Τετάρτη, 27 Φεβρουαρίου 2013

Οι "ανθρώπινες ανάγκες" και η μικροαστική εμμονή στην "αναδιανομή"

Μια από τις θεμελιώδεις θεωρητικές υπεκφυγές του ΣΥΡΙΖΑ --αλλά και γενικότερα, της "μεταμοντέρνας αριστεράς"-- όταν καλείται να μιλήσει για το τι εννοεί με τη λέξη "σοσιαλισμός", όταν και όποτε τέλος πάντων συνεχίζει καν να τη χρησιμοποιεί, είναι να τον ταυτίζει με την "ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών". Στην περίληψη της πρόσφατης συνέντευξης του Ευκλείδη Τσακαλώτου, για παράδειγμα, το Left.gr γράφει:
Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, με μια ψύχραιμη, αντικειμενική θεώρηση, μας αναλύει την τρέχουσα κατάσταση του ελληνικού καπιταλισμού. Ταυτόχρονα, οραματικά, μας μιλά για τη δυνατότητα, και την ανάπτυξη, μιας «άλλης» οικονομίας. Μιας οικονομίας που θα έχει στόχο την ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών, μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας.
"Σοσιαλισμός" λοιπόν --και αφήνοντας κατά μέρος το τι ακριβώς θα πει "αντικειμενική θεώρηση" σε ένα τέτοιο πλαίσιο αναφοράς-- είναι η "ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών."

Αλλά βέβαια, αυτό λέει ελάχιστα πράγματα. Αν υπάρχει ένα σύστημα που "ικανοποιεί" τις "ανθρώπινες ανάγκες" παραπάνω από κάθε άλλο, αυτό δεν είναι καθόλου ο σοσιαλισμός αλλά ο καπιταλισμός. Γιατί "οι ανθρώπινες ανάγκες" που καλύπτονται από τον σοσιαλισμό δεν είναι απεριόριστες αλλά πολύ συγκεκριμένες και πεπερασμένες ποσοτικά: ο σοσιαλισμός δεν θα καλύψει ποτέ την "ανθρώπινη ανάγκη" για εξοχικό στη Μύκονο, ούτε την "ανθρώπινη ανάγκη" για ρούχα από τον Versace, ούτε την "ανθρώπινη ανάγκη" για ένα γερμανικό αυτοκίνητο πολυτελείας που αποτελεί υπόδειγμα βιομηχανικού design, ούτε την "ανθρώπινη ανάγκη" για εξωτικές διακοπές στην Σρι Λάνκα, ούτε την "ανθρώπινη ανάγκη" για μεγαλύτερες ανταμοιβές για τους "ικανότερους", ούτε την "ανθρώπινη ανάγκη" για επιχειρείν και για εμπορική κατοχύρωση ευρεσιτεχνιών, ούτε την "ανθρώπινη ανάγκη" για τεράστια ποικιλία προϊόντων σε κάθε τομέα της αγοράς. Ο καπιταλισμός καλύπτει όλες αυτές τις "ανθρώπινες ανάγκες" που δεν πρόκειται ποτέ να καλύψει ο σοσιαλισμός. Απλώς, τις καλύπτει για λίγους. Σήμερα, συνεχίζει να καλύπτει όλες τις ανάγκες για τους λίγους, όσο και αν δεν καλύπτει πια σχεδόν καμία για τους πολλούς. Ο πιο εύρυθμος και καλά σχεδιασμένος σοσιαλισμός, από την άλλη, δεν μπορεί παρά να καλύπτει ένα περιορισμένο αριθμό αναγκών για όλους· και δεν μπορεί να καλύψει καμία "ανάγκη" που να προϋποθέτει την εκμετάλλευση άλλων και την δική τους αποστέρηση από τις δικές τους ανάγκες.


Τίποτε από όλα αυτά δεν συνιστά βέβαια κάποια θεωρητική "καινοτομία" ή ανακάλυψη· είναι, αντιθέτως, πράγματα γνωστά και τετριμμένα. Μόνο που είναι επίσης αναγκαίο να υπενθυμίζονται, γιατί είναι ακριβώς τα πράγματα που δεν λέγονται, που κρύβονται επιμελώς πίσω από την γλυκερά αφηρημένη έκφραση "ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών"-- η οποία είναι σχεδιασμένη, όπως κάθε τι στη ρητορική του ΣΥΡΙΖΑ, να ικανοποιεί τους πάντες και να μην προβληματίζει κανένα, προσφέροντας σε όλους ίσο ποσό αέρα κοπανιστού.

Αλλά το ζήτημα δεν εξαντλείται εδώ. Γιατί βέβαια η "ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών", όπως και αν την πάρει κανείς, και ακόμα και αν την εκλάβει με την αυστηρά σοσιαλιστική έννοια (πράγμα που προαπαιτεί έναν κριτικό μετασχηματισμό της ίδιας της αντίληψης της "ανάγκης"), είναι μια φράση που αναφέρεται κυρίως, κατά βάση, στην διανομή του κοινωνικού προϊόντος. Αφορά, δηλαδή, την κατανομή αυτού που η κοινωνία παράγει με τέτοιο τρόπο ώστε να καλύπτονται είτε οι δυνητικά ατέρμονες ανάγκες των λίγων, είτε οι ποσοτικά πεπερασμένες (αν και ποιοτικά καθόλου τέτοιες) ανάγκες όλων. 

Η ευκολία με την οποία γίνεται αποδεκτή η φράση ως συνώνυμη του "σοσιαλισμού", συνεπώς, θα όφειλε να προβληματίσει όχι απλώς επειδή αφήνει αναπάντητο το θεμελιώδες ερώτημα "ανάγκες ποιων και τι είδους;", αλλά και επειδή δε λέει λέξη για τη σφαίρα εκείνη της οικονομίας που ονομάζεται παραγωγή και κατ' επέκταση, σχέσεις παραγωγής.

Στη Βενεζουέλα, χώρα που μπορούμε να πούμε πως αποτελεί ένα σχεδόν οικουμενικά αποδεκτό πρότυπο "σύγχρονου σοσιαλισμού" σε παγκόσμια κλίμακα, έχουν γίνει πράγματι αξιοθαύμαστες και αξιοθαύμαστα επινοητικές και πεισματικές προσπάθειες για μια δικαιότερη διανομή του κοινωνικού προϊόντος. Τέτοιες προσπάθειες σπανίζουν εξαιρετικά στον σύγχρονο κόσμο, και είναι απόλυτα φυσιολογικό και θεμιτό η κυβέρνηση Τσάβεζ να προσελκύει τον θαυμασμό μας και την πολιτική μας στήριξη. 

Πολλοί λιγότεροι όμως έχουν την διάθεση να παρατηρήσουν ότι σε ό,τι αφορά τις σχέσεις παραγωγής, η Βενεζουέλα παραμένει μια καπιταλιστική κοινωνία, με όλα όσα συνεπάγεται αυτό για την εκμετάλλευση της εργασίας και την εξαγωγή αυτού του μυστήριου πλάσματος που ανακάλυψε στα μέσα περίπου του προ-προηγούμενου αιώνα ο Καρλ Μαρξ και που ονομάζεται υπεραξία.

Η λατρεία του μοντέλου της Βενεζουέλας, η ετοιμότητα να ανακηρυχτεί "η τελευταία λέξη" στον σοσιαλισμό, αναδεικνύει κάτι πολύ συγκεκριμένο για τους λατρεύοντες: δεν επιθυμούν αλλαγή στον τρόπο παραγωγής και στις σχέσεις παραγωγής· επιθυμούν αλλαγή στο σύστημα κατανομής του κοινωνικού προϊόντος.

Όμως αυτό, δυστυχώς, δεν ονομάζεται επιθυμία για σοσιαλισμό. Είναι επιθυμία για έναν πιο ισορροπημένο καπιταλισμό, έναν καπιταλισμό που δίνει πίσω κάτι από όσα κλέβει κάθε μέρα από τον εργάτη. Αυτό αντιλαμβάνεται σήμερα ως "σοσιαλισμό" η συντριπτική πλειοψηφία των προοδευτικά σκεπτόμενων ανθρώπων (οι μη προοδευτικά σκεπτόμενοι, φυσικά, δεν ανέχονται ούτε αυτό, όπως δεν ανέχονται και το καθεστώς Τσάβεζ οι μεγαλοκαπιταλιστές της χώρας του και των ΗΠΑ).

Επειδή οι άνθρωποι δεν είναι χαζοί --ή καλύτερα, επειδή η ανοησία τους είναι συνώνυμη του περιορισμένου πεδίου όπου τους επιτρέπεται ιδεολογικά να ασκούν την ευφυία τους-- γνώριζαν πολύ καλά τι ψήφισαν και τι στηρίζουν: ψήφισαν και στηρίζουν το όνειρο ενός πιο δίκαιου, πιο εξανθρωπισμένου καπιταλισμού. Και αυτό το όνειρο τους το υπόσχονται όλοι εκτός των κομμουνιστών, συμπεριλαμβανομένων αυτών που νομίζουν πως βρίσκονται "αριστερά" των κομμουνιστών. Γιατί τι βρίσκεται κάτω από όλη την ωραία υπεραπαναστατική φρασεολογία της ΑΝΤΑΡΣΥΑ στην Ελλάδα, για παράδειγμα, παρά η ιδέα ότι αρκεί η μεγαλύτερη δικαιοσύνη στην κατανομή του κοινωνικού προϊόντος, χωρίς καμία σοβαρή ενασχόληση με τον μετασχηματισμό των σχέσεων παραγωγής, για να ονομάσεις ένα σύστημα "σοσιαλισμό"; Από όλες τις απόψεις, συμπεριλαμβανομένου του τι θεωρούμε σήμερα "ριζοσπαστικό", βρισκόμαστε, ως άνθρωποι που σκέπτονται για τον σοσιαλισμό (στον βαθμό που είμαστε τέτοιοι) αρκετά πίσω σε ριζοσπαστικότητα ιδεών από τα 1850· όχι μετά τον Μαρξ, όπως δεν έχω κουραστεί να λέω, αλλά πριν τον Μαρξ, στην εποχή, στην καλύτερη των περιπτώσεων, του Σεν-Σιμόν και ίσως κάποιων πλευρών του Προυντόν.

