Πέμπτη, 14 Μαρτίου 2013

Οι πολιτικές επιλογές των ελλήνων μικροαστών, πρόσφατες και μελλοντικές (ΙΙ)

Η μη αυτονομία της μικροαστικής τάξης δομικά, ο μετεωρισμός της αντικειμενικά, όσο και με όρους ταξικής συνείδησης, ανάμεσα σε δύο τάξεις, εμπεριέχει μια ιστορική "αδικία" σε βάρος της. Η μνήμη αυτής της αδικίας, απροσπέλαστη ως τέτοια, διατηρείται στην μικροαστική συνείδηση με όρους μνησικακίας, κι έτσι δηλητηριάζει τους ίδιους τους φορείς της. Πρόκειται για την μνήμη του γεγονότος ότι ιστορικά, οι μικροαστοί δεν ήταν πάντα μια εξαρτημένη και μετέωρη "μισοτάξη". Οι απώτεροι πρόγονοί τους, οι μάστορες και οι τεχνίτες του μεσαίωνα, προηγούνται ιστορικά τόσο του προλεταριάτου που ξέρασε στις πόλεις η βιομηχανική επανάσταση ξεριζώνοντας τους αγρότες, όσο και της μονοπωλιακής αστικής τάξης. Η σχέση τους με τους μεγαλεμπόρους και τους μετόχους των αποικιακών εταιριών της πρώιμης καπιταλιστικής κοινωνίας χαρακτηριζόταν κάποτε από ασύγκριτα μεγαλύτερη αυτονομία από αυτήν που έχουν σήμερα. Και η λυσσαλέα τους αντίσταση στην απώλεια αυτής της αυτονομίας, που εκδηλώνεται με όρους φοβισμένου μίσους για τους μεγαλοαστούς και επιθετικής περιφρόνησης για τους προλετάριους, έχει σταθεί ένα τεράστιο εμπόδιο για τους δεύτερους και για τους δικούς τους αγώνες για καθολική χειραφέτηση, όσο κι αν στάθηκε επίσης ανίσχυρη στην ανώτερη οργάνωση και την πιο εξελιγμένη, πιο αναβαθμισμένη και πιο στρατηγικά ενωτική ταξική συνείδηση των αστών της εποχής του μονοπωλιακού καπιταλισμού.

Η θεωρία του μονοπωλιακού χαρακτήρα του κεφαλαίου, η θεωρία του αναπόδραστου ξεπεράσματος του φιλελεύθερου καπιταλισμού ενδογενώς, για λόγους εξέλιξης του ίδιου του τρόπου παραγωγής, είναι οπωσδήποτε τρομερά δυσκατάποτη από τους μικροαστούς, που προτιμούν πάντοτε τις "εθνοαπελευθερωτικές" ερμηνείες του ιμπεριαλισμού διότι αυτές αφήνουν άπλετο χώρο για το μέλλον τους ως τάξη. Η λενινιστική αντίληψη του ιμπεριαλισμού σημαίνει τις καμπάνες της ιστορικής κηδείας των μικροαστών, και έτσι δεν είναι καθόλου τυχαία η απέχθειά τους ή έστω η απωθητική αδιαφορία τους για αυτή: καμία τάξη δεν αγκαλιάζει πρόθυμα την ανακοίνωση του αναπόφευκτου του θανάτου της. 

