Πέμπτη, 21 Μαρτίου 2013

"Μια χούφτα κράτη": Σχετικά με ένα κρίσιμο σημείο στον "Ιμπεριαλισμό" του Λένιν. Δεύτερο μέρος

Αλλά ας επιστρέψουμε στο τέταρτο σημείο (σελ. 429 των Απάντων). Σ' αυτό, ο Λένιν περιγράφει τον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων, το περιώνυμο "scramble for Africa", το οποίο οδήγησε, από το 1876 ως το 1900 όπως σωστά λέει, στην ενσωμάτωση των 9/10 της Αφρικής στις ευρωπαϊκές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, όταν το ποσοστό προσάρτησης αφρικανικών εδαφών πριν το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα ήταν μόλις 1/10. 

Αυτό είναι ένα αναντίρρητο γεγονός. Και είναι αναμφισβήτητο ότι αποτελεί τεκμηρίωση, έστω μερική, της ιδέας "μιας χούφτας κρατών" που επιβάλλονται, στην εποχή ακριβώς στην οποία τοποθετείται η ανάδυση του ιμπεριαλισμού, πάνω στην τεράστια πλειοψηφία.

Επίσης αναντίρρητο όμως είναι ότι αυτή η εντυπωσιακή εκτίναξη του ποσοστού αφρικανικών προσαρτήσεων εξαρτήθηκε άμεσα από τις στρατιωτικές, υλικοτεχνικές και διοικητικές υποδομές "μιας χούφτας" αποικιοκρατικών δυνάμεων που είχε ως τότε γνωρίσει η ανθρωπότητα, δηλαδή της Αγγλίας, της Γαλλίας, της Ολλανδίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας. Σ' αυτό το κλειστό κλαμπ, οι Αφρικανοί, οι Ασιάτες και ο Λένιν θα είχαν επίσης λόγους να κατατάξουν έναν μικρό αριθμό από αναδυόμενους ανταγωνιστές για την ιμπεριαλιστική πίτα αποικιακών προσαρτήσεων: τις μετεμφυλιακές ΗΠΑ, την Γερμανία του Κάιζερ, την Ιαπωνία, την Τσαρική Ρωσία, την Ιταλία του πολέμου στη Λιβύη και το Βέλγιο του βασιλιά Λεοπόλδου. Όταν ο Λένιν μιλά για μια "μικρή χούφτα πλουσιότατα ή ισχυρότατα έθνη", το σχετικό σύνολο που μού φαίνεται να αντιστοιχεί στην πραγματικότητα της εποχής του είναι, το πολύ, αυτές οι 11 χώρες (ο ίδιος μιλά για τέσσερις-πέντε, πιθανώς εξαιρώντας τις ήδη παρηκμασμένες αποικιοκρατικές δυνάμεις και τις πιο αδύνατες από τις νεόδμητες), πέντε από τις οποίες ήταν στα 1916 "ιστορικές" αποικιοκρατικές δυνάμεις, με την πλειοψηφία τους (Πορτογαλία, Ισπανία, Ολλανδία) σε κάθετη παρακμή για καιρό και τη μειοψηφία τους (Αγγλία, Γαλλία) σε σχετική και πιο πρόσφατη παρακμή· και πέντε από τις οποίες ήταν σχετικά "νέοι παίκτες", που πρωταγωνίστησαν όμως στα μεγάλα ιμπεριαλιστικά παιχνίδια της εποχής: στη μετατροπή της Λατινικής Αμερικής σε "πίσω πόρτα" των ΗΠΑ, στο "scramble for Africa" και στο "Great Game" για την Οθωμανική αυτοκρατορία, το Αφγανιστάν και την Ινδία, μεταξύ άλλων ασιατικών στόχων για "σφαίρες επιρροής" και προσαρτήσιμα εδάφη.

Ας περάσουμε τώρα στην παράγραφο, σχεδόν αμέσως μετά από αυτή του τέταρτου σημείου, όπου ο Λένιν "σουμάρει", ομαδοποιεί δηλαδή, τα τέσσερα πιο πάνω σημεία που ισχυρίστηκα ότι στην πραγματικότητα είναι δύο και μόνο "αιτίες" και μία "συνέπεια" με δύο σκέλη διατύπωσης:
Τα μονοπώλια, η ολιγαρχία, η τάση προς την κυριαρχία στη θέση των τάσεων προς την ελευθερία, η εκμετάλλευση ολοένα και μεγαλύτερου αριθμού μικρών ή αδύνατων εθνών από μια μικρή χούφτα πλουσιότατα ή ισχυρότατα έθνη -- όλα αυτά γέννησαν τα διακριτικά γνωρίσματα του ιμπεριαλισμού, που μας αναγκάζουν να τον χαρακτηρίζουμε σαν παρασιτικό καπιταλισμό ή καπιταλισμό που σαπίζει.
Αναντίρρητα, εδώ ο Λένιν δηλώνει ότι η συρρίκνωση της ιμπεριαλιστικής εξουσίας σε μια "μικρή χούφτα" κρατών είναι γεννεσιουργός αιτία, εφόσον ανήκει σε όσα "γέννησαν τα διακριτικά γνωρίσματα του ιμπεριαλισμού". 

Τι παρατηρούμε όμως στην συνομάδωση χαρακτηριστιών φαινομένων που κάνει ο Λένιν πιο πάνω; Από τι συνδέονται τα φαινόμενα τα οποία παρατάσσει μαζί; Από δύο αλληλένδετα γενικά φαινόμενα, ισχυρίζομαι: 

α) την τάση συγκέντρωσης των πολλών (κεφαλαίων, εξουσιών, μέσων παραγωγής, κρατών) σε λίγους 

β) από την συνεπαγόμενη ενίσχυση της δύναμης των λίγων (κεφαλαιοκρατών, κρατών) απέναντι στα πολλά (κράτη) ή τους πολλούς (ανθρώπους)

Έτσι, τα "μονοπώλια" (πρώτο φαινόμενο στη σειρά) είναι η συγκέντρωση των μέσων παραγωγής από περισσότερους καπιταλιστές σε όλο και λιγότερους.

Η "ολιγαρχία" (δεύτερο κατά σειρά φαινόμενο) είναι η συγκέντρωση της χρηματιστικής ισχύος από περισσότερους σε λιγότερους.

Η "τάση προς την κυριαρχία" αντικαθιστά τις τάσεις "προς την ελευθερία" (τρίτο φαινόμενο) στον βαθμό που συμβαίνουν τα πρώτα δύο.

Η εκμετάλλευση όλο και περισσότερων εθνών από όλο και λιγότερα όμως; Αναμφίβολα, εκφράζει ένα εμπειρικό δεδομένο της εποχής (1876-1900). Είναι όμως "νόμος" ισοδύναμος με τους άλλους τρεις, δηλαδή ένα μόνιμο χαρακτηριστικό; Αρκεί για να χαρακτηριστεί τέτοιο ότι μοιράζεται την ίδια ουσία με αυτούς και την επιβεβαιώνει σε ένα άλλο επίπεδο (αυτό των σχέσεων μεταξύ κρατών);

Εδώ είναι κρίσιμo να θυμηθούμε πως στον Μαρξ δεν τίθεται κανένα a priori όριο για την επεκτασιμότητα του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής, την δυνατότητά του να "παγκοσμιοποιηθεί". 

Αν ο Μαρξ είχε δίκαιο (και ο Λένιν δεν τον διαψεύδει πουθενά) τότε μετά τη φάση "συγκεντροποίησης" εδαφών σε όλο τον κόσμο από μια χούφτα ιμπεριαλιστές κατά την περίοδο του 1876-1900 (ή του 1876-1916 αν προτιμάτε), ή μάλλον ακριβέστερα και λογικότερα παράλληλα με αυτή, θα πρέπει να δεχτούμε ότι εξελίσσεται επίσης η επεκτασιμότητα των κεφαλαιοκρατικών σχέσεων από έναν μικρό πυρήνα χωρών σε άλλες, πρότερα μη καπιταλιστικές χώρες και οικονομίες. Και η ίδια η αποικιοκρατία παίζει το ρόλο της σ' αυτό -- έτσι τουλάχιστο γράφει το "Κομμουνιστικό Μανιφέστο". 

Περισσότερες --όλο και περισσότερες-- χώρες εισέρχονται στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Αυτό μοιάζει τόσο θεωρητικά όσο και εμπειρικά αναντίρρητο.

Αλλά καθώς, αν η περιοδοποίηση του Λένιν είναι σωστή, ο καπιταλισμός αυτός έχει ήδη από τις αρχές του 20ου αιώνα φτάσει στο ιμπεριαλιστικό του στάδιο, αυτές οι νέες χώρες εισέρχονται επίσης στο ιμπεριαλιστικό στάδιο του καπιταλισμού. Γίνονται καπιταλιστικές και ταυτόχρονα ιμπεριαλιστικές.

Δηλαδή, παύει, όλο και περισσότερο, να εμπλέκεται μια "χούφτα κρατών."

Αναιρεί αυτό τον ευρύτερο νόμο του "Ιμπεριαλισμού", τον νόμο της συγκέντρωσης των πολλών σε λίγα και λίγους, της συγκέντρωσης περισσότερης οικονομικής και πολιτικής εξουσίας σε λιγότερους;

Αναιρεί τον νόμο του μονοπωλίου;

Όχι!

Γιατί ταυτόχρονα, σε όλο τον κόσμο, το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών μεγαλώνει σταθερά. Η τάση συγκέντρωσης των πολλών σε λίγους ως οικονομική τάση δεν αναστρέφεται σε κανένα σημείο. Αυτό το οποίο αναστρέφεται είναι μόνο η ιδέα ότι επειδή την περίοδο 1876-1900 (ή 1916) το "λίγοι" περιελάμβανε και τα "κράτη", αυτό θα ίσχυε για πάντα ως μέρος του ευρύτερου νόμου.  

Όχι μια χούφτα κρατών, αλλά, αντίθετα, όλο και περισσότερα κράτη (θα) διανέμουν όλο και περισσότερη οικονομική (και για αυτό, πολιτική) ισχύ σε όλο και λιγότερους ανθρώπους. Αυτός είναι ο πραγματικός, ο διαρκής νόμος του Ιμπεριαλισμού. 

Όλο και περισσότερα: Τι είναι τα BRICS, για παράδειγμα, άλλο από μια σειρά νέων ιμπεριαλιστικών "παιχτών" που περιλαμβάνει χώρες που κάποτε, στον 19ο και ακόμα και στον 20 αιώνα ήταν αποικίες ή μισοαποικίες; (Βραζιλία, Ινδία, Κίνα);

Είναι ο χάρτης των παγκόσμιων εμπορικών ισοζυγίων ο χάρτης καπιταλιστικής ανάπτυξης που είχε μπροστά του ο Λένιν το 1916; Είναι ο χάρτης μιας "μικρής χούφτας από πλουσιότατα ή ισχυρότατα έθνη"; Ή μήπως είναι ένας χάρτης όπου ναι μεν έχουν προστεθεί πολλά νέα έθνη άλλα ο αριθμός έχει μείνει σταθερός γιατί τα "παλιά" έπαψαν να είναι "ιμπεριαλιστικά" με την λενινιστική έννοια;
Τέλος, μήπως θα είχε νόημα, μέσα στα πλαίσια της λενινιστικής περιοδοποίησης και επεκτείνοντάς την στην εποχή μας, να κάνουμε λόγο για δύο φάσεις ανάπτυξης του ιμπεριαλισμού; 

Η πρώτη, αυτή που βλέπει μπροστά του ο Λένιν και που περιγράφει --όταν την περιγράφει-- και με όρους μιας "χούφτας κρατών", είναι αυτή η φάση στην οποία ο ιμπεριαλισμός, ως νεόδμητο φαινόμενο, είναι ακόμα αναγκασμένος να βασίζεται στις στρατιωτικές, διοικητικές, υλικοτεχνικές και διοικητικές υποδομές και παραδόσεις της αποικιοκρατίας. Στη φάση αυτή η κυρίαρχη κατεύθυνση είναι πράγματι "περισσότερα έθνη/εδάφη υπαγμένα σε λιγότερες δυνάμεις".

Η δεύτερη, που βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη ήδη από την εποχή του Λένιν, αλλά της οποίας την απώτερη τάση είναι ακόμα αδύνατο για τον Λένιν να διακρίνει στη βάση των φαινομένων της εποχής του, αποκρυσταλλώνεται σε σαφέστερη μορφή μετά τις τελευταίες εθνοαπελευθερωτικές επαναστάσεις, που είναι βέβαια οι αντι-αποικιοκρατικές επαναστάσης που ξεκινούν γύρω στα τέλη της δεκαετίας του 1940 (Ινδία) και ολοκληρώνονται γύρω στις αρχές της δεκαετίας του 1970 (Βιετνάμ· στο ενδιάμεσο Κύπρος, Αλγερία, κλπ). 

Οι αντι-αποικιοκρατικές επαναστάσεις σε Αφρική και Ασία βάζουν τέλος στη λεγόμενη "τυπική αποικιοκρατία", αλλά αυτό σημαίνει ότι βάζουν τέλος και στην εποχή όπου ο ιμπεριαλισμός προϋποθέτει την αποικιοκρατία ως δομή την οποία μεταλάσσει και μετεξελίσσει, υπαγάγωντάς τη στην δική του "νεότατη" λογική ως σταδίου του καπιταλισμού. Δεν μπαίνει τέλος στην "τυπική" αποικιοκρατία για να αρχίσει η "άτυπη." Μπαίνει τέλος στην τυπική αποικιοκρατία για να αρχίσει ο πραγματικός ιμπεριαλισμός (βλ. αντίστιξη μεταξύ "τυπικής" και "πραγματικής" υπαγωγής στον Μαρξ για την χρήση των όρων μου εδώ).

Εφεξής, μετά τη φάση του τέλους των αντι-αποικιοκρατικών επαναστάσεων, περνάμε στον πραγματικό, καθαρό ιμπεριαλισμό, στον ιμπεριαλισμό δηλαδή που δεν μπορεί πια με κανένα τρόπο να επιστρέψει στην κατανεμητική λογική της "μιας χούφτας κρατών" που αναδύθηκε ως απτή κληρονομιά της ποσοτικά περιορισμένης φύσης της αποικιοκρατικής ηγεμονίας (φαινομένου με απαρχές στον 15ο αιώνα, με τέσσερις δηλαδή αιώνες εξέλιξης πριν τον ιμπεριαλισμό, και με μόνο πένε χώρες να εμφανίζονται ως ηγεμόνες σε αυτούς τους τέσσερις αιώνες). "Καθαρός ιμπεριαλισμός" σημαίνει ιμπεριαλισμός όπου η απουσία αναγκαιότητας θεμελίωσης του νέου στην προϋπάρχουσα διακρατική κατάτμηση της αποικιοκρατίας καθυπαγορεύει και την τελεσίδικη υποσκέλιση του "εθνικού" στοιχείου από το ταξικό: ενώ είναι αυστηρά παράλογη η πρόταση ότι όλες οι χώρες θα μπορούσαν ποτέ να γίνουν αποικιοκρατικές, όλες οι χώρες μπορούν θεωρητικά να γίνουν ιμπεριαλιστικές, στο βαθμό που όλες οι χώρες αναπτύσσουν αστική τάξη που οδηγεί το κεφάλαιο στην μονοπωλιακή συγκέντρωση και την εξουσία του χρηματιστικού κεφαλαίου στο εσωτερικό τους.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει καθόλου "υπερ-ιμπεριαλισμό" και όνειρα ειρήνης μεταξύ ομοίων, αλλά αντίθετα, εκθετική άνοδο των διακρατικών, και όχι μόνο των ταξικών, αντιθέσεων και ανταγωνισμών: το μονοπωλιακό ντελίριο κάθε αστικής τάξης δεν μπορεί ποτέ να περιοριστεί "εσωτερικά", στον "δικό της" πληθυσμό, αλλά την οδηγεί αναγκαστικά σε επιθετική οικονομική πολιτική σε άλλες χώρες, και στην εκμετάλλευση του αυξανόμενου προλεταριάτου άλλων χωρών, το οποίο όμως στο μεταξύ προσπαθεί να εκμεταλλευτεί η "δική του" αστική τάξη, καθώς και ένα σωρό άλλοι διεθνείς ανταγωνιστές. 

Η διαφορά λοιπόν δεν είναι καθόλου ότι εξαφανίζονται οι ανταγωνισμοί μεταξύ εθνών (το αντίθετο συμβαίνει, επιτείνονται): η διαφορά είναι ότι αυτοί οι ανταγωνισμοί δεν μπορούν πια να βρουν έκφραση στην πάλη για την χειραφέτηση μιας υποτιθέμενης πλειοψηφίας ταξικά αδιαφοροποίητων (χωρίς καπιταλιστικά σημαίνουσα διαστρωμάτωση) εθνών από μια ταξικά αδιαφοροποίητη "χούφτα κράτη" που τα εκμεταλλεύονται και τα καταπιέζουν.

12 σχόλια:

  1. Mα πώς θα μπορούσε κάποιος να περιμένει ο Λένιν να περιοριστεί τόσο πολύ στα γραφόμενα του...Ιδικά όταν προσπαθούσε να ερμηνεύσει την φύση ενός συστήματος, που το χαρακτηριστικό του είναι η μεγέθυνση, η αστάθεια και η επέκταση; Δηλαδή πάντα τα ιμπεριαλιστικά κράτη θα ήταν τα ίδια; Εκτός αν δεν κατάλαβα κάτι σύντροφε...
    Κώστας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Δεν κατάλαβα τι ρωτάς. Αν θες εξήγησέ μου ποια είναι η ερώτηση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Δεν έκανα κάποια άμεση ερώτηση, απλά αναρωτήθηκα.
    Μου φάνηκε λίγο περίεργο κάποιος που γράφει ένα κείμενο για τον προσυνεδριακό, να σκέφτεται μέσα σε τόσο στενά πλαίσια, ώστε να χρειάζεται για απάντηση μια τόσο μεγάλη ανάλυση, για το συγκεκριμένο θέμα που κατά την αντίληψη μου είναι σχεδόν ξεκάθαρο!
    Οπότε αναρωτιέμαι μήπως δεν κατάλαβα κάτι εγώ...
    Κώστας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Με αφορμή τη θεματολογία της ανάρτησης, που ΘΑ διαβάσω πιο προσεκτικά, κάτι (που ως αρκετά μακροσκελές δεν το βάζω σα σχόλιο), εδώ:
    http://die3odos.wordpress.com/2013/03/21/ελλάδα-μονοπωλιακό-καπιταλιστικό-στ/

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Μια σύντομη, αλλά άκρως επεξηγηματική ανάλυση των προεκτάσεων του λενινιστικού ιμπεριαλισμού στο σήμερα.

    Δύο σημεία θα ξεχωρίσω:

    " 1) Αν ο Μαρξ είχε δίκαιο (και ο Λένιν δεν τον διαψεύδει πουθενά) τότε μετά τη φάση "συγκεντροποίησης" εδαφών σε όλο τον κόσμο από μια χούφτα ιμπεριαλιστές κατά την περίοδο του 1876-1900 (ή του 1876-1916 αν προτιμάτε), ή μάλλον ακριβέστερα και λογικότερα παράλληλα με αυτή, θα πρέπει να δεχτούμε ότι εξελίσσεται επίσης η επεκτασιμότητα των κεφαλαιοκρατικών σχέσεων από έναν μικρό πυρήνα χωρών σε άλλες, πρότερα μη καπιταλιστικές χώρες και οικονομίες.
    Περισσότερες --όλο και περισσότερες-- χώρες εισέρχονται στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Αυτό μοιάζει τόσο θεωρητικά όσο και εμπειρικά αναντίρρητο.

    2)Αυτό το οποίο αναστρέφεται είναι μόνο η ιδέα ότι επειδή την περίοδο 1876-1900 (ή 1916) το "λίγοι" περιελάμβανε και τα "κράτη", αυτό θα ίσχυε για πάντα ως μέρος του ευρύτερου νόμου.

    Όχι μια χούφτα κρατών, αλλά, αντίθετα, όλο και περισσότερα κράτη (θα) διανέμουν όλο και περισσότερη οικονομική (και για αυτό, πολιτική) ισχύ σε όλο και λιγότερους ανθρώπους. Αυτός είναι ο πραγματικός, ο διαρκής νόμος του Ιμπεριαλισμού."


    Αυτό που προφανώς δεν έλαβε υπ' όψιν του ο Λένιν όταν έγραφε τον Ιμπεριαλισμό, ήταν ότι
    α) αναγκαστικά, για να επενδύσουν τα κέρδη τους αυτά τα κράτη και να συνεχιστεί απρόσκοπτα η διευρυμένη αναπαραγωγή κεφαλαίου θα έπρεπε να ενισχύσουν την καπιταλιστική ανάπτυξη σε άλλα κράτη, με συνέπεια τη δημιουργία αστικών τάξεων, που αργότερα θα έπαιζαν το δικό τους ρόλο στο ιμπεριαλιστικό σύστημα, και
    β) την παγκοσμιοποίηση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και της κίνησης κεφαλαίων, με συνέπεια την κατάργηση των αστικών τάξεων μερικών χωρών ως κυρίαρχων όλου του κόσμου και την αντικατάστασή τους από διεθνείς μονοπωλιακούς ομίλους, αποτελούμενους από τμήματα των αστικών τάξεων απ' όλον τον κόσμο.
    Όπως έλεγε και ο ήρωας του Τζακ Λόντον (με μια δόση υπερβολής) στη "Σιδερένια Φτέρνα" η ανάγκη της διάθεσης πλεονάσματος κεφαλαίων μιας χώρας σε μια άλλη, μη ανεπτυγμένη καπιταλιστικά, θα οδηγήσει στη δημιουργία πλεονάσματος στη δεύτερη, με αποτέλεσμα κάποια στιγμή κάθε χώρα να βρίσκεται με ένα πλεόνασμα στο χέρι της που δε θα μπορεί ούτε να το καταναλώσει, ούτε να το επανεπενδύσει, φτάνοντας τον καπιταλισμό στο στάδιο σαπίσματος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ευχαριστώ πολύ για το σχόλιο, νομίζω ότι τα δύο σημεία που αναπτύσσεις είναι ιδιαίτερα διαφωτιστικά για αυτό που προσπαθώ να αναδείξω.

      Διαγραφή
    2. "στο στάδιο του σαπίσματος"
      Αν δούμε την περιγραφή αυτού που ο Λένιν λέει "σάπισμα", είναι κάτι το διαφορετικό από την εξάντληση παγκόσμια των επενδυτικών ορίων, των οριων διάθεσης του πλεονάσματος σαν κεφάλαιο κλπ. Το σάπισμα είναι η κυριαρχία (χοντρικά μιλώντας) του οικονομικού παρασιτισμού στην ιμπεριαλιστική χώρα σαν γενική συνθήκη της ύπαρξής της.
      Η εξάντληση των επενδυτικών ορίων δεν είναι το "σάπισμα". Είναι η ΚΡΙΣΗ, ή αλλιώς, Η κρίση.

      *
      "Αυτό που προφανώς δεν έλαβε υπ' όψιν του ο Λένιν όταν έγραφε τον Ιμπεριαλισμό"

      "Η εξαγωγή κεφαλαίου επιδρά στην ανάπτυξη του καπιταλισμού στις χώρες όπου κατευθύνεται και την επιταχύνει εξαιρετικά. Γι' αυτό το λόγο, αν η εξαγωγή αυτή ειναι ικανή ως ένα ορισμένο βαθμό να φέρει κάποια στασιμότητα στις χώρες που εξάγουν το κεφάλαιο, αυτό μπορεί να γίνει μόνο με τίμημα το άπλωμα και το βάθεμα της παραπέρα ανάπτυξης του καπιταλισμού σ' όλο τον κόσμο".(ιμπεριαλισμός, σελ. 77)
      Μ' άλλα λόγια ο Λένιν "έλαβε υπόψη", κι αν το συγκεκριμένο στοιχειο δεν αναπτύχθηκε παραπέρα, είναι μάλλον γιατί το έργο είχε σκοπό να αποτελέσει πρώτα απ' όλα όπλο ιδεολογικής πάλης στις συνθήκες όπου γράφτηκε, δηλαδή εν μέσω του ιμπεριαλιστικού πολέμου, παραμονές της σοσιαλιστικής επανάστασης.

      Διαγραφή
    3. "Αν δούμε την περιγραφή αυτού που ο Λένιν λέει "σάπισμα", είναι κάτι το διαφορετικό από την εξάντληση παγκόσμια των επενδυτικών ορίων, των οριων διάθεσης του πλεονάσματος σαν κεφάλαιο κλπ. Το σάπισμα είναι η κυριαρχία (χοντρικά μιλώντας) του οικονομικού παρασιτισμού στην ιμπεριαλιστική χώρα σαν γενική συνθήκη της ύπαρξής της.
      Η εξάντληση των επενδυτικών ορίων δεν είναι το "σάπισμα". Είναι η ΚΡΙΣΗ, ή αλλιώς, Η κρίση."

      Πολύ σωστά. Μόνο που η κυριαρχία του οικονομικού παρασιτισμού είναι βασική αιτία της διαρκούς επιδείνωσης των καπιταλιστικών κρίσεων. Με απλά λόγια, σπρώχνει το κεφάλαιο σε διεξόδους που όταν κλείνουν λόγω "σπασίματος της φούσκας" δημιουργούν όλο και καταστροφικότερα αποτελέσματα. Τι είναι η κρίση υπερσυσσώρευσης που διανύουμε αν όχι κρίση του παρασιτικού κεφαλαίου;

      Οπότε δεν είναι δύο ανεξάρτητα μεταξύ τους πράγματα καθόλου, νομίζω.

      Διαγραφή
  6. Όσον αφορά στο σάπισμα, δεν το είπα με τον Λένινιστικό όρο, αλλά σύμφωνα με το πως περιέγραφε την εξέλιξη του καπιταλισμού ο Λόντον στη σιδερένια φτέρνα (κατάρρευση του καπιταλισμού). Εσύ αναφέρεσαι στις συνθήκες του σήμερα, όπου σαφώς έχουμε μια ξεκάθαρη κρίση, αλλά και πολύ πιο σύνθετη, στην επίλυση της, από τις προηγούμενες. Όσο για το ότι δεν έλαβε υπ'όψιν του ο Λένιν τα παραπάνω, εννοούσα, χωρίς όμως να έχω λάβει κι εγώ υπ'όψιν το, άκρως σημαντικό, σημείο που παραθέτεις, ότι, ίσως και λόγω συνθηκών, όπως λες, απέφυγε η παρέλειψε να συμπεριλάβει στο έργο του παραμέτρους, που αργότερα, όπως και έγινε, θα έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην περαιτέρω (μετ)εξέλιξη του καπιταλισμού.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Γι' αυτό έκανα το σχόλιο για το σάπισμα, για να μην υπάρχει διάσταση οφελόμενη σε διαφορετικό εννοιολογικό περιεχόμενο της ορολογίας που χρησιμοποιούμε.

    Στο κεφάλαιο για τον "παρασιτισμό και το σάπισμα του καπιταλισμού", ο Λένιν αναφέρει σαν συμπτώματα του σαπίσματος, την τάση για τη στασιμότητα που γεννά το μονοπώλιο (που της αντεπιδρά, ανισόμετρα θα λέγαμε, η τάση αύξησης της κερδοφορίας με εισαγωγή τεχνικών βελτιώσεων).
    Την αύξηση του στρώματος των εισοδηματιών που αποσπασμένοι από την παραγωγή ζουν από μερισματα κλπ, γεγονός που "βάζει τη σφραγίδα του παρασιτισμού σ' όλη τη χώρα που ζει με την εκμετάλλευση της δουλειάς μερικών υπερπόντιων χωρών και αποικιών", τη σφραγιδα του στο "κράτος-τοκογλύφο", στο "κράτος-εισοδηματία" που "είναι το κράτος του παρασιτικού καπιταλισμού, του καπιταλισμού που σαπίζει, κι αυτό το γεγονός δεν μπορεί να μην έχει την αντανακλασή του τόσο σ' όλες τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες των δοσμένων χωρών γενικά όσο και στα δυο βασικά ρεύματα του εργατικού κινήματος ειδικά".
    Σαν χαρακτηριστικό του "σαπίσματος" αναφέρεται επίσης "η συγκρότηση στρατού από εξαρτημένους λαούς".
    Η μεταφορά (έξω από την ιμπεριαλιστική χώρα, προς τις εξαρτημένες) κύριων κλάδων της βιομηχανίας (και της γεωργίας), ο σχετικός περιορισμός της οικονομικής δραστηριότητας σε αυτήν σε υπαλλήλους, εμπόρους, βιομηχανία μεταφορών και βιομηχανία κατεργασίας τελικών προιόντων.
    Η διάκριση ανάμεσα σε ένα "ανώτερο στρώμα" εργατών και ένα "καθαυτό προλεταριακό στρώμα".
    Η αύξηση της μετανάστευσης από τις πιο καθυστερημένες χώρες προς τις ιμπεριαλιστικές κά.

    Πρόκειται δηλαδή μάλλον για αποσυνθετικά συμπτώματα του καπιταλιστικού κοινωνικο-οικονομικού σχηματισμού στις ιμπεριαλιστικές χώρες, για σάπισμα της καπιταλιστικής κοινωνίας, για διάλυση βασικών όρων υπό τους οποίους μια κοινωνία παράγει και αναπαράγει τον εαυτό της.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Εγραφε ο Λενιν (συγγνωμη για τα αγγλικά)

    (...)
    In the last analysis, the outcome of the struggle will be determined by the fact that Russia, India, China, etc, account for the overwhelming majority of the population of the globe. And during the past few years it is this majority that has been drawn into the struggle for emancipation with extraordinary rapidity, so that in this respect there cannot be the slightest doubt what the final outcome of the world struggle will be. In this sense, the complete victory of socialism is fully and absolutely assured.” (‘Better fewer, but better’, 2 March 1923, Collected Works, Vol 33)
    (...)

    Μια χουφτα κρατη οταν ΗΠΑ, Ρωσια, Κινα, Ινδια, Γερμανια Ιαπωνια Ην. Βασίλειο Γαλλια αντιπροσωπευουν το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού (χωρις να προσθεσουμε Βραζιλια Τουρκία Ιταλία, Καναδα κλπ) ?
    Η επαναστατική διαδικασία έχει ήδη ξεκινησει συνεπως το επομενο σταδιο πρεπει να ειναι η προλεταριακη επανασταση. Ολα τ’άλλα ειναι αρνηση της επαναστασης και ρεφορμισμος χειριστου ειδους

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Xestrravotheite!:
    http://die3odos.wordpress.com/2013/03/21/%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1-%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CF%80%CF%89%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C-%CE%BA%CE%B1%CF%80%CE%B9%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%83%CF%84/

    Syntrofika

    ΑπάντησηΔιαγραφή