Αλλά όσο η σκέψη του λαού, των μεγάλων εργαζόμενων μαζών, δεν αποτολμά καν να ακουμπήσει την ιδέα της αναγκαιότητας ενός μετασχηματισμού των ίδιων των σχέσεων παραγωγής, όσο περιορίζεται στο να αποδίδει εντελώς καταχρηστικά όλη την αίγλη της αφηρημένης ιδέας του σοσιαλισμού σε απλά σχέδια αναδιανομής του κοινωνικού πλούτου (εφαρμόσιμα όπως στην Λατινική Αμερική ή ανεφάρμοστα, όπως στην Ευρώπη της ΕΕ και της ευρωζώνης), τόσο θα είναι άγουρη για το είδος της πρότασης που εκπροσωπούν οι κομμουνιστές σήμερα. Και όσο θα είναι τέτοια, είναι απόλυτα φυσικό να εχθρεύεται αυτή την πρόταση σε βαθμό τέτοιο που να αδυνατεί στην πραγματικότητα να συζητήσει μαζί της. Γιατί η συζήτηση των μαζών με τους κομμουνιστές σήμερα --αν και όταν γίνεται-- δεν γίνεται ποτέ στην πραγματική βάση της κομμουνιστικής πρότασης, που είναι ακριβώς ο μετασχηματισμός των σχέσεων παραγωγής· εγκλωβίζεται εξ ορισμού στην πολύ μικρότερη σφαίρα στην οποία είναι ικανός να σκεφτεί ο σημερινός φτωχοποιημένος εργαζόμενος, στη σφαίρα της διανομής ενός προϊόντος που θα εξακολουθεί να παράγεται καπιταλιστικά, μέσω των μηχανισμών της ατομικής ιδιοκτησίας, της υφιστάμενης οργανικής σύνθεσης του κεφαλαίου, των μεθόδων εξαγωγής υπεραξίας, της αστικής αντίληψης για το χρήμα, την εργατική δύναμη, τον εμπορευματικό κύκλο, κλπ.

Είναι καλό οι κομμουνιστές να μην έχουν ψευδαισθήσεις. Είναι καλό, συνεπώς, να γνωρίζουν πως ακόμη και αυτοί που συμφωνούν μαζί τους για το μέγεθος και τις αιτίες της κοινωνικής αδικίας δεν έχουν καν αρχίσει να σκέφτονται για τον πραγματικό χαρακτήρα των σχέσεων που ορίζουν την καθημερινότητά τους, περιοριζόμενοι, ουσιαστικά, στα επιφαινόμενα της αστικής πολιτικής ζωής, όπως λίγο-πολύ τα προσλαμβάνουν από το γυαλί της τηλεόρασης. Μας ενδιαφέρουν άμεσα αυτοί οι άνθρωποι, φυσικά, αλλά θα πρέπει να ξέρουμε ότι μας ακούνε μέσω από φίλτρα πολύ διαφορετικά από αυτά που χρησιμοποιούμε όταν μιλούμε. Και η μετάφραση αυτού που πραγματικά λέμε θα αργήσει ακόμα πολύ, ακόμα και για τμήματα που έχουν πραγματικά διανύσει μπόλικο δρόμο από το 2008. Ο μαρξισμός, αυτή είναι η ευχή και η κατάρα του, δεν μπορεί ποτέ να μεταφραστεί σε συνθήματα χωρίς να αφήσει δύσκολο και δυσκατάποτο --ιδιαίτερα όταν το προσλαμβάνεις μέσα από τη σκοπιά της αστικής ιδεολογίας-- υπόλοιπο. Η δουλειά μας είναι αυτό το υπόλοιπο να το καθιστούμε κάθε μέρα και πιο εύληπτο, πιο σαφές, πιο απτό για την συνείδηση όσων έχουν την διάθεση να μας ακούσουν γιατί είδαν ότι τείνουμε --για κάποιον μυστήριο ακόμα για τους ίδιους λόγο-- να επιβεβαιωνόμαστε εκ των πραγμάτων σε όσα τύχει να καταλάβουν ότι λέμε.

38 σχόλια:

  1. «…να ικανοποιεί τους πάντες και να μην προβληματίζει κανένα, προσφέροντας σε όλους ίσο ποσό αέρα κοπανιστού.»

    Λοιπόν, νομίζω ότι ακριβώς αυτός είναι ο ρόλος της λεγόμενης αριστεράς. Γιατί αν ένας καλοπροαίρετος άνθρωπος, που δεν γνωρίζει, που έχει μεγαλώσει με ιδέες περί ελεύθερης αγοράς κλπ πει «ας δω τι είναι πια αυτή η αριστερά που την ακούω τόσον καιρό» και διαβάσει τα παρόμοια κείμενα, θα πει «α καλά, παπαρολογίες» και θα προσπεράσει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αντιθέτως, ο κομμουνισμός ως συμπαγής θεωρία και πράξη, τού δίνει μία ρητώς δεδηλωμένη και θεμελιωμένη πρόταση, με αρχή, μέση και τέλος, στην οποία κανείς μπορεί, ανάλογα τις αντικειμενικές του συνθήκες να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "στην οποία κανείς μπορεί, ανάλογα τις αντικειμενικές του συνθήκες να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει."

      Ακριβώς. Δεν μπορεί να σε κοροϊδέψει ο κομμουνισμός να συμφωνήσεις μαζί του αν αυτό δεν σου επιβάλλεται αντικειμενικά από τις συνθήκες ζωής σου, την σύλληψη εκ μέρους σου αυτών των συνθηκών. Είναι αδύνατο να εξαπατηθείς, για παράδειγμα, να στηρίξεις την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας κατά λάθος ή επειδή σου άρεσε ένα σύνθημα ή το logo του ΚΚΕ, ή η φάτσα της Παπαρήγα, ή του Παφίλη, ή του Χιόνη.

      Δεν είναι καθόλου αδύνατο να θεωρείς ότι ψηφίζεις "ριζοσπαστική αριστερά", από την άλλη, επειδή σου αρέσει το νεολαιϊστικο προφίλ και οι αφίσες του ΣΥΡΙΖΑ ή το στυλ των βουλευτών του, ή το μαλλί του Τσίπρα, ή η "αίσθηση" ότι αυτά όλα είναι κάτι "καινούργιο" και "διαφορετικό".

      Διαγραφή
  3. Και γαμώ τα κείμενα, ρε φίλε
    Πόσο δίκαιο έχεις!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. <>
    .Βαλε τη συνεχεια γρηγορα...

    ΚουΡου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. <>

      ?

      Κάτι πρέπει να μην εμφανίστηκε στο σχόλιό σου. Πάντως το κείμενο, αν αναφέρεσαι στο πιο πάνω, δεν έχει συνέχεια. Είναι αυτοτελές.

      Διαγραφή
  5. Πολύ καλό κείμενο. Δεν θα μπορούσε να προσθέσει κανείς ούτε ενα κόμμα παραπάνω. Η απορία που μου γεννήθηκε αφού το διάβασα είναι αν θα μπορούσε ο άνθρωπος να γίνει αγαθός απο επιλογή παρά απο ανάγκη.
    - Isidore Isidnapa

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Νομίζω ότι η σωστή απάντηση του μαρξισμού σε αυτή την ερώτηση είναι ότι δεν μπορεί να τεθεί προτού ο διαχωρισμός των ανθρώπων σε τάξεις καταργηθεί αρκετά ώστε να επιτρέψει μια σχετικά βιώσιμη αντίληψη για το ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΑ "αγαθό."

      Ως τότε το "αγαθό" δεν είναι ένα πράγμα αλλά διαφορετικά πράγματα για διαφορετικές κοινωνικές τάξεις σε κάθε συγκυρία.

      Για παράδειγμα, το δικό μου αγαθό είναι ανάθεμα για τον κύριο Πορτοσάλτε, το δικό του ανάθεμα για μένα, κοκ.

      Διαγραφή
    2. Σωστό, συμφωνω με τα παραπάνω.

      Isidore Isadnapa

      Διαγραφή
  6. Σεχτάρ ο Τρομερός28 Φεβρουαρίου 2013 - 12:10 π.μ.

    Και για να μην ξεχνιόμαστε για τα όρια των αριστερών διαχειριστικών πειραμάτων, προχτές η Βενεζουέλα προχώρησε σε υποτίμηση (την πέμπτη από το 2003...) του "μπολιβάρ" κατά 32%, ενώ ο πληθωρισμός σε αυτή τη χώρα τρέχει με 20%.
    Οπως καταλάβατε, η "μπολιβαριανή διαδικασία" έκανε ένα δωράκι -32% στο κόστος εξόρυξης πετρελαίου των πετρελαιοπηγών που έχει και ο "δικός μας" κ. Κυριακού, εκεί.
    Συνεπώς ο "μπολιβαριανός" σοσιαλισμός καλύπτει και τις ανθρώπινες ανάγκες των ελλήνων ιμπεριαλιστάκων β' κατηγορίας. Κάτι τσιμπάνε κι αυτοί, για τα έξοδά τους.
    Αλλά όλα εδώ θα πληρωθούν...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Εδώ βέβαια μπαίνουμε σε ένα διαφορετικού είδους πρόβλημα από αυτό που πραγματεύεται το κείμενο: το πρόβλημα του κατά πόσο ακόμα και η εντιμότερη και η πιο συλλογικά υποστηριγμένη πολιτική αναδιανομής μπορεί να είναι για καιρό πολιτική αναδιανομής αν δεν μετασχηματίζει τις παραγωγικές σχέσεις.

      Όμως στην Ελλάδα και στην ΕΕ δεν θα δούμε έτσι κι αλλιώς ποτέ οτιδήποτε ανάλογο της πολιτικής αναδιανομής του Τσάβεζ, οπότε δεν χρειάζεται και να σπαζοκεφαλιάσουμε για τα προβλήματα που νομοτελειακά αντιμετωπίζει και θα αντιμετωπίσει στο μέλλον.

      Διαγραφή
    2. Το ΠΑΣΟΚ 1981-1985 είναι το μόνο ιστορικό παράδειγμα κάπως παραπλήσιο που έχουμε, αν και δεν θεωρώ ότι πλησίασε ποτέ σε επινοητικότητα και κοινωνικές καινοτομίες το καθεστώς Τσάβεζ.

      Τώρα, που πήγε το ΠΑΣΟΚ εκείνης της περιόδου με την ένταξη στην ΕΕ το ξέρουμε, ελπίζω ότι κάποια στιγμή θα γίνει μαζικό κτήμα ότι δεν έχει πια χρησιμότητα για το μέλλον ως μοντέλο. (Δεν θα βγούμε φαντάζομαι από την ΕΕ για να ξαναπαίξουμε "πότε θα ξανα-αρχίσουν οι αντεργατικές πολιτικές και οι λαμογιές και πότε θα ξαναρθεί ο Σημίτης").

      Διαγραφή
    3. Σεχτάρ ο Τρομερός28 Φεβρουαρίου 2013 - 1:19 π.μ.

      "το πρόβλημα του κατά πόσο ακόμα και η εντιμότερη και η πιο συλλογικά υποστηριγμένη πολιτική αναδιανομής μπορεί να είναι για καιρό πολιτική αναδιανομής αν δεν μετασχηματίζει τις παραγωγικές σχέσεις."
      Σωστά.
      Τον υποστηρίξαμε κι αυτόν, παρά τους εκβιασμούς του, και σίγουρα θα τον υποστηρίξουμε όταν θα πάνε τα αεροπλανοφόρα να διορθώσουν τα κακώς κείμενα. [Και ποιον κερατά δεν έχουμε στηρίξει: Από τον Νασέρ, τους Αγιατολάχ, τον Καντάφι, τους σαντινίστας (αυτοί δεν ήταν κερατάδες αλλά παραδοθήκανε, όχι και τόσο ένδοξα...), τους έτσι, τους αλλιώς].
      Αλλά θαυμάζω με τι ευκολία τρέχουν κάποιοι "αριστεροί" να προβάλουν σαν κανόνα τον "Σοσιαλισμό του 21ου αιώνα". Σαν "τον άλλον δρόμο" κλπ.
      Αν αύριο στην Βενεζουέλα ο ίδιος ο Λαός πειστεί από τις βέβαιες αποτυχίες της διαχείρισης, πως ο "Σοσιαλισμός είναι ανέφικτος", τι θάχει κερδίσει το κομμ. κίνημα;
      Ποιός τρόπος υπάρχει να πούμε στον κόσμο και να το χωνέψει, πως αυτό, που μπορεί να αποτύχει δεν είναι κανένας σοσιαλισμός αλλά απλά ένας λιγότερο βάρβαρος καπιταλισμός;
      Ανοχή; Το συζητάμε. Αλλά όχι πολιτική επένδυση στις "μισές δουλειές".
      Πάντα ένοιωθα ένα κενό πολιτικής εδώ. Ισως φταίγανε και οι καιροί, που έζησα.

      Διαγραφή
    4. Το πρόβλημα Σεχτάρ είναι οτι ο λαός θεωρεί πως έχει αποτύχει ήδη ο σοσιαλισμός που εμείς σαν ΚΚΕ -άκριτα μάλιστα στο όνομα του προλεταριακού διεθνισμού- στηρίζαμε σαν τον ορθό δρόμο.Σημαντικό σαφώς είναι να κατανοεί τις διαχειριστικές αυταπάτες των διάφορων "αριστερών" δρόμων αλλά πρωταρχικά εμείς πρέπει να δείξουμε τι δεν έγινε σωστά στο δρόμο που του δείχναμε οτι έχει χαραχτεί (κοίτα οι άλλοι έχουν κινήσει έχει η πλάση κοκκινήσει που τώρα τ αλλάξαμε βάζοντας στο βίντεοκλίπ τη συγκέντρωση του κόμματος) δείχνοντας και τονίζοντας βέβαια τα θετικά, τα οποία με τη σημερινή κρίση μπορούν να αρχίζουν να βαραίνουν στη ζυγαριά των συνειδήσεων των εργατών.
      Tsechos

      Διαγραφή
  7. "Μας ενδιαφέρουν άμεσα αυτοί οι άνθρωποι, φυσικά, αλλά θα πρέπει να ξέρουμε ότι μας ακούνε μέσω από φίλτρα πολύ διαφορετικά από αυτά που χρησιμοποιούμε όταν μιλούμε."

    Ο αστικός ετεροπροσδιορισμός, μαζί με την ατέλειωτη μπαρουφολογία της αριστεράς των εναλλακτικών, αναθεωρητών και σια, ειδικά τα τελευταία είκοσι χρόνια, έχει κάνει πολύ καλή δουλειά σε αυτό τον τομέα.

    Έτσι έχουμε φτάσει σήμερα στην κρίση να μιλάμε με ανθρώπους, και να μας λένε ότι το πρόβλημά τους είναι ότι στον σοσιαλισμό για τον οποίο τους λέμε δεν θα μπορούν να έχουν φερράρι, ενώ στην πραγματική τους ζωή δεν μπορούν να έχουν ούτε μεταχειρισμένο λάντα. Βάλε πάνω σ'αυτά και τις "δημοκρατίες της φτώχιας" του υπαρκτού. Για τελειωτικό χτύπημα έρχονται κι οι "αντικαπιταλιστικές" πατάτες των μηλιών ώστε να πειστούν ότι οι μηδενικές τους πιθανότητες να αποκτήσουν φερράρι δεν θα ήταν μηδενικές αν δεν τις είχαν καπηλευτεί -- τις φερράρι -- τα golden boys.

    Δεν είναι τυχαίο ότι κριτική του καταναλωτισμού έχουμε από παντού -- εσχάτως και από δεξιούς, πχ σε δύο λίστες με τους υπεύθυνους της κρίσης του 08 (ναι, έχουν και τέτοια οι ναυαρχίδες της αστικής δημοσιογραφίας...) στην αμερική στο time και στο newsweek (αν δεν κάνω λάθος), σε μία από τις πρώτες θέσεις των λιστών ήταν ο αμερικάνος καταναλωτής. Το θέμα της παραγωγής απ'την άλλη μένει στο απυρόβλητο -- πλην λακεδαιμονίων -- και στην καλύτερη εξετάζεται μέσω αλτέρνατιβ μεθόδων (co-ops, not for profit κτλ) που καταλήγουν στο ίδιο δια ταύτα μιας δικαιότερης μεθόδου κατανομής.

    Ijon Tichy

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κοίταξε, αν οι διανοούμενοι της κακιάς ώρας με τους οποίους είναι φορτωμένη σαν με ψείρες η Ευρώπη είχαν την στοιχειώδη τιμιότητα να πουν στον κόσμο ότι όλα αυτά που συζητάμε σήμερα έμπλεοι ριζοσπαστικού χάι είναι στην καλύτερη σενσιμονισμός περί το 1820 και ότι ΟΚ, δυστυχώς μετά την κατάρρευση του υπαρκτού, την διάλυση του εργ. κινήματος, των δυτικών ΚΚ, και τον θρίαμβο του νεοφιλελευθερισμού τη χάσαμε τη μπάλα και μπερδέψαμε τη βούρτσα με τη λούτσα και τον Σεν Σιμόν με "μεταμαρξισμό", δεν θα ήταν τόσο τραγική όσο είναι η κατάσταση.

      Αλλά μας έφαγε το "μετα". Έλεγα σε φίλο: Όσο "μεταμαρξιστής" είναι κάποιος σήμερα επειδή ζει στο 2013 και ο Μαρξ απέθανε προ καιρού, τόσο "μετα-αϊνστανιστής" είναι ο τελευταίος άσχετος που δεν καταλαβαίνει ούτε Νεύτωνα επειδή ζει στο 2013.

      Με τον πιο χυδαίο τρόπο, οι διανοούμενοι μετέτρεψαν την δραστική επιστημονική ΥΠΟΧΩΡΗΣΗ από τον μαρξισμό σε ΠΡΟΟΔΟ, απλά και μόνο στη βάση ότι το 2013 είναι ΜΕΤΑ το 1867.

      Για τέτοια κατάντια "χυδαίου ιστορικισμού" μιλάμε.

      Διαγραφή
    2. Κι εφόσον τον πούλησαν οι "διανοούμενοι", ο κοσμάκης είναι απόλυτα δικαιολογημένος και αυτός με τη σειρά του να νομίζει ότι το γεγονός ότι δεν γνωρίζει ΚΑΝ τα ζητήματα που πραγματεύεται ο μαρξισμός-λενινισμός σημαίνει και ότι "τα έχει επιλύσει η ιστορία."

      Παπάρια μάντολες "έχει επιλύσει η ιστορία" και αυτό θα το πληρώσουμε πολύ ακριβά.

      Διαγραφή
    3. Τσαφ

      Γι' αυτό λοιπόν, αν έχουμε εξηγήσει την υπεραξία στους οπαδούς του αμερικάνικου ονείρου και επμένουν στο όνειρο, πρέπει να μιλάμε στον κόσμο τον υπόλοιπο, αυτόν που θέλει αληθινή ζωή αλλά έχει πειστεί πως "όλοι ίδιοι είναι"... Και συνήθως δεν ψηφίζουν τίποτα.

      Και μην τους μιλάτε για τα κόμματα. Ξεκαθαρίστε από την αρχή "εγώ ξέρεις και τί ψηφίζω και τί είμαι" και συμπληρώστε "θέλω να αφήσουμε για λίγο τα κόμματα να σου εξηγήσω όμως ποια πιστεύω είναι η αιτία του προβλήματος". Αφού εξηγήσετε χοντρικά την υπεραξία, και μάλιστα με παραδείγματα χειροπιαστά, με το πώς αμοίβεται η εργασία και πώς "αμοίβεται" η "επιχειρηματικότητα" στη δουλειά σας, με το πόσα φράγκα βγάζει η αντίντας και ποιος δουλεέυει για την αντίντας για να δούμε εμείς τσάμπιονς λιγκ, για να δούμε τον ιδρώτα τον παιδιών να κλωτσιέται στο χορτάρι, αφού τα εξηγήσετε αυτά, τότε πείτε :

      ΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΟΜΜΑ ΠΟΥ ΜΟΥ ΤΑ ΕΜΑΘΕ ΑΥΤΑ, ΕΝΑ ΚΟΜΜΑ ΤΑ ΛΕΕΙ, ΤΟ ΚΚΕ!!!

      Θα ξινίσουνε. Θα σας πούνε για το Στάλιν, θα ακούσετε πως η κρίση δεν είναι αναγκαστική. Μην τους αφήνετε να αναπαράγουν τις βρωμιές των αστών. Βγείτε στην επίθεση.

      Διαγραφή
    4. Πάντως επ' αφορμής του ζητήματος των "αναγκών" που θέτει το κείμενο και τα περί φερράρι-λάντα που λέει εδώ ο φίλος, ανακύπτει και ένα άλλο θέμα (το οποίο δεν ξέρω αν έχει αναλυθεί διεξοδικότερα σε άλλο post).

      Από τη στιγμή που στις ιμπεριαλιστικές χώρες της ΕΕ και της Δύσης γενικότερα, η αστική τάξη είχε έως τώρα την "πολυτέλεια" να διατηρεί ένα επαρκές βιοτικό επίπεδο σε μια μεγάλη μερίδα του λαού μέσω διαφόρων μεθόδων στοιχειώδους ανακατανομής (βλ. κενσιανισμός, σοσιαλδημοκρατία κλπ.) -σε μας ιδιαίτερα μεταξύ 1981-2008- στη σημερινή κρίση η προλεταριοποίηση μεγάλου μέρους του λαού (ακόμη και πρώην μεσοαστών), είναι πολύ λογικό να μην οδηγεί σε καμιά συνειδητοποίηση/ιδεολογική μετατόπιση, παρά αγκίστρωση στο ένδοξο παρελθόν. Η νέα κατάσταση φτώχιας, δεν οδηγεί στην επαναφορά της επαναστατικής/κομμουνιστικής υπόθεσης στη συνείδηση αυτών των μαζών, αντιθέτως συνδυάζεται κάλλιστα με την επίγνωση του "τέλους της ιστορίας" μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού και η νοσταλγία για την ανέκκλητη ευημερία οδηγεί απλώς σε καφκική απόγνωση. Το pc, η tv 42", το καλό παπούτσι, το αμάξι (χωρίς πινακίδες πλέον) εξακολουθούν να στέκονται μπροστά στα μάτια του εκπεσόντος ως σύμβολα/οιωνοί των ακόμη καλύτερων που θα 'ρχονταν, αλλά δεν ήρθαν. Το ζήτημα της συνείδησης εδώ δεν έγκειται στο κατά πόσο είχαν "φερράρι", αλλά στο ότι (ακόμη κι ένας ανειδίκευτος εργάτης) κουτσά στραβά αγοράζοντας ένα φολκσβάγκεν 1400κυβ. απέκτησε συνείδηση των "αναγκών" που μπορεί να του ικανοποιήσει ο καπιταλισμός σε τροχία ανάπτυξης, κι ας του πήρε τώρα ακόμη και το πιάτο με το φαΐ πριν του δώσει κι άλλα. Πως θα πείσεις αυτό τον άνθρωπο να επιλέξει ένα σύστημα που θα προσφέρει φαΐ (και τις λοιπές ανάγκες που μπορεί, σταδιακά να διασφαλίσει) σε όλους, αλλά θα του στερήσει ανεπιστρεπτί την ευκαιρία για τα πολλά -για κάτι έστω λιγουλάκι παραπάνω- όταν θα περάσει το "διάλειμμα" της κρίσης;

      Σε αντίθεση με τις επαναστάσεις του 19ου ή των αρχών του 20ου αιώνα, μια ρητορική περί αστικής τάξης που αρπάζει την υπεραξία ίσως να μην είναι αρκετή για να εμπνεύσει σε μια μεγάλη μερίδα του λαού το κομμουνιστικό όραμα, εφόσον σε αντίθεση με τον εργάτη του σιδηροδρόμου της τσαρικής ρωσίας, έχει μάθει να ελπίζει και να καρπώνεται από την καμπύλη ανάπτυξης και αναδιανομής του καπιταλισμού. Και αυτή τη μικροαστική παρακαταθήκη φαίνεται να την αντιλαμβάνεται καλά η αστική τάξη και οι εκφραστές της: από το μπαμπούλα της χρεοκοπίας του Σαμαρά, έως τις ελπίδες περί αυτοδιαχείρισης (βλ. Βιομετ) του Τσίπρα...

      Συγγνώμη αν πλατείασα, αλλά νομίζω ότι είναι κρίσιμο ζήτημα σχετικά με την ανάπτυξη της ταξικής συνείδησης, καθώς ο άνθρωπος που σκιαγράφησα παραπάνω ανήκει σήμερα αντικειμενικά στους συμμάχους της εργατικής τάξης ή σε κάποιες περιπτώσεις ανήκει και στην ίδια την εργατική τάξη (βλ. ορισμένα κοινων. στρώματα σε Γερμανία, Σκανδιναβία κλπ.). Θα ήθελα να ακούσω απόψεις επ' αυτού του προβληματισμού.

      Διαγραφή
    5. Πολλά θέματα και πολύ απαιτητικά. Μια σοβαρή συζήτηση για αυτά θα πάρει χρόνο.

      Θα ξεκινήσω με ένα και αργότερα θα προσπαθήσω να επιστρέψω.

      Οι "καταναλωτικές προσμονές" στις οποίες εστιάζεσαι πιο πάνω μπορεί να είναι σε τελική ανάλυση το λιγότερο -- το μικρότερο πρόβλημα. Το λέω επειδή ήδη από την αρχή της κρίσης, υπήρξε, από πλευράς τόσο μικροαστών διανοουμένων όσο και νεοφιλελεύθερων προπαγανδιστών μια "κριτική του καταναλωτισμού" και της "υπερβολής" του στην Ελλάδα, που εστιαζόταν ακριβώς στο "ξεχείλωμα" των αναγκών.

      Η κριτική αυτή στην αρχική περίοδο, ιδιαίτερα πριν το Μνημόνιο, βρήκε πολύ πρόσφορο έδαφος. Υπήρξε μια αυθόρμητη στάση από τμήμα των μικροαστών ότι "ναι, το παρακάναμε, πρέπει να επιστρέψουμε όλοι σε πιο ρεαλιστικές προσδοκίες από τη ζωή, και δεν είμασταν και ευτυχισμένοι με όλα όσα επιθυμούσαμε και απαιτούσαμε διαρκώς."

      Κατά συνέπεια, τα πράγματα δείχνουν ότι μια επιτυχημένη σοσιαλιστική πολιτική σε ό,τι αφορά βασικές ανάγκες έχει πολύ καλές πιθανότητες συναίνεσης στην ΑΡΧΙΚΗ περίοδο, όταν δηλαδή ο κόσμος --οι πλατειές του μάζες-- θα είναι ακόμα υπερβολικά ικανοποιημένος με το ότι δεν τον κυνηγά η τράπεζα και δεν χρωστάει κάπου για να αρχίσει να ρωτάει "ναι, αλλά γιατί υπάρχουν μόνο δύο τύποι δημητριακών στο σουπερμάρκετ;"

      Το δύσκολο είναι το στάδιο από εκεί και πέρα, όπου προαπαιτείται όχι μόνο η ενίσχυση των παραγωγικών δυνάμεων, αλλά η ποιοτική αναβάθμιση των παραγωγικών σχέσεων, η θεμελίωση κάποιων διαστάσεων του "βασιλείου της ελευθερίας" που θα βρεθεί στη θέση να δώσει ΑΠΤΑ την αίσθηση μιας ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ.

      Όταν το τι γίνεται πλατιά αντιληπτό ως "ανάγκη" --και εδώ μπορεί να πει κανείς πως δεν είναι απλώς το τέλος της αναγκαιότητας που ορίζει την απαρχή της ελευθερίας αλλά επίσης η ελευθερία που ορίζει τι ερμηνεύεται ως "αναγκαίο" από τη συνείδηση-- μετασχηματίζεται, τότε η σοσιαλιστική οικονομία μπορεί να προχωρήσει. Στον βαθμό που ΔΕΝ μετασχηματίζεται, είναι αναγκασμένη να χρησιμοποιήσει τον καταναγκασμό και τη βία για να περισώσει το "κάποια για όλους". Είδαμε στην ΕΣΣΔ ότι παρά τις αντικειμενικές κατακτήσεις του σοσιαλισμού, προχώρησε μόνο εν μέρει η ποιοτική αναβάθμιση του τι περιλαμβάνει η ατομική συνείδηση της "ανάγκης"· μεγάλα κομμάτια του πληθυσμού έμειναν για χρόνια με ανικανοποίητες επιθυμίες για καλσόν, κραγιόν, δίσκους ροκ, ταξίδια στο εξωτερικό, πορνοταινίες, και ένα κάρο άλλα πράγματα που δεν τους προσέφερε ο σοσιαλισμός ακόμα και στις καλύτερές του εποχές.

      Και αυτό από τη μία φαίνεται γελοίο και από την άλλη δείχνει ότι όταν δεν μετασχηματίζεται "αυθόρμητα", από την συνείδηση του ίδιου του ατόμου η αντίληψη της "ανάγκης" μεταμορφώνεται γρήγορα σε μια τροχοπέδη για την περαιτέρω εξέλιξη του σοσιαλισμού, την δυνατότητα της μετάβασης στην κομμουνιστική ελευθερία, όπου ο άνθρωπος αποτελεί σε ένα θεμελιώδες επίπεδο εκπλήρωση του εαυτού του και δεν έχει "ανάγκη" υλικά δεκανίκια για να σεβαστεί τον εαυτό του και να ζήσει με αυτόν.

      Παρ' όλα αυτά, έστω κι έτσι, ο πολιτισμός της ΕΣΣΔ (μουσική, κινηματογράφος, λογοτεχνία) μας έδωσε αρκετές προεικονίσεις, ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο, της αίσθησης ελευθερίας του σοσιαλιστικού ανθρώπου που έχει λύσει το πρόβλημα της επιβίωσης. Παραμένει εκπληκτικό για μένα ότι στη Δύση,που αποφεύγει την επαφή με αυτόν τον πολιτισμό όπως ο διάβολος το λιβάνι, η ΕΣΣΔ παραμένει συνώνυμη της ακραίας καταστολής εξ ολοκλήρου. Ποιος άνθρωπος μπορεί να δει ταινία του Ταρκόφσκι ή να διαβάσει τη λογοτεχνία του Πλατόνοφ και να μη νιώσει την μεθυστική αίσθηση ενός τρόπου σκέψης και αντίληψης για τον οποίο το "πόσα έχεις" έχει εντελώς σβήσει μπροστά στο γιγάντιο ερώτημα του "τι είσαι" και του "πώς να είσαι";

      Διαγραφή
    6. "Είδαμε στην ΕΣΣΔ ότι παρά τις αντικειμενικές κατακτήσεις του σοσιαλισμού, προχώρησε μόνο εν μέρει η ποιοτική αναβάθμιση του τι περιλαμβάνει η ατομική συνείδηση της "ανάγκης""

      Οπότε διακρίνεις το έλλειμα στη διαπαιδαγώγηση/εκπαίδευση; Μοιάζει να είναι μέρος της λύσης. Όσο οι ταξικές αντιθέσεις αμβλύνoνται μήπως η ταξική συνείδηση τείνει να στασιμοποιείται ;(όταν γεμίσει το στομάχι πρεπει να έχεις κάποιο λόγο για να επιθυμείς την παγκόσμια επανάσταση) Αν ναι, τι θα μπορούσε να ισχύσει ως αντίμετρο; Επίσης είναι και η οικουμενική διάσταση της επανάστασης. Η ταξική συνείδηση ήταν ανομοιόμορφα κατανεμημένη στην υδρόγειο και το πεδίο της ταξικής πάλης πολωμένο σε δύο πλευρές.Οι εργάτες της δύσης (ίσως και λόγω των παραχωρήσεων του κεφαλαίου) εμφανίζονται να μην "αναγκάζονται" σε ριζοσπαστικοποίηση και η εργατική τάξη των σοσιαλιστικων κρατων να...;(εδώ τα τελικά συμπεράσματα είναι δύκολα)

      Isidore Isadnapa

      Διαγραφή
  8. McDonalds στην Σοβιετική ένωση, για να φάει ο κόσμος επιτελούς υγιεινό δυτικό φαΐ .

    http://www.cbc.ca/archives/categories/economy-business/business/muscovites-mad-for-mcdonalds.html
    http://www.youtube.com/watch?v=amx-JHhtsHw (πρέπει να είναι από το 1993)
    http://www.guardian.co.uk/artanddesign/picture/2013/jan/31/photography-mikhail-gorbachev


    Το θέμα της παράγωγης δεν είναι καθόλου απλό, και κατά τη γνώμη μου μια σοσιαλιστική κοινωνία πρέπει να έχει χιλιάδες διαφορετικά δημητριακά, άλλα όχι super market.

    Σπύρος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Εξαιρετικο το κειμενο οπως παντα, ομως πιστευω οτι η a priori παραδοχη οτι στο σοσιαλισμο δε θα ικανοποιουνται σε ικανο βαθμο οι λεγομενες καταναλωτικες αναγκες θελω να πιστευω οτι ειναι λαθος για μια χωρα αναπτυγμενη ακομα και την Ελλαδα αν παρουμε ως παραδειγμα.
    Η Αλεκα πχ εχει πει επανειλλημενως οτι δεν ειναι πολυτελεια το 2012(13 τωρα) ενα δευτερο σπιτι και ενα δευτερο αυτοκινητο, δεν εχει σχεση η Ελλαδα ουτε με την Κουβα του 59 ουτε με την Κορεα του 53 ουτε με την ΕΣΣΔ του 17, σαφως και ξεκιναει απο πολυ υψηλοτερο επιπεδο σε οποιοδηποτε τομεα και αν συγκριθει, ειναι κατα τη γνωμη μου λαθος αυτη η παραδοχη τουλαχιστον για χωρα της "δυσης" και μετατρεπεται σε αυτογκολ ειδικα οταν η πλειοψηφεια του πληθυσμου δεν απολαμβανει τα αγαθα αυτα ουτε στον καπιταλισμο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Έχεις δίκαιο σ' αυτό που λες και ορθά το λες, απλά στο δικό μου μυαλό υπάρχει ταυτόχρονα και το ζήτημα των "ορίων της ανάπτυξης" -- των οικολογικών ορίων, των ορίων των πόρων.

      Για να πάρουμε ένα πρόσφατο παράδειγμα, στις Σκουριές το ΚΚΕ λέει επανελειμμένα ότι η εξόρυξη ορυκτού πλούτου με τους κοινωνικούς όρους που γίνεται σήμερα δεν βοηθά τον λαό αλλά το κεφάλαιο. Αυτό είναι σωστό --όσο και προφανές· πρόκειται για την μόνη ίσως περίπτωση που η πλειοψηφία συμφωνεί μαζί μας-- είναι όμως και ανεπαρκές. Γιατί με τον τρόπο που τοποθετείται το ΚΚΕ για το θέμα των μεταλλείων χρυσού είναι σαν να λέει ότι με σοσιαλισμό θα μπορούσε να γίνει σωστή εκμετάλλευση. Αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια, οι Σκουριές θα εξακολουθούσαν να μετατρέπονται σε κρανίου τόπο για μια μικρή συγκριτικά ποσότητα χρυσού. Είναι το ίδιο το είδος της επένδυσης που είναι άχρηστο και επιζήμιο για τους κατοίκους και όχι μόνο ο τρόπος εκμετάλλευσής του.

      Αν δεν θιγεί και αυτή η διάσταση του θέματος, των ορίων δηλαδή της ανάπτυξης και άρα και των ορίων των αναγκών (τόσο αντικειμενικών, σε σχέση με τους πόρους, όσο και υποκειμενικών, σε σχέση με την αντίληψη της ανάγκης στην καπιταλιστική κοινωνία) δεν έχουμε μια πλήρη αντίληψή του.

      Με αυτό δεν θέλω να ταυτίσω τον σοσιαλισμό με την 'ενάρετο φτώχεια' γιατί αυτό επίσης δεν είναι ακριβές και δεν ήταν καν αληθές για την ΕΣΣΔ. Υπάρχουν δυνατότητες ανάπτυξης, πεδία ανάπτυξης όπου μια σοσιαλιστική οικονομία μπορεί να προχωρήσει πολύ περισσότερο από μια καπιταλιστική. Αλλά δεν είναι ΟΛΑ τα πεδία, και δεν είναι ΑΤΕΡΜΟΝΑ ως πεδία.

      Διαγραφή
    2. "Γιατί με τον τρόπο που τοποθετείται το ΚΚΕ για το θέμα των μεταλλείων χρυσού είναι σαν να λέει ότι με σοσιαλισμό θα μπορούσε να γίνει σωστή εκμετάλλευση." Σαφως και θα γινοταν σωστη εκμεταλλευση ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΩΣ ομως και παραλληλα μπορει να ειχε αποφασισθει και η μετοικηση του πληθυσμου εφοσον αυτο ειχε κριθει απαραιτητο για λογους υγειας, οι περιβαλλοντικες συνεπειες θα ηταν λιγο-πολυ οι ιδιες αλλα εδω εχεις να αποφασισεις σαν λαος αν θες να εκμεταλλευτεις τα κοιτασματα η όχι και προφανως δεν το γραφω για να διαφωνησω σε κατι απο τα γραφομενα σου

      Διαγραφή
    3. "Σαφως και θα γινοταν σωστη εκμεταλλευση ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΩΣ ομως και παραλληλα μπορει να ειχε αποφασισθει και η μετοικηση του πληθυσμου εφοσον αυτο ειχε κριθει απαραιτητο για λογους υγειας"

      Πέρα από το θέμα ηθικής τάξης που τίθεται από την εξαναγκαστική μετοίκηση του πληθυσμού μιας περιοχής, που δεν είναι καθόλου απλό, το κυάνιο που χρησιμοποιείται για την εξαγωγή χρυσού διαρρέει ευκολότατα στη θάλασσα. δηλητηριάζει τα ψάρια, καταστρέφει βιότοπους και καθιστά την όλη περιοχή επικίνδυνη.

      Αυτό που γίνεται στη Χαλκιδική είναι, μεταξύ άλλων, περιβαλλοντικό έγκλημα, και αυτό δεν θα άλλαζε αν αυτός που το διέπραττε ήταν σοσιαλιστικό κράτος.

      Διαγραφή
    4. Κάποια στοιχεία για την εξόρυξη χρυσού:

      Όντως ο χρυσός είναι ένα από τα σπανιότερα στοιχεία που βρίσκονται στη γη. Η συγκέντρωσή του στο ανώτερο στρώμα (Upper layer) είναι ~4ppb(mg/t), και στο θαλασσινό νερό είναι 0.01 mg/m3. Κατά τη διαδικασία της μεταλλογένεσης ανέρχεται με υδροθερμικές διαδικασίες στο ανώτερο στρώμα, όπου και συναντάται σε διαφορετικές συγκεντρώσεις και μπορεί να απομονωθεί με διάφορες διαδικασίες. Τα περισσότερα ορυχεία χρυσού, όπου ο χρυσός μπορεί να απομονωθεί με τυπικές διαδικασίες εξόρυξης, έχουν εξαντληθεί σήμερα, και συνεπώς η βιομηχανία χρυσού προσανατολίστηκε στην χρήση υδρομεταλλουργικών μεθόδων, κατά κύριο λόγο μια τεχνολογία ανάκτησης χρυσού με χημική επεξεργασία με κυανιούχα άλατα, η οποία είναι οικονομικά αποδοτική ακόμα και για εξαιρετικά φτωχά κοιτάσματα.

      [...]

      Η βιομηχανία του χρυσού είναι συνεπώς, μια βιομηχανία που αναπτύσσεται διεθνώς τις τελευταίες δεκαετίες, γεγονός που οφείλεται στην συνεχιζόμενη ζήτηση για χρυσό που υπάρχει στην αγορά, αλλά και στην εξέλιξη των χημικών μεθόδων που χρησιμοποιούνται για την απομόνωση του χρυσού, που επιτρέπει την επεξεργασία ιδιαίτερα φτωχών κοιτασμάτων και την διατήρηση του εγχειρήματος σε οικονομικά αποδοτικά επίπεδα. Οι επιπτώσεις της συγκεκριμένης μεταλλευτικής δραστηριότητας στο περιβάλλον όμως είναι ιδιαίτερα έντονες, ξεχωρίζοντας από αυτές των υπόλοιπων κλάδων της μεταλλευτικής βιομηχανίας, ακριβώς λόγω αυτής της προσπάθειας να καταστεί οικονομικά αποδοτική η εκμετάλλευση των φτωχότερων κοιτασμάτων. Τα κοιτάσματα χρυσού που εξορύσσονται διεθνώς σήμερα έχουν περιεκτικότητες στο πολύτιμο μέταλλο, που κυμαίνονται από 0.5 έως 12 γραμμάρια στον τόνο κάνοντας την εξόρυξη χρυσού μια από τις πιο ρυπογόνες δραστηριότητες όσον αφορά στην παραγωγή εκβολάδων (στείρων): 6.5 εκατομμύρια τόνοι μεταλλεύματος εξορύσσονται για την παραγωγή ενός τόνου χρυσού. Η άλλη σημαντική πλευρά των ειδικών επιπτώσεων της συγκεκριμένης μεταλλευτικής δραστηριότητας στο περιβάλλον είναι η προσθήκη ιδιαίτερα τοξικών χημικών ουσιών για την απομόνωση του μετάλλου από τα οποία, όπως ήδη αναφέρθηκε, ξεχωρίζει τόσο για τις επιπτώσεις του, όσο και για τις αντιδράσεις που προκαλεί η χρήση του, το κυάνιο.

      Διαγραφή
    5. Μέθοδοι ανάκτησης χρυσού
      Ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα η κλασσική μέθοδος του βαρυτομετρικού διαχωρισμού για την ανάκτηση του χρυσού από τα κοιτάσματα του, ουσιαστικά εγκαταλείφτηκε καθώς εξαντλήθηκαν όλα τα πλούσια κοιτάσματα που περιείχαν χρυσό σε περιεκτικότητα και κατατομή τέτοια που να επιτρέπει τον διαχωρισμό του με την χρήση του νερού και της βαρύτητας.

      Αργότερα εξελίχθηκε και χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της αμαλγάμωσης με υδράργυρο (mercury amalgamation) για την ανάκτηση χρυσού από πετρώματα μετά τον τεμαχισμό τους σε μύλους. Η μέθοδος αυτή αν και έχει απαγορευτεί από πολλές χώρες του κόσμου για τις επικίνδυνες επιπτώσεις που έχει στο περιβάλλον, χρησιμοποιείται ακόμα σε κάποιες άλλες στην χειροτεχνική, μικρής κλίμακας εξόρυξη χρυσού (artisanal mining). Η ανάκτηση χρυσού με αυτόν τον τρόπο σήμερα εντοπίζεται κυρίως στην Λατινική Αμερική, όπου ειδικά για την περιοχή του Αμαζονίου έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις, ως φαινόμενο και ως ζήτημα, και σε περιοχές της Αφρικής και της Ασίας. Υπολογίζεται ότι μ’ αυτόν τον τρόπο παράγονται ετησίως περίπου 225 τόνοι χρυσού και μόνο το 20% της παραγωγής αυτής διοχετεύεται στην αγορά από επίσημα κανάλια.64 Η χρήση του υδραργύρου είναι εκτεταμένη σ’ αυτού του τύπου τις εκμεταλλεύσεις, γιατί παρέχει έναν εύκολα εφαρμόσιμο και σχετικά αποδοτικό τρόπο για την ανάκτηση του χρυσού κι επίσης γιατί ο υδράργυρος είναι πολύ φθηνό χημικό (1 κιλό υδράργυρου κοστίζει όσο ένα γραμμάριο χρυσού). Υπολογίζεται πως περίπου ένα κιλό υδραργύρου απελευθερώνεται στο περιβάλλον για κάθε κιλό παραγόμενου χρυσού με αυτήν την μέθοδο, με αποτέλεσμα την σοβαρή επιβάρυνση των περιοχών που φιλοξενούν τέτοιες δραστηριότητες από ένα στοιχείο γνωστό για την τοξικότητα του, χωρίς να λαμβάνονται ουσιαστικά μέτρα για τον περιορισμό της.

      Για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων χρυσού με τις περιεκτικότητες που αυτά έχουν, καθιερώθηκε η χρήση από την βιομηχανία υδατομεταλλουργικών μεθόδων που συνίστανται σε ένα στάδιο διύλισης, όπου ο χρυσός διαλύεται σε ένα υδάτινο μέσο και ένα επόμενο στάδιο όπου απομονώνεται συνήθως με την απορρόφηση του από ενεργό άνθρακα και μετέπειτα την συγκέντρωση του με καθίζηση ή ηλεκτρόλυση.

      Για την διάλυση του χρυσού, που ως πολύτιμο μέταλλο δεν διαλύεται στο νερό, απαιτείται ένα ισχυρό συμπλοκοποιητικό (complexant) όπως το κυάνιο και ένα οξειδωτικό (oxidant) όπως το οξυγόνο. Αλλά συμπλοκοποιητικά μέσα χρησιμοποιούνται επίσης, αλλά δεν σχηματίζουν τόσο σταθερές ενώσεις με αποτέλεσμα να αυξάνεται το κόστος εφαρμογής αλλά και οι κίνδυνοι για το περιβάλλον καθώς η όλη διαδικασία απαιτεί πολύ πιο επιθετικές συνθήκες και ισχυρά οξειδωτικά για την επιτυχημένη δέσμευση του χρυσού.

      Άλλες ουσίες που χρησιμοποιούνται διεθνώς είναι:

      Η θειουρία: με υψηλό κόστος εφαρμογής και την ουσία να θεωρείται ύποπτη καρκινογένεσης

      Το αλογόνο: με υψηλό κόστος και σοβαρά ζητήματα για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων

      Οι θειοθειικές ενώσεις: με υψηλό κόστος και τον πιθανό σχηματισμό εκρηκτικών ενώσεων.

      Διαγραφή
    6. Η βασικότερη όμως μέθοδος που χρησιμοποιείται σήμερα είναι αυτή της κυάνωσης στην οποία η ανάκτηση του χρυσού από το πέτρωμα επιτυγχάνεται με την προσθήκη ενός διαλύματος κυανίου.

      Η μέθοδος της κυάνωσης

      Μια και όπως σχολιάστηκε η μέθοδος αυτή είναι η επικρατέστερη διεθνώς, καθώς από τις 875 εκμεταλλεύσεις χρυσού και αργύρου διεθνώς, οι 460 χρησιμοποιούν κυάνιο, αλλά και αυτή που εγείρει τις περισσότερες αντιδράσεις, θα εξετασθεί χωριστά και αναλυτικά, αφού άλλωστε είναι αυτή που προτάθηκε τελικώς για εφαρμογή στο επενδυτικό πλάνο της Ολυμπιάδας.

      Το κυάνιο με την μορφή διαλύματος κυανιούχου νατρίου (NaCN) χρησιμοποιείται και στην μεταλλουργία μη-πολύτιμων, βασικών μετάλλων όπως νικέλιο, κοβάλτιο, μολυβδένιο, χαλκός κ.α. αλλά σε μικρότερες σχετικά ποσότητες και με διαφορετικό τρόπο απ’ ότι στην μεταλλουργία των πολύτιμων μετάλλων, καθώς στην πρώτη περίπτωση χρησιμοποιείται κατά την άλεση και την συμπύκνωση για να διαχωρίσει τα επιθυμητά από τα ανεπιθύμητα μέταλλα. Η μέθοδος της κυάνωσης στην οποία αναφέρεται το κείμενο εφεξής, αφορά μόνο στα πολύτιμα μέταλλα χρυσό και άργυρο.
      Στην επεξεργασία του χρυσού ένα αραιό διάλυμα κυανιούχου νατρίου (0.03-0.05% σε NaCN ή συγκέντρωση κυανίου 300-500 mg/lt.) είτε ψεκάζεται πάνω στο χρυσοφόρο μετάλλευμα, το οποίο αφού έχει αλεσθεί και κομματιαστεί έχει τοποθετηθεί σε σωρούς σε εξωτερικό χώρο (heap leaching method), είτε αναμιγνύεται με το αλεσμένο πέτρωμα μέσα σε κλειστές δεξαμενές (vat leaching method).

      Και στις δύο παραλλαγές της μεθόδου, η βασική αρχή είναι πως το διάλυμα κυανίου περνώντας μέσα από το μετάλλευμα, δεσμεύει ακόμα και τα μικροσκοπικά (minute) τεμάχια χρυσού, σε ένα υδατοδιαλυτό σύμπλοκο (complex) κυανίου-χρυσού, από το οποίο μπορεί σε άλλο στάδιο της διαδικασίας ή και παράλληλα να απομονωθεί ο χρυσός. Για την τελική απομόνωση του χρυσού απαιτείται περαιτέρω επεξεργασία, που μπορεί να είναι με ενεργό άνθρακα, θερμική, με ηλεκτρόλυση κ.α.71 Το κυάνιο χρησιμοποιείται με παρόμοιο τρόπο στην μεταλλουργία του ασημιού, ενώ σε πολλές περιπτώσεις, όπως της προτεινόμενης για την Ολυμπιάδα, μετά την εφαρμογή της μεθόδου λαμβάνεται ένα κράμα χρυσού και αργύρου.

      [...]

      Το κυάνιο
      Χρήσεις

      Συνήθως με τον γενικό όρο κυάνιο (cyanide) αναφερόμαστε σε ένα πλήθος χημικών ενώσεων τόσο φυσικές όσο και ανθρωπογενείς, που περιέχουν την χημική ομάδα CN, η οποία αποτελείται από ένα άτομο άνθρακα και ένα άτομο αζώτου. Το κυάνιο σε φυσικές μορφές και ελάχιστες ποσότητες, εντοπίζεται σε αρκετά φυτά των οποίων οι καρποί είναι φαγώσιμοι όπως τα αμύγδαλα, κάποια είδη φασολιών (lima beans, Soya beans) τα κουκούτσια από το βερίκοκο και το ροδάκινο, το μπαμπού, το σόργο, στις ρίζες του cassava ενός φυτού της Αφρικής καθώς και σε άλλα φυτά και βακτήρια του εδάφους, ενώ στην βιβλιογραφία αναφέρεται πως ασπόνδυλοι οργανισμοί και κάποια είδη κυανο-πράσινων φυκών (blue-green algae) παράγουν ελεύθερο κυάνιο και άλλες ενώσεις του.

      Διαγραφή
    7. Οι παραγόμενες από την βιομηχανία χημικές ενώσεις του κυανίου χρησιμοποιούνται κατά 80% στην παρασκευή οργανικών χημικών όπως νιτρίλια (nitriles), νάιλον και ακρυλικά πλαστικά, στην σκλήρυνση του ατσαλιού, στις επιμεταλλώσεις, στην εκτύπωση φωτογραφιών, ως ζιζανιοκτόνα, ως συγκολλητικά και σε άλλες βιομηχανικές χρήσεις εκτός από την χρήση τους στην εξορυκτική βιομηχανία. Από την ετήσια παραγωγή υδροκυανίου που φτάνει τα 1.4 εκατομμύρια τόνους, το 13% μετατρέπεται σε κυανιούχο νάτριο και χρησιμοποιείται στην εξόρυξη χρυσού και ασημιού.

      Τοξικότητα - ΙΣΤΟΡΙΑ

      Η τοξικότητα του κυανίου για τους ανθρώπινους οργανισμούς είναι φορτισμένη με το ψυχολογικό βάρος μιας ιστορικής του χρήσης. Το κυάνιο χρησιμοποιήθηκε από τους Ναζί στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Auschwitz, Birkenau και Majdanec για τις μαζικές δολοφονίες Εβραίων, Τσιγγάνων και αντιφρονούντων στους θαλάμους αερίων. Η δραστική ουσία του Zyclon B, του χημικού που χρησιμοποιούνταν δεν ήταν άλλη από το υδροκυάνιο, το οποίο χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα σε κάποιες περιοχές του κόσμου για εκτελέσεις μελλοθάνατων και σε μαζικές ή μη αυτοκτονίες. Το ιδιαίτερα τοξικό χλωριούχο κυάνιο (cyanogen chloride) χρησιμοποιήθηκε στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο στο πλαίσιο του χημικού πολέμου. Είναι δικαιολογημένο λοιπόν το γεγονός ότι λόγω αυτών του των χρήσεων το κυάνιο είναι φορτισμένο αρνητικά στην συνείδηση των πολιτών.

      Το κυάνιο είναι θανατηφόρο ακόμα και σε πολύ μικρές ποσότητες για τους ανθρώπινους οργανισμούς. Μια κουταλιά ενός διαλύματος 2% κυανίου μπορεί να σκοτώσει έναν ενήλικα, ενώ η λήψη HCN από το στόμα είναι θανατηφόρα για τους ανθρώπους σε δόσεις 1-3 mg ανά κιλό σωματικού βάρους που αντιστοιχεί ουσιαστικά σε μια ποσότητα από 50 έως 200 mg ανά άτομο, το οποίο είναι σε μέγεθος όσο ένας κόκκος ρυζιού.83 Η θανατηφόρα δράση τoυ κυανίου οφείλεται στο ότι δεσμεύει το ένζυμο chytochrome oxidase, το οποίο είναι υπεύθυνο για την μεταφορά ηλεκτρονίων στα μιτοχόνδρια κατά τον σχηματισμό του ATP προκαλώντας ουσιαστικά ασφυξία στα κύτταρα τα οποία δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν το οξυγόνο που περιέχεται στο αίμα. Η έλλειψη διαθέσιμου οξυγόνου προκαλεί την αλλαγή από αερόβιο σε αναερόβιο μεταβολισμό, που με την σειρά του οδηγεί στην συσσώρευση lactate στο αίμα. Ο συνδυασμός της κυτταρικής ασφυξίας και της οξείδωσης του lactate επιφέρει την κατάπτωση του κεντρικού νευρικού συστήματος και τον θάνατο. Τα πρώτα συμπτώματα από την έκθεση στο κυάνιο που προκαλούνται σε επίπεδα συγκέντρωσης 20-40 ppm αέριου υδροκυανίου, αναφέρονται στο κεντρικό νευρικό σύστημα, στο αναπνευστικό και στο καρδιομυικό και συνίστανται σε δυσκολίες στην αναπνοή, πόνους στην καρδιά, εμετούς, αλλοιώσεις στο αίμα, πονοκεφάλους και πρήξιμο του θυρεοειδούς αδένα, ενώ από την έκθεση σε μεγαλύτερες συγκεντρώσεις επέρχεται κόμμα και θάνατος ακόμα και μέσα σε λίγα λεπτά. Ο ανθρώπινος οργανισμός έχει μηχανισμούς που αποτοξικοποιούν το κυάνιο μετατρέποντας το σε θειοκυάνιο το οποίο είναι 7 φορές λιγότερο τοξικό και απεκκρίνεται από το ουροποιητικό σύστημα μέσα στις επόμενες μέρες από την έκθεση. Αν όμως η έκθεση είναι χρόνια παρά την μικρότερη τοξικότητα του η παρουσία του θειοκυανίου μπορεί να επηρεάσει σοβαρά τον θυρεοειδή.

      Διαγραφή
    8. Τοξικότητα για τα ψάρια και τους υδατικούς οργανισμούς

      Οι υδατικοί οργανισμοί και πιο συγκεκριμένα τα ψάρια είναι η κατηγορία οργανισμών που είναι πιο ευαίσθητη από οποιαδήποτε άλλη και επηρεάζονται περισσότερο και πιο εύκολα από την παρουσία υψηλών συγκεντρώσεων κυανίου στο νερό. Χαρακτηριστικό είναι ότι τα ψάρια πεθαίνουν από συγκεντρώσεις κυανίου στο επίπεδο των μικρογραμμαρίων ανά λίτρο (μg/lt) ενώ οι θάνατοι πουλιών και θηλαστικών συμβαίνουν στο επίπεδο των μιλιγραμμαρίων ανά λίτρο (mg/lt.). Γι’ αυτόν τον λόγο η διάσταση της τοξικότητας του κυανίου που αναδεικνύεται περισσότερο και για την οποία υπάρχουν περισσότερα στοιχεία, είναι αυτή της επίδρασης του στα ψάρια. Άλλωστε οι εικόνες από τα ατυχήματα που περισσότερο σοκάρουν την κοινή γνώμη είναι αυτές των τόνων νεκρών ψαριών που επιπλέουν στα νερά των ποταμών τα οποία έχουν ρυπανθεί από κυάνιο.

      Η άμεση-οξεία (acute) τοξικότητα αναφέρεται στις συγκεντρώσεις εκείνες του κυανίου που οδηγούν σε θάνατο παραπάνω από το 50% του εξεταζόμενου πληθυσμού μέσα σε 96 ώρες. Η χρόνια έκθεση αναφέρεται σε μη θανατηφόρες συγκεντρώσεις και τα συμπτώματα μπορεί να διαρκέσουν και δέκα μέρες μετά από μια διαρροή και μακροπρόθεσμα μπορεί να επηρεάσει την αναπαραγωγή, την φυσιολογία και τα επίπεδα ενεργητικότητας για πολλά είδη ψαριών και άρα να απειλήσει την βιωσιμότητα των ειδών και πληθυσμών.

      Οι χρόνιες τοξικές επιπτώσεις στα ψάρια αναφέρονται σε συγκεντρώσεις ελεύθερου κυανίου από 5 έως 20 μg/lt, ενώ τα επίπεδα που ορίζουν την άμεση τοξικότητα κυμαίνονται από 20-640 μg/lt για τα διάφορα είδη ανάλογα με την ευαισθησία τους. Οι πρώτες επιπτώσεις όμως από την έκθεση σε κυάνιο που παρατηρούνται στα περισσότερα είδη ψαριών ξεκινούν από συγκεντρώσεις 5-7.2 μg/lt και αφορούν στην μείωση της κολυμβητικής ικανότητας και την αρνητική επίδραση στην αναπαραγωγή.

      Τα ασπόνδυλα που συναντώνται στα υδατικά οικοσυστήματα είναι και αυτά ιδιαίτερα ευαίσθητα στην παρουσία του ελεύθερου κυανίου και μια γενική εικόνα είναι πως παρουσιάζουν μη θανατηφόρα συμπτώματα σε συγκεντρώσεις 18-43 μg/lt ελεύθερου κυανίου και θανατηφόρα συμπτώματα στα 30-100 μg/lt .

      Τα φύκη και τα μακρόφυτα μπορούν να ανεχτούν πολύ μεγαλύτερες συγκεντρώσεις ελεύθερου κυανίου στο περιβάλλον τους και σε γενικές γραμμές δεν αντιμετωπίζουν δυσμενείς επιπτώσεις ακόμη και σε συγκεντρώσεις 160 μg/lt, αλλά οι διαφορετικές ευαισθησίες στο κυάνιο μπορεί να οδηγήσουν σε αλλαγές στην φυτοκοινότητα προς όφελος των ανεκτικότερων ειδών.

