Σάββατο, 20 Απριλίου 2013

Η στιγμή της οικουμενοποίησης

Από τη φύση του, κανένας εργατικός αγώνας δεν είναι σε θέση να αρθρώσει άμεσα έναν οικουμενικό λόγο, ένα λόγο που να συγκινεί και να συνεπαίρνει την μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων μιας χώρας ή και αυτών σε άλλες χώρες· ο άμεσος λόγος ενός εργατικού αγώνα αφορά αναγκαστικά συγκεκριμένα, και για τον λόγο αυτό επιμέρους αιτήματα. 

Όμως κάθε εργατικός αγώνας, οσοδήποτε απομακρυσμένος και αν είναι από την καθημερινή εμπειρία της πλειοψηφίας, οσοδήποτε περιθωριοποιημένος και αν είναι μιντιακά, γεωγραφικά, γεω-κοινωνικά, φυλετικά, κλπ, εμπερικλείει ως δυνατότητες στιγμές οικουμενοποίησης, στιγμές κατά τις οποίες ο συγκεκριμένος και επιμέρους χαρακτήρας του υποχωρεί μπροστά στο δράμα του οικουμενικού

Ενώ στο άμεσο επίπεδο ο κεντρικός ρόλος ανήκει σε αιτήματα, διεκδικήσεις και μορφές πίεσης και διαπραγματεύσεων, η στιγμή της δυνητικής οικουμενοποίησης χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση αρετών και παθών που έχουν έναν αυθόρμητα και οργανικά πανανθρώπινο χαρακτήρα: στέρηση, πείνα, καταπίεση, τρομοκρατία και φόβος από τη μία πλευρά, αντοχή, αξιοπρέπεια, πείσμα, θάρρος, ηρωισμός, πόθος για την ελευθερία και την ισότητα από την άλλη. 

Η στιγμή της οικουμενοποίησης είναι μια στιγμή κατά την οποία οι πιο κοινωνικά αποσιωπημένες και περιθωριοποιημένες υπάρξεις αποκαλύπτονται ως οι υπάρξεις που συμπυκνώνουν την ουσία της κατάστασης της ύπαρξης των πολλών, τις ως τότε ανομολόγητες ή σιωπηλές υποχωρήσεις, ταπεινώσεις και συντριβές τους, την ελάχιστη φλόγα του πόθου τους για αυτο-επικύρωση της ύπαρξης, για όρθωμα αναστήματος, για διεκδίκηση της ζωής και της ευτυχίας σ' αυτόν --τον μόνο-- κόσμο. 

Η στιγμή της οικουμενοποίησης είναι μια στιγμή κατά την οποία αποκαλύπτεται ο διαλεκτικός νόμος του "μηδέν" που γίνεται "τα πάντα", το πέρασμα από την έκκεντρη θέση, τη θέση της περιθωριοποιημένης και αρνητικά στιγματισμένης μερικότητας, στη θέση της καθολικής αντιπροσωπευτικότητας. 

Κάθε στιγμή οικουμενοποίησης που καρπίζει --εξαιτίας ενός λίγο-πολύ χρονικά απρόβλεπτου γεγονότος που την πυροδοτεί-- έχει, από την άλλη, τα ακριβώς αντίστροφα αποτελέσματα για την οικουμενικότητα που εκφράζει ή αποτυπώνει η κυρίαρχη ιδεολογία. Για να οικουμενοποιηθούν τα πάθη και ο αγώνας μεταναστών εργατών σε μια απομακρυσμένη για τους πολλούς αγροτική περιοχή (για να πάρουμε το επίκαιρο παράδειγμα της Ν. Μανωλάδας) πρέπει η οικουμενικότητα της κυρίαρχης τάξης, η οικουμενικότητα την οποία συντηρούν οι ιδεολογικοί μηχανισμοί των ΜΜΕ, της εκπαίδευσης, της "κοινωνίας της πληροφορίας", του αστικού κοινοβουλίου, να καταρρεύσει. Η πραγματωμένη οικουμενικότητα της εργατικής πάλης συνεπάγεται ότι η αστική ιδεολογία αποκαλύπτεται ως ψευδο-οικουμενικότητα, ως έκφραση η ίδια στενά συγκεκριμένων και επιμέρους συμφερόντων. Κάθε οικουμενοποίηση του επιμέρους χαρακτήρα του εργατικού αγώνα είναι λοιπόν ταυτόχρονα απο-οικουμενοποίηση της αστικής ιδεολογίας, "ξεφούσκωμα" των ρητών και άρρητων ισχυρισμών της, γελοιοποίηση της αντιπροσωπευτικότητάς της ως προς την πραγματική κοινωνία. Η κίνηση του μηδενός προς την κατάσταση του όλου μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο με το κόστος της αντίστροφης κίνησης αυτού που εμφανίζεται ως "γενικό συμφέρον" και "καθολική αντίληψη" προς το μηδέν, προς την συρρίκνωση σε μια επονείδιστη κλίκα που ποζάρει καταχρηστικά ως εκπρόσωπος της ανθρωπότητας και επιδιαιτητής της ανθρωπιάς.

