Σάββατο, 30 Μαρτίου 2013

Συνέχεια του κόμματος υπό μεταβαλλόμενες συνθήκες

Ένα από τα ζητήματα που τίθενται με ποικίλους τρόπους στον Προσυνεδριακό διάλογο, τόσο από τους υποστηρικτές όσο και από τους επικριτές των Θέσεων της ΚΕ, είναι αυτό της συνέχειας του κόμματος: η συνέχεια αυτή τίθεται πάντοτε, από όποια σκοπιά κι αν γράφει κανείς, στην βάση της συνέχειας με κάποιες προϋποτιθέμενες αναλλοίωτες αρχές, είτε επιθυμεί κάποιος να αναζητήσει τις αρχές στα κείμενα των κλασικών είτε στην κωδικοποίηση και ερμηνεία τους στις αποφάσεις, πχ, του 15ου συνεδρίου.

Όμως όσο κι αν υπερτονίζεται ιδεολογικά, τόσο από την μια πλευρά όσο και από την άλλη, το ιδανικό της κομματικής συνέχειας, η χρήση του παραμένει στενά πολεμική εφόσον παρακάμπτει την σημασία ενός πολύ θεμελιώδους επιστημολογικού προβλήματος: τι σημαίνει "συνέχεια" όταν οι αντικειμενικές συνθήκες στις οποίες αναπτύσσεται η κομματική θεωρία και η κομματική πρακτική είναι μεταβαλλόμενες;

Η επιμονή πολλών συντρόφων στην ιερότητα των Θέσεων του 15ου Συνεδρίου ως αμετακίνητων θεμελίων του κόμματος φαντάζει έτσι ιδιαίτερα προβληματική: πώς είναι δυνατόν οι Θέσεις αυτές να μην χρειάζονται καμία αλλαγή 15 χρόνια μετά το 1996, όταν έχουν επέλθει τόσο τεράστιες και κατακλυσμιαίες αλλαγές στην δυτική οικονομική ζωή, στους συνδεόμενους ταξικούς συσχετισμούς και στην αντίληψη για το μέλλον του καπιταλισμού μετά το 2008; Και γιατί να είναι ειδικά το 15ο Συνέδριο ένα πριμοδοτημένο ή ευλογημένο από την ιστορία Συνέδριο το οποίο καταφέρνει, με ένα μαγικό τρόπο, να διατυπώνει την ουσία του πολιτικού εγχειρήματος του ΚΚΕ περισσότερο από τα συνέδρια που προηγήθηκαν, ακολούθησαν, ή θα ακολουθήσουν; Αρκετές από τις τοποθετήσεις στον Προσυνεδριακό που ακολούθησαν αυτή τη γραμμή και το σκεπτικό καταλήγουν σε μια πολύ παράδοξη, από τη σκοπιά του ιστορικού υλισμού, "συνεδριολατρεία" ανακηρύσσοντας τις διατυπώσεις που έγιναν τότε ουσιαστικά μεταφυσικά υπεριστορικές και αδιάβλητες από τις μεταβολές των συνθηκών: καλούν, ουσιαστικά, σε ένα κόμμα-μαυσωλείο με τον πιο κυριολεκτικό τρόπο, ένα κόμμα στο οποίο η συνέχεια μετατρέπεται σε αυτοσκοπό σε τέτοιο βαθμό ώστε να συνθλίβει κάθε προσπάθεια θεωρητικής και πρακτικής, στρατηγικής και τακτικής, προσαρμογής στα νέα δεδομένα.

