Πέμπτη, 30 Μαΐου 2013

The Z Files XIΙ-Λένιν αλα καρτ, τελευταίο μέρος

"Η τρομακτική εμπειρία του υπαρκτού σοσιαλισμού"

Αναφερθήκαμε στην τεράστια γκάφα του Boer να αποδώσει ως πηγή της ανύπαρκτης διάκρισης μεταξύ "τυπικής και πραγματικής ελευθερίας" στον Λένιν ένα κείμενο στο οποίο ο Ζίζεκ παραπέμπει σε άλλα κειμενικά συμφραζόμενα. Το κείμενο αυτό είναι ο "Πολιτικός Απολογισμός της ΚΕ, 27 Μαρτίου 1922", όπου ο Λένιν επιχειρεί μια υπεράσπιση της πολιτικής της ΝΕΠ. Το παρακάτω απόσπασμα έρχεται αμέσως μετά την πρόταση περί "τυπικής και πραγματικής ελευθερίας" στην οποία εστιαστήκαμε στην προηγούμενη ανάρτηση:
Ας επικαλεστούμε λοιπόν άφοβα τον Λένιν στα χειρότερά του, στην πολεμική του ενάντια στην κριτική της μπολσεβικικής εξουσίας από τους Μενσεβίκους και τους Εσέρους το 1922: 
Πράγματι, τα κηρύγματα των Μενσεβίκων και των Σοσιαλεπαναστατών εκφράζουν την πραγματική τους φύση : 'Η Επανάσταση το έχει παρακάνει. Αυτό που λέτε τώρα εμείς το λέγαμε συνέχεια, επιτρέψτέ μας να το ξαναπούμε'. Ως απάντηση εμείς τους λέμε : 'Επιτρέψτε μας να σας στείλουμε στο απόσπασμα για αυτό που λέτε. Ή μη λέτε την άποψη σας, ή αν επιμένετε στο να εκφράζετε δημόσια τις πολιτικές σας απόψεις υπό τις παρούσες συνθήκες, όπου η θέση μας είναι πολύ πιο δύσκολη απ' ότι ήταν όταν η λευκή φρουρά μας έκανε ευθέως επίθεση, τότε είστε μόνο εσείς υπαίτιοι αν σας φερθούμε σαν τα χειρότερα και πιο καταστροφικά στοιχεία της λευκής φρουράς' ("A Plea", σελ. 543)
Η παραπομπή αυτή αποτελεί και τον πυρήνα όσων έχει να πει ο Ζίζεκ για την πολυδιαφημισμένη "έλλειψη ανεκτικότητας" του Λένιν: το χαρακτηριστικό αυτό είναι ταυτόχρονα "ο Λένιν στα χειρότερά του" και ένα παράδειγμα της υποτιθέμενης αντίστιξης στο έργο του ανάμεσα στην "πραγματική" και την "τυπική" ελευθερία. Ξαναδίνουμε τον λόγο στον Σλοβένο, ο οποίος συνεχίζει αμέσως μετά το παράθεμα:
Αυτή η λενινιστική αναγκαστική επιλογή --όχι "τα λεφτά σου ή τη ζωή σου!" αλλά "μην κριτικάρεις αν θέλεις τη ζωή σου!"-- σε συνδυασμό με την απορριπτική στάση του Λένιν απέναντι στην φιλελεύθερη έννοια της ελευθερίας, εξηγεί την κακή του φήμη στους φιλελεύθερους. Και στην ουσία δεν είναι εντελώς προφανές σήμερα, μετά την τρομακτική εμπειρία του υπαρκτού σοσιαλισμού, πού βρίσκεται το λάθος σ' αυτή τη συλλογιστική; Πρώτα, αναγάγει μια ιστορική συγκυρία σε μια κλειστή, πλήρως πλαισιωμένη κατάσταση στην οποία οι 'αντικειμενικές' συνέπειες των πράξεων κάποιου είναι πλήρως καθορισμένες ('ανεξάρτητα από τις προθέσεις σου, αυτό που κάνεις τώρα υπηρετεί αντικειμενικά...') και δεύτερο, το κόμμα σφετερίζεται το δικαίωμα να αποφασίσει τι 'σημαίνουν αντικειμενικά' οι πράξεις σου. Αλλά είναι αυτό όλο κι όλο; Υπάρχει παρ' όλα αυτά, ένας λογικός πυρήνας στις εμμονικές ρητορείες [tirades] του Λένιν ενάντια στην τυπική ελευθερία τον οποίο αξίζει να σώσουμε σήμερα· όταν υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει καθαρή δημοκρατία, ότι αυτό το οποίο πρέπει να γνωρίζουμε είναι το ποιον υπηρετεί μια ελευθερία που εξετάζουμε, αυτό που προσπαθεί να κάνει είναι ακριβώς να κρατήσει ανοιχτή την δυνατότητα μιας πραγματικής επιλογής. Η τυπική ελευθερία είναι η ελευθερία επιλογής μέσα στις παραμέτρους των υφιστάμενων σχέσεων ισχύος, ενώ η πραγματική ελευθερία σηματοδοτεί μια παρέμβαση που υποσκάπτει αυτές ακριβώς τις παραμέτρους (" A Plea", σελ. 543-544).
Έχει ήδη επισημανθεί από τον Louis Proyect η ενσυνείδητη διαστρέβλωση του παραθέματος Λένιν απ' τον Ζίζεκ. Υπενθυμίζουμε ένα τμήμα από το άρθρο του Proyect:
Κατ' αρχάς, η αναφορά [Λένιν] είναι μια υποστήριξη της στροφής από τον Κομμουνισμό Του Πολέμου προς την Νέα Οικονομική Πολιτική, την οποία οι περισσότεροι ιστορικοί βλέπουν ως ένα τέλος στην οικονομική, πολιτική, νομική χρήση στρατιωτικής πειθαρχίας -- περιλαμβανομένης της θανατικής ποινής. Αμέσως μετά την κατάληψη της εξουσίας το 1917, οι Μπολσεβίκοι κατάργησαν την θανατική ποινή. Η θανατική ποινή επανήλθε μόνο κατά τη περίοδο του εμφυλίου, όταν ο Λευκός τρόμος εξαπολύθηκε κατά του άμαχου πληθυσμού. Μόλις ηττήθηκε ο Λευκός Στρατός δεν υπήρχε χρήση για το εκτελεστικό απόσπασμα. Ένα διάταγμα της Σοβιετικής κυβέρνησης στης 17 Ιανουαρίου του 1920 ανέφερε ότι αφού η αντεπανάσταση ηττήθηκε, δεν υπήρχε ανάγκη για εκτελέσεις. Εφόσον αυτό συνέβη δυο χρόνια πριν την ομιλία του Λένιν, είναι λίγο δύσκολο να ανακαλύψουμε για ποιο πράγμα μιλούσε ο Λένιν. 
Όπως προκύπτει, ο Λένιν δεν αναφέρονταν σε ένα κυριολεκτικό εκτελεστικό απόσπασμα, αλλά σ' ένα μεταφορικό, όπως είναι εμφανές από τις παραγράφους που προηγούνται από την παράθεση του Ζίζεκ: 
Όταν ένας ολόκληρος στρατός (μιλάω μεταφορικά) [έμφαση Proyect] υποχωρεί, δε μπορεί να έχει το ίδιο ηθικό που έχει όταν προελαύνει. Σε κάθε βήμα βρίσκεις μια διάθεση κατάθλιψης. Είχαμε μέχρι και ποιητές που έγραφαν ότι οι άνθρωποι κρύωναν και λιμοκτονούσαν στη Μόσχα, και 'όλα ήταν λαμπρά και όμορφα πριν, αλλά τώρα το εμπόριο και η αισχροκέρδεια αφθονούν'. Έχουμε έναν σημαντικό αριθμό από πηγαίες ποιητικές εκφράσεις αυτού του είδους.
Φυσικά, η υποχώρηση τα γεννά όλα αυτά. Εδώ βρίσκεται ο σοβαρός κίνδυνος· είναι τρομερά δύσκολο να υποχωρείς μετά από σπουδαία και νικηφόρα επέλαση, γιατί οι σχέσεις είναι εντελώς διαφορετικές. Κατά τη διάρκεια μιας νικηφόρας επέλασης, ακόμα κι αν η πειθαρχία είναι χαλαρή, όλοι πιέζουν προς τα μπρος με τη δική τους θέληση. Κατά τη διάρκεια μιας υποχώρησης όμως, η πειθαρχία πρέπει να είναι πιο συνειδητή και είναι εκατό φορές πιο αναγκαία, γιατί όταν ο στρατός υποχωρεί, δε ξέρει ούτε βλέπει πού πρέπει να σταματήσει. Βλέπει μόνο την υποχώρηση· υπό αυτές τις συνθήκες μερικές πανικόβλητες φωνές, μερικές φορές, είναι αρκετές για να προκαλέσουν ποδοπάτημα. Ο κίνδυνος εδώ είναι τεράστιος. Όταν ένας πραγματικός στρατός υποχωρεί, τα αυτόματα όπλα είναι έτοιμα, και όταν μια πειθαρχημένη υποχώρηση εκφυλίζεται σε αταξία, δίνεται εντολή πυρός, και δικαίως.
Αν, κατά τη διάρκεια μίας δύσκολης υποχώρησης, όταν όλα εξαρτώνται απ' τη διατήρηση της τάξης, ο καθένας σπέρνει τον πανικό --ακόμα κι αν έχει τα καλύτερα κίνητρα--, η ελάχιστη χαλάρωση της πειθαρχίας πρέπει να τιμωρείται σκληρά, αποφασιστικά και δίχως οίκτο· και αυτό δεν ισχύει μόνο για κάποια από τα εσωτερικά ζητήματα του κόμματός μας, αλλά επίσης, και σε μεγαλύτερο βαθμό για αριστοκράτες όπως οι Μενσεβίκοι και σε όλη την αριστοκρατία της 2ης-και-μισό Διεθνούς.
Οπότε, τα λόγια του Λένιν, τα οποία ερμηνεύτηκαν κυριολεκτικά από τον Ζίζεκ και το ΠΕΚ, εκλαμβάνονταν από τον ίδιο ως μια μεταφορική άσκηση. Ο Λένιν μιλούσε για μεταφορικά στρατεύματα, μεταφορικές υποχωρήσεις, μεταφορικά αυτόματα όπλα και μεταφορικά εκτελεστικά αποσπάσματα. 
Πιο συγκεκριμένα, δεν υπήρχαν Σοσιαλεπαναστάτες ή Μενσεβίκοι στην ΕΣΣΔ για να τούς απευθύνει τέτοιες απειλές το 1922. Δεν ήταν πια μέρος της πολιτικής εξίσωσης μέσα στη Ρωσία, και είχαν καταλήξει να εκφράζουν την αντίθεση τους για την επανάσταση από το εξωτερικό. 
Ο Λένιν "στα χειρότερά" του λοιπόν είναι και πάλι ένας επινοημένος Λένιν, και πιο συγκεκριμένα ένας Λένιν τον οποίο ο Ζίζεκ επινοεί ως ενσάρκωση μιας υποτιθέμενης "προθυμίας για πάταξη της αριστερή κριτικής", που με την σειρά της δικαιλογεί την..."κακή φήμη" του Λένιν "στους φιλελεύθερους"! (ωσάν αν έλειπε η διάσταση αυτή ο Λένιν να μπορούσε να έχει "καλή φήμη" στους "φιλελεύθερους"!) 

Με άλλα λόγια, ένα σκόπιμα διαστρεβλωμένο παράθεμα λειτουργεί ως βάση για την "θεμελίωση" της σημασίας μιας ανύπαρκτης στο έργο του Λένιν ιδέας: "Η τυπική ελευθερία είναι η ελευθερία επιλογής μέσα στις παραμέτρους των υφιστάμενων σχέσεων ισχύος, ενώ η πραγματική ελευθερία σηματοδοτεί μια παρέμβαση που υποσκάπτει αυτές ακριβώς τις παραμέτρους". Η πρόταση αυτή είναι φυσικά καθαρός Ζίζεκ: τίποτε τέτοιο δεν λέει ο Λένιν στον "Πολιτικό Απολογισμό της ΚΕ", ούτε καν στην διαστρεβλωμένη εκδοχή που παραθέτει ο Ζίζεκ. Αλλά αν η σάλτσα αίματος που προσθέτει, σαν μακιγιέρ σε φιλμ του Χόλιγουντ, ο Σλοβένος, δεν προσφέρει το παραμικρό για να στοιχειοθετήσει της ιδέα ότι ο Λένιν αντιλαμβάνεται την "πραγματική ελευθερία" ως παρέμβαση που αλλάζει τις παραμέτρους των υφιστάμενων σχέσεων σε αντίθεση με την "τυπική ελευθερία", προσθέτει ωστόσο πολλά στην κοπιωδώς συστηματική αντικομμουνιστική ρητορική που διανθίζει το απόσπασμα: είναι σημαντικό να θυμηθούμε τον Λένιν "στα χειρότερά του", η "πραγματική ελευθερία" του Λένιν μεταφράζεται στο "μην κριτικάρεις αν θέλεις τη ζωή σου",  ο "υπαρκτός σοσιαλισμός" ήταν μια "τρομακτική εμπειρία", η λενινιστική "συλλογιστική" (αλλά ποια συλλογιστική; δεν εκτίθεται καμία "συλλογιστική") είναι σαφώς λανθασμένη γιατί "αναγάγει μια ιστορική συγκυρία σε μια κλειστή, πλήρως πλαισιωμένη κατάσταση στην οποία οι 'αντικειμενικές' συνέπειες των πράξεων κάποιου είναι πλήρως καθορισμένες" (όλα αυτά βάσει της αυθαίρετης κυριολεκτικοποίησης μιας μεταφοράς!), ο Λένιν εξαπέλυε "εμμονικές ρητορείες" "ενάντια στην τυπική ελευθερία" (άσχετα αν δεν χρησιμοποίησε ποτέ τη φράση!).

Το κρίσιμο για μένα είναι η εντελώς ανεξέλεγκτη βούληση του Σλοβένου να τερατοποιήσει πρώτα τον λενινισμό για να "σοκάρει" μετά ως δήθεν "ατρόμητος" υπερασπιστής του "τερατώδους" του στοιχείου κόντρα στον "νερόβραστο φιλελευθερισμό". Πρόκειται για έναν "λενινισμό" κομένο και ραμένο στα μέτρα του είδους εκείνου αμερικανών εφήβων που μπουκάρουν σε σινεμά ντυμένοι Joker και οπλισμένοι σαν αστακοί: για έναν λενινισμό χωρίς χειραφετητικό περιεχόμενο, φετιχιστικά ερωτευμένο με το στείρο και ναρκισσιστικό machismo της επιβολής, απόλυτα αυταρχικό. Αλλά σε ένα άλλο επίπεδο και για ένα άλλο ακροατήριο, πρόκειται, όπως έδειξα στο άρθρο για τον Ζίζεκ, τον Λένιν και την "πολιτική της ευθύνης", για έναν "λενινισμό" έτοιμο για χρήση από την σοσιαλδημοκρατία για καταστάσεις "εκτάκτου ανάγκης", την σοσιαλδημοκρατία που είναι πρόθυμη να "λερώσει τα χέρια της" για να σώσει, όπως πολλάκις μας έχει πει ο Ζίζεκ ότι οφείλει να κάνει, "την Ευρώπη". Πρόκειται για τον "λενινισμό" ως στρεψόδικο μέσο νομιμοποίησης της νέας σοσιαλδημοκρατικής στράτευσης στο πλευρό του ιμπεριαλισμού. Αυτός ο κατασκευασμένος "λενινισμός", του οποίου τα πατρογονικά χαρακτηριστικά παραπέμπουν όλα στον Ζίζεκ και καθόλου στον Λένιν, κατασκευάζεται για να "εγκωμιαστεί" και ταυτόχρονα για να συκοφαντηθεί, πάντα όμως ως αυθαίρετη φαντασίωση· είναι μια επινόηση η οποία εγκωμιάζεται στον βαθμό που το περιεχόμενό της διαστρέφεται πέρα από κάθε συνάφεια με τον λενινισμό και η οποία χρησιμοποιείται ως μέσο για αντικομμουνιστική συκοφάντηση κάτω απ' το υποκριτικό πρόσχημα του φιλοκομμουνιστικού "εγκωμίου". Όχι τυχαία, ο Proyect, στο δικό του άρθρο ξεκινά γράφοντας:
Κυκλοφορεί στο διαδίκτυο ένα άρθρο στο “In These Times” από τον θεωρητικό του πολιτισμού Σλαβόι Ζίζεκ με τίτλο “Τι πρέπει να κάνουμε (Με τον Λένιν);” Σήμερα ένας σύνδεσμος προς αυτό εμφανίστηκε στη σελίδα “Arts And Letters” του νεοσυντηρητικού Denis Dutton, κάτι που προφανώς αποτελεί σημάδι για το ότι ο Ζίζεκ δεν έκανε καμιά χάρη στην αριστερά όταν έγραψε αυτό το άρθρο. Ο Dutton είναι σαν ηλεκτρική σκούπα που ρουφάει κάθε εχθρική αναφορά προς τον Μαρξισμό που μπορεί να βρεθεί σε γνωστά μέσα και ακαδημαϊκά έντυπα. 
Για να τελειώσουμε εδώ αυτή τη συζήτηση, η οποία τώρα μπορεί να γίνει πλήρως αντιληπτό ότι είχε ως κίνητρο την φασαρία που προκλήθηκε από την δήλωση περί "Γκούλαγκ": Ο Ζίζεκ στήνει ένα παιχνίδι που δεν πρόκειται ποτέ και υπό καμία περίσταση να ωφελήσει κανενός είδους "αριστερά" -- πόσο μάλλον όσους κατανοούν τον εαυτό τους ως κομμουνιστές. Είναι μια καθαρή πηγή τοξικότητας, ένας επαγγελματίας διαστρεβλωτής και δηλητηριαστής συνειδήσεων, έναι βάρος στον λαιμό όποιου πραγματικά θέλει να σκεφτεί για την πολιτική κληρονομιά του μαρξισμού-λενινισμού. Στις αγγλοσαξωνικές χώρες, όπου συνεχίζει να απολαμβάνει την καριέρα του, η ταξική συνείδηση βρίσκεται σε αβυσσαλέα χαμηλό σημείο, τέτοιο που να δικαιολογεί την σχεδόν καθολική ανικανότητα να αναδειχθεί ως ενεργά επικίνδυνος για την εργατική τάξη (αντ' αυτού, δέχεται κουτοπόνηρες επιθέσεις απ' τα "δεξιά" ως "ολοκληρωτιστής", κάπως όπως ο ΣΥΡΙΖΑ ανακηρύσσεται "μπολσεβίκικος" απ' την ΝΔ)· στην Ελλάδα, παρά τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει το εργατικό κίνημα, έχει αποκτηθεί η πρακτική εκείνη εμπειρία που αρκεί για να προστατέψει την εργατική τάξη, και ιδιαίτερα την νεολαία, από "διανοουμένους" του είδους του. Έχει έρθει πια η ώρα γι' αυτό το εξαμβλωματικό δημιούργημα του αδίστακτου τυχοδιωκτισμού και της ολοκληρωτικής αδιαφάνειας κινήτρων και προθέσεων να καταλήξει εκεί που ανήκει: στα σκουπίδια της ιστορίας.

9 σχόλια:

  1. ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ

    Το επίμαχο απόσπασμα προέρχεται από την «Έκθεση Πολιτικής Δράσης της ΚΕ του ΚΚΡ (μπ) στο ΙΧ Συνέδριο του Κόμματος (27 του Μάρτη 1922)» κι έχει στην μετάφραση των «Απάντων» του Β. Ι. Λένιν από τις Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή» ως εξής (Β. Ι. Λένιν, Άπαντα, Τόμος 45ος):

    Δεν μπορούν με κανένα τρόπο να καταλάβουν και λένε: «Τι δικτατορικούς τρόπους έχουν αυτοί οι άνθρωποι!». Ως τα σήμερα ακόμη νομίζουν ότι καταδιώκουμε τους μενσεβίκους γιατί τσακωθήκαμε στη Γενεύη. Αν όμως ακολουθούσαμε τέτιο δρόμο, στα σίγουρα δεν θα είχαμε κρατηθεί ούτε δυο μήνες στην εξουσία. Πραγματικά, το κήρυγμα και του Όττο Μπάουερ, και των ηγετών της ΙΙ και της ΙΙ½ Διεθνούς, και των μενσεβίκων, και των εσέρων, εκφράζει την ίδια τη φύση τους: «Η επανάσταση προχώρησε πολύ μακριά. Εμείς πάντα λέγαμε αυτό που εσύ λες σήμερα. Επέτρεψέ μας να το ξαναπούμε ακόμη μια φορά». Κι’ εμείς απαντούμε: «Επιτρέψτε μας γι’ αυτό να σας στήσουμε στον τοίχο. Ή προσπαθείστε να συγκρατηθείτε και να μην εκφράζετε τις απόψεις σας, ή αν θέλετε να εκφράζετε τις πολιτικές απόψεις μέσα στην σημερινή κατάσταση, ενώ εμείς βρισκόμαστε σε πολύ πιο δύσκολες συνθήκες απ’ ό,τι με την ανοιχτή επιδρομή των λευκών, σας ζητούμε συγνώμη, μα θα σας μεταχειριστούμε σαν τα χειρότερα και πιο επιζήμια στοιχεία των λευκοφρουριτών». Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε.

    Και για τους ρωσομαθείς το πρωτότυπο:

    Они никак не могут понять и говорят: «Какие у этих людей диктаторские замашки!». Они до сих пор думают, что мы преследуем меньшевиков за то, что они с нами в Женеве дрались. Но если бы мы таким путем шли, то, вероятно, и двух месяцев у власти не продержались бы. Действительно, такая проповедь, которую изрекают и Отто Бауэр, и руководители II и II½ Интернационалов, и меньшевики, и эсеры, составляет их собственную натуру: «Революция зашла далеко. Мы всегда говорили то, что ты сейчас говоришь. Позволь нам еще раз это повторить». А мы на это отвечаем: «Позвольте поставить вас за это к стенке. Либо вы потрудитесь от высказывания ваших взглядов воздержаться, либо если вы желаете свои политические взгляды высказывать при настоящем положении, когда мы в гораздо более трудных условиях, чем при прямом нашествии белых, то, извините, мы с вами будем обращаться как с худшими и вреднейшими элементами белогвардейщины». Этого мы забывать не должны.