Γι αυτό και οι ιδεολογικοί μηχανισμοί της άρχουσας τάξης είναι επιφορτισμένοι με το διαρκές και άγρυπνο καθήκον να συντρίβουν εν τη γεννέσει τους όχι απλώς τους εργατικούς αγώνες αλλά και την δυνατότητα κάθε εργατικού αγώνα να διεκδικήσει την οικουμενικότητα. Η δεύτερη επιχείρηση καταστολής, η οποία δεν αποτελεί ευθύνη των κατασταλτικών αλλά των ιδεολογικών μηχανισμών του κεφαλαιοκρατικού κράτους, είναι εξίσου σημαντική, αν όχι περισσότερο σημαντική της πρώτης. Γιατί κάθε χρήση της καθαρής καταστολής ρισκάρει, ανάμεσα σε άλλα, να ενδυναμώσει την δυνατότητα ενός αγώνα να διεκδικήσει την οικουμενοποίηση, δηλαδή να υπερτονίσει μάλλον παρά να υποτονίσει την οικουμενικότητα των παθών των εργατών. 

Είναι κρίσιμο κατά συνέπεια να υπάρχει επίγνωση του γεγονότος ότι η κάλυψη ενός εργατικού αγώνα, η δραματοποίηση, με κάθε διαθέσιμο μέσο (φωτογραφία, ρεπορτάζ, βίντεο, ποιητικός και φιλοσοφικός λόγος, δοκίμιο) των παθών και του ανθρώπινου μεγαλείου των εκμεταλλευμένων δεν αποτελεί απλώς μέσο εξισορρόπησης της συνομωσίας σιωπής των ιδεολογικών μηχανισμών της κυρίαρχης τάξης αλλά συμμετοχή στον διαρκή και ασταμάτητο πόλεμο για την πρόσβαση στο οικουμενικό. 

Η νίκη σ' αυτόν τον πόλεμο, κόντρα στα συντριπτικά ανώτερα μέσα του αντιπάλου, απαιτεί στο ελάχιστο μια συνολική επικράτηση στο ποιοτικό επίπεδο σε αντιπαράθεση με την αναπόφευκτη ποσοτική υπεροπλία των αστών. Για τον λόγο αυτό, και επειδή τα μέσα πρόσβασης στην αναπαράσταση των άγρια εκμεταλλευμένων είναι πάντα λιγότερα και μικρότερη δημόσια πρόσβαση από αυτά των εκμεταλλευτών τους, η αναγκαιότητα της ανάπτυξης μορφών έκφρασης και λόγου που ο αστικός εχθρός δεν μπορεί ούτε να μιμηθεί ούτε να αναπτύξει για δικό του λογαριασμό είναι τακτικά και στρατηγικά κρίσιμη. 

Οι κομμουνιστές πρέπει να είναι εργάτες, συνοδοιπόροι των εργατών, οργανωτές των εργατών και συνάμα τραγουδιστές, ποιητές και φιλόσοφοι των εργατών. Έχουν υποχρέωση να αγωνίζονται ταυτόχρονα στο πεδίο της απτής πραγματικότητας και άρα της φυσικής παρουσίας, και σ' αυτό της αναπαράστασης αυτής της πραγματικότητας, γιατί αυτό είναι το πεδίο στο οποίο ο πρώτος αγώνας, ο δίκαιος και σκληρός αγώνας, αποκτά τη δυνατότητα να ξεφύγει από την πρακτική, γεωγραφική, φυλετική, κλπ μερικότητα και να γίνει κομμάτι της υποκειμενικής συγκρότησης του καθένα. 

Στο πλαίσιο του δεύτερου αγώνα, του αγώνα για την αναπαράσταση, οι κομμουνιστές πρέπει να χρησιμοποιούν όχι μόνο κάθε εκφραστικό μέσο που βρίσκεται στη διάθεσή τους με φαντασία, πρωτοτυπία, έμπνευση και ταλέντο ανώτερο των επαγγελματιών εκπροσώπων της αστικής τάξης, αλλά και να καλλιεργούν με οξύτητα την αίσθηση της τακτικής, του σωστού χρονισμού κινήσεων με στόχο την μέγιστη εφικτή αποτελεσματικότητά τους, την παράκαμψη των εμποδίων που δημιουργεί η μικρή πρόσβαση που έχουν σε μαζικά ακροατήρια (ή υπό ακραίες συνθήκες, η λογοκρισία), καθώς και η ίδια η σύνδεση του λόγου με την στενά κομματική οπτική, η οποία, όταν το ζητούμενο είναι ακριβώς η οικουμενοποίηση, χρησιμοποιείται συχνά από τον αντίπαλο για να παρεμποδίσει τις δυνατότητες άρθρωσης τόσο του γενικού συμφέροντος όσο και του κανονιστικού πλαισίου της πολιτικής ηθικής με όρους εργατικής πάλης. 

Στις περιπτώσεις αυτές, αποτελεί ζωτικό συμφέρον του κόμματος της εργατικής τάξης να προστάσει όχι τον εαυτό του αλλά τη λειτουργία του ως βάσης, πυρήνα και πομπού κάθε δυνητικού οικουμενισμού, κάθε εκδήλωσης του πνεύματος και της δράσης που αποσκοπεί ρητά στη διαφύλαξη της αλληλεγγύης, της ανθρωπιάς και της πάλης για ζωή, κάθε μορφής αντίστασης στην αποκτήνωση και τον εκφασισμό όταν αυτά φαντάζουν ως οι μοναδικές διαθέσιμες προοπτικές για την τρομοκρατημένη, υποτελή και εξαθλιωμένη πλειοψηφία. 

Οι κομμουνιστές άντεξαν αμυντικά τον συγκροτημένο πόλεμο που εξαπέλυσε η αστική τάξη και τα μίσθαρνα όργανά της στον οπορτουνισμό με σκοπό την εξάρθρωση και διάλυση του κόμματός τους. Τώρα πρέπει να βγουν μπροστά, να περάσουν ξανά στην "επιθετική" λειτουργία, όχι μόνο επιστρέφοντας μαζικά στην πάλη στο οργανωτικό επίπεδο αλλά και αναβαθμίζοντας τις δυνατότητες αυτής της πάλης να συνεπάρει μεγάλες μάζες πολιτικά αδρανοποιημένων ανθρώπων μέσα από την εργασία της αναπαράστασης και συνεπώς μέσα από την αισθητική μετάφραση της οικουμενικής διάστασης που εγκυμονεί ο αγώνας της εργατικής τάξης.

Ο στόχος μας δεν είναι απλώς να υπογραμμίσουμε την ύπαρξη και τη σημασία του αγώνα για τον κομμουνισμό στις σημερινές θεοσκότεινες για τον άνθρωπο συνθήκες, αλλά πολύ περισσότερο, να κάνουμε απτή συνείδηση του καθένα πως σήμερα, όπου το σκότος του καπιταλισμού αποκτά κάθε μέρα και σαφέστερο βάθος, ο μόνος εφικτός ανθρώπινος αγώνας είναι αναπόφευκτα και νομοτελειακά ο κομμουνιστικός.

3 σχόλια:

  1. Ευχαριστώ Αντώνη! Είσαι πάντα πολύ ακριβής και αγγίζεις πάντα το καίριο.

    Φάνηκε πάλι πως δρουν οι ιδεολογικοι μηχανισμοί του κράτους και της αστικής τάξης. Ξέρουμε πως δουλεύουν και θα πρέπει να βρούμε τρόπο να τους αντιμετωπίσουμε.

    Παρεπιπτόντως νομίζω ότι την ημέρα των γεγονότων στην αρχική σελίδα της "Αυγής" δεν υπήρχε καν αναφορά στην Μανωλάδα...
    Επίσης δες άρθρο:
    http://www.avgi.gr/article/219637/proupothesi-gia-tin-apokatastasi-tis-nomimotitas-i-xorigisi-eggrafon-stous-metanastes
    Κοίτα πως "φτιάχνει" τους τσιφλικάδες στο τέλος. Δεν ντρέπονται καθόλου!

    Αυτό βρίσκω πολύ σημαντικό:

    "Οι κομμουνιστές άντεξαν αμυντικά τον συγκροτημένο πόλεμο που εξαπέλυσε η αστική τάξη και τα μίσθαρνα όργανά της στον οπορτουνισμό με σκοπό την εξάρθρωση και διάλυση του κόμματός τους. Τώρα πρέπει να βγουν μπροστά, να περάσουν ξανά στην "επιθετική" λειτουργία, όχι μόνο επιστρέφοντας μαζικά στην πάλη στο οργανωτικό επίπεδο αλλά και αναβαθμίζοντας τις δυνατότητες αυτής της πάλης να συνεπάρει μεγάλες μάζες πολιτικά αδρανοποιημένων ανθρώπων μέσα από την εργασία της αναπαράστασης και συνεπώς μέσα από την αισθητική μετάφραση της οικουμενικής διάστασης που εγκυμονεί ο αγώνας της εργατικής τάξης."