Και η αντίθετη όμως τάση, αυτή για την οποία η σημασία της συνέχειας υποτονίζεται ή και απαξιώνεται είναι εξίσου προβληματική: οι αποφάσεις του 15ου Συνεδρίου δεν είναι βέβαια ένα κάρο σκουπίδια ή βαρίδια που πρέπει το κόμμα να ξεφορτωθεί με συνοπτικές διαδικασίες, αλλά μια σειρά ακριβώς από θέσεις οι οποίες υπερκεράζονται διαλεκτικά, και η διαλεκτική υπερκέραση είναι επίσης συντήρηση και διατήρηση αυτού το οποίο ξεπερνιέται, και όχι μόνο άρνησή του, ή μάλλον είναι συντήρηση και διατήρηση μέσα από την άρνηση. Με απλά λόγια, κάθε τροποποίηση μιας θέσης θα πρέπει όχι να την εξοβελίζει αλλά να "πατά" πάνω στην παραπέρα ανάπτυξη αυτού που μέσα στη θέση αυτή παραμένει ζωντανό και ενεργό ως στοιχείο. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα θέσεων στο 15ο Συνέδριο που περιέχουν τους σπόρους μιας περαιτέρω ανάπτυξης στην κατεύθυνση του 19ου, σε βάρος βέβαια άλλων στοιχείων των θέσεων αυτών. Και το καθήκον των εγκεκριμένων θέσεων κάθε συνεδρίου είναι να περιέχουν αυτή την διάσταση της τάσης, του ανοίγματος προς το μέλλον των μεταβαλλόμενων συνθηκών, και άρα και του διαρκούς περιθωρίου προσαρμογής χωρίς ποτέ να θυσιάζεται αυτό το οποίο παραμένει συνεχές και οφείλει να παραμένει συνεχές: η επαναστατική φυσιογνωμία του Κομμουνιστικού Κόμματος, ή ακριβέστερα, η έμπρακτη βούληση του κόμματος ως συνόλου για την επαναστατική ανατροπή του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, ανεξάρτητα του αν αυτός βρίσκεται σε φάση επέκτασης ή σε φάση ύφεσης, και ανεξάρτητα αν το ίδιο το κομμουνιστικό κίνημα βρίσκεται σε φάση υποχώρησης ή σε φάση επίτασης δυνάμεων. 

Παρά τις όχι σπάνιες οιμωγές και κραυγές, παρά την τάση για απογοήτευση και ηττοπάθεια από αρκετούς, γεγονός παραμένει ότι το ΚΚΕ δεν τα πήγε καθόλου άσχημα στην δύσκολη και απαιτητική διαδικασία της διαλεκτικής μεσολάβησης της κομματικής συνέχειας σε μεταβαλλόμενες συνθήκες από το 1996 ως σήμερα. Στο ίδιο αυτό διάστημα, κραταιά κομμουνιστικά κόμματα όπως το ΚΚ Γαλλίας χάθηκαν σε ένα λαβύρινθο από συμβιβασμούς και αντιφάσεις, άλλα, όπως το ΑΚΕΛ, βρίσκονται, παρά τα μεγάλα εκλογικά ποσοστά τους, μπροστά σε ιστορικό και ιδεολογικοπολιτικό αδιέξοδο. Και ελάχιστα εργάστηκαν με τόση επιμονή στην καθοριστική προτεραιότητα της επαναστατικής θεωρίας πάνω στην σφαίρα της καθημερινής πολιτικής πρακτικής. Αν και υπάρχει από διάφορους η τάση να δουν αυτή την ευσυνειδησία ως αποτέλεσμα "ακαδημαϊκοποίησης", η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Η απουσία της ΕΣΣΔ και του ιστορικού σοσιαλιστικού μπλοκ έχει κατακλυσμιαίες επιπτώσεις σε πάρα πολλά επίπεδα, και ένα από τα σημαντικότερα είναι ότι η επαναστατική θεωρία σήμερα, χωρίς το αγκυροβόλημα του υπαρκτού σοσιαλισμού, δεν αντλεί πια από το παράδειγμα της εξέλιξης της σοσιαλιστικής οικοδόμησης αλλά είναι αναγκασμένη να λειτουργεί η ίδια ως θεμέλιο της πολιτικής προεικόνισης του σοσιαλιστικού εγχειρήματος, όπως έκανε και στην περίοδο από τον Μαρξ ως το 1917. Κατά συνέπεια, η επαναστατική θεωρία σήμερα ή αναπτύσσεται, με χίλιους δυο κόπους και αντιφάσεις, στην κατεύθυνση του να φτιάξει μια πολιτική επαρκή ως προς τον στρατηγικό στόχο της σοσιαλιστικής κοινωνίας από τις στάχτες του υπαρκτού σοσιαλισμού ή πεθαίνει (από εκλεκτικισμό, από οπορτουνιστικούς συμβιβασμούς, από ακαμψία) αφήνοντας τα κομμουνιστικά κόμματα, ανεξάρτητα από την ένδοξη ιστορία τους ή τα σύμβολά τους, να  λιώσουν στην αδηφάγο χοάνη του αστικού κοινοβουλευτισμού μέχρι να διαλυθούν χωρίς υπόλειμμα (βλέπε Ιταλία).

