής ηθικής, μέτρα της βιωσιμότητας του σοσιαλιστικού εγχειρήματος -- ιδιαίτερα, όπως είπαμε ήδη, σήμερα, που αποτελούν ένα σημαντικότατο κομμάτι του πληθυσμού. Η αφηρημένη αντίληψη του οικουμενικού που κουβαλούν τα εκλεκτότερα και πιο προοδευτικά μέλη της μικροαστικής τάξης δεν είναι άχρηστη για το πέρασμα από την συγκεκριμένη οικουμενικότητα του σοσιαλισμού στην ανώτερη, κομμουνιστική κοινωνία, όσο κι αν είναι ταυτόχρονα και επικίνδυνη για το πέρασμα αυτό, και δυνητικά πολύ επιζήμια για το σοσιαλιστικό εγχείρημα σε περιόδους όπου βάλλεται έξωθεν ή υποσκάπτεται συστηματικά εκ των ένδον. Η σοσιαλιστική κοινωνία παραμένει μια κοινωνία αντιφάσεων, και η μορφή της επίλυσής τους παραμένει κρίσιμης σημασίας για τη βιωσιμότητα και το μέλλον της. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε, όσο κι αν τα σημερινά προβλήματα μας επιβάλλουν να σκεφτόμαστε για πολύ πιο φαινομενικά "πρωτόγονα" --αλλά στην πράξη πόσο δυσεπίλυτα!-- προβλήματα.

47 σχόλια:

  1. έχοντας μεγαλώσει ως μικροαστή, μπορώ να πω ότι αναγνωρίζω στον εαυτό μου όσα περιγράφεις.
    και μπορώ να πω πως είναι εντυπωσιακό να βλέπει κανείς τον εαυτό του να γίνεται αντικείμενο θεωρητικής επεξεργασίας.

    πίκατσου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Το αντικείμενο παρατήρησης για τον μετεστραμμένο μικροαστό πάνω στο οποίο στηρίχτηκε το κείμενο είναι --πώς αλλιώς;-- ο εαυτός μου...

      Διαγραφή
    2. ναι, πώς αλλιώς.

      πίκατσου

      Διαγραφή
    3. Θα μπορουσε καποιος να πει πως αυτα δεν ισχυουν μονο για τους μικροαστους, αλλα και για οσους δεν συμμετεχουν στο βιομηχανικο προελεταριατο, μισοπρολεταριοι, δουλειες γραφειου, υπαλληλοι υπηρεσιων κοκ.

      Παρ'οτι οι παραπανω δεν ειναι μικροαστοι, ρεπουν προς αυτην την μικροαστικη συνειδηση (του αφηρημενου "δικαιου" και οικουμενικοτητας) ακριβως λογω της θεσης τους στην παραγωγη.

      Με αφορμη αυτο που ειπε η πικατσου, νομιζω ο καθενας που δεν εχει μπει στην παραγωγη απο μικρη ηλικια ή δεν εχει μεγαλωσει σε ακραιες συνθηκες φτωχιας μεσα σε εργατικη οικογενια, μπορει να το δει και στον εαυτο του.

      Ο προερχομενος απο μια μετριου εισοδηματος οικογενια που ηταν μαθητης, μετα φοιτητης που εχει ψιλοδουλεψει σε χαλαρες δουλειες γραφειου ή ψευτοδουλειες, σιγουρα δεν μπορει να εχει συνειδηση και ηθικη ιδια με τον χειρονακτα βιομηχανικο εργατη.

      Διαγραφή
    4. τρολομπολ, σορρυ ξεχασα να το γραψω

      Διαγραφή
    5. Ανώνυμος3 Ιουλίου 2013 - 9:21 π.μ.:
      Βάση ποιας ακριβώς ανάλυσης, η εργατική τάξη αποτελειται αποκλειστικά απο το βιομηχανικό προλεταριάτο, και όλοι οι υπόλοιποι (πωλήτριες, οικοδόμοι, καθαρίστριες, γκαρσόνια, εργάτες γης, κλπ κλπ) είναι μικροαστοί-μισοπρολετάριοι;

      Διαγραφή
    6. @ανώνυμος - ως προς την τελευταία του παράγραφο:
      Αυτός που δεν έχει παγιωθεί στην αγορά εργασίας ("ψιλοδουλεύει σε χαλαρες δουλειες γραφειου ή ψευτοδουλειες") έτσι κι αλλιώς δεν έχει παγιωθεί σε κάποια τάξη. Η αναμονή στην πόρτα εισόδου της αγοράς εργασίας (διά των σπουδών, της ανεργίας) είναι και αναμονή στην πόρτα εισόδου των τάξεων.
      Συνεπώς σε αυτόν δεν υπάρχει καμιά συνείδηση και ηθική σχετιζόμενη με τάξη (παρά μόνο εξ αντανακλάσεως - της τάξης οικογένειας ή των προσδοκιών του) - πόσω μάλλον του χειρώνακτα βιομηχανικού εργάτη, που έναν τέτοιον μπορεί να μην έχει καν συναντήσει ποτέ στη ζωή του, άσχετο που μετά από μερικά χρόνια ανεργίας μπορεί και να παρακαλάει να γίνει ένας τέτοιος.

      πίκατσου

      Διαγραφή
    7. @TRASH , παρεμπιπτόντως:
      πριν κάποιους μήνες είχαμε κάνει μια κουβέντα πάνω στο αν οι έμμισθοι δικηγόροι είναι εργάτες :D (νομίζω εσύ είχες αντιδράσει πιο έντονα απ'όλους), αλλά δεν είχαμε καταλήξει κάπου γιατί το θρεντ έκλεισε λόγω τρολ.

      Πρόσφατα διάβασα στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο τα εξής:
      "Η αστική τάξη αφαίρεσε το φωτοστέφανο απ'όλα τα, ως τα τότε, αξιοσέβαστα επαγγέλματα που τα αντίκρυζαν με θρησκευτική ευλάβεια. Τον γιατρό, τον νομικό, τον παππά, τον ποιητή, τον άνθρωπο της επιστήμης, τους μετέτρεψε σε μισθωτούς εργάτες της".
      Στο γερμανικό κείμενο χρησιμοποιείται η λέξη "Lohnarbeiter".

      Δεν ισχυρίζομαι πως όλοι αυτοί ανήκουν υπό προϋποθέσεις στην εργατική τάξη, επειδή χαρακτηρίζονται στο κείμενο ως "μισθωτοί εργάτες". Το πιθανότερο είναι η σωστή μετάφραση εδώ να είναι "μισθωτος εργαζόμενος", ή "(μισθωτός) υπάλληλος". Απλώς θέλω να δείξω με αυτό ότι, πάντως, κομμάτι όσων ασκούν πνευματική εργασία υφίστανται μια εκμετάλλευση τόσο έντονη ώστε φτάνει να προσιδιάζει προς την εκμετάλλευση που υφίσταται η εργατική τάξη - από άποψη έντασης.