Όμως αυτό το οποίο έχει αποσαφηνίσει ως τα τώρα η κρίση είναι ακριβώς το αναπόφευκτο αυτού του θανάτου, ή, για να μιλήσουμε λιγότερο μελοδραματικά, το αναπόφευκτο του τελικού ιστορικού ξεπεράσματος των μικροαστών, της τάξης αυτής που είδε σταδιακά, και μετά τον 19ο αιώνα κυρίως, τον εαυτό της να γίνεται "σάντουιτς" ανάμεσα στις νέες δυνάμεις των μεγαλοαστών και του προλεταριάτου. Το κεφάλαιο είναι μια μηχανή καταδικασμένη να γίνεται πιο πολυσύνθετη και πιο φονικά ανελέητη όσο εξελίσσεται. Οι μικροαστοί, που ξαναείδαν το φως της μέρας ως ταξική δύναμη μετά την τερατώδη καταστροφή των δύο παγκόσμιων πολέμων του 20ου αιώνα, έχουν και πάλι ως μόνη ελπίδα ταξικής αναγέννησής τους τον πόλεμο, που θα αφανίσει ένα μεγάλο κομμάτι τους βιολογικά. Αν αρνηθούν να θυσιάσουν τα μέλη τους βιολογικά, θα αφανιστούν ταξικά, είτε με το να συγχωνευθούν με το προλεταριάτο σε μια νέα εποχή "σήπουσας ανάπτυξης" του κεφαλαίου που θα προσεγγίζει από κάποιες απόψεις την μακρά εποχή της πρωταρχικής συσσώρευσης και της δουλείας, είτε θα αποδεχτούν την θετική τους υπερκέραση από το προλεταριάτο, συμβάλλοντας μαζί του στην ωρίμανση της εξέγερσης, την νικηφόρα επανάσταση και το χτίσιμο μιας νέας κοινωνίας, όπου βέβαια τα συγκροτητικά τους "προνόμια" και η αίσθηση "αυτονομίας" τους θα έχουν χάσει κάθε αξία και κάθε σημασία, αλλά για λόγους αντίθετους της μαζικής υποδούλωσης.

Αυτό είναι το σκληρό μήνυμα των κομμουνιστών στην μικροαστική τάξη.

Είναι φυσικά ένα μήνυμα που οι περρισότεροι μικροαστοί σήμερα όχι απλώς δεν επιθυμούν να ακούσουν, αλλά το οποίο ωθεί πολλούς από αυτούς να εκδηλώνουν την επιθυμία να ξεφορτωθούν τον αγγελιοφόρο: τους κομμουνιστές.

Σε αρκετές χώρες, το έχουν ήδη ανεχθεί αν όχι επικροτήσει ως γεγονός· αλλά αυτό δεν τους έχει βοηθήσει στο ελάχιστο στις σημερινές περιστάσεις. Αφημένοι στον εαυτό τους, χωρίς επαναστατικά Κομμουνιστικά Κόμματα, οι εργαζόμενοι μικροαστοποιούνται συνειδησιακά τόσο ώστε να μην μπορούν παρά να εκφυλίζουν, θέλοντας και μη, κάθε διάδοχο πολιτικό σχήμα, σε έναν φαύλο κύκλο που στενεύει όλο και περισσότερο τα περιθώρια των ελπίδων τους. Φτιάχνουν με τα χέρια τους κάστρα στην άμμο, το καθένα πιο αδύναμο, παροδικό και ημιτελές από το προηγούμενο. Η εμπειρία δείχνει πως η διάλυση ή η ενσωμάτωση του Κομμουνιστικού Κόμματος μιας χώρας εξαπολύει ένα στάδιο ταξικής αποσύνθεσης και παρακμής χωρίς τελειωμό: στις περιπτώσεις αυτές, όσο περισσότερο αποκρυσταλλώνεται, συμπυκνώνεται και ισχυροποιείται η ταξική συνείδηση από τα πάνω καθώς ο χώρος των αστών στενεύει, τόσο περισσότερο διαλύεται το κάποτε αντίστοιχό της από τα κάτω, και συνεπώς τόσο σπανιότεροι και πιο ανήμποροι γίνονται οι σπασμοί αγωνίας των θυμάτων. Η προοπτική μιας άθλιας, απάνθρωπης "ειρήνευσης", με τους "από κάτω" να αποδέχονται το στάτους των δουλοπάροικων, ενισχύεται, όπως ενισχύεται η συμφιλίωση του ανθρώπου που έχει να δει τον ήλιο δεκαετίες με τη μούχλα του μπουντρουμιού, η ηρεμία του ανθρώπου που έχει συντριβεί τελεσίδικα.

