Σάββατο, 27 Απριλίου 2013

"Πρώτα να αλλάξουμε τους εαυτούς μας"

«Εάν θέλουμε να αλλάξουμε τον κόσμο πρέπει πρώτα να αλλάξουμε τους εαυτούς μας» λέει η πιο βασική αρχή του οικολογικού κινήματος.

είτε θέλουμε, οι περισσότεροι όπως φαίνεται, να παραμείνουμε στο ευρώ, είτε να επιστρέψουμε στη δραχμή, όπως φενακίζονται κάποιοι, εμείς πρέπει να βρούμε τις λύσεις. Γιατί το μείζον πρόβλημα δεν είναι το όποιο νόμισμα αλλά η κυρίαρχη λογική της δανεικής ευκολίας με την οποία ζήσαμε τα τελευταία χρόνια. Τώρα είμαστε ενώπιος ενωπίω. Τον εαυτό μας πρέπει να αλλάξουμε πρώτα απ' όλα, χωρίς να ελπίζουμε στο κράτος-καταφύγιο, που είναι πια ένα πουκάμισο αδειανό.

Την Αριστερά την αισθάνθηκα περισσότερο όμως ως έναν τρόπο σκέψης και ένα εργαλείο της καθημερινότητας, για να κάνω καλύτερο τον εαυτό μου. Το έλεγα και στις φίλες μου: "Εμείς οι αριστεροί πρώτα πρέπει να αλλάξουμε τον εαυτό μας και μετά να φιλοδοξήσουμε να αλλάξουμε και την κοινωνία".

"Εαυτός" είναι το όνομα μιας σχέσης. 

Η σχέση αυτή ονομάζεται ταυτότητα.

Η ταυτότητα είναι η σχέση του ίδιου με το ίδιο. Ή αλλιώς, όταν δύο πράγματα, όντα,  κλπ εμφανίζονται, κάτω από το πρίσμα συγκεκριμένων ταξινομητικών χαρακτηριστικών, ως έχοντα τα ίδια χαρακτηριστικά και ιδιότητες, τότε ταυτίζονται. Δύο ισοσκελή τρίγωνα, δύο κόκκινα τριαντάφυλλα, δύο μπλε κύβοι ταυτίζονται στον βαθμό που ορίζονται ως πράγματα ή όντα με αυτά τα χαρακτηριστικά ή ιδιότητες.

"Εαυτός" είναι το αποτέλεσμα μίας ταύτισης ανάμεσα σε μια φυσική ύπαρξη και μια συνείδηση αυτής της φυσικής ύπαρξης.

Όταν η συνείδηση της φυσικής ύπαρξης λέει "αυτή η φυσική ύπαρξη είναι η δική μου ύπαρξη, την αναγνωρίζω ως ύπαρξη που ανταποκρίνεται πλήρως σε μένα" τότε δημιουργείται και συντηρείται ένας εαυτός.

Εάν άλλαζα τον εαυτό μου, προφανώς δεν θα ήμουν πια ο ίδιος εαυτός. Αλλά αν δεν ήμουν πια ο ίδιος εαυτός, τότε πώς και γιατί είμαι καν εαυτός και μιλάω για την αλλαγή του εαυτού μου, όταν εαυτός σημαίνει "ο ίδιος";

H ταυτότητά μου με τον εαυτό μου δεν θα ήταν πια εφικτή, δηλαδή θα ήμουν πια ολότελα άλλος και όχι εαυτός, εκτός και αν η φυσική μου ύπαρξη και η συνείδησή μου για αυτήν εξακολουθούσαν να ταυτίζονται μεταξύ τους έχοντας και οι δύο αλλάξει με τον ίδιο τρόπο.

Ή, για να αλλάξω και να γνωρίζω πως άλλαξα θα πρέπει να αλλάξει τόσο η φυσική μου ύπαρξη όσο και η συνείδησή μου για αυτή ώστε οι δύο αυτές αλλαγές να ταυτίζονται μεταξύ τους· ώστε να επαναθεμελιώνεται, στη βάση της αλλαγής, η σχέση του ίδιου με το ίδιο.

Αν λοιπόν σε ένα χρονικό σημείο Α, ο εαυτός μου εκφράζεται ως ΦΥ1=ΣΦΥ1 όπου ΦΥ η φυσική ύπαρξη και ΣΦΥ η συνείδηση της φυσικής ύπαρξης, τότε το να αλλάξω τον εαυτό μου σημαίνει ότι μπορεί να υπάρξει ένα χρονικό σημείο Β όπου ΦΥ2=ΣΦΥ2, δηλαδή όπου μια διαφορετική τώρα φυσική ύπαρξη ταυτίζεται και αντανακλάται πλήρως από μια επακριβώς ανταποκρινόμενη στην νέα φυσική ύπαρξη συνείδηση.