      Αλλά ξαναπαραθέτω το ερώτημα που είχε προκύψει και τότε: τί διακρίνει τον εργάτη από τον μη-εργάτη εργαζόμενο; η συμμετοχή στην παραγωγή; ή η χειρωνακτική έναντι της πνευματικής εργασίας; μάλλον αυτό το τελευταίο, ε; και αν είναι τόσο απλό, γιατί είχαμε μπερδευτεί τόσο τότε; (όχι μόνο εγώ, απ'όσο θυμάμαι)
      Υπάρχει κάποιο κείμενο που μπορεί να με διαφωτίσει πάνω στο θέμα; και στο ζήτημα της αντίφασης χειρωνακτικής-πνευματικής εργασίας κατά τον Μαρξ;

      πίκατσου

      Διαγραφή
    8. TRASH: Κλειστό λόγω διακοπών
      http://fadomduck2.blogspot.gr/2013/07/blog-post_3.html

      Διαγραφή
  2. Από τον επίλογο:
    «Η αφηρημένη αντίληψη του οικουμενικού που κουβαλούν τα εκλεκτότερα και πιο προοδευτικά μέλη της μικροαστικής τάξης δεν είναι άχρηστη για το πέρασμα από την συγκεκριμένη οικουμενικότητα του σοσιαλισμού στην ανώτερη, κομμουνιστική κοινωνία, όσο κι αν είναι ταυτόχρονα και επικίνδυνη για το πέρασμα αυτό, και δυνητικά πολύ επιζήμια για το σοσιαλιστικό εγχείρημα σε περιόδους όπου βάλλεται έξωθεν ή υποσκάπτεται συστηματικά εκ των ένδον.»

    Έτσι όπως το θέτεις είναι σα να λες «Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας» και μπερδευόμαστε τι θες να πεις τελικά για τα εκλεκτότερα(?) μέλη της μικροαστικής τάξης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. "μπερδευόμαστε τι θες να πεις τελικά για τα εκλεκτότερα(?) μέλη της μικροαστικής τάξης."

    Κακώς μπερδεύεστε;-)

    Αν ρίξετε μια ματιά στην αρχαία ελληνική δημοκρατία, που ήταν ασήμαντη από άποψη εύρους πληθυσμού που αφορούσε σε σχέση με αυτό για το οποίο μιλούμε, θα δείτε ότι ήταν διαρκώς εκτεθειμένη στον φόβο του εαυτού της και της αυτοαναίρεσής της από αυτή ή την άλλη πλευρά.

    Αυτόματη αίρεση των αντιφάσεων με την είσοδο στον σοσιαλισμό δεν υπάρχει. Οι αντιφάσεις σημαίνουν αστάθεια και κινδύνους. Δεν καταργούνται οι νόμοι της διαλεκτικής. Και οι μετεστραμμένοι μικροαστοί είναι φορείς κινδύνων όσο και δυνατοτήτων για τον σοσιαλισμό. Το δύσκολο είναι να δείξεις γιατί είναι φορείς δυνατοτήτων. Είναι πολύ ευκολότερο να δείξεις γιατί είναι φορείς κινδύνων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Αν απ' τους εκλεκτότερους έχεις τόσους κινδύνους, τότε από τους κανονικούς μικροαστούς δεν έχεις καμιά ελπίδα να γίνουν "άνθρωποι"?

    Με το εκλεκτός εννοείς συνειδητοποιημένος?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τώρα κατάλαβα καλύτερα τι σε μπέρδεψε.

      Υπάρχουν δύο είδη μικροαστών που δεν θα είναι ανειρήνευτα εχθρικοί προς τη σοσιαλιστική κοινωνία. Εγώ αναφέρομαι μόνο στο πρώτο, και μικρότερο σε μέγεθος. Σε αυτούς που μεταστρέφονται στον σοσιαλισμό ΠΡΙΝ την εγκαθίδρυση σοσιαλιστικού κράτους και ενισχύουν το εργατικό κίνημα ήδη σε εκείνη τη φάση. Τέτοιοι άνθρωποι κάνουν αγώνες και έχουν απαιτήσεις. Σε αυτούς τους αγώνες και τις απαιτήσεις αναφέρομαι.

      Υπάρχει μια δεύτερη ομάδα μικροαστών, σαφώς πιο μεγάλη, που απλώς θα προσαρμοστούν παθητικά στα όποια πολιτικά δεδομένα. Δεν είναι έντονα πολιτικοποιημένοι και δεν θα πολιτικοποιηθούν ούτε στον σοσιαλισμό. Με αυτή τη δεύτερη ομάδα δεν ασχολούμαι καθόλου στο κείμενο.

      Ούτε και με τρίτη βέβαια, αυτών που είναι ήδη και θα παραμείνουν ασυμφιλίωτα εχθρικοί στον σοσιαλισμό.

      Διαγραφή
    2. Κατανοητό τώρα.
      Αν και αυτό που λες για τη δεύτερη κατηγορία μικροαστών που δεν είναι πολιτικοποιημένη και ούτε θα πολιτικοποιηθεί ακούγεται αρκετά προβληματικό, με την έννοια ότι αν σου χαρίζεται κάτι και δεν συμμετέχεις στην δημιουργία του, δεν το εκτιμάς.

      Πολύ ενδιαφέρον και το κομμάτι "Η αναγκαιότητα της σοσιαλιστικής απόλαυσης".

      Διαγραφή
    3. Αλλίμονο, όπως οι συζητήσεις περί δημοσκοπήσεων στην Ελλάδα αγνοούν συστηματικά το τεράστιο συγκριτικά κομμάτι που, αφού αποκολλήθηκε από τα παραδοσιακά κόμματα, δεν ψηφίζει τίποτα, έτσι και η κατάρρευση της ΕΣΣΔ αποκάλυψε ότι το κύριο ίσως θέμα ήταν ο αιφνιδιασμός ενός πληθυσμού που δεν θεώρησε την υπεράσπιση του σοσιαλισμού δική του υπόθεση. Ο ρεαλισμός απαιτεί την συμφιλίωση με την ιδέα ότι ένα τμήμα του πληθυσμού (όσο μικρότερο τόσο καλύτερα βέβαια) θα έχει ελάχιστο ενδιαφέρον για την πολιτική ακόμα και στον πιο ενεργητικό και ζωντανό σοσιαλισμό.

      Διαγραφή
  5. Θα μπορούσαν τα μικρομεσαία στρώματα, αν τους είχε μείνει λίγη αξιοπρέπεια, να παραμείνουν πιστοί στο εργατικό-κομμουνιστικό κίνημα, αν αυτή η "ηθική επιταγή" που λες βασιζόταν σε έναν ορθολογικό-συγκεκριμένο (όχι αφηρημένο) πυρήνα/βάση, για την αποκάλυψη του οποίου φρόντισε η ιστορική επιστήμη και η κριτική της πολιτικής οικονομίας. Τέτοια ηθική επιταγή δεν υπάρχει στις μέρες μας για τους περισσότερους από δαύτους και γιαυτό μας έχουν ταράξει ήδη από τα σχολικά έδρανα για την έλλειψη παιδείας και αξιών κλπ. Τι είναι όλη αυτή η φλυαρία περί έλλειψης αξιών στην σημερινή εποχή, αν όχι η (μεταμοντέρνα?) αυτοκριτική της μεσαίας τάξης, με την οποία η τελευταία προσπαθεί να καλύψει το γεγονός ότι έχει κακιώσει?

