Τρίτη, 28 Μαΐου 2013

The Z Files X-Λένιν αλα καρτ, δεύτερο μέρος

Ο νεκρός Λένιν, ο μισοζώντανος Λένιν, ο Λένιν που δεν υπήρξε, και ο Λένιν

Πράγματι, μια προσεκτική ανάγνωση αποκαλύπτει ότι το κύριο διακύβευμα του δοκιμίου δεν είναι η στοιχειοθέτηση μιας θεωρίας της "λενινιστικής έλλειψης ανεκτικότητας", ούτε αυτή της "λενινιστικής ελευθερίας" --ο τίτλος του λειτουργεί εντελώς παραπλανητικά, από αυτή την άποψη-- αλλά, στον βαθμό που το δοκίμιο αφορά καν τον Λένιν, η πιστοποίηση του θανάτου της λενινιστικής σκέψης, και μάλιστα, η προβολή αυτού του θανάτου στα πλαίσια ενός επιχειρήματος για την αναγκαιότητα, δήθεν, της επανάληψης του Λένιν.

Αξίζει να ρίξουμε μια ματιά σε ένα εδάφιο κοντά στο τέλος του δοκιμίου, όπου ο Ζίζεκ επιχειρεί, με την γνωστή πανουργία του, να απορρίψει προληπτικά τις αντιρρήσεις που γνωρίζει ότι θα δημιουργήσει το πόνημά του σε οποιονδήποτε έχει στοιχειώδη γνώση του έργου του Λένιν και των παραμέτρων του (ας σημειωθεί εδώ ότι σε 22 σελίδες κειμένου υπάρχουν 3 συνολικά παραπομπές σε κείμενα του Λένιν σε σύνολο 26 παραπομπών):
Το πρόβλημα με τους ελάχιστους εναπομείναντες ορθόδοξους "λενινιστές" οι οποίοι συμπεριφέρονται ωσάν να μπορούσε κάποιος απλώς να ανακυκλώσει τον παλιό λενινισμό, συνεχίζοντας να μιλάνε για ζητήματα όπως η ταξική πάλη και η προδοσία των επαναστατικών ενστίκτων της εργατικής τάξης από διεφθαρμένους ηγέτες είναι πως δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο από ποια θέση άρθρωσης μιλούν. Είτε εμπλέκονται σε παθιασμένες συζητήσεις για το παρελθόν δείχνοντας με αξιοθαύμαστη ευρυμάθεια πώς και πού οι αντικομμουνιστές "λενινολόγοι" παραχαράσσουν τον Λένιν -- αλλά στην περίπτωση αυτή αποφεύγουν την ερώτηση του γιατί (πέρα από ένα καθαρά ιστορικό ενδιαφέρον) έχει οποιαδήποτε σημασία αυτό σήμερα, είτε, όσο πλησιάζουν την σύγχρονη πολιτική, τόσο υιοθετούν μια καθαρά ξύλινη πόζα που δεν απειλεί κανένα. Το συμπτωματικό τους σημείο αναδύεται σε σχέση με κάθε κοινωνική αναταραχή (την αποσύνθεση του υπαρκτού σοσιαλισμού λίγα χρόνια πριν, την πτώση του Μιλόσεβιτς). Σε καθεμιά απ' αυτές τις περιπτώσεις, ταυτοποιούν κάποιο εργατικό κίνημα (ας πούμε, τους απεργούς ανθρακωρύχους της Σερβίας) το οποίο υποτίθεται πως έδειξε μια πραγματική επαναστατική ή τουλάχιστο σοσιαλιστική δυνατότητα, αλλά αρχικά έτυχε εκμετάλλευσης και μετά προδόθηκε από φιλοκαπιταλιστικές ή/και εθνικιστικές δυνάμεις. Με τον τρόπο αυτό, μπορεί κανείς να συνεχίσει να ονειρεύεται ότι η επανάσταση είναι εδώ κοντά· ότι το μόνο που χρειαζόμαστε είναι η αυθεντική εκείνη ηγεσία  η οποία θα μπορούσε να οργανώσει την επαναστατική δυναμική των εργατών (Critical Inquiry 28:2 (2002): σελ. 565).

Η αναφορά στην "αξιοθαύμαστη ευρυμάθεια" με την οποία οι "ελάχιστοι εναπομείναντες" ορθόδοξοι λενινιστές αποδομούν την πλαστογράφηση του Λένιν από "αντικομμουνιστές λενινολόγους" δεν μπορεί παρά να εκληφθεί ως μια απ' αυτές τις στιγμές κατά τις οποίες ο Ζίζεκ τοποθετεί τον ίδιο του τον πολιτικό λόγο en abyme, γυρνάει δηλαδή ένα καθρέφτη πάνω στην ίδια του την ιδεολογική λειτουργία, αλλά ως κίνηση τακτικού αφοπλισμού της κριτικής της. Γιατί βέβαια στο ίδιο αυτό κείμενο υπάρχει --αρχής γενομένης ήδη από τον τίτλο, όπως έδειξα-- ανεξέλεγκτη παραχάραξη του λενινιστικού έργου. Εδώ όμως, κοντά στο τέλος του κειμένου, ο Ζίζεκ θα επιχειρηματολογήσει κυνικά ότι αυτή η παραχάραξη δεν "έχει οποιαδήποτε σημασία ... σήμερα", και ότι κατά συνέπεια η άσκηση στην αποδόμηση του "αντικομμουνισμού" που εξακολουθεί να διαχέεται στο όνομα της "λενινολογίας" είναι κενό γράμμα.