    В. И. Ленин ΙΧ Съезд РКП(б) 27марта–2 апреля 1922 г. — Политический отчёт Центрального Комитета РКП(б) (В. И. Ленин Полное Собрание Сочинений, том 45, Политиздат: Москва 1970, сс. 89–90)


    Отчёт «Έκθεση Δράσης, απολογισμός», όχι «αναφορά».

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ευχαριστώ για την σωστή μεταφραστική διόρθωση. Έγινε "Πολιτικός απολογισμός της ΚΕ".

      Διαγραφή
  2. ΚΑΙ ΤΙ ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΟΥ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ (Α΄)

    Του επιμάχου αποσπάσματος προηγούνται τα εξής:

    […] Το πιο επικίνδυνο πράγμα στην υποχώρηση είναι ο πανικός. Όταν όλος ο στρατός υποχωρεί (μιλώ εδώ με τη μεταφορική έννοια), το ηθικό δεν μπορεί να είναι το ίδιο, όπως όταν όλοι βαδίζουν προς τα μπρος. Εδώ πια θα συναντήσετε σε κάθε βήμα ηθικό ως έναν ορισμένο βαθμό πεσμένο. Είχαμε ακόμη και ποιητές που έγραφαν ότι στη Μόσχα υπάρχει, λέει, και πείνα και κρύο, κι’ ότι ενώ άλλοτε ήταν καθαρά, ωραία — τώρα υπάρχει εμπόριο, κερδοσκοπία, έχουμε ολόκληρη σειρά από τέτια ποιητικά έργα.

    Είναι ευνόητο πως όλα αυτά τα προκαλεί η υποχώρηση. Και σ’ αυτό βρίσκεται ένας τεράστιος κίνδυνος: είναι τρομερά δύσκολο να υποχωρείς ύστερα από μια νικηφόρα μεγάλη επίθεση. Εδώ έχουμε τελείως διαφορετικές σχέσεις. Στην επίθεση, κι’ αν ακόμη δεν τηρείς την πειθαρχία, όλοι ορμούν μόνοι τους και πετάνε μπροστά. Στην υποχώρηση όμως η πειθαρχία πρέπει να είναι πιο συνειδητή και είναι εκατό φορές πιο απαραίτητη, γιατί όταν όλος ο στρατός υποχωρεί δεν αντιλαμβάνεται ξεκάθαρα, δεν βλέπει πού πρέπει να σταματήσει, βλέπει μόνο την υποχώρηση. Στην περίπτωση αυτή αρκούν κάποτε και λίγες πανικόβλητες φωνές για να τραπούν όλοι σε φυγή. Όταν κάνει μια τέτια υποχώρηση ένας πραγματικός στρατός, τοποθετούν πολυβόλα και τη στιγμή που η κανονική υποχώρηση καταντά άτακτη, διατάζουν: «Πυρ!». Και καλά κάνουν.

    Όταν ορισμένοι άνθρωποι σπέρνουν τον πανικό, έστω κι’ αν έχουν τις καλύτερες προθέσεις, σε στιγμές που πραγματοποιούμε μιαν ανήκουστα δύσκολη υποχώρηση και όταν το κυριότερο είναι να διατηρηθεί καλή τάξη — είναι απαραίτητο εκείνη τη στιγμή να τιμωρούμε αυστηρά, σκληρά, αμείλικτα την παραμικρότερη παραβίαση της πειθαρχίας κι’ όχι μόνο για ορισμένες εσωκομματικές υποθέσεις μας, αλλά αυτό πρέπει να το έχουμε ακόμη περισσότερο υπόψη για τέτιους κυρίους, όπως οι μενσεβίκοι ή όλοι οι κύριοι της ΙΙ½ Διεθνούς.

    Αυτές τις μέρες διάβασα στο 20ό τεύχος της «Κομμουνιστικής Διεθνούς» το άρθρο του συντρόφου Ράκοσι για την καινούργια μπροσούρα του Όττο Μπάουερ — απ’ αυτόν κάποτε είχαμε όλοι μας διδαχτεί, αλλά τώρα ύστερα από τον πόλεμο ο Μπάουερ έγινε, όπως και ο Κάουτσκι, ένας αξιοθρήνητος μικροαστός. Τώρα γράφει: «Να τους, υποχωρούν προς τον καπιταλισμό• το λέγαμε πάντα: η επανάσταση είναι αστική».