    JKL

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Είμαστε η πρώτη εντός μείζονος καπιταλιστικής κρίσης γενιά δυτικών κοινωνιών μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Νομίζω πως οι συνέπειες αυτής της κατάρρευσης ψυχικά, στην διάθεση των ανθρώπων να πιστέψουν σε κάτι, στο πόσο εύκολη ή δύσκολη θεωρούν μια συνολική αλλαγή του τρόπου ζωής, είναι πολύ μεγάλες. Η κατάρρευση απο-κινητοποίησε, ώθησε στον συμβιβασμό και την απο-πολιτικοποίηση μεγάλες μάζες πληθυσμού. Ο καταιγισμός προπαγάνδας από τότε ολοκλήρωσε μια εργασία ιδεολογικής παράλυσης. Ο προοδευτικός μικροαστός είναι κατά συνέπεια πολύ σπανιότερος σήμερα, και αυτό είναι μια τεράστια δυσκολία.

      Το πόσο δυσκολότερη είναι ίσως η μεταστροφή αυτή σήμερα (δεν το ξέρω, δεν ξέρω πώς να το μετρήσω) δεν αλλάζει κάτι σε ό,τι αφορά τον μηχανισμό της, τις συνεπαγωγές της, κλπ. Η ίδια διαδικασία προαπαιτείται και σήμερα, με τις ίδιες προεκτάσεις. Η ύπαρξη της ΕΣΣΔ, και ιδιαίτερα ο νικηφόρος αγώνας κατά του φασισμού έφεραν πάρα πολλούς μικροαστούς στους κομμουνιστικούς κόλπους. Σήμερα, το πράγμα κυλάει με το σταγονόμετρο. Αλλά δεν γνωρίζουμε για πόσο, ούτε ξέρουμε ποιες θα είναι οι παγκόσμιες συνθήκες στα επόμενα δέκα χρόνια και πόση πίεση θα ασκήσουν στις ανθρώπινες συνειδήσεις.

      Κάποια στιγμή, θα πρέπει να γράψω αναλυτικότερα για τους λόγους για τους οποίους θεωρώ την παρούσα κρίση του καπιταλισμού σχεδόν αδύνατο να ξεπεραστεί. Είναι μια βασική διάσταση του γιατί θεωρώ επιτακτικό να μπουν κάτω από τώρα ζητήματα που φαίνονται να αφορούν ένα πολύ απομακρυσμένο μέλλον.

      Διαγραφή
    2. * Ας προσμετρηθεί σ' αυτή την εκτίμηση περί σχεδόν αδύνατου της υπερκέρασης της κρίσης μια εκτίμηση για το πολύ ριψοκίνδυνο στάτους ενός Τρίτου Παγκόσμιου Πολέμου από την αστική/μονοπωλιακή σκοπιά. Οι μαζικές καταστροφές ζωών δεν είναι πρόβλημα--αντίθετα, είναι μέρος της "τελικής λύσης" στην οικονομική κρίση. Μια ραγδαία μείωση του πληθυσμού θα βοηθούσε τα μάλα στην κάθετη επίλυση του προβλήματος της υπερσυσσώρευσης χωρίς να ανατρέπεται ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής.

      Το πρόβλημα από την αστική σκοπιά είναι ότι τα διαθέσιμα όπλα δεν μπορούν να εγγυηθούν απλώς καταστροφή ανθρώπινων ζωών και υποδομών (και άρα σταθερού κεφαλαίου), γιατί εμπεριέχουν περιβαλλοντικές συνέπειες για πολλές γενιές ή και για πάντα ως οπλικές δυνατότητες. Και το πόσο μακριά θα χρειαστεί να πάνε οι οπλικές δυνατότητες σε έναν τέτοιο πόλεμο είναι κάτι που κανείς δεν αισθάνεται ότι μπορεί να ελέγξει εκ των προτέρων. Η εν ψυχρώ πολέμω εγκαθιδρυθείσα "ισορροπία τρόμου" παραμένει ενεργή ως αντικίνητρο για παγκόσμιας κλίμακας "ολικούς πολέμους" (Total Wars).

      Διαγραφή
    3. Φιλοσοφικά μιλώντας, σ' αυτό νομίζω ότι μπορεί να εντοπιστεί και η μία ουσιώδης διαφοροποίηση του καπιταλισμού από τον φασισμό: με την μορφή που πήρε ιδιαίτερα στον Ναζισμό, ο φασισμός είναι "λατρεία του θανάτου" και καταλήγει σε ένα όργιο εξόντωσης. Ο καπιταλισμός όμως είναι παράσιτο και χρειάζεται τη ζωή, τους ζωντανούς οργανισμούς. Γι αυτό και ο φασισμός "παραπήγε μακριά" για αυτόν από ένα σημείο και μετά, όταν στράφηκε και ενάντια στις καπιταλιστικές χώρες της Δύσης. Ο φασισμός θέλει να εξαλείψει σώματα· ο καπιταλισμός θέλει να υπάρχουν αρκετά ζωντανά σώματα ώστε να παρασιτεί. Στα στρατόπεδα συγκέντρωσης που ενσωμάτωσαν καταναγκαστική εργοστασιακή εργασία, αυτή η αντίθεση δεν πρόλαβε να εκδηλωθεί πλήρως: οι εργάτες πέθαιναν ή δολοφονούνταν γρηγορότερα από ό,τι αναπαράγονταν και αυτό για τον καπιταλισμό δεν είναι και η καλύτερη δυνατή λύση, ανεξάρτητα από βραχυπρόθεσμα ωφέλη. Ο καπιταλισμός διατηρεί μια Μαλθουσιανή λογική σύμφωνα με την οποία η κεφαλαιοκρατική επέκταση χρειάζεται δυνατότητα ΡΥΘΜΙΣΗΣ του πληθυσμού ανάλογα με τις κεφαλαιοκρατικές ανάγκες και όχι εξάλειψής του.

      Φυσικά, υπάρχει και η λύση νέου τύπου αποικιών εργασίας όπου οι εργάτες θα αναπαράγονται με γρηγορότερους ρυθμούς. Αλλά κι αυτό προϋποθέτει να αποφευχθεί το τελεσίδικο Ολοκαύτωμα του πλανήτη που είναι σαφής δυνατότητα των υφιστάμενων οπλικών συστημάτων.

      Διαγραφή
    4. "Κάποια στιγμή, θα πρέπει να γράψω αναλυτικότερα για τους λόγους για τους οποίους θεωρώ την παρούσα κρίση του καπιταλισμού σχεδόν αδύνατο να ξεπεραστεί. Είναι μια βασική διάσταση του γιατί θεωρώ επιτακτικό να μπουν κάτω από τώρα ζητήματα που φαίνονται να αφορούν ένα πολύ απομακρυσμένο μέλλον."

      Συμφωνώ μέχρι κεραίας φίλε Αντώνη και με έχει απασχολήσει και εμένα το ζήτημα .Επειδή όμως καταλαβαίνω ότι η δική σου απόπειρα ερμηνείας του μεγέθους και της υφής της κρίσης θα εδράζεται σε θεωρητική ανάλυση "out of my league",περιμένω με ανυπομονησί.
      Σταμάτα ότι κάνεις και ξεκίνα να γράφεις!Θέλω να το έχεις ποστάρει μέχρι το βράδυ.(Just kiddin')


      Το κείμενο σου ήταν ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ,επιπέδου ΚΟΜΕΠ!
      Χρήστος Γ.