Τα παραπάνω, βέβαια, δεν είναι βάση θριαμβολογίας --κάτι τέτοιο θα ήταν πραγματικά εκτός τόπου και χρόνου στην σημερινή συγκυρία-- είναι όμως βάση διόρθωσης των αστικοκοινοβουλευτικά διαμορφωμένων φακών που αντιλαμβάνονται την ιστορική προοπτική με όρους εκλογικών αποτελεσμάτων. Το σημερινό ΚΚΕ, το εκλογικά αποδυναμωμένο και παντοιόθεν βαλλόμενο ΚΚΕ, αποτελεί κιβωτό της διάσωσης της εκρηκτικής και επικίνδυνης για την αστική εξουσία κληρονομιάς του Μαρξισμού-Λενινισμού στον 21ο αιώνα και για τον λόγο αυτό προσφέρει υπηρεσίες που ούτε εξαντλούνται στο παρόν ούτε στα εθνικά σύνορα και δεν μπορούν να αποτιμηθούν σωστά μέσα στα χρονικά και χωρικά αυτά όρια. Για τον λόγο αυτό, η διαφύλαξη τόσο της συνέχειάς του όσο και της διαλεκτικής ικανότητας αυτής της συνέχειας να παραμένει ανοιχτή στον μεταβαλλόμενο ορίζοντα της ιστορίας (και άρα ατέρμονη, μη εγκλωβισμένη χρονικά ούτε στην κατάρρευση της Κομμουνιστικής Διεθνούς, ούτε σ' αυτή του υπαρκτού σοσιαλισμού), αποτελεί κρίσιμο καθήκον για κάθε κομμουνιστή, όπου κι αν κατοικεί στον κόσμο. 