Στις χώρες όπου η διαδικασία αυτή δεν έχει ολοκληρωθεί, οι μικροαστοί έχουν μια τελευταία βάσιμη ελπίδα με την μαζική ενίσχυση των Κομμουνιστικών Κομμάτων. Βραχυπρόθεσμα, είναι πολύ πιθανότερο μια τέτοια επιλογή να ανασχέσει εν μέρει την επιθετικότητα του κεφαλαίου. Και ως εκ τούτου είναι πολύ περισσότερο ωφέλιμη για τους μικροαστούς από την επιλογή που έκαναν -- ιδιαίτερα στον βαθμό που η σκέψη τους είναι ολοκληρωτικά εγκλωβισμένη στον βραχυπρόθεσμο ορίζοντα ("και μετά βλέπουμε"). Αλλά η ωφέλεια θα είναι πράγματι βραχυπρόθεσμη. Γιατί αφενός το κεφάλαιο θα αναγκαστεί να αναδιπλασιάσει την επιθετικότητά του μετά τις όποιες τακτικές και προσωρινές του υποχωρήσεις, και αφετέρου η επιλογή της συμπόρευσης με το Κομμουνιστικό Κόμμα θα έχει σοβαρές συνέπειες στην ίδια την εξέλιξη της ταξικής συνείδησης όσων την κάνουν. Γιατί μια τέτοια επιλογή μπορεί μεν να αποδώσει κάποια απτά ωφέλη για τα μικροαστικά στρώματα (σε κάθε περίπτωση απτότερα από τις ροζ σαπουνόφουσκες που έλαβαν για αυτήν που έκαναν δήθεν "ρεαλιστικά") αλλά από την άλλη, δεν μπορεί να γίνει "εργαλειακά" και "κυνικά" όπως αυτή που έγινε το 2011ή 2012. 

Η συμπόρευση με τους κομμουνιστές σημαίνει αντίο στην ελπίδα της μικροαστικής ταξικής αυτοσυντήρησης. Δεν μπορεί να οδηγήσει στην χειραγώγηση της εργατικής οργής και αποφασιστικότητας ίσα-ίσα για τη διάσωση των μικροαστών από τα νύχια των μονοπωλίων και την επιστροφή στον "παλιό, καλό καιρό". Η εποχή όπου ήταν ακόμη εφικτό, στο όνομα ενός ανώτερου σκοπού --της διάσωσης του σοσιαλισμού στις χώρες όπου είχε ριζώσει-- να δεχτεί η εργατική τάξη την υποταγή στα "προοδευτικά" στοιχεία που θιγόντουσαν από το μονοπωλιακό κεφάλαιο, αυτή η εποχή έχει περάσει. 

Αυτό ήταν το υπόκωφο μήνυμα της πτώσης του υπαρκτού σοσιαλισμού που οι μικροαστοί πανηγύριζαν υπερβολικά θορυβωδώς για να ακούσουν. Κανείς εργάτης δεν θα ξαναδεχτεί να θυσιαστεί, ξέροντας ότι ρισκάρει άμεσα να προδωθεί από τους μικροαστούς, για να σωθεί η μικροαστική τάξη. Βάρκιζα --όπως αρέσκονται να λένε κάποιοι ανοήτως, μη καταλαβαίνοντας ότι εκφωνούν τον δικό τους ταξικό επικήδειο-- τέλος. 

Αυτά είναι τα θετικά μαθήματα που μπορούν να αντλήσουν σήμερα οι έλληνες μικροαστοί. Είναι θετικά επειδή δεν αφορούν την εμπειρία είτε της φενακισμένης έπαρσης είτε της παραλυτικής διάψευσης. Επειδή δεν εντάσσονται στον φαύλο κύκλο της ελπίδας και της απόγνωσης. Επειδή έχουν πραγματική ιστορική προοπτική. Ο κόσμος της σήπουσας ανάπτυξης που διέγνωσε ο Λένιν στον ιμπεριαλισμό πριν δεκαετίες μπορεί να διαρκέσει για πάρα πολύ, και σίγουρα για περισσότερο από όσο νομίζει σήμερα ένα κομμάτι των μικροαστών που αρπάζεται από τα μαλλιά του ψιθυρίζοντας πως "τα πράγματα δεν μπορεί να γίνουν χειρότερα." Αλλά η αποσύνθεση και η περιθωριοποίηση της μικροαστικής τάξης μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ένα τέλος στο φρικτό "τέλος της ιστορίας", το τέλος εκείνο που αποκαλύπτεται ως τέλος της ανθρώπινης ικανότητας να δημιουργεί ιστορία, και επιστροφής της ανθρωπότητας στη μοίρα του να υποφέρει απλώς τον χρόνο με την υπομονή όσων δεν γνώρισαν ποτέ ούτε τη συνείδηση της κατάστασής τους, ούτε την οργή για αυτή. Το τέλος αυτού του τέλους, του τέλους του ανθρώπου ως επιστροφής του στο σκοτάδι της ασύνειδης δουλείας, δεν θα 'ρθει εύκολα. Δεν θα μοιάζει με τη φαρσική του εκδοχή ως τηλεοπτικού happy end 18 χρόνια πριν την έναρξη της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης. Και δεν θα έχει ως πρωταγωνιστή μικροαστούς που ποντάρουν σε σωτήρες.