      Διαγραφή
  6. 1)Παιδια μην μπερδευεστε,ο Αντωνης αναφερεται στον μικροαστο διανοουμνενο,και συγκεκριμενα σε αυτον που εχει ταχθει στο πλευρο του προλεταριατου προεπανασατικα,οχι στην μικροαστικη ταξη γενικα.Αν καταλαβα καλα ο προβληματισμος ξεκιναει απο το ιστορικο παραδειγμα της ΕΣΣΔ,οπου η αφροκρεμα της διανοησης ενταχθηκε στις γραμμες των μπολσεβικων,δεχομενη ολες τις συνεπειες της πολιτικης της δρασης,χωρις να εχει ουτε προσδοκιες για υλικα ωφελη,ουτε καποιο συλλογικο ταξικο συμφερον-επομενως ποια ηταν τα κινητρα της?Ενα πολυ σημαντικο μερος των διανοουμενων αυτων αντιταχθηκαν στην σοβιετικη εξουσια οταν αυτη αρχισε να αποκρυσtαλλωνεται με μια ορισμενη μορφη.

    Περα απο τα κονωνικα/ταξικα,ψυχολογικα,ηθικα αιτια της αμφιταλαντευσης ,που αναλυει εδω ο Αντωνης,η μικροαστικη διανοηση στη ΕΣΣΔ ειχε ορισμενες ιδιομορφιες τις οποιες καλο ειναι να μην τις ξεχναμε.

    Προλεκαλτ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. 2)Σε μια χωρα οπως η Ρωσια,με τις τεραστιες αντιφασεις της,με το μεγαλυτερο μερος του πληθυσμου να ζει σε συνθηκες μεσαιωνα(μουζικοι),με τις προκαπιταλιστικες μορφες οικονομιας(δουλοπαροικια)να υπαρχουν πλαι στις αναπτυσσομενες καπιταλιστικες,με τους φεουδαρχικους θεσμους να εξακολουθουν να κυριαρχουν στη διοικηση του κρατους(τσαρος,προεστοι,ευγενεις),η διανοηση προερχοταν σχεδον αποκλειστικα απο την αριστοκρατια.Οι ποιητες,οι συγγραφεις,οι καλλιτεχνες,οι φιλοσοφοι,οι δασκαλοι,οι ακαδημαικοι,οι επιστημονες,ειχαν στη πλειονοτητα τους αριστοκρατικη καταγωγη(και οχι μονο οι διανοουμενοι-η κρατικη διοικηση και ο στρατος ειχαν επισης αριστοκρατικη διαρθρωση).Στην φεουδαρχικη,ακομα,Ρωσια ,η διανοηση ειχε μια ορισμενη προνομιακη θεση και κυρος στην κοινωνια λογω της σημασιας που απεδιδε η αριστοκρατια στην μορφωση και στη καλλιεργεια γενικα.Με την καταργηση της δουλοπαροικιας το 1864,οι ευγενεις ξεπεφτουν στην κατασταση του μικροαστου,του υπαλληλου στις ιδιωτικες επιχειρησεις που ειαν ηδη αρχισει να γιγαντωνονται,η ακομα και του λουμπεν προλεταριου(εχουν πολυ μεγαλο ενδιαφερον οι περιγραφες του Ντοστογιεφσκι χαρακτηρων που πρωτα ηταν αξιωματικοι του στρατου,και στη συνεχεια ξεπεσαν στην κατασταση του φτωχοδιαβολακου,του μικροαπατεωνα,του ζητιανου).Αυτη η πτωση της αριστοκρατιας συμπαρασυρει φυσικα και τη διανοηση,που αποτελουσε τμημα της.Ετσι λοιπον η διανοηση χανει την εξασφαλισμενη θεση και το κυρος της,ξεπεφτει στην κατασταση του μικρογραφια,του μικροαστου,που αναγκαζεται να πουλησει τα προιοντα της πνευματικης εργασιας της σε καπατσους εμπορους.Παρα την κοινωνικη αντροπη που συντελεστηκε,οσοι ειχαν αριστοκρατικη καταγωγη εξακολουθουσαν να αποτελουν τη ν διανοηση στη Ρωσια,οντες μικροαστοι πια-και αυτο εξακολουθουσε μεχρι και τις παραμονες της επαναστασης.Και αυτο ηταν φυσιολογικο να συμβαινει,γιατι σε μια χωρα με τεραστιο αναλφαβητισμο,η διανοηση δεν θα μπορουσε να προερχεται ουτε απο τους αγροτες,ουτε απο το προλεταριατο(που οι συνθηκες εργασιας και ζωης δεν του επετρεπαν να αποκτησει ουτε καν τη βασικη μορφωση).Οι διανοουμενοι λοιπον ηταν αυτοι που μεχρι και πριν λιγα χρονια οι προγονοι τους ηταν αριστοκρατες,και που χασαν τη θεση τους λογω της ανελιξης των αστων.

    Υπο αυτη την εννοια,ηταν φυσιολογικο για αυτους να νοσταλγουν τις κοινωνικες συνθηκες οπου η πνευατικη εργασια δεν γινοταν εμπορευμα στην αγορα,η αξια της δεν καθοριζοταν απο τις μεταπτωσεις της προσφορας και της ζητησης,η επιβιωση τους δεν εξαρτιοταν απο τις τυφλες μεταβολες της τυχης,δεν ηταν αναγκασμενοι να ερχονται καθε τοσο αντιμετωποι με την απειλη της λιμοκτονιας.

    Η επιστροφη στο ιδανικο παρελθον ομως ηταν ουτοπια.Η αστικοποιηση της Ρωσιας προχωρουσε γοργα,με τους καπιταλιστες να συσσωρευουν ολοενα πλουτη και τους μικροαστους διανοουμενους να στριμωχνονται ολο και περισσοτερο.Σε αυτες της συνθηκες,οι πιο πρωτοποροι απ αυτους, μπορεσαν να συνειδητοποιησουν οτι επρεπε να συνδεσουν την τυχη τους με την τυχη του προλεταριατου.Αντιληφθηκαν τον ιστορικο ρολο του προλεταριατου,ως λυτρωτη ολων των κταπιεζομενων ταξεων,δεχτηκαν την επιδραση του μαρξισμου,καταπιαστηκαν με την διαδοση του στις εργατικες μαζες,επιδοθηκαν στην πρακτικη δουλεια για την πολιτικη διαπαιδαγωγηση της εργατικης ταξης,εγιναν συνειδητοι κομμουνιστες.

    Προλεκαλτ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. 3)Το αφηρημενο οικουμενικο τους οραμα ηταν κατα τη γνωμη το συγκεκριμενο οραμα της αποκαταστασης της κοινωνικης τους θεσης.Στις σημερινες συνθηκες ομως ο διανουμενος ειναι κι αυτος μισθωτος,και παρολο που δεν ειναι προλεταριος, δεν τον χωριζει αβυσσος απο την εργατικη ταξη(υπο την προυποθεση φυσικα οτι δεν ανηκει στην εργατικη αριστοκρατια).Οι δυσκολιες του συγχρονου διανοουμενου να υπερπηδησει τους οποιους ταξικους φραγμους,βρισκονται μεσα στο ιδιο του το κεφαλι,στη διαβρωμενη/διεφθαρμενη του συνειδηση απο την αστικη ιδεολογια,στο οτι αποδεχεται να ειναι ο κολαουζος των αστων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σωστές οι παρατηρήσεις, απλώς να διευκρινίσω ότι δεν περιορίζονται στην προεπαναστατική Ρωσία. Ανέφερα το παράδειγμα του Γληνού. Στην αντίσταση και τον εμφύλιο (ΕΑΜ, ΔΣΕ) οι εκπαιδευτικοί παίζουν σημαντικό ρόλο. Και φυσικά ανέφερα τα παραδείγματα Μαρξ, Λένιν, Τσε (και Φιντέλ). Στην πραγματικότητα οι μεγάλοι ιστορικοί ηγέτες του εργ. κινήματος προέρχονται συχνά από την μικροαστική τάξη, τις τάξεις των εκπαιδευτικών, των επαγγελματιών γραφείου (γιατροί, δικηγόροι), κλπ. Για αυτό λέω ότι αν και μειονότητα σε ό,τι αφορά το σύνολο των μικροαστών, είναι συχνά σπουδαίου ιστορικού βάρους. Στο σύνολο όμως αυτού του τμήματος των μικροαστών το κομμάτι που μένει αταλάντευτο στην αφοσίωσή του στην εργατική τάξη είναι πραγματικά πολύ μικρό.