Πρόκειται βέβαια για τυπικό παράδειγμα ταυτολογίας. Γιατί από ποια θέση άλλη από αυτή της "αντικομμουνιστικής λενινολογίας" θα μπορούσε κάποιος που μιλά στο όνομά της να αναφέρεται ειρωνικά σε "ζητήματα όπως η ταξική πάλη" ή η ταξική προδοσία ωσάν να ανήκαν σε κάποιο μακρινό, απαρχαιωμένο και σκονισμένο παρελθόν; Τι άλλο συνιστά η άρνηση του διηνεκούς χαρακτήρα της ταξικής πάλης από αντιλενινισμό και αντιμαρξισμό στην πιο καθαρή τους μορφή; Και τι άλλο από θριαμβευτική αναπαραγωγή του αντικομμουνισμού της κυρίαρχης ιδεολογίας είναι η ολότελα αυθαίρετη αντίστιξη της πάλης ενάντια στον αντικομμουνισμό με την "σύγχρονη πολιτική", δηλαδή η πρόταση ότι δήθεν η "σύγχρονη πολιτική" δεν έχει καμία σχέση με τον αντικομμουνισμό και την πάλη εναντίον του και ότι αυτά τα δύο τελευταία, κατά συνέπεια, αποτελούν κάποιου είδους μουσειακές και αδιάφορες στο σήμερα ενασχολήσεις; Μήπως, τέλος, χρειάζεται κάποια ιδιαίτερη ευστροφία για να διακρίνει κανείς στην απόλυτη περιφρόνηση του Ζίζεκ στην προσήλωση στο εργατικό κίνημα και "την επαναστατική δυναμική των εργατών" την πλήρη υιοθέτηση  της διάγνωσης του τελεσίδικου θανάτου του λενινισμού ως πρακτικής πολιτικής;

Στο σημείο αυτό όμως αναδύεται το κεντρικό ίσως πρόβλημα του δοκιμίου: δηλαδή το γεγονός ότι σ' αυτό, ο Ζίζεκ παρουσιάζει τον εαυτό του ταυτόχρονα ως προάγγελο και πρωτοπόρο της "επανάληψης" του Λένιν. Αλλά τι είδους επανάληψη μπορεί να λάβει χώρα σε σχέση με κάτι η  ουσία του οποίου ανακηρύσσεται ανεπίστρεπτα νεκρή -- και ανακηρύσσεται τέτοια όχι μόνο στο επίπεδο της θεωρητικής διάγνωσης αλλά και στην ίδια την θεωρητική πρακτική του κειμένου, στην ίδια του την δεδηλωμένη αδιαφορία για τον μόνο "Λένιν" που υπήρξε ιστορικά -- τον Λένιν της τακτικοστρατηγικής σκέψης για την προλεταριακή επανάσταση ως δυνατότητα εγγενή στην εποχή του ιμπεριαλισμού (μονοπωλιακού καπιταλισμού);

Η επεξεργασία του καθήκοντος "επανάληψης" του Λένιν αποτελεί ίσως το σταθερότερο σημείο αναφοράς του κειμένου σ' αυτόν (στην πράξη, πάνω από το μισό της έκτασής του δεν έχει την παραμικρή σχέση με τον Λένιν, ούτε καν τυπικά), οπότε θα ήταν καλό να δούμε τις διατυπώσεις του Ζίζεκ αναλυτικότερα:
1. Ο Λένιν δεν είναι για μας το νοσταλγικό όνομα για την παλιά, δογματική βεβαιότητα. Αντιθέτως, για να το θέσουμε με τους όρους του Κίρκεγκωρ, ο Λένιν τον οποίο θέλουμε να ανακτήσουμε είναι ο Λένιν-στη-διαδικασία-του-γίγνεσθαι, ο Λένιν του οποίου η βασική εμπειρία ήταν το ότι βρέθηκε δια της βίας σ' έναν καταστροφικό νέο συσχετισμό στον οποίο οι παλιές συντεταγμένες αποδείχτηκαν άχρηστες και έτσι αναγκάστηκε να επανεφεύρει τον μαρξισμό. [...] Η ιδέα δεν είναι να επιστρέψουμε στον Λένιν αλλά να τον επαναλάβουμε με την έννοια του Κίργκεγκωρ, να ανακτήσουμε την ίδια ορμή στον σημερινό συσχετισμό. Η επιστροφή στον Λένιν δεν έχει ούτε τον στόχο να αναβιώσει νοσταλγικά τους παλιούς καλούς επαναστατικούς καιρούς, ούτε να προσαρμόσει με τρόπο οπορτουνιστικό-πραγματιστικό το παλιό πρόγραμμα σε "νέες συνθήκες" αλλά να επαναλάβει, στις σημερινές παγκόσμιες συνθήκες, την λενινιστική χειρονομία της επανεφεύρεσης του επαναστατικού εγχειρήματος στις συνθήκες του ιμπεριαλισμού και της αποικιοκρατίας. [...] Αυτό που έκανε ο Λένιν για το 1914 πρέπει να το κάνουμε για το 1990 (σελ. 553).
2. Κατά συνέπεια, το να επαναλάβουμε τον Λένιν δεν σημαίνει να επιστρέψουμε στον Λένιν. To να επαναλάβουμε τον Λένιν είναι το να αποδεχτούμε ότι ο Λένιν είναι νεκρός, ότι η συγκεκριμένη λύση που έδωσε απέτυχε, και απέτυχε καταστροφικά, αλλά ότι υπήρχε μια ουτοπική σπίθα σ' αυτή που αξίζει να σωθεί. Το να επαναλάβουμε τον Λένιν σημαίνει να διακρίνουμε ανάμεσα σε όσα έκανε πραγματικά ο Λένιν και στο πεδίο των δυνατοτήτων που άνοιξε, την ένταση, μέσα στον Λένιν, ανάμεσα σ' αυτό που ουσιαστικά έπραξε και σε μια άλλη διάσταση που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε αυτό "που στον Λένιν ήταν περισσότερο από ό,τι ο ίδιος ο Λένιν" (σελ. 566).
3. Το να επαναλάβουμε τον Λένιν είναι το να επαναλάβουμε όχι αυτό που έκανε αλλά αυτό που δεν κατάφερε να κάνει, τις χαμένες του ευκαιρίες. Σήμερα, ο Λένιν εμφανίζεται ως μια μορφή από μια διαφορετική εποχή· δεν είναι ότι οι ιδέες του όπως αυτή του συγκεντρωτικού κόμματος μοιάζουν να αποτελούν μια ολοκληρωτικού χαρακτήρα απειλή. Είναι μάλλον ότι μοιάζουν να ανήκουν σε μια άλλη εποχή, με την οποία δεν μπορούμε πια να σχετιστούμε σωστά. Όμως, αντί να διαβάσουμε το γεγονός αυτό ως απόδειξη ότι ο Λένιν είναι ξεπερασμένος, θα έπρεπε ίσως να πάρουμε το ρίσκο της αντίθετης υπόθεσης. Τι κι αν αυτή η μη προσβασιμότητα του Λένιν είναι ένα σημάδι ότι κάτι είναι στραβό με τη δική μας εποχή, ότι κάποια ιστορική διάσταση εξαφανίζεται απ' αυτή (σελ. 566 -- αυτή είναι και η τελευταία παράγραφος του δοκιμίου).
Η συχνά συζητημένη έλλειψη συνοχής στη σκέψη του Ζίζεκ δεν εμφανίζεται στην καθαρή της μορφή στην "φυσική" τροπικότητα της γραφής του, όταν για παράδειγμα, περνά --όπως κάνει στο συγκεκριμένο δοκίμιο-- από τα τηλεπαιχνίδια στον Λένιν και από εκεί στα γραπτά του Peter Singer για τα δικαιώματα των ζώων, τον Μπιλ Γκέιτς και την λογοκριμένη όπερα του Σοστακόβιτς· αναδεικνύεται στην καθαρή της μορφή όταν επιχειρήσουμε να αναγκάσουμε το κείμενό του να μιλήσει για κάτι συνεκτικά, παραθέτοντας μαζί διατυπώσεις που μοιάζουν να αφορούν το ίδιο επιχείρημα. Και βέβαια στα τρία αυτά εδάφια, το ζήτημα είναι η επιχειρηματολογική θεμελίωση της διαφοράς ανάμεσα στην "επιστροφή στον Λένιν" (που ο Ζίζεκ λέει πως απορρίπτει κάθετα) και την "επανάληψη του Λένιν" (την οποία λέει πως προκρίνει).

Αλλά σε τι συνίσταται η διαφορά της "επιστροφής" από την "επανάληψη";

1. Σύμφωνα με το πρώτο μέρος του πρώτου αποσπάσματος, η επιστροφή είναι νοσταλγική ενώ η επανάληψη αφορά την ανάκτηση όχι μιας ουσίας αλλά μιας ανοιχτής και μάλλον απροσδιόριστης διαδικασίας, "του Λένιν-στη-διαδικασία-του-γίγνεσθαι". Αλλά σύμφωνα με το τελευταίο μέρος του πρώτου αποσπάσματος, αυτή η ανάκτηση δεν παραμένει για πολύ κάτι γενικά και αφηρημένα "διαδικασιακό"· συνίσταται, μας λέει ο Ζίζεκ, στην "επανεφεύρεση του επαναστατικού εγχειρήματος στις συνθήκες του ιμπεριαλισμού και της αποικιοκρατίας." Αλλά τότε, στον βαθμό που ο Λένιν ο οποίος πρέπει να "επαναληφθεί" είναι ο Λένιν "του επαναστατικού εγχειρήματος στις συνθήκες του ιμπεριαλισμού" (η αναφορά στην "αποικιοκρατία" δείχνει περιορισμένη κατανόηση της νεωτερικότητας της θεωρίας του ιμπεριαλισμού στον Λένιν), τότε που ακριβώς έγκειται το πολυδιαφημισμένο καινοτόμο στοιχείο που διασαφηνίζει μια και καλή ότι δεν πρόκειται για οτιδήποτε σχετικό με "επιστροφή" και "νοσταλγία";

2. Σύμφωνα με το δεύτερο απόσπασμα, η διαφορά της "επανάληψης" με την "επιστροφή" είναι ουσιαστικά η ψυχαναλυτική διαφορά μεταξύ πένθους και μελαγχολίας. "Επανάληψη" του Λένιν, λέει εδώ ο Ζίζεκ, σημαίνει αποδοχή του (ιδεολογικοπολιτικού) θανάτου του, του τελεσίδικου της αποτυχίας του. Αλλά τότε πώς μπορεί να είναι επίσης ορθό ότι η επανάληψη του Λένιν συνίσταται στην "επανεφεύρεση του επαναστατικού εγχειρήματος στις συνθήκες του ιμπεριαλισμού και της αποικιοκρατίας"; Περαιτέρω, αν το ψυχαναλυτικό πένθος διακρίνεται απ' την μελαγχολία ακριβώς λόγω της αποδοχής του θανάτου, της έλλειψης, του αδύνατου της ανάκτησης, τότε τι είδους πένθος είναι αυτό που ναι μεν αποδέχεται τον θάνατο του Λένιν αλλά εφευρίσκει ταυτόχρονα έναν "Λένιν ο οποίος θα μπορούσε να είναι", ή, με τα λόγια του Ζίζεκ, "αυτό που στον Λένιν ήταν περισσότερο από ό,τι ο ίδιος ο Λένιν"; Πρόκειται, προφανώς, για ένα απέθαντο υπόλειμμα, για την υπόθεση της ύπαρξης ενός μη ιστορικά θνητού περισσεύματος (για τη φύση του και το περιεχόμενό του, ο Ζίζεκ δεν μας λέει τίποτε). Οπότε, πώς ακριβώς ισχύει η πρόταση "To να επαναλάβουμε τον Λένιν είναι το να αποδεχτούμε ότι ο Λένιν είναι νεκρός";

3. Σύμφωνα με το πρώτο τμήμα του τρίτου αποσπάσματος, η διαφορά της "επανάληψης" από την "επιστροφή" συνίσταται στη διάθεση (βρισκόμαστε ήδη πέρα από το πένθος και τη μελαγχολία) να κάνουμε ό,τι δεν έκανε ο ίδιος ο Λένιν (αλλά το τι δεν έκανε ο Λένιν είναι εξ ορισμού ένα ατέρμονο σύνολο από πράγματα, το ίδιο ατέρμονο με το τι δεν έκανε οποιοσδήποτε άλλος). Από τη διατύπωση "Αυτό που έκανε ο Λένιν για το 1914 πρέπει να το κάνουμε για το 1990" στη διατύπωση "Το να επαναλάβουμε τον Λένιν είναι το να επαναλάβουμε όχι αυτό που έκανε αλλά αυτό που δεν κατάφερε να κάνει" μεσολαβεί βέβαια αρκετά μεγάλη απόσταση, αλλά αυτή δεν είναι μεγαλύτερη από αυτή που μεσολαβεί ανάμεσα στην τελευταία αυτή πρόταση και στην διατύπωση του τέλους της τρίτης παραγράφου, για την οποία μπορεί να ειπωθεί ότι έχει την σπάνια αρετή να αναιρεί όλες τις προηγούμενες: "αντί να διαβάσουμε το γεγονός αυτό ως απόδειξη ότι ο Λένιν είναι ξεπερασμένος, θα έπρεπε ίσως να πάρουμε το ρίσκο της αντίθετης υπόθεσης. Τι κι αν αυτή η μη προσβασιμότητα του Λένιν είναι ένα σημάδι ότι κάτι είναι στραβό με τη δική μας εποχή". Ο Λένιν που στην αρχή "επαναλαμβάνεται" ως "Λένιν του γίγνεσθαι", κατόπιν "επαναλαμβάνεται" κηρυσσόμενος νεκρός, κατόπιν "επαναλαμβάνεται" δια της διάγνωσης ότι είναι μισοζώντανος (η "ουτοπική σπίθα"), και κατόπιν επαναλαμβάνεται ως "μη Λένιν" (ως ο Λένιν που δεν υπήρξε ιστορικά, ο "Λένιν" του συνόλου των επιλογών που δεν έκανε ο Λένιν), "επαναλαμβάνεται" στο τέλος με μια ακόμα ενσάρκωση, ως ο Λένιν που, παραμένοντας ο εαυτός του μετά από όλες αυτές τις εντυπωσιακές μεταμορφώσεις, μας αποδεικνύει ότι ίσως τελικά το πρόβλημα να μην είναι καθόλου ο Λένιν αλλά "ότι κάτι είναι στραβό με τη δική μας εποχή".

Είναι, κατά συνέπεια, αυστηρά αδύνατο να βρεθεί οποιαδήποτε συνεκτική γραμμή σκέψης που να ενώνει την δεδηλωμένη και πρακτική προσέγγιση στο έργο του Λένιν ως αντικειμενικά νεκρό και την εμμονή με την αναγκαιότητα της "επανάληψής" του. Είναι εντελώς ασαφές, για να το πούμε απλά, τι είναι αυτό που ο Ζίζεκ μας προτείνει να "επαναλάβουμε", γιατί θεωρεί ότι πρέπει να το επαναλάβουμε,  και πώς θεωρεί ότι μπορούμε να το επαναλάβουμε με δεδομένη την αντίφαση ανάμεσα στην επανάληψη αυτή και τον δεδηλωμένο θάνατό του, αλλά και τις αντιφάσεις ανάμεσα στις διαφορετικές απόπειρες να εξηγηθεί στο τι ακριβώς θα συνίσταται αυτή η περιώνυμη επανάληψη. Και κάπου εδώ, στο μετέωρο ανεπίλυτων αποριών και κραυγαλέων αντιφάσεων, εξαντλείται το θέμα του ζιζεκικού "λενινισμού" ως θεωρητικής πρότασης και αρχίζει το ζήτημα της πρακτικής ανάγνωσης του Λένιν -- στον πολύ μικρό βαθμό που επιχειρείται καν κάτι τέτοιο στο δοκίμιο.

14 σχόλια:

  1. Προφανώς περνάει μέσα από γραμμή Κίρκεγκορντ-Νίτσε-Μπερξόν-Ντελέζ: "η ιδιοφυΐα του Ντελέζ έγκειται στην έννοια του "υπερβατολογικού εμπειρισμού", θα πει στο "Όργανα δίχως σώματα" (σελίδα 4), όπου "σε αντίθεση με τη συνηθισμένη [χρήση της] έννοια[ς] του υπερβατολογικού, ως του τυπικού/μορφολογικού [formal] δικτύου που δομεί την πλούσια ροή των εμπειρικών δεδομένων, το Ντελεζιανό "υπερβατολογικό" είναι απείρως ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΟ από την πραγματικότητα - είναι το άπειρο δυνατό πεδίο δυνητικοτήτων από το οποίο ενεργοποιείται η πραγματικότητα". Τα κεφαλαία είναι του ίδιου του Ζίζεκ, ενώ η συγκεκριμένη πρόταση είναι σε πλάγια που δηλώνουν έμφαση. Είναι αυτή η διάκριση που εξηγεί τα χωρία για τον Λένιν (και τα άλλα περί φιλελεύθερων αριστεριστών, δημοκρατικών σοσιαλιστών και όμορφων ψυχών) και ταυτόχρονα την υποστήριξη στον ΣΥΡΙΖΑ. Σχετίζεται με τη διαλεκτική πιστότητας και προδοσίας ("πνεύμα" και "γράμμα" ενός ονόματος, ενός έργου, ενός ιδεολογικού συστήματος), μιμητικής αναπαραγωγής (εδώ σηματοδοτείται από την απλή "επιστροφή" ή και... επαναφόρτωση) και καινοτόμου επανάληψης. Εκτιμά δηλαδή ο Ζ. ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι στην Ελλάδα σήμερα εγγύτερα σε αυτό που υπήρξαν οι μπολσεβίκοι στην εποχή τους και τη χώρα τους, σε σχέση με το ΚΚΕ (εξ ου και τα περσινά περί νεκροζώντανων).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Προφανώς περνάει μέσα από γραμμή Κίρκεγκορντ-Νίτσε-Μπερξόν-Ντελέζ"

      Απ' το ΙΔΙΟ κείμενο ("A plea for Leninist Intolerance"): "This lure
      is strictly correlative to its apparent opposite, to the pseudo-Deleuzian,
      love-hate, fascinating/fascinated poetic depiction of capital as a rhizomatic
      monster or vampire that deterritorializes and swallows all, indomitable,
      dynamic, ever raising from the dead, each crisis making it stronger,
      a Dionysus-Phoenix reborn. It is in this poetic (anti)capitalist reference
      to Marx that Marx is really dead, for he is appropriated when deprived of
      his political sting." σελ. 554

      "To reinvent Lenin's legacy today is to reinvent the politics of truth.
      We live in a postmodern era in which truth-claims as such are dismissed
      as an expressiuon of hidden power mechanisms; as the reborn pseudo-
      Nietzscheans like to emphasize, truth is the lie that is most efficient in
      asserting our will to power." σ. 547

      Συν, ο Ζίζεκ δηλώνει μέγας οπαδός του Χέγκελ και Χέγκελ = ανάθεμα για Νίτσε, Μπερξόν, Ντελέζ.

      Συν, αν το πλαίσιο της σκέψης που υιοθετούσε ήταν αυτό που λες τότε η πρόταση "να επαναλάβουμε τον Λένιν" δεν έχει ΕΤΣΙ ΚΙ ΑΛΛΙΩΣ ΚΑΝΕΝΑ ΝΟΗΜΑ. Θα ήταν σαν να έγραφε ο Καρλ Πόπερ βιβλίο για το "Γιατί πρέπει να δώσουμε μια δεύτερη ευκαιρία στους εχθρούς της ανοιχτής κοινωνίας".

      Συν, όσα γράφεις περί διαλεκτικής πιστότητας και προδοσίας πρώτα από όλα είναι Ντεριντά και όχι Ζίζεκ και δεύτερον δεν εξηγούν τίποτε.

      Διαγραφή
    2. Άσε που στον Ντεριντά δεν υφίσταται διαλεκτική καν (ούτε σε Νίτσε-Μπερξόν-Ντελέζ) ενώ ο Ζίζεκ μιλά πάντα ως υπέρμαχος της διαλεκτικής (με την οποία έχει όση σχέση έχω εγώ με τον Λεονέλ Μέσι).

      Διαγραφή
    3. «το Ντελεζιανό "υπερβατολογικό" είναι απείρως ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΟ από την πραγματικότητα - είναι το άπειρο δυνατό πεδίο δυνητικοτήτων από το οποίο ενεργοποιείται η πραγματικότητα ... [αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Σαλβόδις παρέχει] την υποστήριξη στον ΣΥΡΙΖΑ»


      Επειδή, να'ουμ ο Άλεξ είναι ο κλειδοκράτορας των ντελεζιανών ακασικών αρχείων τού άπειρου πεδίο των δυνητικοτήτων. Άι χέσε μας, Weltschmerz.

      Διαγραφή
  2. Κι όμως, όσα λέει εν προκειμένω θα μπορούσαν να έχουν βγει κατ' ευθείαν από τον Ντελέζ, που είναι ο φιλόσοφος της επανάληψης (=διαφοράς) par excellence. Το ότι ο Χέγκελ ήταν κόκκινο πανί για όλους αυτούς δεν αλλάζει κάτι, δεδομένου ότι δηλωμένος στόχος του Ζ. στο έργο πχ που αναφερθήκαμε είναι να επιδιώξει τη συνάντηση Χέγκελ-Ντελέζ, συνάντηση που ο ίδιος θεωρεί απολύτως εφικτή (διαβάζοντας τους, κατά τον προσφιλή του τρόπο, κόντρα στο ρεύμα). Ο Μπαντιού λέει κάπου αναφορικά με τον Χέγκελ ότι έχει κανείς δύο επιλογές σήμερα: να τον εγκαταλείψει τελείως, όπως κάνει ο ίδιος, ή να του αλλάξει τα φώτα, να τον οικειοποιηθεί δηλαδή καθιστώντας τον μη αναγνωρίσιμο, επιλογή που λέει ότι ακολουθεί ο Ζ. Ο δηλωμένος αντιεγελιανισμός του Ντελέζ δε σημαίνει τίποτε εδώ, ο Ζ. είναι ικανός να δηλώνει ότι το πτώμα του Ντελέζ έχει σαπίσει και την ίδια στιγμή να τον ξεπατικώνει* (το ανάποδο απ' ότι κάνει με τον Λένιν ας πούμε). Εμένα τα συγκεκριμένα αποσπάσματα περί επανάληψης του Λένιν μου φάνηκαν απολύτως συνεκτικά σε μια πρώτη ανάγνωση. Επίσης θεωρώ πως φωτίζουν καλύτερα (και φωτίζονται από) τα υπόλοιπα που ανέφερα. Δεν εννοώ βέβαια πως εξηγούν γιατί η εξίσωση Μπολσεβίκοι=ΣΥΡΙΖΑ ισχύει (κάτι που κανείς μας δεν θα ήθελε!), αλλά γιατί ο Ζ. έχει καταλήξει στο ότι τηρουμένων των αναλογιών ισχύει.

    * γι' αυτό και, από φιλοσοφική σκοπιά, το συγκεκριμένο έργο είναι μάλλον κακό: δεν επαναλαμβάνει τον Ντελέζ, τον αντιγράφει. Ελάχιστα μπορεί να βοηθήσει κάποιον που τον έχει ήδη διαβάσει. Αντιθέτως, είναι χρήσιμο ως εισαγωγή, δευτερευόντως για τους ισχυρισμούς του αναφορικά με τον φιλόσοφο, κυρίως όσον αφορά την προσέγγιση (είναι τόσο ορθόδοξα ντελεζιανή που αποτυγχάνει).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Το ζήτημα δεν είναι τι νομίζεις εσύ ότι λέει ο Ζίζεκ αλλά το τι λέει ρητά ο Ζίζεκ. Και σε ό,τι αφορά τον Ντελέζ και τον Νίτσε είναι επικριτικός στο ίδιο κείμενο στο οποίο αναφέρομαι. Συνεπώς, δεν βλέπω γιατί αμφισβητείς ότι το κείμενό του δεν έχει καμία θεωρητική συνοχή, όταν για να επιχειρηματολογήσεις για συνοχή εισάγεις στο κείμενο επιχειρήματα που δεν κάνει (δεν υπάρχει καμία αναφορά στον Ντελέζ άλλη από την αρνητική που παρέθεσα, το ίδιο για Νίτσε).

      Εμάς μας απασχολεί τι λέει το κείμενο, όχι το τι θα μπορούσε να έχει κατά νου να πει, τι θα μπορούσε να είχε πει, ή τι νομίζουμε εμείς ότι λέει πίσω από ό,τι λέει και αντίθετα με ό,τι λέει.

      Διαγραφή
    2. «Ο Μπαντιού λέει κάπου αναφορικά με τον Χέγκελ ότι έχει κανείς δύο επιλογές σήμερα: να τον εγκαταλείψει τελείως, όπως κάνει ο ίδιος»

      Χέσε μας εις διπλούν.

      Διαγραφή
    3. Καλά αυτό με τις άπειρες δυνητικότητες και την υποστήριξη στον ΣΥΡΙΖΑ είναι πολύ κλασικός...ΣΥΡΙΖΑ.

      Αν ο Μπαντιού "εγκαταλείπει τελείως" τον Χέγκελ τότε εγώ δεν έχω καταλάβει λέξη Μπαντιού.

      Διαγραφή
    4. Μαθηματική Απόδειξη τού ότι ότι από φιλοσοφία ο Weltschmerz-Worldweary K. δεν σκαμπάζει γρυ:

      Διαλεκτικό Στάδιο I. http://www.youtube.com/watch?v=UGOTGf2ZqI0

      I want a horse and plow, chickens too. / Just one cow with a wistful moo.

      I can hardly wait till I see the great open spaces. / My loving friends will not be there; I'm so sick of their damn fool faces. / Because I'm world weary, world weary.

      Διαλεκτικό Στάδιο II. «Faut-il alors concevoir que le réel ne se laisse appréhender que du côté de l'expérience, de la perception sensible, du sentiment immédiat, voire de l'émotion ou même de l'angoisse ? C'est une longue tradition philosophique, consistant à s'opposer à l'idée d'une soumission savante à l'oppression du réel. C'est dans ces termes que Pascal entreprend de ruiner le rationalisme cartésien, que les empiristes au XVIIIe siècle s'en prennent à Leibniz, que Kierkegaard critique Hegel et que l'existentialisme contemporain remplace en quelque sorte la vérité par la liberté. Dans cette vision des choses, il faut partir d'un tout autre point que celui de la spéculation conceptuelle.»
      Α.Badiou

      Ergo: Χέσε μας εις τριπλούν

      Διαγραφή
    5. Μαθηματική Απόδειξη τού ότι ότι από φιλοσοφία ο Weltschmerz-Worldweary K. δεν σκαμπάζει γρυ:

      Διαλεκτικό Στάδιο I. http://www.youtube.com/watch?v=UGOTGf2ZqI0

      I want a horse and plow, chickens too. / Just one cow with a wistful moo.

      I can hardly wait till I see the great open spaces. / My loving friends will not be there; I'm so sick of their damn fool faces. / Because I'm world weary, world weary.

      Διαλεκτικό Στάδιο II. «Faut-il alors concevoir que le réel ne se laisse appréhender que du côté de l'expérience, de la perception sensible, du sentiment immédiat, voire de l'émotion ou même de l'angoisse ? C'est une longue tradition philosophique, consistant à s'opposer à l'idée d'une soumission savante à l'oppression du réel. C'est dans ces termes que Pascal entreprend de ruiner le rationalisme cartésien, que les empiristes au XVIIIe siècle s'en prennent à Leibniz, que Kierkegaard critique Hegel et que l'existentialisme contemporain remplace en quelque sorte la vérité par la liberté. Dans cette vision des choses, il faut partir d'un tout autre point que celui de la spéculation conceptuelle.»
      Α.Badiou

      Ergo: Χέσε μας εις τριπλούν

      ΥΓ1 Αν το στειλα δις, θα μας χέσεις εις εξαπλούν.
      ΥΓ2 Προφέρεται Κίεκεγκο [Churchyard, νεκροταφείο ελληνιστί]

      Διαγραφή
    6. Αγαπητοί,

      είναι ένα πράγμα η αντιπαλότητα και ένα άλλο η διάθεση απαξίωσης και εξευτελισμού του "αντιπάλου". Δε γνωρίζω όσο καλά χρειάζεται το έργο του Μπαντιού για να αποφανθώ για τις οφειλές που έχει στον Χέγκελ. Δεν είπα ότι έχει ή δεν έχει τέτοιες οφειλές, ούτε βέβαια ότι έχω εντρυφήσει στα κείμενα του όσο εσείς. Ισχυρίστηκα, εντούτοις, κάτι αρκετά σαφές, και για αυτό ακριβώς επαληθεύσιμο (ή όχι):

      "Ο Μπαντιού λέει κάπου αναφορικά με τον Χέγκελ ότι έχει κανείς δύο επιλογές σήμερα: να τον εγκαταλείψει τελείως, όπως κάνει ο ίδιος, ή να του αλλάξει τα φώτα, να τον οικειοποιηθεί δηλαδή καθιστώντας τον μη αναγνωρίσιμο, επιλογή που λέει ότι ακολουθεί ο Ζ."