    Και οι μενσεβίκοι και οι εσέροι, που κηρύσσουν όλο τέτια πράγματα, παραξενεύονται όταν λέμε πως θα τουφεκίζουμε για τέτια πράγματα. Μένουν κατάπληκτοι, ενώ το ζήτημα είναι πεντακάθαρο: όταν ένας στρατός υποχωρεί, χρειάζεται εκατό φορές μεγαλύτερη πειθαρχία παρά στην επίθεση, γιατί στην επίθεση όλοι ορμούν προς μπρος. Αν όμως τώρα όλοι αρχίσουν να ρίχνονται προς τα πίσω, αυτό είναι καταστροφή, αναπόφευκτη καταστροφή.

    Σε τέτιες ακριβώς στιγμές το κυριότερο είναι να υποχωρείς με τάξη, να καθορίζεις με ακρίβεια τα όρια της υποχώρησης και να μην υποκύπτεις στον πανικό. Κι’ όταν ο μενσεβίκος λέει: «Εσείς τώρα υποχωρείτε κι’ εγώ ήμουν πάντα υπέρ της υποχώρησης, είμαι σύμφωνος μαζί σας, είμαι άνθρωπος δικός σας, ας υποχωρήσουμε μαζί» — του απαντούμε: «Τα επαναστατικά μας δικαστήρια πρέπει να τουφεκίζουν εκείνους που θα εκδηλώνουν δημόσια το μενσεβικισμό τους. Διαφορετικά δεν θα είναι δικά μας δικαστήρια, μα ένας θεός ξέρει τι θα είναι».

    Β. Ι. Λένιν, Έκθεση Πολιτικής Δράσης της ΚΕ του ΚΚΡ (μπ) στο ΙΧ Συνέδριο του Κόμματος (27 του Μάρτη 1922) (Β. Ι. Λένιν, Άπαντα, Τόμος 45ος, Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή»)


    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Όταν κάνει μια τέτια υποχώρηση ένας *πραγματικός* στρατός"

      Από εδώ επίσης φαίνεται ότι ο Λένιν μιλά μεταφορικά, μιας και αναφέρεται εδώ ρητά στο τι συμβαίνει "στον πραγματικό" (σε αντίστιξη με τον μεταφορικό) στρατό.

      Διαγραφή
    2. ΔΕΝ ΔΙΑΦΩΝΩ

      Αντώνη, καλησπέρα από το άλλο άκρο της «γηραιάς» ηπείρου.

      Δεν διαφωνώ, φαίνεται εξ άλλου κι απ’ την αγγλική μετάφραση (When a real army is in retreat, machine-guns are kept ready, and when an orderly retreat degenerates into a disorderly one, the command to fire is given, and quite rightly, too.) που είναι όπως η ελληνική (Όταν κάνει μια τέτια υποχώρηση ένας πραγματικός στρατός, τοποθετούν πολυβόλα και τη στιγμή που η κανονική υποχώρηση καταντά άτακτη, διατάζουν: «Πυρ!». Και καλά κάνουν.) αποδίδουν με μεγάλη ακρίβεια το ρωσικό πρωτότυπο: Когда происходит такое отступление с настоящей армией, ставят пулеметы и тогда, когда правильное отступление переходит в беспорядочное, командуют: «Стреляй!». И правильно. (οι υπογραμμίσεις κυρτά ημίμαυρα δικές μου).

      Μπήκα στον κόπο να ανατρέξω στα κιτάπια μου —επί τη ευκαιρία τονίζω εξ ιδίας πείρας και προσωπικής γνώσης προσώπων και πραγμάτων ότι η ελληνική μετάφραση των «Απάντων» του Β. Ι. Λένιν από την «Σύγχρονη Εποχή» είναι έξοχη και δεν πρέπει να λείπει μαζί με τα καταπληκτικά «Ευρετήρια» από την βιβλιοθήκη κανενός αγωνιστή— αφενός μεν γιατί το ’χει πραγματικά παραξηλώσει ο «επαγγελματίας διαστρεβλωτής και δηλητηριαστής συνειδήσεων, [που] είναι βάρος στον λαιμό όποιου πραγματικά θέλει να σκεφτεί για την πολιτική κληρονομιά του μαρξισμού-λενινισμού», όπως σωστά υπογραμμίζεις, κι αφετέρου γιατί διαβάζοντας το ρωσικό πρωτότυπο έμεινα με την εντύπωση ότι μπορεί μεν να μιλά ο Βλαδίμηρος μεταφορικά (тут я говорю в переносном смысле, μιλώ εδώ με τη μεταφορική έννοια, I speak in the figurative sense) πλην όμως ένας σχετικός —σχεδόν αδιόρατος θα έλεγα— υπαινιγμός είναι πλέον ή σαφής.

      Χαιρετώ,

      Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

      Διαγραφή
    3. ΚΑΙ ΤΟ «ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ» ΠΑΡΟΡΑΜΑ

      Αντί «που είναι όπως η ελληνική» να διαβαστεί «που όπως και η ελληνική».

      Pardon!

      Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

      Διαγραφή
    4. ΚΑΙ ΤΟ «ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ» ΔΕΥΤΕΡΟ ΠΑΡΟΡΑΜΑ

      Αντί:

      «(οι υπογραμμίσεις κυρτά ημίμαυρα δικές μου)»

      να διαβαστεί:

      «(οι υπογραμμίσεις με κυρτά ημίμαυρα είναι δικές μου)».

      Une fois encore : Pardon !

      Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

      Διαγραφή
  3. ΚΑΙ ΤΙ ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΟΥ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ (B΄)

    Και για τους ρωσομαθείς όπως και για του λόγου το ασφαλές το πρωτότυπο:

    […] Самая опасная штука при отступлении — это паника. Ежели вся армия (тут я говорю в переносном смысле) отступает, тут такого настроения, которое бывает, когда все идут вперед, быть не может. Тут уже на каждом шагу вы встретите настроение до известной степени подавленное. У нас даже поэты были, которые писали, что вот, мол, и голод и холод в Москве, тогда как раньше было чисто, красиво, теперь — торговля, спекуляция. У нас есть целый ряд таких поэтических произведений.

    И понятно, что это порождается отступлением. И в этом громадная опасность: отступать после победоносного великого наступления страшно трудно; тут имеются совершенно иные отношения; там дисциплину если и не поддерживаешь, все сами собой прут и летят вперед; тут и дисциплина должна быть сознательней и в сто раз нужнее, потому что, когда вся армия отступает, ей не ясно, она не видит, где остановиться, а видит лишь отступление, — тут иногда достаточно и немногих панических голосов, чтобы все побежали. Тут опасность громадная. Когда происходит такое отступление с настоящей армией, ставят пулеметы и тогда, когда правильное отступление переходит в беспорядочное, командуют: «Стреляй!». И правильно.

    Если люди вносят панику, хотя бы и руководствуясь лучшими побуждениями, в такой момент, когда мы ведем неслыханно трудное отступление и когда все дело в том, чтобы сохранить хороший порядок, — в этот момент необходимо карать строго, жестоко, беспощадно малейшее нарушение дисциплины, и не только по отношению к некоторым внутрипартийным нашим делам, но это надо иметь в виду еще больше по отношению к таким господам, как меньшевики или все господа из II½ Интернационала.

    На днях я прочел в 20 книжке «Коммунистического Интернационала» статью тов. Ракоши о новой книжке Отто Бауэра, у которого мы все когда-то учились, но который после войны, как и Каутский, стал жалким мещанином. Он теперь пишет: «Вот они отступают к капитализму; мы всегда говорили: революция — буржуазная».

    И меньшевики и эсеры, которые все такие вещи проповедуют, удивляются, когда мы говорим, что мы за такие вещи будем расстреливать. Они изумляются, а ведь вопрос ясен: когда армия отступает, то тут нужна дисциплина во сто раз большая, чем при наступлении, потому что при наступлении все рвутся вперед. А если теперь все начнут рваться назад, то это — гибель, неизбежная и немедленная.

    Именно в такой момент отступить в порядке, точно установить предел отступления и не поддаваться панике — это самое главное. И когда меньшевик говорит: «Вы теперь отступаете, а я всегда был за отступление, я с вами согласен, я ваш человек, давайте отступать вместе», — то мы ему на это говорим: «За публичное оказательство меньшевизма наши революционные суды должны расстреливать, а иначе это не наши суды, а бог знает что такое».

    В. И. Ленин ΙΧ Съезд РКП(б) 27 марта–2 апреля 1922 г. — Политический отчёт Центрального Комитета РКП(б) (В. И. Ленин Полное Собрание Сочинений, том 45, Политиздат: Москва 1970, сс. 88–89)


    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Τι πιστεύει ο Σλάβοϊ
    http://www.efsyn.gr/?p=56416

    Στιγμές γέλιου.

    subutai red

    ΑπάντησηΔιαγραφή