      Διαγραφή
    2. το ξερω,απλως εψαχνα αφορμη να γραψω κατι για την διανοηση της προεπαναστατικης Ρωσιας,γιατι το θεμα με απασχολει πολυ καιρο τωρα. :)

      Σε οτι αφορα το δευτερο,δηλ του ρολου που εχει παιξει η μικροαστικη διανοηση στο κομμουνιστικο κινημα,χρηζει μελετης γιατι εχει πολυ ενδιαφερουσες πλευρες.Παντως ειναι φανερο οτι μιλαμε οντως για μια μικρη μειοψηφια των στρωματων αυτων που τασσεται στο πλευρο των εργατων μεχρι το τελος.Η εξηγηση που δινω εγω ειναι ψυχολογικη περισσοτερο,πιστευω δηλ οτι εχει να κανει με το γεγονος οτι ορισμενοι απο αυτους εχουν αρκετα ευρυ πνευμα για να χωρεσουν στα αστικα καλουπια.

      Προλεκαλτ

      Διαγραφή
    3. Ας επιστρέψουμε στην πεζή πραγματικότητα της καθ ημάς αριστεράς.

      Μαυροειδής, σήμερα: "Το ΚΚΕ δεν είναι καθόλου απομονωτικό στη στάση του. Αντίθετα, διαμορφώνει, ένα αντίστροφο ''ενιαίο μέτωπο'', με κατά περίπτωση συμμάχους ή δυνάμεις με σύμπτωση στάσης, που έχει σαν αποτέλεσμα να διατηρείται η κατάσταση πραγμάτων. Παγιώνονται οι γενικοί συσχετισμοί στο εργατικό κίνημα, ενώ το ίδιο αυτό το ΚΚΕ, ακροβολισμένο σε ένα ακίνητο και νεκρό αριστερό άκρο καμώνεται πως είναι ''καθαρό''. Στην πράξη, ξεδιάντροπα, παραδίνεται η πρωτοβουλία των κινήσεων, σε αυτούς που τους αξίζει μόνο η χλεύη, εν προκειμένω στις συνδικαλιστικές δυνάμεις της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ, δηλαδή στους εκπροσώπους της κυβέρνησης!"
      http://aristeroblog.gr/node/1781

      Διαγραφή
    4. Γι αυτο του λατρευω,γι αυτο τους αγαπαω τοσο πολυ!Παιρνω πισω αυτο που εγραψα πιο πριν οτι ειναι και καλα κολαουζοι των αστων.

      Προλεκαλτ

      Διαγραφή
    5. "Ανάλυση" υψηλού επιπέδου αλα Λαζόπουλος. Ο "νέος" παλιός ΣΥΡΙΖΑ, με τζούρες αυριανισμού και διάφορα περί "αριστερού ψάλτη της δεξιάς" και άλλα ωραία. Ποντάρουν στην άγνοια του κόσμου που δε ξέρει τις πομπές τους, παλιότερες και πρόσφατες,δυστυχώς.

      Διαγραφή
  9. Αντώνη το κείμενό σου είναι εξαιρετικό.
    Είσαι από τις λίγες εξωκομματικές πένες που θεωρώ ότι παράγουν νέα θεωρία σήμερα.
    Μια μόνο παρατήρηση, το κείμενό σου αυτό ενώ περιγράφει άριστα με θεωρητικούς υλιστικούς όρους την προβληματική που αναπτύσσεις και ενώ παράλληλα για να φτάσεις σε αυτό το επίπεδο ανάλυσης πρέπει να έχεις- και έχεις- εμπαιδωμένη την ιστορικοϋλιστική προσέγγιση, εντούτοις θεωρώ ότι από το κείμενο σαν κείμενο λείπουν οι άμεσες ιστορικοϋλιστικές παραπομπές, οι οποίες θα το έκαναν πιο κατανοητό σε ευρύτερο κοινό.

    Από ανθρώπους που διδάσκουν τη μαρξιστική θεωρία, έχω ακούσει ότι σε βαθμό δυσκολίας οι εργάτες βρίσκουν πιο κατανοητό τον ιστορικό υλισμό, αρκετά πιο δυσνόητο τον διαλεκτικό υλισμό και τη φιλοσοφία και ακόμα πιο ζόρικη την πολιτική οικονομία και ότι πάντα το παράδειγμα τους βοηθούσε στο να περάσουν αυτά που δίδασκαν.

    Όπου το κάνεις το κείμενο γίνεται πολύ πιο στρωτό (πχ Γληνός) και κατανοητό.
    Εμένα πάντως με συνεπήρε.

    Τέλος νομίζω ότι αυτή σου η θεωρητική ανάλυση βρήκε ενστικτώδικη πρακτική εφαρμογή στην ΕΣΣΔ στα ζητήματα πολιτισμού. Αν βρω χρόνο αύριο θα επανέλθω να αναπτύξω αυτή μου τη σκέψη.


    Ernest Everhard.




    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Εξαιρετικό! Δεν προχωρας, κάνεις άλματα. Και μερικοί ακόμα μαζι σου που ζουν βίους παράλληλους.
    Εύη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Άλλη μια πολύ καλή ανάλυση Αντώνη. Ευχαριστούμε!

    Χωρίς να αμφισβητώ τα συμπεράσματα σου να παρατηρήσω κάποια πράγματα. Θεώρησε το ως διευκρίνιση των θέσεων σου εκ μέρους μου, στον βαθμό που θεωρώ ότι ίσως δημιουργούνται κάποιες παρεξηγήσεις.