Για να εξακολουθήσει λοιπόν να υπάρχει ταυτότητα μετά την αλλαγή, για να μπορεί να εννοηθεί ο "αλλαγμένος εαυτός", πρέπει οπωσδήποτε να υπάρχει και μια συνείδηση της φυσικής ύπαρξης η οποία να είναι διαφορετική από την προηγούμενη. Συνεπώς, αν άλλαξα, και στον βαθμό που άλλαξα, μεταξύ των συνειδήσεων ΣΦΥ1 και ΣΦΥ2 δεν υπάρχει και δεν μπορεί να υπάρχει ταυτότητα.

ΦΥ1: ΣΦΥ1 (ταυτότητα)
ΦΥ2: ΣΦΥ 2 (ταυτότητα)
ΣΦΥ2≠ΣΦΥ1 (ετερότητα)

Με άλλα λόγια, η συνείδηση του εαυτού μου στο χρονικό σημείο Α δεν ταυτίζεται και δεν μπορεί να ταυτίζεται με την συνείδηση του εαυτού μου στο χρονικό σημείο Β.

Αλλά αν συμβαίνει αυτό, τότε η συνείδηση του εαυτού μου στο χρονικό σημείο Α είναι αλλότρια από αυτή στο χρονικό σημείο Β. Είμαι ο εαυτός μου στο χρονικό σημείο Β στον βαθμό που είμαι άλλος από τον εαυτό που ήμουν στο χρονικό σημείο Α.

Αλλά αν οι δύο χρονικά διαδοχικές συνειδήσεις του εαυτού δεν ταυτίζονται, τότε δεν υπάρχει καμία θέση συνειδησιακής ενότητας και ταύτισης από την οποία να μπορεί να διαπιστωθεί αν υπήρξε οποιαδήποτε αλλαγή. Αυτό σημαίνει: δεν μπορώ να γνωρίζω ότι άλλαξα. 

Γιατί για να υπάρχει συνείδηση της αλλαγής, για να μπορώ να γνωρίζω ότι άλλαξα, θα έπρεπε επίσης να υπάρχει μια τρίτη, υπερβατική συνειδησιακή θέση ΣΦΥυ, η οποία με κάποιο τρόπο να ακυρώνει την διαφορά ανάμεσα στη ΣΦΥ1 και στην ΣΦΥ2 μέσω μιας ανώτερης ενότητας, που έχει το κύρος να αποφανθεί ότι ο πρώτος μου εαυτός εξελίχθηκε σε έναν δεύτερο εαυτό.

ΦΥ1:ΣΦΥ1 (ταυτότητα)
ΦΥ2:ΣΦΥ2 (ταυτότητα)
ΣΦΥ2≠ΣΦΥ1 (ετερότητα)
ΣΦΥυ: ΣΦΥ (ταυτότητα)

Αν όμως μπορούσε να υπάρξει μια τέτοια θέση ανώτερης και υπερβατικής ενότητας, θέση τέτοια ώστε να μπορεί να αντιληφθεί και να καταγράψει την αλλαγή του εαυτού από τη σκοπιά, αναπόφευκτα, του εαυτού, όντας φυσικά η ίδια αμετακίνητη, αν μπορούσε να υπάρξει ένας τρίτος, ανώτερος εαυτός που δεν αλλάζει και άρα δύναται να καταγράψει τις αλλαγές από το σημείο Α στο σημείο Β ως σταθερός και ουδέτερος παρατηρητής, τότε αυτή η θέση θα ήταν ακριβώς μια θέση χωρίς καμία οντολογική πρόσβαση στην αλλαγή και η αλλαγή θα ήταν στην πραγματικότητα αδιανόητη --αόρατη-- για την ίδια. 

Για να μπορεί δηλαδή ο εαυτός να καταγράψει την αλλαγή του σε έναν δεύτερο εαυτό κι όμως να παραμείνει αρκετά εαυτός ώστε να αποφαίνεται για την αλλαγή που επήλθε στον εαυτό του θα έπρεπε να υπάρχει ένας τρίτος και ανώτερος εαυτός, ο οποίος όχι απλώς δεν προκύπτει από πουθενά, αλλά εφόσον θα έπρεπε να νοηθεί ως αμετακίνητος, θα έπρεπε επίσης να νοηθεί ως ένα υποκείμενο για το οποίο η αλλαγή δεν υφίσταται καν, και άρα ως υποκείμενο ολότελα άχρηστο για τη διαπίστωση οποιασδήποτε αλλαγής.

Κατά συνέπεια, η πρόταση "πρέπει να αλλάξουμε τον εαυτό μας" είναι πρόταση η οποία στερείται οποιουδήποτε λογικού νοήματος.

14 σχόλια:

  1. Το Lenin Reloaded στα μονοπάτια του Κύκλου της Βιέννης και του λογικού θετικισμού;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. "Τώρα είμαστε ενώπιος ενωπίω. Τον εαυτό μας πρέπει να αλλάξουμε πρώτα απ' όλα, χωρίς να ελπίζουμε στο κράτος-καταφύγιο, που είναι πια ένα πουκάμισο αδειανό."

    Tέχνη... τέχνη...
    Γράφονται αυτά και χάνονται στις κωλοφυλλάδες (και στα τσοντοκάναλα). Και μετά σου λέει δεν εκδίδεται ποίηση στην Ελλάδα. Μια χαρά εκδιδομένη είναι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Το ωραίο της υπόθεσης :

    Σε λέει ο αστικοποιημένος φιλαράκος σου "πρέπει να αλλάξουμε σαν άνθρωποι" , "η κρίση είναι ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε τις αξίες μας" , "στην Ελλάδα είχαμε κακομάθει"

    του εξηγάς να πούμε την μπαλίτσα, τους λες για τα συστήματα, του εξηγείς τις τακτικές, διδάσκεις τόπι χωρίς τόπι (προσεχώς θα με δείτε στη lifo) κι αφού σου έχει πει τα παραπάνω καταλήγει "έτσι είναι η φύση του ανθρώπου όμως, δεν αλλάζει" , "η ιδιωτική περιουσία είναι στη φύση του ανθρώπου" κλπ κλπ.

    Και δεν ξέρεις τί να κρατήσεις. Το μπινελίκι; Το χλευαστικό γέλιο; Το αντικείμενο που κρατάς; Το δάκρυ; (πωπω τέχνηηηηηηη... έφυγα για lifo)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Η συνείδηση της ύπαρξης είναι μια αναγκαία για τον ιδεαλισμό αυταπάτη με απώτερο σκοπό την διασφάλιση του δυϊσμού πνεύμα/ύλη. Γνωρίζω ότι υπάρχω = αυτο-υπέρβαση. (βλ. Καντ). Ώστόσο η γλωσσική οικονομία της χρήσης του όρου συνείδηση εξηγεί την δημοφιλία της. Στην πραγματικότητα αυτό που ονομάζουμε συνείδηση δεν είναι παρά μια "αποτελεσματική" εμπειρία που εναρμονίζεται "αποτελεσματικά" με τις προηγούμενες εμπειρίες μας. Συνήθως τέτοιου είδους εμπειριών δύσκολα προσβάλλονται από νέες αντινομικές εμπειρίες. Για τον λόγο αυτό η αλλαγή "συνείδησης" επιτυγχάνεται σε ένα πλαίσιο συγκρουόμενων εμπειριών. Εν ολίγης, "να αλλάξουμε τους εαυτούς μας" δεν είναι το πρόβλημα στην παραπάνω πρόταση. Το "πρώτα" είναι.
    Ι.Β.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Εχεις υλικο για μια κριτικη της αστικης κενολογιας. Το κειμενο ζωγραφιζει. Μπραβο! ΑΑ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. "Πρώτα να αλλάξουμε τους εαυτούς μας"
    Θυμίζει κύρηγμα. Αν αλλάζοντας τον εαυτό μας, αλλάζαμε και τον κόσμο, ένα ο κόσμος θα είχε αλλάξει εδώ και δεκάδες-ή και εκατοντάδες χρόνια, και δύο ο μαρξισμός δεν θα είχε νόημα να υπάρχει.Ilief

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Αν πάψω να καπνίζω, ''άλλαξα τον εαυτό μου'' ως προς αυτό το σημείο: διατηρώ τη μνήμη του τί έκανα πριν, και συγκρίνω το τώρα με το πριν από τη προνομιακή θέση του παρόντος. Γιατί αυτό δεν είναι μια ''αλλαγή του εαυτού''; Προσπάθησα να κόψω το κάπνισα, και το έκοψα.
    Η (μικρο)αστική ιδεολογία με τη φράση αυτή (''πρέπει πρώτα να αλλάξουμε τους εαυτούς μας'') που είναι πράγματι εκνευριστική, πατάει σε μια πραγματική αντίφαση: δεν μπορείς διακηρυκτικά να είσαι πχ κομμουνιστής και να πετάς τη μπάλα στην εξέδρα όταν σου εντοπίζουν τις λεγόμενες ''μικροαστικές συνήθειες''. Πρέπει λοιπόν να ''επαναστατικοποιηθούν'' και οι κομμουνιστές ως προσωπικότητες. Το λάθος για μένα είναι το ''πρώτα'' στο ''πρώτα πρέπει να αλλάξουμε''. Γιατί είναι αδύνατο να αλλάξουμε μαζικά ''πρώτα'' και μετά να αλλάξουν οι όροι της ύπαρξής μας.
    Άρα δεν πιστεύω ότι με την επιχειρηματολογία αυτή αντιμετωπίζεις αποτελεσματικά τη προπαγάνδα. Μοιάζει σαν να μην υπάρχει θέμα εσωτερικής μας συνέπειας, συνέπειας ανάμεσα στο ιδεατό πχ κομμουνιστικό Εγώ και στο πραγματικό Εγώ, όπου το δεύτερο πρέπει να μεταβάλλεται ώστε να προσεγγίζει το πρώτο. Όμως αυτό είναι ένα πραγματικό ζήτημα. Ο εαυτός μας είναι όντως διχασμένος, ανάμεσα στο ζώο και τον υπεράνθρωπο. Και το ζώο πρέπει να ''αλλάζει'' και ένα-ένα να αφαιρεί τα χαρακτηριστικά της απλώς ζωώδους ύπαρξης, πλουτίζοντας με τα χαρακτηριστικά του ανθρώπου-επαναστάτη.

    Kuroshaki

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=2qES0ZlQR4g

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Μα η ΣΦΥ1 εμπεριέχεται στην ΣΦΥ2 μέσω της διαδικασίας της μνήμης. Η "αυτοσυνείδηση" μπορεί να νοηθεί μόνο ως σύνολο που διαρκώς διευρύνεται (και άρα αλλάζει) κι όχι ως γραμμική διαδοχή καταστάσεων συνείδησης που μπορούν να "διαβάστούν" από τον υπερβατικό παρατηρητή.Οπότε η υπερβατική συνειδησιακή σχέση δεν χρειάζεται να είναι αμετακίνητη, αλλά είναι σε κάθε στιγμή η ίδια η ΣΦΥ2.

    Λ.Λ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Μα η ΣΦΥ1 εμπεριέχεται στην ΣΦΥ2 μέσω της διαδικασίας της μνήμης."

      Για την οποία μνήμη, είναι ή όχι απαραίτητο να εγκαθιστά κάθε φορά την ταυτότητα του υποκειμένου και αντικειμένου για να αναγνωρίζει κάτι στο παρελθόν ως "εαυτό";

      Και αν ναι, τότε πού και πώς ακριβώς μπορεί η μνήμη να είναι η σφαίρα εμφάνισης της αλλαγής;

      Διαγραφή
    2. Ή αλλιώς: Υπάρχει "εαυτός" που να μην είναι ΟΥΤΩΣ Η ΑΛΛΩΣ ένα υπερβατολογικό και ασύμβατο με κάθε έννοια της αλλαγής κατασκεύασμα;

      Και επαναλαμβάνω: "εαυτός" σημαίνει "ίδιος με το ίδιο."

      Διαγραφή
    3. Αν δεις τον εαυτό σαν ένα υποκείμενο που επεκτείνει τη σχέση του με τον κόσμο κάτω από την επίδραση του περιβάλλοντός του, βλέπεις ότι ο εαυτός της κάθε δεδομένης στιγμής περιέχει τους εαυτούς όλων των προηγούμενων.
      Η μνήμη είναι απλώς η κατασκευή του ενιαίου εαυτού και η θέαση του στον μέχρι τώρα βιωμένο χρόνο - συνδέει τους εαυτούς μεταξύ τους και ταυτόχρονα αποτελεί το μέσο συνειδητοποίησης της αλλαγής μέσα από τη σύγκριση. Το ερώτημα που τίθεται «Πως γίνεται να είμαι αυτός που ήμουν και να μην είμαι αυτός που ήμουν ταυτόχρονα;» είναι προβληματικό γιατί το είμαι δεν έχει περιεχόμενο σε χρονικό πλαίσιο. Η μοναδική δυνατή απάντηση είναι «΄Εγινα αυτό που γινόμουν»

      Λ.Λ.

      Διαγραφή