10 σχόλια:

  1. Αυτό είναι κείμενο επιπέδου ΚΟΜΕΠ, ξέρεις, ίσως με λίγη περισσότερη αναφορά στη θεωρία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Να σαι καλά. Λόγω ανεξέλεγκτου πλέον φόρτου εργασίας και υποχρεώσεων το ιστολόγιο θα υπολειτουργεί για το επόμενο διάστημα, ιδιαίτερα συγγραφικά. Είπα να γράψω κάτι αρμόζον για την επέτειο του Μαρξ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. ανασχέσει ένα βαθμό από--> ανασχέσει εν μέρει [καλύτερα, αλλιώς ψάχνεις για ορθρογραφικό που δεν υπάρχει]

      Διαγραφή
  3. Τουλάχιστον αυτά τα σκουλίκια (που εδώ που τα λέμε αλληλοδαγκώνουν τις σάρκες τους πάνω στο πτώμα του καπιταλισμού, και αποτελούν την θλιβερή πλειοψηφία, είτε μας αρέσει είτε όχι)έχουν έστω την ψευδαίσθηση μιας επιλογής.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Πολύ καλό άρθρο!

    Πολύ σημαντικό σημείο:
    "Η εποχή όπου ήταν ακόμη εφικτό, στο όνομα ενός ανώτερου σκοπού --της διάσωσης του σοσιαλισμού στις χώρες όπου είχε ριζώσει-- να δεχτεί η εργατική τάξη την υποταγή στα "προοδευτικά" στοιχεία που θιγόντουσαν από το μονοπωλιακό κεφάλαιο, αυτή η εποχή έχει περάσει."
    Αυτήν την ριζική μετατόπιση πρέπει να την προσέξουμε.
    Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο καμπής στην ταξική πάλη, το οποίο πρέπει να προβληθεί. Βέβαια ενέχει τεράστιες δυσκολίες στην πράξη, καθώς υπάρχουν μεγάλες αντιστάσεις ακόμα και μέσα στο κομμουνιστικό κίνημα.
    Πρέπει να δειχθεί ότι δεν μπορούμε πλέον να κινούμαστε με τον ίδιο τρόπο. Αυτό που αποκαλείται "σεχταρισμός", είναι σήμερα η μόνη συνεπής Μ-Λ θέση και όχι μόνο θεωρητικά, αλλά και πρακτικά.
    Νομίζω ότι τίθεται και θέμα οργάνωσης σε αυτό το πλαίσιο. Παλιές ψευδαισθήσεις πέρι της λειτουργίας των κομμάτων, των συμμαχιων, των συνδικαλιστικών οργανώσεων πρέπει να ξεπερασθούν. Όσο η σύγκρουση κλιμακώνεται, δεν υπάρχει χώρος για συμπόρευση, που διατηρεί τα ξεχωριστά ταξικά συμφέροντα. Δεν υπάρχει επίσης πλεόν χώρος για χαλαρές οργανωτικές αρχές.
    Κατά την γνώμη μου η μικροαστοί δεν πρέπει να λαμβάνονται καν σοβαρά υπ'όψιν στην διαμόρφωση της πολιτικής γραμμής, υπο την έννοια προσπάθειας να συμπεριληφθούν αιτήματα της τάξης τους. Η μόνη σημασία που έχουν είναι να μην τους βρείς σχετικά "ενεργητικούς" απέναντί σου.
    Ο πραγματικός κίνδυνος, αλλά και η ευκαιρία για τους κομμουνιστές, βρίσκεται βέβαια στην παθητικότητα των μικροαστών. Ακόμα και όταν "ριζοσπαστικοποιούνται" παραμένουν αδρανείς. Ο κίνδυνος εντοπίζεται είτε στην διατήρηση αυτής της παθητικότητας που εκφράζεται ως υποστήριξη αντιδραστικών καθεστώτων είτε στην "κινητοποίηση" τους μέσω φασιστικών ιδεολογιών.
    Σε κάθε περίπτωση η εργατική τάξη οφείλει να οργανωθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να ετοιμάζεται για μια ανοιχτή σύγκρουση και την συντριβή του αστικού κράτους.