    Με τον τρόπο που θέτεις την λύση του προβλήματος, φαίνεται να αναγνωρίζεις έναν ΟΡΓΑΝΙΚΟ ρόλο στο κομμουνιστικό κίνημα στους αποστάτες μικροαστούς. Δεν αμφισβητώ τον σημαντικό ρόλο τους, που και ιστορικά επιβεβαιώνεται, αλλά ίσως είναι προβληματικό να τους αναγνωριστεί ρόλος σε τέτοιον βαθμό αναβαθμισμένος, που να καταλήγει στο ότι η εργατική τάξη τους «χρειάζεται». Λες για παράδειγμα ότι η λύση είναι η εξής: «η αντίθεση μπορεί να επιλυθεί μόνο με την ταχεία άνοδο της εργατικής τάξης σε ένα επίπεδο σκέψης που να αφαιρεί ουσιαστικά από τους μικροαστούς --δίχως βία, φυσικά, αλλά οργανικά και αυθόρμητα-- το "προνόμιο" της πρόσβασης στην ηθική οικουμενικότητα.». Από την μία καταλαβαίνω απόλυτα αυτό που λες και συμφωνώ απόλυτα ότι οι εργάτες πρέπει να καταστήσουν κατά κάποιον τρόπο «περιττούς» τους μικροαστούς αυτούς. Από την άλλη δημιουργείται τουλάχιστον η εντύπωση ωσάν να έπρεπε, προκειμένου να λύσουμε το πρόβλημα των μικροαστών, οι εργάτες να τους προσεγγίσουν. Δεν λέω ότι αυτό θες να πεις, αλλά η εντύπωση δημιουργείται. Για ποιον άλλο λόγο δηλαδή η εργατική τάξη να προσεγγίσει την «ηθική οικουμενικότητα»;
    Φυσικά και δεν έχω να αντιτείνω κάτι σε πρακτικό επίπεδο, αλλά σε θεωρητικό επίπεδο ίσως πρέπει να βρούμε μια πιο υλιστική προσέγγιση. Όχι φυσικά κάποιον υλικό αυτοματισμό που να οδηγεί τους εργάτες σε αυτό το επίπεδο, αλλά ωστόσο να αναζητήσουμε τον τρόπο στην υλική βάση της εργατικής τάξης και όχι στο μικροαστικό στοιχείο, που είναι κατά κάποιο τρόπο εξωγενές. Εντέλει πρόκειται για την ωρίμαση της εργατικής τάξης και της ταξικής της συνείδησης.
    (Συνέχεια...)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. (Συνέχεια)
    Επίσης χωρίς να διαφωνώ πραγματικά με το ακόλουθο:

    «όσο μεγαλύτερα είναι τα ποιοτικά άλματα στον μετασχηματισμό της κοινωνίας, τόσο μικρότερη θα είναι η αστάθεια που θα εκπροσωπεί ο μικροαστικός παράγοντας• όσο πιο αργά μετασχηματίζεται η κοινωνία στο πλήρες της εύρος και βάθος (όχι μόνο οικονομικά δηλαδή, αλλά ανθρωπολογικά, ψυχολογικά, πολιτιστικά), τόσο θα αυξάνονται οι φωνές δυσαρέσκειας και αμφισβήτησης, ακόμα κι απ' αυτούς που στήριξαν έμπρακτα το εγχείρημα, και ίσως πρώτα και κύρια απ' αυτούς.»

    που μας οδηγεί αυτό; Στο σημείο δηλαδή οι εργάτες – ή και η Ιστορία (για να το πω λίγο πιο ιδεαλιστικά) – να πρέπει να ακολουθούν τους ρυθμούς που επιβάλει ο αφηρημένος ουτοπισμός των μικροαστών; Είμαι σίγουρος ότι δεν θες να καταλήξεις εκεί και μάλλον θέτεις το ζήτημα πιο πολύ ως προβληματισμό. Οι μικροαστοί βρίσκονται πάντα εκτεθειμένοι στον οπορτουνισμό, δεξιό και αριστερό. Σε αυτήν την περίπτωση το πρόβλημα εντοπίζεται στον αριστερισμό τους, ο οποίος απαιτεί ταχύ και άμεσο πέρασμα στον σοσιαλισμό στην ολότητα του. Και γνωρίζουμε πόσο καταστροφική ήταν αυτή τους η στάση (ο Λοσούρντο το έδειξε πολύ καλά μεταξύ άλλων στο βιβλίο του για τον Στάλιν).

    Εγώ θα έλεγα ότι οι εν λόγω μικροαστοί δεν θα πάψουν να βρίσκονται σε μια εν δυνάμει αντιφατική κατάσταση. Αυτό το πρόβλημα δεν λύνεται με κάποιο γενικό τρόπο, γιατί είναι κατά κύριο λόγο πρόβλημα των ίδιων των μικροαστών και της θέσης τους μέσα στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Στον βαθμό που γίνεται πρόβλημα για το εργατικό κίνημα και την σοσιαλιστική οικοδόμηση (και αυτό είναι εξάλλου το πρόβλημα που θέτεις) νομίζω απλά ότι η οργανωμένη εργατική τάξη πρέπει να παραμείνει αμείλικτη στις ταλαντεύσεις των μικροαστών συμμάχων της. Ο τρόπος οργάνωσης μπορεί να λύσει ή να ελαχιστοποιήσει πολλά προβλήματα. Γι’ αυτόν τον λόγο είναι άκρως σημαντικός ο προβληματισμός γύρω από την μορφή οργάνωσης. Και σε επίπεδο κόμματος και βάσης το οργανωτικό στοιχείο πρέπει να μπορεί ανά πάσα στιγμή να μπορεί να βάζει τους μικροαστούς «στην θέση τους». Το πρότυπο του κομμουνιστικού κόμματος συνίσταται στην ελαχιστοποίηση των συνεπειών της όποιας ατομικής ηθικής των μελών του. Αν το Κόμμα και η γενικότερη οργάνωση λειτουργεί σωστά οι μικροαστοί αυτοί και δεν θα μπορούν να κάνουν το ίδιο κακό και θα αξιοποιηθούν κατά το μέγιστο.
    Ξέρω ότι είναι πολύ πιο κοινότυπο αυτό που λέω εγώ και λιγότερο φιλοσοφικό από την δική σου ανάλυση, η οποία κινείται σε άλλο επίπεδο. Είναι απλά σημαντικό να τονίζουμε ότι πολλά προβλήματα που μας φαίνονται στην θεωρία άλυτα, λύνονται ή καλύτερα αντιμετωπίζονται πολύ πιο αποτελεσματικά στην πράξη. Και δεν μιλάω για τυχάρπαστο ακτιβισμό ή πρακτικισμό, αλλά για τις συγκεκριμένες μορφές οργάνωσης της εργατικής τάξης. Αν προβληματιστούμε και θεωρητικά γύρω από αυτές θα βρούμε την πραγματική λύση των αντιφάσεων.

    Πολύ καλή βρίσκω την προσέγγιση σου για την «σοσιαλιστική απόλαυση». Ενδιαφέρον θα ήταν αν αυτά τα ζητήματα τα βλέπαμε και μέσα από το πρίσμα της «συνήθειας» που αναφέρει ο Λένιν στο «Κράτος και Επανάσταση», που αναφέρεις και στο άρθρο σου στο τελευταίο “PRAXIS”, σε συνδυασμό ίσως με την έννοια της Sittlichkeit στον Χέγκελ. Νομίζω ότι αυτά μπορούν να συντελέσουν στην διασάφηση των «ηθικών» όρων της σοσιαλιστικής οικοδόμησης.