      Έτσι, έχω μόνο να προσθέσω το εξής το ότι η παραχάραξη του -τω όντι άσχετου με το φιλοσοφείν- Welzaharoff K. αποκαλύπτεται: έπειτα από συνεννόηση με τον Δημήτρι Βεργέτη, τον Φώτη Σιατίτσα (μεταφραστής του κάτωθι) και το συνάφι τους, προστέθηκε αναδρομικά η ακόλουθη υποσημείωση στην "Κομμουνιστική Υπόθεση", ως εάν να την είχε βάλει εκεί εξαρχής ο ίδιος ο Αλαίν Μπαντιού!

      Σελίδα 231, σημείωση 5: "Ο Slavoj Zizek είναι πιθανόν ο μόνος στοχαστής σήμερα που μπορεί ταυτόχρονα να επιμένει στην πολλαπλή συνεισφορά του Λακάν και να υποστηρίζει με επιμονή και ενεργητικότητα την επιστροφή της Ιδέας του κομμουνισμού. Είναι γιατί ο πραγματικός του δάσκαλος είναι ο Χέγκελ, του οποίου προσφέρει μια εξολοκλήρου νέα ερμηνεία, γιατί παύει να την υπαγάγει στο μοτίβο της Ολότητας. Ας πούμε πως υπάρχουν δύο τρόποι για να σώσουμε σήμερα την Ιδέα του κομμουνισμού στη φιλοσοφία: να απαρνηθούμε τον Χέγκελ, επώδυνα εξάλλου, και με τίμημα επανειλημμένους ελέγχους των κειμένων του (πράγμα που κάνω εγώ), ή να προτείνουμε έναν διαφορετικό Χέγκελ, έναν άγνωστο Χέγκελ, και αυτό κάνει ο Zizek με αφετηρία τον Λακάν (ο οποίος υπήρξε, θα μας πει ο Zizek, ρητά στην αρχή, κρυφά στη συνέχεια, ένας θαυμάσιος χεγκελιανός)".

      Διαγραφή
    7. http://enthemata.wordpress.com/2010/05/16/%CE%BA%CF%8C%CE%BA%CE%BA%CE%B9%CE%BD%CE%B5%CF%82-%CE%B9%CE%B4%CE%AD%CE%B5%CF%82-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CE%BF-%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%AF%CE%BD-%CE%BC/#_ftnref1

      Μουτς, μουτς, μουτς.

      Για να τον «απαρνηθούμε», πρέπει να τον έχουμε διαβάσει και κατανοήσει. Γιατί ματάκια μου νομίζεις ότι ο Μπ. θέλει να «απαρνηθεί» τον Χέγκελ; Clue (η σωστή απάντηση κερδίζει «χνουδωτό παπί Στρατούλη»): έχει να κάνει με το κράτος.

      Διαγραφή
    8. Και κάτι άλλο, «αντίπαλε» (μη χέσω). Κανένας δεν γνωρίζει τι διημείφθη στις συζητήσεις Μπ. & Ζ. Ο Ζ. αλλάζει προσωπείο ανάλογα με την περίσταση και το κοινό. Ο Μπ. διαβάζει (ό,τι διάβασε από) τον Ζ. από μεταφράσεις, είναι ελάχιστες οι αναφορές του στον Ζ., και όπου υπάρχουν «έπαινοι» [σε σχέση με την «φιλμοκριτική» [!]] είναι τού τύπου «έξοχη αντι-φιλοσοφική πορνογραφία».

      ΥΓ Στο κάτω-κάτω, δεν είναι έγκλημα να διαβάζεις «Πλέιμποϊ για φιλοσόφους».

      Διαγραφή
  3. Αυτογκολ να το πούμε? Όπως και να το πούμε μένεις με το στόμα ανοιχτό- όπως λες κι εσύ- με την σπάνια αρετή αυτής της πρότασης να αναιρεί όλες τις προηγούμενες:

    «…στην διατύπωση του τέλους της τρίτης παραγράφου, για την οποία μπορεί να ειπωθεί ότι έχει την σπάνια αρετή να αναιρεί όλες τις προηγούμενες: "αντί να διαβάσουμε το γεγονός αυτό ως απόδειξη ότι ο Λένιν είναι ξεπερασμένος, θα έπρεπε ίσως να πάρουμε το ρίσκο της αντίθετης υπόθεσης. Τι κι αν αυτή η μη προσβασιμότητα του Λένιν είναι ένα σημάδι ότι κάτι είναι στραβό με τη δική μας εποχή"»

    ΑπάντησηΔιαγραφή