Σε πείσμα λοιπόν όσων καλλιεργούν ψευδή δίπολα ανάμεσα στο 15ο και στο 19ο συνέδριο, εμείς θα αναγνωρίσουμε την αξία των θέσεων και των δύο, και έτσι και την αξία όσων οδήγησαν στη διαμόρφωσή τους. Θα υπερασπιστούμε την ΚΕ από την ανιστόρητη επίθεση εναντίον της και τη διαβολή της από όπου και αν προέρχεται, και θα υπερασπιστούμε επίσης το δικαίωμα σε κάθε κριτική που γίνεται με σεβασμό στην νομιμότητα μιας ηγεσίας που εξελέγη δημοκρατικά και μας έφτασε ως εδώ, όρθιους και με πολιτικό αυτοσεβασμό που δεν έχει κανείς από τους πολιτικούς αντιπάλους μας ή τα παραστρατημένα ξαδέρφια μας. Θα εναντιωθούμε σε κάθε ψευδαίσθηση ότι το παρόν σχέδιο Προγράμματος είναι "τέλειο" ή χωρίς ανάγκη για περαιτέρω διαμόρφωση και συζήτηση στο παρόν και στο μέλλον, ή ότι "κλείνει" μια και καλή όλα τα θέματα που ανοίγονται σε προηγούμενα συνέδρια ή που τίθενται από τις αντικειμενικές συνθήκες και την ερμηνεία τους. Θα εναντιωθούμε όμως εξίσου και στην ανόητη ιδέα ότι αποτελεί προϊόν "παραχάραξης" ή στρέβλωσης απαράλλαχτων αρχών, ή ότι "επιβάλλεται" από την πίσω πόρτα και αυθαιρέτως. Θα δεχτούμε ότι μέσα τους κόλπους του Κομμουνιστικού Κόμματος συνυπάρχουν --και πρέπει να συνυπάρχουν-- τάσεις και οπτικές που διαφοροποιούνται μεταξύ τους, δεν είναι ταυτόσημες, εγκυμονούν διαφορετικές προοπτικές αντίληψης πάνω σε μια σειρά θεμάτων. Χωρίς αυτή την συνύπαρξη δεν μπορεί να υπάρξει εξέλιξη, καλή ή κακή. Αλλά δεν θα δεχτούμε ότι ο φραξιονισμός σε βάρος ενός κόμματος με την επαναστατική θεωρητική υπόσταση του ΚΚΕ έχει αγαθούς σκοπούς σε ό,τι αφορά την υπηρέτηση των πολιτικών του καθηκόντων. Θα αντισταθούμε στα "κυνήγια μαγισσών" και στη δαιμονοποίηση της διαφορετικής αντίληψης, αλλά θα αντισταθούμε επίσης και στο φτηνό μελόδραμα περί "λαθρεπιβατών" που "έκλεψαν" την αληθινή ψυχή του κόμματος. Εφόσον πιστεύουμε ότι η προλεταριακή επανάσταση για την εγκαθίδρυση του σοσιαλισμού είναι αναγκαία, πιστεύουμε επίσης --και για αυτό είμαστε λενινιστές-- ότι το κόμμα παραμένει απόλυτα απαραίτητη συνθήκη για την προετοιμασία και οργάνωσή της. Και επειδή το πιστεύουμε αυτό, πιστεύουμε επίσης ότι η διατήρηση της ενότητας στο κόμμα είναι καθήκον το ίδιο σημαντικό με την οικοδόμηση της επαναστατικής ενότητας της εργατικής τάξης, που είναι το πρωταρχικό καθήκον του κόμματος. 

Χωρίς κομματική ενότητα, δεν μπορεί να οικοδομηθεί η εργατική ενότητα. Χωρίς απτό --θεωρητικό και πρακτικό-- σεβασμό στην διαλεκτική φύση της οικοδόμησης της κομματικής συνέχειας κάτω από μεταβαλλόμενες συνθήκες δεν μπορεί να υπάρξει κομματική ενότητα. Καθήκον των κομμουνιστών είναι να καταστήσουν αυτές τις αρχές σαφείς προς πάσα κατεύθυνση και χωρίς κανένα συμβιβασμό, σε ό,τι τις αφορά, με την "αντίθετη άποψη."

6 σχόλια:

  1. Η Τελευταία παράγραφος είναι κατάκτηση του Μ-Λ. Φωτογραφία την λες της παραμονής της Οκτωβριανής Επανάστασης. Ήταν που λες ο Λένιν στην πλατεία και η ενωμένη εργατική τάξη και κάνανε ασκήσεις συντονισμού. Τσάμικα, Συρτάκια και τα λοιπά. Αφού συντονίστηκαν τους είπε πάμε.

    Ανώνυμος Περαστικός...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αφού δεν είναι κατάκτηση του Μ-Α (Μαμαλάκη-Αλεξιάδου) και του κατσαρολισμού ως ανωτάτου σταδίου του αγανακτισμού, πάλι καλά να λέμε.

      Διαγραφή
  2. το Μ-Α μπορεί να είναι και τα αρχικά σου να γλιτώσουμε λέξεις.
    Ανώνυμος Περαστικός..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μπράβο κατσαρολίνο, άλλο τόσο πνευματώδη έχει η μαμά σου;