    Συγγνώμη για το μακροσκελές σχόλιο. Η ανάλυσή σου στάθηκε απλά αφορμή για πολλές σκέψεις. Μην αισθανθείς υποχρεωμένος να απαντήσεις...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Ένα από τα πρώτα μέτρα του εργατικού κράτους είναι η απαγόρευση της μίσθωσης ξένης εργασίας.Η αρχική ταξική σύγκρουση που έθεσε σε κίνηση τον κοινωνικόοικονομικό μετασχηματισμό,έχει φτάσει στο τέλος της με την ήττα της αστικής τάξης,που υφίσταται πλέον μόνο ως εξωτερική απειλή για το σοσιαλιστικό κράτος.Η εργατική ταξική συνείδηση της πρώτης γενιάς μετά την σοσιαλιστική επανάσταση πιθανότατα να είναι αρκετή για να κρατήσει την ταξική συνοχή και εγρήγορση απέναντι στον ταξικό εχθρό,αλλά με την πάροδο του χρόνου αυτή η υλιστική αντίδραση της εργατικής τάξης θα φθίνει και θα πρέπει να αντικαθίσταται από ιδεολογική επάρκεια που αναγκαστικά η επίτευξη αυτού του στόχου θα πέφτει στους ώμους του πρωτοπόρου τμήματος της εργατικής τάξης.Εάν τελείωνε το ζήτημα εκεί ουσιαστικά η εργατική τάξη θα έχανε τον χαρακτήρα της στο εσωτερικό του σοσιαλιστικού κράτους και η αντίσταση σε εξωτερικές απειλές θα εμφανιζόταν σαν κάποιου είδους πατριωτισμός και όχι σαν ταξική σύγκρουση τάξεων που έχουν διαφορετικό ρόλο στην παραγωγική διαδικασία.
    Ο σοσιαλισμός όμως παραμένει μία ταξική κοινωνία και άρα παραμένουν ταξικές διαφοροποιήσεις στο εσωτερικό του,παρά την ήττα της μεγάλης αστικής τάξης.Ο ταξικός διαχωρισμός τώρα μεταφέρεται ανάμεσα στους πρώην συμμάχους(απέναντι στην αστική τάξη),μικροϊδιοκτήτες,αγρότες,αυτοαπασχολούμενους κτλπ,επίσης ταξικός διαχωρισμός υφίσταται και στο είδος της εργασίας πνευματική-χειρωνακτική. Αυτού του είδους η ταξική σύγκρουση δεν γίνεται εύκολα αντιληπτή ως τέτοια,αλλά ως θέμα διοικητικής μεταρρύθμισης του σοσιαλιστικού κράτους.Έτσι η ταξική συνείδηση της εργατικής τάξης ως ξεχωριστή τάξη και μέσα στο σοσιαλισμό φθίνει,μεγάλο μέρος της εργατικής τάξης αποπολιτικοποιείται και η ταξική πάλη ακολουθεί την ίδια πορεία.
    Όσο προχωράει η επαναστατική διαδικασία τόσο μικραίνει το κοινωνικό εκείνο τμήμα που έχει υλιστικό συμφέρον να τραβήξει ως το τέλος,ως την αταξική κοινωνία και για να το κάνει αυτό πρέπει συνέχεια να διαρρηγνύει τις συμμαχίες του,που του ήταν χρήσιμες σε προηγούμενα στάδια της επαναστατικής διαδικασίας.Δυστυχώς ή ευτυχώς η μικροαστική τάξη είναι απαραίτητη ως ουδέτερη ή σύμμαχη υπό την ιδεολογική ηγεμονία της εργατικής τάξης,αλλά δεν μπορεί να φτάσει ως το τέρμα γιατί εκεί πρέπει να συγκρουστεί με τον ίδιο της τον εαυτό και όχι τους «από πάνω» της και σε αυτό δεν έχει κανένα υλιστικό συμφέρον.Αυτό μπορεί να το κάνει μόνο η εργατική τάξη γιατί μέχρι να γίνουν όλοι ίσοι,όλοι είναι «από πάνω» της.

    Κατά την γνώμη μου εργατική τάξη δεν πρέπει να πέφτει θύμα της ιδεολογικής υπεροχής της με όρους δικαίου.Η ιδεολογική ηγεμονία της εργατικής τάξης σε άλλα ταξικά στρώματα είναι αναγκαία συνθήκη,αλλά όχι το κύριο όπλο για την επίτευξη των σκοπών της.Ο κομμουνισμός δεν θα επιτευχθεί επειδή είναι οικουμενικά δίκαιος,αλλά γιατί θα τον επιβάλουν αυτοί που μέχρι την επίτευξή του,αδικούνται.


    WrongTendency

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Αντώνη φοβερο κείμενο πάνω σε θέμα που με προβληματίζει διαχρονικά. Οι κομμουνιστές θέλουμε να λέμε μόνο την αλήθεια. Η οποία όμως είναι όχι μόνο σκληρή, αλλά κ "άσχημη" στο μετα-μετανεωτερικό κόσμο μας. Ο μικροαστός γίνεται αριστεριστής και απαιτεί γρήγορες αλλαγές. Όμως κ αυτό πόσο ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα? Προσωπικά θεωρώ ότι όποιος βρίσκει τον εαυτό, ακολουθώντας "εναλλακτικές" τάσεις στην ουσία δεν θα ήθελε να ζεί σε κανένα άλλο σύστημα πέρα απο το καπιταλιστικό. Γιατί ζεί, υπαρχει και καθορίζεται αμφισβητώντας το, συμπεριφορά για την οποία προσφέρεται απολύτως η σημερινή μορφή του καπιταλισμού.Διονύσης E.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. Συμφωνώ με το πνεύμα του κειμένου. Ιδιαίτερα στο μέρος που λες ότι «Ο στόχος της ζωής είναι και παραμένει η ευχαρίστηση, η άντληση ηδονής».

    Μια ένσταση μόνο: Δεν νομίζω ότι μπορούμε να μιλάμε για «ηθική οικουμενικότητα» και για κάποιο «"προνόμιο" της πρόσβασης» σ’ αυτήν, ούτε φυσικά για κάποια «οικουμενικότητα της εργατικής ηθικής» (οι όροι δικοί σου). Στον κόσμο μας υπάρχει ακόμα το σχίσμα των τάξεων και θα υπάρχει, ως ένα προχωρημένο σημείο στην πορεία της οικοδόμησης του σοσιαλισμού. Η ηθική δεν μπορεί να υπερβεί αυτό το σχίσμα, παρά μόνο μετά την εξαφάνιση των τάξεων...
    «all moral theories have been hitherto the product, in the last analysis, of the economic conditions of society obtaining at the time. And as society has hitherto moved in class antagonisms, morality has always been class morality; it has either justified the domination and the interests of the ruling class, or ever since the oppressed class became powerful enough, it has represented its indignation against this domination and the future interests of the oppressed.
    »That in this process there has on the whole been progress in morality, as in all other branches of human knowledge, no one will doubt. But we have not yet passed beyond class morality. A really human morality which stands above class antagonisms and above any recollection of them becomes possible only at a stage of society which has not only overcome class antagonisms but has even forgotten them in practical life». (Εngels, Anti-Dühring IX. Morality and Law.
    Eternal Truths)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Δεν νομίζω ότι μπορούμε να μιλάμε για «ηθική οικουμενικότητα» και για κάποιο «"προνόμιο" της πρόσβασης» σ’ αυτήν, ούτε φυσικά για κάποια «οικουμενικότητα της εργατικής ηθικής» (οι όροι δικοί σου)"

      Δεν είναι δικοί μου οι όροι. Είναι του Μαρξ, από το 1844.

      http://leninreloaded.blogspot.co.uk/2012/02/1844.html
      http://leninreloaded.blogspot.co.uk/2011/11/karl-marx-1844.html

      Διαγραφή
    2. Πρόλογος Ένγκελς στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο -έκδοση 1883:
      "...ο αγώνας αυτός [ο ταξικός] έχει φτάσει τώρα μια βαθμίδα όπου η εκμεταλλευόμενη και καταπιεζόμενη τάξη (το προλεταριάτο) δεν μπορεί πια να απελευθερωθεί από την τάξη που την εκμεταλλεύεται και την καταπιέζει (από την αστική τάξη), χωρίς να απελευθερώσει σύγχρονα και για πάντα ολόκληρη την κοινωνία από την εκμετάλλευση, την καταπίεση και τους ταξικούς αγώνες. Αυτή η βασική ιδέα ανήκει αποκλειστικά και μόνο στον Μαρξ".

