Σάββατο, 20 Απριλίου 2013

Αισθάνομαι Ι και ΙΙ

Αισθάνομαι...

Δεν κατάφερα ποτέ να γράψω πάνω στα κείμενα που συνέλεξα για τα γεγονότα της 28-29ης Ιούνη, οπότε σκέφτηκα απλώς να υπογραμμίσω σε ένα από αυτά --αυτό της Ιωάννας Μεϊτάνη που δημοσιεύτηκε στην Αυγή-- όλες τις λέξεις που εκφράζουν την κυριαρχία της "συναισθηματικής" και εικονοκεντρικής γλώσσας στην εννοιολόγηση των πολιτικών διαστάσεων και συνεπαγωγών των όσων συνέβησαν. Περιττό να προσθέσω ότι θεωρώ την κυριαρχία αυτή αναπόσπαστα δεμένη με την μιντιακά διαμεσολαβημένη και ατομικιστική κουλτούρα του ύστερου καπιταλισμού· και κατά συνέπεια, την θεωρώ ιδεολογικά φορτισμένη ως φαινόμενο, και όχι απλώς "ουδέτερη" έκφραση του αυθόρμητου. Στην ουσία, η κυριαρχία του "συναισθηματικού" λειτουργεί ακριβώς ως μέσο πολιτικής κανονικοποίησης ή φυσικοποίησης της αποφυγής μιας αναλυτικής και θεωρητικής επεξεργασίας των διακυβευμάτων και καταλήξεων πολιτικών δράσεων. Άλλωστε, σε αυτό ακριβώς καταλήγει το κείμενο: αργότερα θα σκεφτούμε, τώρα αρκεί να αισθανόμαστε.

Ιωάννα Μεϊτάνη
Η επόμενη μέρα

Πέμπτη πρωί, ξυπνάω με τις ειδήσεις. Είναι η επόμενη μέρα, απ’ αυτές που λόγω της προηγούμενης προτιμάς να μην ξυπνήσεις. Κανένα αίσθημα επιτυχίας, καμιά άγρια χαρά, τίποτα: μόνο θλίψη, απαισιοδοξία και βουβή οργή για την ανείπωτη αδικία. Σηκώνομαι και βλέπω τα βίντεο και τις φωτογραφίες. Με υπόκρουση όλη μέρα τις ενημερωτικές εκπομπές και την άλλη πραγματικότητα της κυβέρνησης και των λοιπών πολιτικών. Κατήφεια, μαυρίλα.



Την Τετάρτη πολλοί φίλοι μου δεν ήξεραν τι άλλο να κάνουν μέσα στο όργιο της αγριάδας και της βίας: έκατσαν κάτω και έβαλαν τα κλάματα. Από την αδικία και την απελπισία. Μου λένε για το μίσος στα μάτια των οργάνων της αστυνομίας. Εγώ το είδα μόνο από μακριά: την πρώτη επέλαση με μηχανάκια στην Αμαλίας. Οι πίσω καβαλάρηδες ήταν όρθιοι και ανέμιζαν στον αέρα τα γκλομπ τους. Έκανα στην άκρη τρομαγμένη. Θαύμασα όσους περπάτησαν στη μέση του δρόμου και τους απώθησαν.

Γύρισα σπίτι με τα πόδια, κοιτώντας μόνο τα παπούτσια μου. Πίσω μου το Σύνταγμα βουτηγμένο στο τοξικό σύννεφο. Μπροστά μου η παράλληλη πραγματικότητα: σε καφενεία λίγο πιο έξω απ’ το κέντρο, ο κόσμος παραγγέλνει φρεντοτσίνο καραμέλα. Εκεί κάπου η απελπισία με παραλύει.

Την ώρα που κάνω μπάνιο φαντάζομαι τα κυβικά των χημικών που τώρα καταλήγουν στους υπονόμους, μέσα από χιλιάδες αθηναϊκές μπανιέρες και λεκάνες. Φαντάζομαι επίσης πως τους άντρες που έριξαν τα δηλητήρια αυτά θα τους αγκαλιάσουν απόψε γυναίκες και άντρες, θα τους φιλήσουν, θα τους κανακέψουν. Οι απαίσιες εικόνες της φαντασίας μου δεν ξεπλένονται με το νερό του ντους.

Σκέφτομαι πώς μπορεί κανείς να περιγράψει τα όσα συνέβησαν και πώς να τα χαρακτηρίσει, αν θέλει να πει τα πράγματα με τ’ όνομά τους. Οι λέξεις χούντα και πόλεμος πρέπει να αρθρώθηκαν εκατομμύρια φορές τις τελευταίες μέρες. Και; Μήπως να καταφύγουμε στον σουρεαλισμό; Εγώ το λέω δέντρο.

Η «επόμενη μέρα» κυλάει. Μα δεν μπορεί να είναι έτσι η επόμενη μέρα, επιμένω. Δεν γίνεται. Κι όμως. Γίνεται, και μάλιστα με τον χειρότερο τρόπο: με απροκάλυπτα ψέματα, με χυδαία λόγια, με λέξεις στρεβλωμένες. Α, και με το γύρο του θριάμβου: φίλοι είδαν να σταματάει η κυκλοφορία για να περάσει η παρέλαση των θριαμβευτών καβαλάρηδων. Εκατοντάδες μηχανάκια της αστυνομίας μάς ζαλίζουν το κεφάλι ξανά και οργώνουν περήφανοι την πόλη όπου χτες οργίασαν. Άλλη μια ωραία εικόνα. Όπως και η εικόνα της βουλής, που συνεδριάζει φρουρούμενη από τα όργανα ασφαλείας, ενάμιση μήνα τώρα. Ποιο επίθετο αρμόζει για να περιγράψει εύστοχα τη δημοκρατία μας;

Το βραδάκι της επόμενης μέρας κατηφορίζω πεζή από τα Εξάρχεια στο Σύνταγμα. Περνάω μπροστά από πεντέξι ματατζήδες στη γωνία Μαυρομιχάλη και Ναυαρίνου. Φραπές και τσιγάρο. Αποστρέφω το βλέμμα αηδιασμένη, και στη φαντασία μου γεννιούνται μόνο εικόνες βίας. Πολλές φορές αναρωτιόμαστε πώς μπορούν και χτυπάνε τόσο άγρια. Τώρα αντιστρέφω την ερώτηση: τι είναι αυτό που έχουν χιλιάδες κόσμου στο κεφάλι τους και τους επιτάσσει να μην λυσσάξουν, να μην αντιδράσουν σαν ζώα, να μην αφήσουν διέξοδο στα αταβιστικά τους ένστικτα, μπροστά σε τέτοια ωμή καταστολή; Πώς μπορεί ένα ξερό κορμί να στέκεται με σηκωμένα τα χέρια απέναντι σε έναν πάνοπλο ρόμποκοπ που τον σημαδεύει με τη φυσούνα; Απέναντι στη χειρότερη απαξίωση των δικαιωμάτων και των σωμάτων μας καλούμαστε να προτάσσουμε το ήθος και το σωφροσύνη μας. Πρέπει να πρυτανεύει η λογική. Μονόπλευρα. Μόνο εκ μέρους μας. Ευτυχώς που έχουμε το κουράγιο και το κάνουμε.

Συνεχίζω την πορεία μου, και στην Πανεπιστημίου βρίσκω αυτό που έψαχνα όλη τη μέρα: από κάπου να πιαστώ για να μην βουλιάξω στη μαύρη απελπισία. Ο δρόμος κλειστός, κυκλοφορούν μόνο ελάχιστα λεωφορεία και κάτι μηχανάκια. Κόσμος οδεύει προς το Σύνταγμα. Έχω μιλήσει με τους φίλους μου και ξέρω ότι θα τους βρω εκεί. Όπως τόσο συχνά όλον τον προηγούμενο μήνα. Πλησιάζω στην πλατεία, βλέπω τους καλαμποκάδες, τους μουσικούς, αυτούς με τα σημαιάκια. Η γνώριμη παρήγορη εικόνα: το Σύνταγμα γεμάτο κόσμο, τα πράσινα λέιζερ στη βουλή, η οικεία βαβούρα. Και όλα όπως πριν: οι σκηνές, τα τραπεζάκια, τα πανό, οι ομάδες. Αναθάρρησα. Μετά το διήμερο του τρόμου όμως, είναι κατ’ αρχήν μια τεράστια ανακούφιση. Και βλέπουμε.

Βρίσκω τους φίλους μου. Μιλάμε για την πρωινή κατήφεια και τη βραδινή ανακούφιση. Πεταγόμαστε με το παραμικρό, ακούμε μηχανάκι και είμαστε έτοιμοι να τρέξουμε, υψώνεται από κάπου ένα σύνθημα και σφίγγουμε τις γροθιές μας. Χαλαρώστε παιδιά, δεν συμβαίνει τίποτα. Είμαστε πάλι εδώ, όλοι, μαζί. Είναι η ώρα που κυριαρχούν τα συναισθήματα. Θα έρθει και ο στοχασμός, θα σκεφτούμε για τα λάθη μας, για τη δράση μας από δω κι εμπρός. Αλλά προς το παρόν, αφού βρήκαμε κάτι να ξαναπιαστούμε, ας το κρατήσουμε: το γύρο του θριάμβου θα τον κάνουμε εμείς.

- ή, όπως τραγουδούσαν και οι “Ton Steine Scherben” το 1972, Κάντε στην πάντα, καπιταλιστές, την τελευταία μάχη θα την κερδίσουμε ΕΜΕΙΣ.



Αισθάνομαι...ΙΙ:  Διαλεκτική της διαθετικής εικονικότητας



-(HAL 9000): [...] Φοβάμαι. Φοβάμαι, Dave. Dave, το μυαλό μου φεύγει. Το αισθάνομαι. Το αισθάνομαι. Δεν υπάρχει αμφιβολία. Το αισθάνομαι. Το αισθάνομαι. Το αισθάνομαι. Φοβ...άμαι. Καλησπέρα, κύριοι. Είμαι ένας υπολογιστής HAL 9000. Άρχισα να λειτουργώ στο εργοστάσιο HAL, στην Urbana του Ιλινόι, στις 12 Ιανουαρίου 1992. Ο δάσκαλός μου ήταν ο κος Langley, και μού έμαθε ένα τραγουδάκι. Αν θέλετε να το ακούσετε, μπορώ να σας το τραγουδήσω.
-(Dave): Ναι, θέλω να το ακούσω. Τραγούδα το.
-(HAL 9000): Λέγεται Daisy. [Τραγουδάει, όλο και πιο ακατάληπτα]: Daisy, Daisy, give me your answer, do. I'm half crazy all for the love of you. It won't be a stylish marriage, I can't afford a carriage. But you'll look sweet on the seat of a bicycle built for two!
Σάκης Ρουβάς (Γ. Μητσικώστας): Γειά σας, γειά σας! Αισθάνομαι, γειά σας! Καλωσήλθατε στο X Factor Live! Χα χα χα χα χα! [...] Αισθάνομαι, αισθάνομαι, μπορεί, σώου λοιπόν, αισθάνομαι, μαζί, σήμερα, παίκτες, βραδιά, αισθάνομαι, όλοι μαζί, τον καλύτερο εαυτό, αισθάνομαι, μπορεί, διασκεδάζουμε, πάμε όλοι μαζί [...] Αισθάνομαι, αισθάνομαι λοιπόν, ένα τραγούδι, που μπορεί, θεωρώ, ότι τον καλύτερο εαυτό, θα τους, δυνατότητα, δώσει, μαζί, δείξει, να, αισθάνομαι, στον κόσμο χα χα χα, τι αξίζει, ααα, αισθάνομαι.

---

Διαλεκτική της διαθετικής εικονικότητας: από το ρομπότ που καθώς αποσυναρμολογείται τραυλίζει πως αισθάνεται όπως κι ο άνθρωπος, στον άνθρωπο που τραυλίζει πως αισθάνεται με τον ακατάληπτο τρόπο αποσυναρμολογούμενου ρομπότ. 

Η κωμική ευφυία του σκετς συνίσταται στο ότι η φετιχοποιημένη λέξη --"αισθάνομαι"-- δεν παίρνει ποτέ κατηγόρημα ή αναφορική πρόταση ως συμπλήρωμα. Ο ομιλών "αισθάνεται..." χωρίς ποτέ να διευκρινίζει τι αισθάνεται. Αυτό που διακηρύσσει ασταμάτητα, στην ουσία, είναι ότι δεν αισθάνεται τίποτε, ή αλλιώς, ότι το μόνο πράγμα που πραγματικά αισθάνεται είναι η απουσία συναισθήματος. Η λέξη είναι ένα σημειωτικό κενοτάφιο, μια εμπορική προσομοίωση, το άχαρο, εμμονικό υπόλειμμα του οπτικοακουστικού κόσμου των διαφημίσεων, των τηλεοπτικών σειρών, της "αμερικανιάς" (κωδικοποιημένος στην ίδια την προφορά και το στυλ παρουσίασης του κατά Μητσικώστα Ρουβά, ο "αμερικανισμός" δεν σημαίνει άλλο από την διαδικασία κιβδηλοποίησης ή εικονικοποίησης της ίδιας της ικανότητας να αισθανθείς). 

Ο Μητσικώστας μετατρέπει ουσιαστικά τον Ρουβά σε μαριονέτα όπου μιλά όχι ένας εαυτός αλλά ένας χαλασμένος δίσκος, του οποίου προφητικός προάγγελος είναι ο ηλεκτρονικός δίσκος της φωνής του Dave που πεθαίνει (ή, στη λογοτεχνία, τα ξεχαρβαλωμένα σώματα-φωνές της τριλογίας του Μπέκετ -- Μολόι, Ο Μαλόουν πεθαίνει, Ο ακατανόμαστος): ο χαλασμένος δίσκος που λέγεται "Σάκης Ρουβάς" άλλοτε πηδά από σημείο σε σημείο χωρίς κανένα ειρμό, και άλλοτε κολλά στο ίδιο σημείο, αλλά πάντα μαρτυρά για την τελική, Αποκαλυπτική με την βιβλική έννοια, αντικατάσταση του ανθρώπινου λόγου από την μηχανική, κενή από υποκειμενικότητα ή οντική παρουσία φωνή (περί λόγου και φωνής, βλ. Αριστοτέλης, Πολιτικά, Ι).
Radical Desire, 14 Σεπτεμβρίου 2011

4 σχόλια:

  1. τO παρακάτω πάει για ΚΟΑΝ

    ( http://rizospastis.gr/story.do?id=7403497&publDate=20/4/2013 )
    (..)Σοφίσματα διαιώνισης της εκμετάλλευσης

    Εξαγωγή σοφισμάτων κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ, με τη σκιώδη υπουργό Εξωτερικών Ρ. Δούρου να δηλώνει μεταξύ άλλων σε ομιλίες της στα πανεπιστήμια των ΗΠΑ όπου πραγματοποιεί επίσκεψη:

    «Η κρίση είναι απόρροια της στρεβλής, ταξικής οικοδόμησης της Ευρωζώνης, η οποία χρήζει, όχι εθνικών, μεμονωμένων απαντήσεων, αλλά συνολικής, σε ευρωπαϊκό επίπεδο προσέγγισης (...) Ilief

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. μιας και έβαλες "πλατείες" να προσθέσω και αυτό

    ( http://leninreloaded.blogspot.gr/2013/04/21-1967.html )
    "Ποίοι είμεθα"; 21 Απριλίου 1967

    Μικρές ομοιότητες με "λόγους" που ακούστηκαν στις "πλατείες" είναι τυχαίες.Ilief

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. "Την ώρα που κάνω μπάνιο φαντάζομαι τα κυβικά των χημικών που τώρα καταλήγουν στους υπονόμους, μέσα από χιλιάδες αθηναϊκές μπανιέρες και λεκάνες. Φαντάζομαι επίσης πως τους άντρες που έριξαν τα δηλητήρια αυτά θα τους αγκαλιάσουν απόψε γυναίκες και άντρες, θα τους φιλήσουν, θα τους κανακέψουν."

    i.e. "την ώρα που κάνω μπάνιο η μαλακία πάει σύννεφο" :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Οι παίδαροι οι ματατζήδες: δεν το'χα προσέξει το ανεπανάληπτο «θα τους αγκαλιάσουν απόψε γυναίκες και άντρες», γιατί προσπαθούσα να καταλάβω πώς τα χημικά θα καταλήξουν στις λεκάνες [τουαλέτας· όχι στους νιπτήρες]. Και σκεφτόμουν επίσης ότι στην Ελλάδα δεν ανακυκλώνεται το νερό τής βρύσης. Άρα, τι την κόφτει αν καταλήξουν τα χημικά στους υπόνομους, αφού η μπανιέρα της έχει καθαρό νερό;

      Διαγραφή