    Κάτι που δεν καταλαβαίνουν οι μικροαστοί (και οι πολιτικοί τους φορείς) με τίποτα είναι εντέλει η έννοια της ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Δεν αναφέρομαι στην παραγωγική διαδικασία (αν και φυσικά υπάρχει μια άμεση σύνδεση με αυτήν), αλλά στην γενικότερη ανθρώπινη κοινωνική δραστηριότητα ως εργασία. Η πολιτική για ένα ΚΚ πρέπει να συλλαμβάνεται ως εργασία. Η ταξική πάλη πρέπει να γίνει επίσης αντιληπτή ως εργασία, δηλαδή ως υλική διαλεκτική διαδικασία μεταξύ υποκειμνικότητας και αντικειμενικότητας.
    Οι μικροαστοί περιμένουν απλά ένα συμβάν, περιμένουν κάτι να γίνει. Η έννοια υποκειμενικότητας που κυριαρχεί ανάμεσα τους είναι έννοια αδύναμη και ιδεαλιστική. Γι' αυτό είτε παραδίδονται στις αντικειμενικές διαδικασίες, είτε πιστεύουν ότι μπορούν με μια κίνηση αυθορμητισμού (την οποία συνήθως αναβάλουν επ' αόριστον) να γίνουν πολιτικό υποκείμενο (χωρίς φυσικά ταξικό προσδιορισμό).

    Ενάντια στην "ταξική αυτοσυντήρηση" νομίζω ότι πρέπει να προβάλεται ότι στην πραγματικότητα η "μικροαστική τάξη" δεν είναι πραγματικά τάξη. Ακόμα και τα "ταξικά" τους συμφέροντα είναι μια ιδεολογία. Σχηματίζεται εκ των άνω και δεν βασίζεται στην αντικείμενική διαδικασία. Ακόμα και η ύπαρξη των μικροαστών είναι μόνο μια (απραίτητη μεν) "ανωμαλία" στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής, αποτέλεσμα της ταξικής πάλης. Το να αντιμετωπίζενται οι μικροαστοί ως πραγματική τάξη της καπιταλιστικής κοινωνίας είνα θεωρητικά και πρακτικά λανθασμένο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. ΚΑΡΛ ΜΑΡΞ Οι ταξικοί αγώνες στη Γαλλία από το 1848 έως το 1850
    από ( http://www1.rizospastis.gr/story.do?id=2894023&publDate=12/6/2005 )

    (...) Το σχέδιο για φορολογία του κεφαλαίου, που είχε συλλάβει η προσωρινή κυβέρνηση και που το υιοθέτησε ξανά ο Γκουτσό - με τη μορφή ενός ενυπόθηκου δανείου - απορρίφθηκε από τη συντακτική συνέλευση. Ο νόμος που περιόριζε τη μέρα εργασίας σε δέκα ώρες καταργήθηκε. Η φυλάκιση για χρέη μπήκε ξανά σ' εφαρμογή, αποκλείστηκε η συμμετοχή στο σώμα των ενόρκων μεγάλου τμήματος του γαλλικού πληθυσμού που δεν ξέρει ούτε ανάγνωση, ούτε γραφή. Γιατί όχι κι από το δικαίωμα ψήφου; Ξαναεφαρμόστηκε η κατάθεση χρηματικής εγγύησης για τις εφημερίδες. Περιορίστηκε το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι.

    Στη βιασύνη τους όμως να ξαναδώσουν πίσω στις παλιές αστικές σχέσεις τις παλιές τους εγγυήσεις και να εξαλείψουν κάθε ίχνος που άφησαν πίσω τους τα κύματα της επανάστασης, οι αστοί δημοκράτες σκόνταψαν σε μιαν αντίσταση που τους «απειλούσε» με αναπάντεχο κίνδυνο.

    Κανένας δεν είχε αγωνιστεί στις μέρες του Ιούνη για τη σωτηρία της ιδιοκτησίας και για την αποκατάσταση της πίστης πιο φανατικά από τους Παρισινούς μικροαστούς - τους καφετζήδες, τους εστιάτορες, τους ταβερνιάρηδες, τους μικρεμπόρους, πραματευτάδες, επαγγελματίες κ.λπ. Το μαγαζί ανασκουμπώθηκε και βάδισε ενάντια στο οδόφραγμα για ν' αποκαταστήσει την κυκλοφορία που οδηγεί από το δρόμο στο μαγαζί. Πίσω όμως από το οδόφραγμα στέκονταν οι πελάτες κι οι οφειλέτες, μπρος του οι πιστωτές του μαγαζιού. Κι όταν τα οδοφράγματα γκρεμίστηκαν και οι εργάτες συντρίφτηκαν, κι όταν οι μαγαζάτορες, μεθυσμένοι από τη νίκη, έτρεξαν πίσω στα μαγαζιά τους, βρήκαν την είσοδο φραγμένη από ένα σωτήρα της ιδιοκτησίας, έναν επίσημο πράκτορα της πίστης, που τους παρουσίαζε τις απειλητικές επιστολές: ληξιπρόθεσμο γραμμάτιο! ληξιπρόθεσμο νοίκι! ληξιπρόθεσμη τραβηχτική! χρεοκοπημένο μαγαζί! χρεοκοπημένος μαγαζάτορας!

    Διάσωση της ιδιοκτησίας! Ομως το σπίτι όπου κατοικούσαν δεν ήταν ιδιοκτησία τους. Το μαγαζί που φυλάγανε δεν ήταν ιδιοκτησία τους. Τα εμπορεύματα που πουλούσαν δεν ήταν ιδιοκτησία τους. Ούτε το μαγαζί τους, ούτε το πιάτο όπου τρώγανε, ούτε το κρεβάτι όπου κοιμούνταν ανήκαν πια σ' αυτούς. Απ' αυτούς ακριβώς έμπαινε ζήτημα να σωθεί αυτή η ιδιοκτησία προς όφελος του ιδιοκτήτη που τους είχε νοικιάσει το σπίτι, του τραπεζίτη που τους είχε προεξοφλήσει το γραμμάτιο, του κεφαλαιούχου που τους είχε δανείσει μετρητά χρήματα, του εργοστασιάρχη που είχε εμπιστευθεί σ' αυτούς τους λιανοπωλητές εμπορεύματα για πούληση, προς όφελος του μεγαλέμπορα που είχε δώσει επί πιστώσει τις πρώτες ύλες σ' αυτούς τους επαγγελματίες. Αποκατάσταση της πίστης! Μα η ξαναδυναμωμένη πίστη αποδείχτηκε ένας ζωηρός και γεμάτος ζήλο θεός, ακριβώς γιατί έδιωξε από τους τέσσερις τοίχους του τον αναξιόχρεο οφειλέτη μαζί με τη γυναίκα και τα παιδιά του, παραδίνοντας την εικονική ιδιοκτησία του στο κεφάλαιο και ρίχνοντας τον ίδιο στη φυλακή για χρέη, στη φυλακή που ξαναϋψώθηκε απειλητικά πάνω από τα πτώματα των εξεγερμένων του Ιούνη.

    Οι μικροαστοί είδαν με τρόμο ότι τσακίζοντας τους εργάτες παραδώσανε τους εαυτούς τους χωρίς αντίσταση στα χέρια των πιστωτών τους. Η χρεοκοπία τους, που από το Φλεβάρη και ύστερα κέρδιζε χρόνο και που είχε φαινομενικά αγνοηθεί, κηρύχτηκε ανοιχτά ύστερα από τον Ιούνη.

    Η ονομαστική ιδιοκτησία τους είχε αφεθεί απείραχτη τόσο καιρό, όσο χρειαζόταν για να τους οδηγήσουν στο πεδίο της μάχης, εν ονόματι της ιδιοκτησίας. Τώρα που είχε ξεκαθαριστεί ο μεγάλος λογαριασμός με το προλεταριάτο, μπορούσε να ξαναξεκαθαριστεί κι ο μικρός λογαριασμός με τον μπακάλη. Στο Παρίσι, το συνολικό ποσό των γραμματίων που εκκρεμούσε η πληρωμή τους ήταν πάνω από 21 εκατομμύρια φράγκα, στις επαρχίες πάνω από 11 εκατομμύρια. Οι ιδιοκτήτες πάνω από 7.000 εμπορικών επιχειρήσεων του Παρισιού δεν είχαν πληρώσει το νοίκι τους από το Φλεβάρη.(...)Ιlief

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Αγαπητέ φίλε

    Δεν θα μπορέσω να συμφωνήσω μαζί σου,γιατί απλά...μάλλον δεν υποστηρίζω κάτι που να μπορεί να σταθεί ως σοβαρό επιχείρημα σε μια ενδεχόμενη αντιπαράθεση.Εννοώ(χαριτολογώντας)ότι η συγκεκριμένη σειρά αναρτήσεων (μαζί με αρκετές άλλες που διάβασα εδώ και μια εβδομάδα που ανακάλυψα το ιστολόγιο) μου καθιστούν αρκετά προφανή τη μικροαστική αντίληψη της πραγματικότητας από μέρος μου και με υποχρεώνουν να ανασκουμπωθώ και να στοχαστώ πάνω σε αυτές.

    Πρέπει να τονίσω (για να αποφευχθεί ο κίνδυνος να με θεωρήσεις ειρωνικό στον τόνο μου) ότι προέρχομαι από μια οικογένεια με-ας το πούμε-ιδεολογικό προσανατολισμό "μικροαστικής δεξιάς"(!).Πρέπει να αναγνωρίσω βέβαια στους γονείς μου την εντιμότητα να μην προσπαθήσουν στο ελάχιστο να αναχαιτήσουν τους,όποιους,πολιτικούς προβληματισμούς μου.Όμως είναι γεγονός ότι χωρίς κάποιο θεωρητικό υπόβαθρο βρίσκομαι τώρα στα 32 να προσπαθώ να προσδιοριστώ ταξικά και να "ξανακερδίσω το χαμένο χρόνο".Πρωτεύοντα ρόλο στο μετασχηματισμό μου έπαιξε η-εδώ και 6 χρόνια-απόφαση μου να εργαστώ στη βιομηχανία και συνεπακόλουθα η πραγματικότητα που συνάντησα(είμαι ηλεκ/γος μηχανικός Τ.Ε.).(συνέχεια)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Στο τέλος της ημέρας, η μικροαστική συνείδηση δεν είναι τίποτε άλλο παρά η ψευδαίσθηση, που δημιουργείται και θρέφεται από περιόδου όπου η πραγματική φύση του καπιταλισμού αποκρύπτεται, ότι θα μας αφήσουν να ζήσουμε χωρίς να μας πειράζουν, επειδή και εμείς δεν πειράζουμε κανένα, κάνουμε τη δουλίτσα μας και κοιτάμε τον εαυτό μας και την οικογένειά μας. Σ' αυτές τις περιόδους, όλοι οι μικροαστοί (κι εγώ μαζί) είμαστε άκακοι και αθώοι.

      Όταν τα πράγματα σφίγγουν, δεν έχεις πού να πας. Πρέπει να διαλέξεις. Ή με το κεφάλαιο ή με τους εργάτες. Και διαλέγεις. Διαλέγεις πλευρά. Σε τελική, δεν ξέρω τι είναι αυτό που σε κάνει να διαλέγεις την πλευρά που χάνει, την αδύναμη πλευρά. Γιατί να διαλέξεις την αδύνατη πλευρά; Δεν βλέπω κανένα λόγο παρά τον εξής: είναι η πλευρά της καθολικότητας. Αν δεν μπορείς να το δεις αυτό, αν δεν μπορείς να δεις ότι όλο το δίκαιο είναι με αυτή την πλευρά, δεν νομίζω ότι ως μικροαστός θα κάνεις κάτι άλλο απ' το να πας με την ισχυρή. Τώρα, πώς μπορείς να φτάσεις να το δεις αυτό; Στην δική μου περίπτωση, νομίζω ίσως αρνητικά. Βλέπεις πως το άδικο και το ψέμμα, το επιμέρους ως εχθρός του καθολικού, είναι υπερσυγκεντρωμένο στην πλευρά των αστών. Περισσεύει. Είναι μια πλευρά όπου ο καθένας, εξ ορισμού, πάει για την πάρτη του, για να εξυπηρετήσει την ατομικότητά του. Αλλά για αυτόν ακριβώς τον λόγο, επειδή είναι η ίδια η ατομικότητα που αποδεικνύεται ψεύτικη και φτιαγμένη από σαθρά υλικά (γιατί αν δεν ήταν τότε οι άνθρωποι θα γινόντουσαν όλοι ήρωες όταν ένιωθαν την αδικία), αυτή η πλευρά είναι μια πλευρά όπου το "να τη γλιτώσεις" είναι καθαρά θέμα τύχης. Δεν είναι η λύτρωση που διακυβεύεται αλλά η κωλοφαρδία. Γιατί "να τη γλιτώσεις", όμως; Είσαι καλύτερος από οποιονδήποτε; Ανώτερος από οποιονδήποτε;