      πίκατσου

      Διαγραφή
  16. ...όποιος βρίσκει τον εαυτό, ακολουθώντας "εναλλακτικές" τάσεις στην ουσία δεν θα ήθελε να ζεί σε κανένα άλλο σύστημα πέρα απο το καπιταλιστικό. Γιατί ζεί, υπαρχει και καθορίζεται αμφισβητώντας το, συμπεριφορά για την οποία προσφέρεται απολύτως η σημερινή μορφή του καπιταλισμού.

    Βρίσκω τις δύο παρατηρήσεις σου εύστοχες, όσον αφορά πολλούς που γνωρίζω αλλά και τον εαυτό μου. Ωστόσο έχω μια επιφύλαξη για τη δεύτερη: Η σημερινή μορφή του καπιταλισμού πράγματι προσφέρεται για αμφισβητήσεις; Έχει υποστηριχτεί αυτή η θέση και μάλιστα ότι οι "αμφισβητήσεις" αυτές, μέχρι να ενσωματωθούν, ανανεώνουν την καπιταλιστική δυναμική. Αλλά μήπως έχουμε να κάνουμε κυρίως με μια ιδεολογική κατασκευή (και τους πολυμήχανους διαχειριστές της, φυσικά) προορισμένη να απορροφά εφηβικού τύπου αντιδράσεις και ανησυχίες μικροαστών, μέχρι να τους βάλει για τα καλά στο χέρι, ώστε να βγουν ναυάγια από την "αμφισβήτηση" ή να μη βγουν ποτέ.

    Όπως και να 'χει, η φάση που ο καπιταλισμός "άφηνε 100 λουλούδια ν' ανθίζουν" τελειώνει για πάρα πολλούς και μάλιστα με ραγδαίο εκφασισμό των δυτικών κοινωνιών.

    gdmn1973

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  17. Ναι, είναι απαραίτητοι για τα ΚΚ οι αποστατημένοι μικροαστοί αλλά και για την ίδια την εργατική τάξη και τη χειραφέτησή της.
    Ιστορικά, η ερμηνεία του καπιταλισμού υλιστικά (κεφάλαιο), γράφτηκε από άνθρωπο που δεν ανήκε στην εργατική τάξη. Δε θα μπορούσε να έχει γραφτεί εκείνη την εποχή από εργάτη ούτε να προταθεί η δικτατορία του προλεταριάτου ως λύση. Η δομή των κομμάτων επίσης, δόθηκε στο εργατικό κίνημα από έξω.

    Είναι άλλο αυτό το ζήτημα όμως και άλλο η γραφειοκρατικοποίηση αντιπροσώπων του λαού στο σοσιαλισμό ή η διαφοροποίηση των συμφερόντων των διανοητικά εργαζομένων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  18. "Σε ό,τι αφορά την εργατική ταξική συνείδηση, η ηθική είναι ένα ζήτημα αναλυτικά δευτερογενές: η εργατική ηθική είναι γνήσια ηθική στον βαθμό που προκύπτει από την εργατική ταξική συνείδηση... Είναι ηθικά υποκείμενα ως τάξη, στον βαθμό που αποτελούν μέλη μιας τάξης που συνειδητοποιεί πως είναι αδύνατο για την ίδια να υπηρετήσει το συμφέρον της χειραφέτησής της χωρίς να θυσιάσει το συμφέρον της υλικής αποζημίωσης των μελών της ως ατόμων. "
    Ένας καντιανός μας έλεγε πως η υπεροχή του μαρξισμού έγκειται στο ότι μόνο αυτός θεμελιώνει την ηθική κοινωνικά, άρα ορθολογικά και όχι πχ πλατωνικά.

    Δελτάμι

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  19. Αντώνη,
    με τεράστια καθυστέρηση,
    Λες:
    "...Ο μικροαστός που μεταστρέφεται είναι αδύνατο να θεωρήσει πως ενεργεί εν ονόματι του ταξικού του συμφέροντος, γιατί αυτό είναι το συμφέρον της τάξης από την οποία αποστατεί..."

    Δημιουργείται μια υπόννοια ότι υπάρχει αυτοτελές ταξικό συμφέρον της "μικροαστικής τάξης", των μικροαστών; Ποιό είναι όμως το συμφέρον της τάξης από την οποία αποστατεί; Δεν είναι αυθύπαρκτο, το χεις και συ ήδη αναλύσει αυτό.
    Το ξέρω είναι ψύλλος στα άχυρα η επισήμανσή μου.
    Τρομερό το κείμενο,
    συνέχισε την καταπληκτική δουλειά.

    @ψηρίς

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "γιατί αυτό είναι το συμφέρον της τάξης από την οποία αποστατεί..."

      ενν. της "αστικής τάξης". Πάντα αυτή η τάξη είναι που ορίζει την μικροαστική ταξική συνείδηση, αφού αυτή είναι η κυρίαρχη τάξη.

      Διαγραφή
  20. Αντωνιε το ποσο "κομμουνι" τελικα ηταν ο Επικουρος ,μου το θυμισες μ αυτο το αρθρο χαχαχαχα.
    Εγω λοιπον ο μικροαστος που απαρνηθηκα την ταξη μου και αποφασισα να υπηρετησω την υποθεση της εργατικης ταξης ,να καταθεσω εδω οτι ενας καλος μπουσουλας για να αλλοτριωθουμε πληρως οι μικροαστοι απο τους εργατες ειναι η Οργανωμενη Ζωη στο κομμα τους .Η ενταξη μας και το να αφησουμε τον εαυτο μας να ΜΑΘΟΥΜΕ σε βαθος την ηθικη και τις αξιες αυτης της ταξης που αυριο θα Κυβερνα και θα καθοδηγει την κοινωνια συνεχεια προς τα μπρος .Ενα πολυ σημαντικο ,ΚΟΡΥΦΑΙΟ στοιχειο -που εξ αρχης εμαθα καλα την σημασια του- ειναι ενας δεικτης που μπορει να μοιαζει δευτερογενης αλλα τελικα η ζωη απεδειξε την σημασια του ,ειναι ...το ποσοστο εργατων σε μια Κ.Ε ,σε ενα Πολιτ Μπιρο ,σε ενα Ανωτατο Σοβιετ ,ακομα και σε μια ΚΟβασης ...κατι που με ιδιαιτερη επιμελεια προσεχει το κομμα ,ειδικα τα εσχατα 20 χρονια .

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  21. Συγχαρητήρια Αντώνη για το κείμενο. Ιδανική απάντηση για όσους λένε για "κολλημένους" και "δογματικούς" κομμουνιστές που δεν έχουν και καλά καταλάβει τίποτα και δεν κάνουν κριτική στον υπαρκτό. Βέβαια με την κριτική αυτή εννοούν το ψέμα και τον υπαρκτο ως αντι-παράδειγμα "ελευθερίας" όχι κριτική σε ένα μοναδικό τεράστιο ιστορικό πείραμα που έγινε για πρώτη φορά στην ιστορία. Νομίζω αυτό ΕΙΝΑΙ κριτική με την αληθνή έννοια γιατί και δρόμους ανοίγει και πρώην αδιέξοδα παλεύει να ξεπεράσει με το σωστό τρόπο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή