Τετάρτη, 29 Μαΐου 2013

The Z Files XI-Λένιν αλα καρτ, τρίτο μέρος

Ήσσονος σημασίας ακαδημαϊκά σκάνδαλα 

Επιστρέφουμε τώρα στην αρχή του δοκιμίου του Ζίζεκ, και συγκεκριμένα στο σημείο όπου περνά από μια αναφορά σε ένα παιχνίδι της γαλλικής τηλεόρασης με τίτλο "Είναι επιλογή μου"...στον Λένιν:
Σε ό,τι αφορά το "Είναι επιλογή μου" αυτό που θα ήταν πραγματικά ριζοσπαστικό θα ήταν να επικεντρωθεί ακριβώς στις ανοίκειες [disturbing] επιλογές: να προσκαλεί ανθρώπους δεδηλωμένους ρατσιστές, των οποίων η επιλογή --η διαφορά-- θα έκανε τη διαφορά. Τέτοια φαινόμενα καθιστούν ακόμη πιο απαραίτητο σήμερα να επανεπιβεβαιώσουμε την αντίστιξη στον Λένιν μεταξύ "τυπικής" και "πραγματικής" ελευθερίας ("A Plea for Leninist Intolerance", σελ. 543).
Αφήνουμε ασχολίαστη τη σχέση του Λένιν με τα γαλλικά τηλεπαιχνίδια αλλά και αυτή ανάμεσα στον Ζίζεκ και την "ριζοσπαστικότητα" της προβολής δεδηλωμένων ρατσιστών, και άρα και τη σχέση του Λένιν με την σχέση του Ζίζεκ με τα τηλεπαιχνίδια και τον ρατσισμό. Ασχολίαστη εκτός απ' το να πούμε ότι κάποιοι μπορεί να βρίσκουν συναρπαστικό τον διαταραγμένο ψυχικό κόσμο του Σλοβένου, αλλά κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να υποθέσει ότι έχει κάτι να προσφέρει στην διαύγαση του λενινιστικού έργου.

Σε ό,τι αφορά αυτό το τελευταίο λοιπόν και μόνο, έχουμε εδώ μια πρώτη --έστω αιφνίδια-- αναφορά στην αντίστιξη, στο έργο αυτό, "μεταξύ 'τυπικής' και 'πραγματικής' ελευθερίας".

Η παρατήρηση αυτή δεν συνοδεύεται από κάποια υποσημείωση ή άλλη μορφή παραπομπής σε κείμενο του Λένιν όπου να τίθεται και να εξερευνάται αυτό το ζήτημα, το οποίο ωστόσο ο Ζίζεκ φαίνεται να θεωρεί κομβικό για την σκέψη του. Και ταυτόχρονα, αναρωτιέται κανείς εύλογα πού ακριβώς εντόπισε μια τέτοια συζήτηση στον Λένιν ο Ζίζεκ, θεωρώντας την κιόλας τόσο ευρέως γνωστή ώστε να μην παραπέμψει καν σε πηγή.


Και εδώ τα πράγματα αρχίζουν να μπαίνουν στη σφαίρα του γκροτέσκου.

Στο βιβλίο του Political Grace: The Revolutionary Theology of John Calvin, ο ακαδημαϊκός (καθηγητής του πανεπιστημίου του Newcastle)  Roland Boer γράφει επί λέξη τα εξής:
Αντλώ εδώ από την διάκριση του Λένιν (Lenin 1975: σ. 623, Zizek 2001, σ. 112-114) ανάμεσα στην τυπική και την πραγματική ελευθερία (σ. 128)
Η αναφορά "Zizek 2001" εντοπίζεται εύκολα: είναι στο On Belief, για το οποίο είπαμε ότι περιέχει μια εκδοχή του κειμένου για τον Λένιν που κυκλοφόρησε επίσης στο Critical Inquiry και το οποίο συζητάμε εδώ. Η αναφορά όμως στον Λένιν είναι σε ένα κείμενο το οποίο δεν περιέχει καμία αναφορά ούτε σε "τυπική" ούτε σε "πραγματική" ελευθερία, αποτελώντας έτσι μια πρώτη αδιάσειστη απόδειξη ότι ο Boer δεν διάβασε την πηγή στην οποία παραπέμπει ούτε καν με λειτουργία search.

Στην πραγματικότητα, και αυτή είναι η δεύτερη απόδειξη ότι ο Boer δεν διάβασε το υποτιθέμενο πρωτότυπο του Λένιν ούτε από περιέργεια, η παραπομπή του Boer εμπεριέχεται στο άρθρο του Ζίζεκ (Critical Inquiry, σ. 523) αλλά δεν είναι παραπομπή για την υποτιθέμενη διάκριση Λένιν μεταξύ δύο ειδών ελευθερίας. Η παραπομπή την οποία κάνει ο Ζίζεκ αφορά απόσπασμα του Λένιν που εμφανίζεται λίγο μετά στο κείμενο Ζίζεκ αλλά δεν έχει καμία σχέση με την "διάκριση 'τυπικής και πραγματικής' ελευθερίας."

Ως τώρα, αποδείξαμε ότι ο καθηγητής αγγλόφωνου πανεπιστημίου Boer α) δεν έχει διαβάσει λέξη από το κείμενο Λένιν στο οποίο παραπέμπει και β) δεν πρόσεξε καν ότι η παραπομπή, την οποία πήρε έτοιμη από τον Ζίζεκ, δεν αναφέρεται στην υποτιθέμενη διάκριση μεταξύ δύο ειδών ελευθερίας. Θα επιστρέψουμε αργότερα στο ζήτημα του σε τι αναφέρεται και από πού είναι.

Μια σύντομη έρευνα στο google με τους όρους "τυπική και πραγματική ελευθερία Λένιν" εντός εισαγωγικών μας αποδεικνύει πολύ σύντομα κάτι ακόμα: ότι δεν υπάρχει καμία αναφορά σε πρωτογενές κείμενο του Λένιν που να περιέχει αυτές τις λέξεις και ότι όλες ανεξαίρετα οι αναφορές που περιέχουν όλες τις λέξεις εντός των εισαγωγικών α) είναι του Ζίζεκ ή β) είναι στον Ζίζεκ.

Συνεπώς, απομένει το μυστήριο του πού ασχολήθηκε ποτέ ο Λένιν με μια τέτοια διάκριση, όπως ισχυρίζεται ότι κάνει ο Ζίζεκ και όλοι όσοι σχολιάζουν τον Λένιν μέσα από το πρίσμα της ανάγνωσης Ζίζεκ.

Η απάντηση την οποία είμαστε εμείς σε θέση να δώσουμε ως μελετητές του Λένιν και βάσει της έρευνας την οποία κάναμε είναι: πουθενά. 

Εξ όσων έχω ο ίδιος μπορέσει να επαληθεύσω, διάκριση μεταξύ "πραγματικής" και "τυπικής" ελευθερίας ο βιολογικός άνθρωπος με το όνομα Βλάντιμιρ Ίλιτς Ουλιάνοφ "Λένιν" δεν κάνει πουθενά.

Δηλαδή, η διάκριση αυτή είναι επινόηση της φαντασίας του Σλαβόι Ζίζεκ, και αναπαρήχθη ως υφιστάμενη επειδή αρκετοί καθηγητές πανεπιστημίου αναπαρήγαγαν αυτό που διάβασαν στον Ζίζεκ όχι απλώς χωρίς να έχουν οι ίδιοι καμία συνολική γνώση του έργου του Λένιν αλλά και χωρίς να ελέγξουν με τα διαθέσιμα ερευνητικά μέσα αν υφίσταται καν τέτοια πηγή. Αυτό είναι προφανές ήδη από το γεγονός ότι κανείς πουθενά δεν αναφέρει πηγή για αυτή τη διάκριση και κανείς δεν παραθέτει κανένα κείμενο του Λένιν που να την αφορά.

Μιλούμε δηλαδή, σύμφωνα με όλα τα δεδομένα που έχουμε, για συλλογική και αξιοσέβαστου μεγέθους ακαδημαϊκή εξαπάτηση του αναγνωστικού κοινού.

Πρόκειται για μεγάλης βαρύτητας ακαδημαϊκή απάτη;

Κατά την άποψή μας ναι, διότι τόσο ο Zizek όσο και ο Boer εξαγάγουν, δια της καθαρής επινόησης και χωρίς κανένα παράθεμα και καμία παραπομπή, μια ολόκληρη θεωρία για την "λενινιστική αντίληψη της ελευθερίας" βασιζόμενοι σε μια αντίστιξη που δεν εντοπίζεται πουθενά, τουλάχιστον από τους ίδιους, στο έργο του Λένιν. Ergo, το "Περί λενινιστικής ελευθερίας" του Ζίζεκ και το "Ο Λένιν για την ελευθερία" του Boer, είναι δύο ωραιότατα δημοσιευμένα δοκίμια για μια ανύπαρκτη έννοια -- και προσκαλώ τον αναγνώστη να διαπιστώσει ιδίοις όμμασι (seeing is believing) πώς μπορεί κάποιος να γράψει και να δημοσιεύσει εργασία πάνω σε ανύπαρκτο θέμα, με τη δέουσα φυσικά μηδενική τεκμηρίωση της παρουσίας του στις πρωτότυπες πηγές.

Φανταστείτε, αν θέλετε, έναν φυσικό να γράφει "ο Νεύτωνας, ο οποίος ως γνωστό επεξεργάστηκε τις βασικές αρχές της κβαντικής φυσικής" χωρίς καμία αιτιολόγηση του ισχυρισμού του· ή έναν γιατρό να γράφει "η θεραπεία του καρκίνου στο πάγκρεας, γνωστή ήδη ως μέθοδος στον Παράκελσο"· ή έναν μαθηματικό να γράφει "Η ανακάλυψη της θεωρίας συνόλων από τον Ευκλείδη άνοιξε τον δρόμο για ραγδαίες εξελίξεις στα μαθηματικά", πάντα χωρίς καμία απόδειξη του ισχυρισμού. Θα κρατούσαν για πολύ την δουλειά τους σε πανεπιστήμια; θα δημοσιευόντουσαν σε κορυφαία περιοδικά του τομέα τους; Θα αναπαραγόντουσαν από άλλους επιστήμονες σε αυτές τους τις δηλώσεις; Θα ξεκινούσαν, δηλαδή, άλλοι επιστήμονες να μιλούν για την "ευκλείδιο θεωρία συνόλων;" 

Αυτά συμβαίνουν σήμερα στην λεγόμενη "πολιτική επιστήμη", και είναι βέβαιο ότι το παρόν κείμενο δεν θα αποτελέσει τη βάση για κανένα απολύτως σκάνδαλο και καμία απολύτως απόλυση γιατί θεωρείται δεδομένο ότι "δεν έχει σημασία σήμερα" αν παραχαράξεις βασικά δεδομένα για κάποιον όπως ο Λένιν. Είναι, στο κάτω-κάτω, ένα ακόμα "ψόφιο σκυλί."

Τούτου δοθέντος, πώς προέκυψε ο Λένιν ως εξερευνητής της διάκρισης μεταξύ της "τυπικής" και της "ουσιαστικής" ελευθερίας στην αχαλίνωτη φαντασία του Ζίζεκ;

Εδώ μπορούμε να κάνουμε μόνο υποθέσεις -- αλλά νομίζουμε, βάσιμες και χειροπιαστές υποθέσεις.

Όπως κάθε ορθόδοξος μαρξιστής, ο Λένιν αντιπαραθέτει συχνά την "τυπική" και "ουσιαστική"...ισότητα, επαναλαμβάνοντας έτσι τις διακρίσεις που εισήγαγε ο Μαρξ στην κριτική του στη Φιλοσοφία του δικαίου του Χέγκελ και στο "Για το εβραϊκό ζήτημα". Εδώ είναι ο Λένιν του Κράτος και επανάσταση, κεφάλαιο 5:
Δημοκρατία σημαίνει ισότητα. Η μεγάλη σημασία της πάλης του προλεταριάτου για ισότητα, καθώς και της ισότητας ως συνθήματος θα γίνει σαφής αν την ερμηνεύσουμε σωστά ως κατάργηση των τάξεων. Αλλά η δημοκρατία σημαίνει μόνο την τυπική ισότητα.  
Όμως το κράτος δεν έχει ακόμα πλήρως μαραθεί, αφού παραμένει η εξασφάλιση του "αστικού δικαίου", η οποία καθαγιάζει την πραγματική ανισότητα. Για να μαραθεί πλήρως το κράτος είναι απαραίτητος ο πλήρης κομμουνισμός. 
[...] [στον πλήρη κομμουνισμό] η ανθρωπότητα θα αντιμετωπίσει αναπόφευκτα το ζήτημα της περαιτέρω προόδου από την τυπική ισότητα στην πραγματική ισότητα, δηλαδή, στην λειτουργία του κανόνα "απ' τον καθένα σύμφωνα με τις ικανότητές του, στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του" (εμφάσεις με πλάγια στο πρωτότυπο).
Τυπική ισότητα, πραγματική ανισότητα, πραγματική ισότητα: αυτή είναι η τριάδα εννοιών που έχει σημασία για τον Λένιν, και έχει σημασία φυσικά γιατί σκιαγραφεί αφενός την δικαιική φύση της αστικής κοινωνίας (τυπική ισότητα+πραγματική ανισότητα) και αφετέρου τη διαφορά της με αυτή της ώριμης κομμουνιστικής (πραγματική ισότητα). Το σχήμα αυτό έχει εξαφανιστεί εντελώς από την αναφορά του Ζίζεκ (και φυσικά όσων μιλούν για τον Λένιν διαβάζοντας αποκλειστικά...Ζίζεκ), και έχει αφήσει πίσω του μια νέα και επινοημένη αντίστιξη, διμερή και όχι τριμερή (χωρίς δηλαδή διαλεκτική μεσολάβηση) μεταξύ δύο ειδών..."ελευθερίας". Έτσι αποκτά σάρκα και οστά ο Λένιν ως ...κριτικός του φιλελευθερισμού, αν και ο φιλελευθερισμός ήταν για αυτόν ένα ήδη ξεπερασμένο για 30 με 40 χρόνια στάδιο του καπιταλισμού, και αν και ο καπιταλισμός απέναντι στον οποίο τοποθετήθηκε και ενάντια στον οποίο έδρασε θεωρητικοποιήθηκε απ' τον ίδιο ως μεταφιλελεύθερος, τουτέστιν ιμπεριαλιστικός.

Αν η φροϋδική παράπραξη της αντικατάστασης της κομμουνιστικής έννοιας της ισότητας με τη φιλελεύθερη έννοια της ελευθερίας εξηγεί το πώς βρεθήκαμε με τον Λένιν-φάντασμα της "τυπικής και της πραγματικής ελευθερίας", η αντικατάσταση του Μαρξ με τον Χέγκελ συμπληρώνει --κατά τη δική μας πάντα εκτίμηση-- το παζλ του μυστηρίου της γέννεσης μιας ανύπαρκτης διάκρισης. Ιδού ο Χέγκελ, απ' τη Φιλοσοφία του δικαίου: "Το κράτος είναι η πραγματική ενσάρκωση της απτής ελευθερίας."

Απτή ελευθερία, σε αντίστιξη με την "αφηρημένη" -- για τον Χέγκελ, το νεωτερικό κράτος ήταν το πέρασμα της ελευθερίας από το στάδιο του αφηρημένου ιδεώδους στο στάδιο της απτής ενσάρκωσης: η πραγματοποίηση της ελευθερίας που ως τότε ήταν απλώς μια ιδέα στον ανθρώπινο νου. Αλλά φυσικά, το κράτος είναι, αντιθέτως, η πραγματοποίηση της βίαιης κυριαρχίας και της στέρησης της ελευθερίας για όλη την θεωρητική γραμμή Μαρξ-Ένγκελς-Λένιν, όχι λιγότερο από ό,τι είναι για τους αναρχικούς.

Τίποτε από όλα αυτά δεν έχει σημασία αν είσαι ο Ζίζεκ (ή αν αισθάνεσαι νομιμοποιημένος ως γνώστης της πολιτικής θεωρίας διαβάζοντας τον ίδιο ως επί της γης αποκλειστικό αντιπρόσωπο του "νέου" Λένιν), κι έτσι η μαρξιστική-λενινιστική αντίστιξη "τυπικής και πραγματικής ισότητας" μπαίνει στο πλύσιμο μαζί με την εγελιανή --και κρατικιστική-- αντίστιξη "αφηρημένης και απτής ελευθερίας" και προκύπτει ένα θαυμαστό νέο θεωρητικό υβρίδιο, η αντίστιξη "τυπικής και απτής ελευθερίας", πάτρονας του οποίου είναι αυτοδικαίως ο Σλαβόι Ζίζεκ, και μελετητές του --εξίσου αυτοδικαίως-- όσοι αποδέχτηκαν ότι το υβρίδιο αυτό μπορεί απρόσκοπτα να μετεμφυτευτεί εκ των υστέρων στο έργο του Λένιν, έστω και με ένα γενναίο άλμα στο χωροχρονικό συνεχές. Μπορούμε ήδη να ακούσουμε στ' αυτιά μας τη ζιζεκική υπεράσπιση της θεωρητικής εξαπάτησης, σε άπταιστα σοφιστικά: "ακόμα και αν δεν το είπε ο Λένιν, θα έπρεπε να το έχει πει. Αυτό εννοώ όταν λέω ότι 'επαναλαμβάνουμε τον Λένιν'" σημαίνει ενεργοποιούμε τις επιλογές που δεν έκανε."

Άλλωστε, "το πρόβλημα με τους ελάχιστους εναπομείναντες ορθόδοξους 'λενινιστές'" είναι ότι παρά την "αξιοθαύμαστη ευρυμάθεια" που επιδεικνύουν όταν δείχνουν "πώς και πού οι αντικομμουνιστές 'λενινολόγοι' παραχαράσσουν τον Λένιν" δεν απαντούν στο "γιατί (πέρα από ένα καθαρά ιστορικό ενδιαφέρον) έχει οποιαδήποτε σημασία αυτό σήμερα" (Zizek, "A Plea for Leninist Intolerance", σελ. 565).

7 σχόλια:

  1. Για μένα, το συγκλονιστικότερο κεφάλαιο των Z-files ως τώρα.

    Και μια ευκαιρία να σκεφτούμε πόσο εύκολα και δίχως τιμωρία κακοποιούνται όχι μόνο οι κλασικοί του μαρξισμού αλλά και κάθε αξιόλογος (όχι μιας χρήσης) διανοητής στην κοινωνία της "αγοράς", της ευκολίας, της μεταποίησης, της "εκλαΐκευσης" (έτσι πλασάρεται συχνά η πονηρή διαστρέβλωση κι ο εκχυδαϊσμός), του κιτς, του copy/paste από τη μια και της κατανάλωσης "υψηλής" δήθεν κουλτούρας από την άλλη... Χωρίς κα-νέ-να κριτικό έλεγχο.

    Και πόση δουλειά και επιλεκτικότητα χρειάζεται για να μην κάνω κι εγώ π.χ. τα ίδια.

    gdmn1973

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μια υπόδειξη, καλύτερα να αφαιρεθεί:
    «(και άρα συνάμα πεπερασμένης)»

    για να μην ανοίξει το ζήτημα για το πόσο καθολικό είναι το «concrete universal».

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Θυμάμαι - όλοι που έχουμε την ηλικία θυμόμαστε υποθέτω - τη δεκαετία του '80, ήταν μεγάλη μόδα στους διάφορους ακαδημαϊκούς διανοούμενους, να αναφέρονται στον Μαρξ έχοντας πηγή τον Αλτουσσέρ και τον απολύτως προσωπικό και κυρίως, ελάχιστα έντιμο τρόπο πώλησης των συνειρμών του για απόπειρα ενδελεχούς αναλύσεως της μαρξικής σκέψης.
    Εκείνον τον καιρό, όλοι αυτοί οι μαρξολογούντες ακαδημαϊκοί ήταν τυπικά στην άμυνα, γιατί το παγκόσμιο επαναστατικό κίνημα είχε τη δύναμη να ακουστεί όταν φώναζε οτι είναι καθαρή κοροϊδία να μην προσεγγίζει κανείς το Μαρξ από τα γραπτά του μέγιστου συγγραφέα Κ.Η.Marx και των συντρόφων του, και αντί γι αυτό να βασίζεται στις σημειώσεις κάποιου τρίτου εκεί που το (εφικτό) ζητούμενο ήταν να φτιάξει ο καθένας τις δικές του σημειώσεις.
    Ωστόσο οι ίδιοι ήταν ουσιαστικά στην επίθεση, εφόσον η επιβολή των αλτουσσεριανών παραληρημάτων υποστηρίζονταν από το βαρύ πυροβολικό των ιδεολογημάτων τα οποία αποτελούσαν παγκοσμίως κύριο καθήκον των προπαγανδιστικών μηχανισμών της άρχουσας τάξης και συνοψίζονταν στο μοτίβο του «ιστορικά ξεπερασμένου» (του Μαρξ, των μαρξιστών, της επαναστατικής ιδεολογίας και πράξης, της Σοβιετικής Ένωσης κτλ).
    Όταν, προς τα τέλη του '90 άρχισε να φαίνεται στα πέριξ ο Ζίζεκ, οι συσχετισμοί ήταν τέτοιοι που ακόμα και καλόπιστοι αριστεροί ριζοσπάστες «αγόρασαν» με ενθουσιασμό τις σοφίες του Σλοβένου μόνο και μόνο για την αναφορά στο Λένιν ή το Στάλιν, έστω κι αν φαινόταν η χρησιμοποίησή τους ως σικ προβοκασιόν: «ακούτε ρε, λέω παλιόλογα» ήταν αυτό που απέπνεαν τα πονήματα του λακανικού φιλόσοφου λεκανών και αποπάτων.
    Ήταν η περίοδος που η αντίδραση δεν ήταν απλώς σε τυπική και ουσιαστική επίθεση, αλλά στην παραζάλη της «τελικής» επικράτησης.
    Και μετά, ήρθε η κρίση. Και ξαφνικά ο Ζίζεκ, που δε δούλευε παρά μόνο για τον εαυτό του (εξ'ού και τα κλοουνίστικα χαρακτηριστικά όλης της παρουσίας του) άρχισε να γίνεται χρήσιμος. Αυτός που «μιλούσε για Λένιν την εποχή της Μαύρης Βίβλου και των ντοκυμαντέρ για τα εγκλήματα της οκτωβριανής επανάστασης και για το ηρωικό στοιχείο στους επικεφαλής των Ναζί», βρέθηκε να πληρεί τις καλύτερες προϋποθέσεις για να γίνει η φωνή και η γραφίδα της «αμφισβήτησης του συστήματος» (με τους δύο τρόπους ανάγνωσης της γενικής). Αν στο παρελθόν υπερασπίστηκε με το μπρίο του καλλιτέχνη του θεάματος όχι τον Λένιν, αλλά το σκιάχτρο του που βρήκε έτοιμο από την προπαγάνδα της άρχουσας τάξης, υπονοώντας οτι το σκιάχτρο είναι η αυθεντική μορφή, τώρα πέρασε στην παραγωγή μιας καρικατούρας εξεγερτικού λόγου, με την προπαγάνδα της άρχουσας τάξης να υποστηρίζει την αυθεντικότητά του.

    Έτσι ολοκληρώθηκε η τράμπα (θα περάσω, ο ρηξικέλευθος διανοούμενος, τα αισχρά σας στρεβλώματα ως ορίτζιναλ δια της προκλητικής οδού, θα παρουσιάσετε κι εσείς ως πραγματικό κίνδυνο για το σύστημα τις απατεωνιές που λέω «για να σωθούμε απ'το ασιατικό πνεύμα»). Η φύση όμως του έργου/ρόλου, απαιτεί μιαν ελαφρότητα τύπου Σλοτερντάικ και όχι διεισδυτικότητες και εμπνεύσεις όπως παλιότερα με τον Αλτουσσέρ.

    Ας λάβουμε κι εμείς υπόψη μας αυτή τη διαφορά τεχνοτροπίας...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κι όμως στις δεκαετίες τού '80 και '90 στο ΗΒ (και στις ΗΠΑ) γράφτηκαν εξαιρετικά κείμενα για τον (βρετανικό) ιμπεριαλισμό, για την αυτοκρατορική ιδεολογία και τον τρόπο προώθησης και αναπαραγωγής της (λογοτεχνία, προπαγανδιστικά κείμενα, εκπαίδευση) στα κατώτερα και στα ανώτερα στρώματα. Η περίπτωση Ζίζεκ --- η προβολή από το εκδοτικό κατεστημένο και από μια μερίδα ακαδημαϊκών και των μίντια ενός «έργου» με διανοητική βαρύτητα τσιγαρόχαρτου --- είναι απλώς σκανδαλώδης. --- ΥΓ Γενικότερα, καλό είναι να προσέχετε μήπως η προσωπική (σου/σας) εμμονή με τη _δημοσιογραφική_ ασημαντότητα που ενσαρκώνει ο Ζίζεκ ενέχει παραίτηση.

      Διαγραφή
    2. Μιας και το φερε η κουβέντα, είδες το Postcolonial Theory and the Specter of Capital του Vivek Chibber; Κριτική subaltern studies, Chakrabarty, Chaterjee κλπ από μαρξιστική σκοπιά;

      Warning: Blurb για βιβλίο στο εξώφυλλο: Ζίζεκ...

      Διαγραφή
    3. Όχι, αν και δεν αναφερόμουν στις Subaltern St (απ' όπου μόνο με τα κείμενα τού B.Cohn είχα κάποια διανοητική συνάφεια). Υπόψιν το «Propaganda and Empire», MacKenzie που δεν γράφτηκε καν από μαρξιστική σκοπιά. Θα προσπαθήσω να το δω, έγραψε και πρόλογο ο μεγάλος: «Ο αντισημιτισμός τού Σιντάρτα Γκοτάμα; Μύθος ή λακανική φαντασία;» [σνιφ, σνιφ, ουπς, λάθος βιβλίο].

      Διαγραφή