      Δεν βρίσκω απάντηση σ' αυτό το ερώτημα. Οπότε ως τα τώρα τουλάχιστον, δεν μπορώ να βρω τον λόγο να πάω με την αστική πλευρά, την ισχυρή πλευρά. Δεν νομίζω ότι αξίζω να "τη γλιτώσω" παραπάνω από οποιονδήποτε. Νομίζω πως θα ήθελα να μην ζω τη ζωή μου τρέμοντας "μην έρθει η σειρά μου." Οτι θα ήθελα να πάω με αξιοπρέπεια, αν είναι να πάω. Να μην ντρέπομαι για όσα έκανα μόνο και μόνο "για να τη γλιτώσω."

      Διαγραφή
  7. Ζητώ συγγνώμη για αυτό το μίνι CV αλλά το θεώρησα απαραίτητο να έχεις υπόψη σου την πιθανότητα κάποιο μελλοντικό σχόλιο-γνώμη μου(γιατί σίγουρα θα υπάρξει τέτοιο) να εμπεριέχει το στοιχείο της "παιδικής αφέλειας-άγνοιας".

    Οι παρατηρήσεις σου για τη μικροαστική τάξη σε αυτή τη σειρά σε συνδυασμό με το άρθρο για τη θεωρία του εκφασισμού αλλά-κυρίως-και με την προσωπική μου εμπειρία στο χώρο εργασίας με οδήγησαν στη θλιβερή διαπίστωση πως όχι μόνο δεν θα πρέπει να περιμένουμε στο άμεσο μέλλον ριζοσπαστικοποίηση της εργατικής τάξης,αλλά είναι ορατό το ενδεχόμενο τα μέλη της να κάνουν τη συνειδητή επιλογή-αν δεν την έχουν,ήδη,κάνει-της μεταπήδησης τους στη μικροαστική τάξη,όχι με την ευτελή έννοια του όρου,αλλά με την ετυμολογική σημασία της(μικρός «αστός»),επειδή πράγματι έτσι νιώθουν.Στο μυαλό μου δηλαδή γεννήθηκε η πιθανότητα να έχουμε μια «ψευδομικροαστική τάξη»(εργάτες ενδεδυμένοι τον μανδύα του μικροαστισμού) με όλα τα «κουσούρια» που περιέγραψες σωστά και καθόλου εργατική τάξη για να μισήσει.Αληθινή τραγωδία!

    Πρέπει να σου πω πως από συζητήσεις διαπιστώνω πως πολύς κόσμος που,υπό κανονικές συνθήκες,δεν θα ήταν δύσκολο να συνειδητοποιήσει την ταξική του υπόσταση λόγω και του διακριτού διαχωρισμού που,ένεκα των αντικειμενικών συνθηκών,είναι ορατός,είτε αγνοεί,είτε απορρίπτει τη διαδικασία αυτή ,ωσάν το να είσαι εργάτης(και εγώ εργάτης είμαι,γιατί σίγουρα αστός ΔΕΝ είμαι)είναι κατάντια!
    Αυτά τα λίγα για αρχή και…στο επανειδείν .
    Χρήστος Γκουρτσογιάννης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δε θέλω να το πάω στο θεωρητικό, αλλα και μόνο ο διαχωρισμός υλισμού-ιδεαλισμού θωρακίζει την εργατική ταξη ως προς την κατανόηση των συμφερόντων της. Το θεωρώ ιδιαίτερα απλό... Τώρα από κει και πέρα τι γίνεται με τους "θα τη γλιτώσω?" και των "ελπίδων" τους...

      Κυρ-σαββας

      Διαγραφή