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Πολύ ωραίο άρθρο.Θέλω να σταθώ σε μια προταση, χωρις αυτό να σημαίνει οτι δεν βρήκα αξία σε όλο το άρθρο, απλά προσωπικά μου άγγιξε κάτι ευαίσθητο:
    " οι κομμουνιστές πρέπει να χρησιμοποιούν όχι μόνο κάθε εκφραστικό μέσο που βρίσκεται στη διάθεσή τους με φαντασία, πρωτοτυπία, έμπνευση και ταλέντο..."

    Μου λείπει ο πρωτότυπος , φαντασιακός , εμπνευσμένος, ταλαντούχος κομμουνιστικός λόγος, και γι'αυτό ψαχουλεύω αυτό το ιστολόγιο. Δεν τα διαβάζω όλα (μερικά μου φαίνονται πολύ "advanced") , αλλά με κάτι τέτοια σαν τον παραπάνω αρθρο, αισθάνομαι την ελπίδα να με διατρέχει, να φεύγει λίγο η μαυρίλα.

    Εδώ και αρκετό καιρό δεν διαβάζω ριζοσπάστη. Θες η κακή μου ψυχολογία που ανακυκλώνει τα αδιέξοδα, θες τα επαγγελματικά ζόρια (το ξέρω δεν είμαι ο μόνος), αλλά όλο και πιο συχνά δεν τα καταφέρνω να δω ελπίδα στο "όργανο". Μερικές φορές αυτό το " με λαική εξουσία και κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής" , σαν το τελικό "δια ταύτα" κάθε είδησης μου φαίνεται τόσο μακρυνό για να δώσει κάποιο ψήγμα ελπίδας στην καταθλιπτική μου πραγματικότητα.

    Και τότε , όταν ακούω τις μαλακίες που λένε οι συνάδελφοι στη δουλειά (κάτι σαν ξυπνητήρι ας πούμε) , για "τους κακούς Γερμανούς που θα πάρουν τα πετρέλαιά μας" , συνειδητοποιώ ότι όσο στο διάολο μακρυά και αν βρίσκεται είναι το μοναδικό ρεαλιστικό πράγμα σε αυτόν τον βάρβαρο κόσμο που η μεγαλύτερή του επιτυχία είναι ότι έχει κάνει τα μυαλό των ανθρώπων κιμά.Και περασμένο 2 φορές από τη μηχανή. Και ανθρώπων της δουλειάς,όχι ρεμπεσκέδων. Και τότε όταν γυρίσω σπίτι λέω να ρίξω "μια ματιά" στο "rizospastis.gr" ή στο "902.gr", "α,και στο lenin...gr κάτι παραπάνω θα λέει", και φτου από την αρχή...

    Αντώνη, σε ευχαριστώ γι 'αυτό το άρθρο.

    Γιώργος-Σ.






    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Στον προσυνεδριακό υπήρξαν αρκετές παρεμβάσεις για αυτό το θέμα, το θέμα δηλαδή κυρίως του Ριζοσπάστη και της σημασίας του πολιτιστικού. Αρκετές έχουν ενδιαφέρον. Κατά βάση, σκεφτόμουν ότι το ντοκυμαντέρ "Περιμένοντας τους βαρβάρους" είναι υποδειγματικό για το πώς μπορείς να συνδυάσεις τον ταξικό και τον ποιητικό λόγο. Με την εξαίρεση του Γ. Κακουλίδη, λείπουν οι πένες που έχουν μια άλλη διάσταση όταν προσεγγίζουν τα ταξικά ζητήματα, με αποτέλεσμα --δυστυχώς-- να κυριαρχεί μια μονοτονία στον τρόπο χειρισμού των ζητημάτων, να υπάρχει κάτι προβλέψιμο, που δεν βοηθά τους μη "πεισμένους" να μπουν στη λογική στην οποία θέλουμε να μπουν.

      Ενώ δεν έχει ανταγωνιστή ο Ριζοσπάστης στις οικονομικές αναλύσεις, "χάνει" από τον αστικό Τύπο κατά κράτος στη "μετάφραση" της οικονομίας με πλατύτερους όρους καθημερινής ζωής, με αποτέλεσμα να επιπλέουν ακόμα στα αριστερά ΜΜΕ κάθε είδους φελοί, που καταστρατηγούν τόσο την οικονομική αλήθεια όσο και την ποιητική. Κι όμως, τα αφιερώματα στον Μπρεχτ ή στο Βάρναλη θα έπρεπε να μας θυμίζουν ότι υπάρχουν δυνατότητες στην συνάντηση αισθητικής, φιλοσοφίας και πολιτικής που είναι ζωτικές, και ότι η προπαγάνδα χρειάζεται εύρος τύπων λόγου και τρόπων έκφρασης.

      Διαγραφή