      Διαγραφή
    2. Όταν η διαλεκτική φτιάχνει δίπολα,όπως ακριβώς το πάθος φτιάχνει τρίγωνα στης πόλης τα τετράγωνα.Στον ένα πόλο το 15ο, στον άλλο το 19ο και στην μέση η συνέχεια του Κόμματος.Ερωτήματα όπως " ποιός κατάλαβε και πότε οτι το ΑΑΔΜ είναι ξεπερασμένο και ποιός αποφάσισε και πότε οτι αυτό δέον όπως εξαφανιστεί ακόμα και από την φρασεολογία μας",θεωρούνται μεταφυσικά.Όπως ξεπερασμένη από την κίνηση του καπιταλισμού θεωρείται και η διαπίστωση: "Είπαν ορισμένοι σύντροφοι ότι δεν είναι απαραίτητο μέσα στο Πρόγραμμα να ασχοληθούμε με θέματα πολιτικών συμμαχιών. Αν θα εμφανιστεί μορφή λαϊκής εξουσίας, χωρίς εκλογικές διαδικασίες ή αν θα εμφανιστεί κυβέρνηση των αντιιμπεριαλιστικών αντιμονοπωλιακών δυνάμεων, του Μετώπου, μέσα από κοινοβουλευτική διαδικασία. Λένε, αυτά ας τα βγάλουμε απ' το Πρόγραμμα, είναι θέματα τακτικής, που θα τα αντιμετωπίζουμε συγκεκριμένα.

      ,Σύντροφοι, είναι λάθος η άποψη. Δεν είναι θέματα τακτικής. Ακριβώς αυτή η άποψη οδηγεί στην αποσύνδεση της τακτικής απ' τη στρατηγική μας. Οι συμμαχίες, οι μορφές προσέγγισης προς το σοσιαλισμό, η αντιμετώπιση της αντεπίθεσης του αντίπαλου (εκεί όπου εκδηλώνεται - δείτε την πείρα της Χιλής και της Πορτογαλίας) είναι θέματα στρατηγικής σημασίας.

      Και απ' αυτή την άποψη, αλίμονο, αν αυτά τα ζητήματα τα βγάλουμε απ' το Πρόγραμμα και έχουμε μια γενική θέση, "παλεύουμε για τον σοσιαλισμο" "Όποιος συνεχίζει να πιστεύει το παραπάνω,θέλει το Κόμμα μαυσωλείο",είπε η διαλεκτική και σάλπαρε για άλλες πολιτείες.

      Διαγραφή
    3. "Είπαν ορισμένοι σύντροφοι ότι δεν είναι απαραίτητο μέσα στο Πρόγραμμα να ασχοληθούμε με θέματα πολιτικών συμμαχιών. Αν θα εμφανιστεί μορφή λαϊκής εξουσίας, χωρίς εκλογικές διαδικασίες ή αν θα εμφανιστεί κυβέρνηση των αντιιμπεριαλιστικών αντιμονοπωλιακών δυνάμεων, του Μετώπου, μέσα από κοινοβουλευτική διαδικασία. Λένε, αυτά ας τα βγάλουμε απ' το Πρόγραμμα, είναι θέματα τακτικής, που θα τα αντιμετωπίζουμε συγκεκριμένα.

      ,Σύντροφοι, είναι λάθος η άποψη. Δεν είναι θέματα τακτικής. Ακριβώς αυτή η άποψη οδηγεί στην αποσύνδεση της τακτικής απ' τη στρατηγική μας. Οι συμμαχίες, οι μορφές προσέγγισης προς το σοσιαλισμό, η αντιμετώπιση της αντεπίθεσης του αντίπαλου (εκεί εκδηλώνεται - δείτε την πείρα της Χιλής και της Πορτογαλίας) είναι θέματα στρατηγικής σημασίας.

      Και απ' αυτή την άποψη, αλίμονο, αν αυτά τα ζητήματα τα βγάλουμε απ' το Πρόγραμμα και έχουμε μια γενική θέση, "παλεύουμε για τον σοσιαλισμό"..... "Όποιος εξακολουθεί να πιστεύει πως το παραπάνω ισχύει στο ακέραιο ακόμα και σήμερα,θέλει το ΚΚΕ μαυσωλείο",είπε η διαλεκτική και πήδηξε απ' την βεράντα..

      Διαγραφή