      Η τοξικότητα του κυανίου για την υδάτινη ζωή και κυρίως για τα ψάρια είναι συνεπώς σημαντική, ενώ στην τροφική αλυσίδα δηλητηριάσεις μπορεί να παρατηρηθούν και σε πουλιά που τρέφονται από ψάρια92 αν και υπάρχουν πολλές μελέτες που υποστηρίζουν το αντίθετο.

      Τοξικότητα στα πουλιά και τα θηλαστικά
      Το ζήτημα της τοξικότητας του κυανίου για τα μεταναστευτικά πουλιά και τα νεροπούλια αναδείχτηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’90 καθώς στην Βόρεια Αμερική και την Αυστραλία παρατηρούνταν θάνατοι πουλιών που σταματούσαν για τροφή ή νερό στις δεξαμενές απόθεσης κυανιούχων αποβλήτων ορυχείων χρυσού ή αργύρου. Όπως αναφέρεται «αυτή η περιβαλλοντική ανησυχία ουσιαστικά σβήστηκε μετά από την διμερή προσπάθεια της βιομηχανίας και των κυβερνήσεων» καθώς εφαρμόστηκαν δίχτυα ή φουσκωμένες μπάλες σε κάποιες δεξαμενές ενώ σε άλλες περιπτώσεις μειώθηκε μετά από επεξεργασία το επίπεδο των κυανιόντων που περιέχονταν στα απόβλητα.

      Δεν υπάρχει ένα σαφές όριο στην βιβλιογραφία για τα θανατηφόρα επίπεδα του κυανίου. Αναφέρεται πως η οξεία τοξικότητα για τα πουλιά κυμαίνεται από 0.8 mg ανά κιλό σωματικού βάρους (American racing pigeon) έως 11.1 mg για τα οικιακά κοτόπουλα ενώ ο θάνατος επέρχεται σε 15-30 λεπτά. Αναφέρεται ακόμα πως η είσοδος κυανίου στον οργανισμό μπορεί και να προκαλέσει θάνατο αρκετά αργότερα γεγονός που εικάζεται πως οφείλεται στην διάσπαση του κυανίου στις όξινες συνθήκες του στομάχου των πουλιών. Η μη θανατηφόρα επίδραση του κυανίου στα πουλιά δεν έχει επαρκώς μελετηθεί και δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία.

      Διαγραφή
    9. Στην Nevada 10.000 ζώα πουλιά και θηλαστικά πέθαναν μεταξύ του 1986 και του 1991 μετά από την κατάποση τέτοιων διαλυμάτων.Η αναφορά στην τοξικότητα του κυανίου για τα θηλαστικά, αναφέρεται κυρίως στην κατανάλωση κυανογόνων φυτών, όπως σόργο, γρασίδια του Σουδάν και καλαμπόκι, τα οποία περιέχουν μεγαλύτερες συγκεντρώσεις κυανίου την περίοδο της ανθοφορίας τους και όταν καταναλώνονται από τα κτηνοτροφικά ή άγρια ζώα τα επηρεάζουν αρνητικά ενώ μπορεί να επιφέρουν και τον θάνατο.

      Δεν υπάρχει συμφωνία στην βιβλιογραφία όσον αφορά στα στοιχεία που αποδεικνύουν την συσσώρευση κυανίου στους οργανισμούς και την μεταφορά του μέσω της τροφικής αλυσίδας. Έτσι σε πολλές μελέτες, η χρόνια τοξικότητα του στους οργανισμούς αυτούς θεωρείται αμελητέα. Υπάρχει όμως και η άποψη που υποστηρίζει πως «το κυάνιο μπορεί να μεταφερθεί μέσα από την τροφική αλυσίδα, για παράδειγμα σε πουλιά και θηλαστικά που τρέφονται από ψάρια, οπότε και μπορεί να επηρεάσει σοβαρά και να αποσταθεροποιήσει την πληθυσμιακή ισορροπία και βιοποικιλότητα».
      Είναι σημαντικό να σημειωθεί πως παρατηρούνται πολλές επιμέρους διαφωνίες στην βιβλιογραφία για την τοξικότητα των διάφορων ενώσεων του κυανίου. Διαφαίνεται έντονα ο χωρισμός των μελετών σε δύο κατηγορίες:: σ’ αυτές που πραγματοποιούνται για λογαριασμό της βιομηχανίας ή χρηματοδοτούνται από την βιομηχανία και σε κάποιες άλλες μελέτες που κατά κάποιο τρόπο μπορεί να υποστηριχθεί πως συντάσσονται με το οικολογικό κίνημα το οποίο εναντιώνεται στις πρακτικές της βιομηχανίας. Οι μεν πρώτες όσον αφορά σ’ αυτό το θέμα αναφέρουν πως η τοξικότητα των άλλων μορφών του κυανίου πλην του ελεύθερου και ολικού κυανίου είναι αμελητέα και άρα δεν έχουν σημαντικές επιπτώσεις στους οργανισμούς, οι δε δεύτερες υποστηρίζουν πως η γνώση μας είναι περιορισμένη όσων αφορά στις άλλες μορφές κυανίου και την τοξικότητα τους κυρίως σε μακροπρόθεσμη βάση, ενώ υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις που διαβάλουν την αξιοπιστία της άποψης που υποστηρίζει την μη τοξικότητα.

      Παραπάνω έγινε μια προσπάθεια να αναφερθούν οι διαστάσεις της τοξικότητας για τις οποίες υπάρχει κοινή αποδοχή και δεν έγινε απόπειρα να εξετασθεί το ζήτημα, του οποίου κάποιες διαστάσεις αναδεικνύονται μέσα από την διερεύνηση της βασικής χημείας του κυανίου.

      Διαγραφή
  10. http://www.youtube.com/watch?v=-XuIfISfXD8
    μητσουλας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Η οικονομία των αναγκών που προτείνει κατά καιρούς ο ΣΥΡΙΖΑ είναι μια συνθηματολογική εφεύρεση και μόνο. Είναι εντελώς αποκομμένη με τον μαρξισμό, ιδιαίτερα με τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος ο Μαρξ μιλούσε για τις ανάγκες.
    Η αυθεντική οικονομία των αναγκών είναι ο ίδιος ο καπιταλισμός, όχι μόνο γιατί σου δημιουργεί την ανάγκη για βίλα στη Μύκονο, αλλά κυρίως γιατί μετατρέπει την σχέση του ανθρώπου με τις ανάγκες του σε μια διαδικασία που έχει όλα τα χαρακτηριστικά της καπιταλιστικής κοινωνίας: παραγωγή, αλλοτρίωση, φετιχισμός, υπεραξία κτλ.
    Κάθε οικονομία και κατ' επέκταση κάθε κοινωνία είναι αναγκαστικά οικονομία των αναγκών. Από τα Grundrisse ο θείος το έχει γράψει: η ανάγκη (ανεξάρτητα ποια είναι αυτή, απο που προέρχεται, πως δημιουργείται κτλ) βρίσκεται πίσω από την παραγωγή.
    Η ίδια η παραγωγή καθοδηγείται άλλωστε απο την ανάγκη κερδοφορίας. Και εκεί παίζει το ταξικό συμφέρον. Αν δεν μιλήσεις για αυτό τότε το να μιλάς αφηρημένα για "οικονομία των αναγκών" είναι η άλλη όψη του νομίσματος που σου λέει ότι μπορείς να ζήσεις με 400€ γιατί οι ανάγκες σου αντιστοιχούν σε αυτά τα ποσά. Είναι ένα αντεστραμμένο μνημόνιο, αλλά δεν έχω χώρο να το αναλύσω παραπάνω...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν χρειάζεται, νομίζω ότι είσαι πολύ ξεκάθαρος και πλήρως αντιληπτός.

      Και μου θυμίζεις ότι πρέπει να συνεχίσουμε και τα μικρά μαθήματα πολιτικής οικονομίας του Πολυμερίδη...

      Διαγραφή
  12. Ο καθενας μπορει να ορισει τον Σοσιαλισμο οπως γουσταρει. Ο Ολλαντ, πχ, αυτοαποκαλειται σοσιαλιστης, και δικαιωμά του...
    Ο Μαρξ δημιουργησε τον "Κομμουνισμο", αλλα "Σοσιαλισμος" υπηρχε απο πολυ νωριτερα- οπως σωστα αναφερεις και σε καποιο σημειο. Επισης, σοσιαλισμος ονομαστηκε ο γερμανικος ρεφορμισμος, και, κατα τη γνωμη μου ΗΤΑΝ.
    Επισης, ο Προυντον, αλλα και ο Μαρξ, και ο Ενγκελς, σε κανενα σημειο δεν μιλουν για ισοτητα των αμοιβων, οπως (εσφαλμενα) νομιζεις. Αυτη ισχυσε στον Κομμουνισμο του Ανατολικου Μπλοκ και απετυχε.
    Το "Ολοι συμφωνα με τις αναγκες τους", ειναι εξαιρετικα ελαστικο- σαν σουστα...
    Τωρα, οσον αφορα το εξοχικο στη Μυκονο κλπ... συμφωνω απολυτα, αλλα ολα αυτα μπορουν και να αποτραπουν μεσα σε εναν φιλολαϊκο καπιταλισμο (τυπου ΣΥΡΙΖΑ), οπου η φορολογια, τα τεκμηρια, τυα κοστη μεταβιβασης θα αποτρεπουν μεγαλομανεις επιλογες τετοιου τυπου, και θα ωθουν τους "εχοντες" σε καταναλωση υπηρεσιων (δηλαδη, μικροτερη "συσσωρευση"). Εξαλλου, σ' αυτη την πορεια βρισκεται και ο- καθολου φιλολαϊκος- καπιταλισμος ολου του προηγμενου κοσμου. Ποσοι λονδρεζοι εχουν εξοχικο? Ή, ακομα, πρωτη κατοικια...?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Εγώ ορίζω ως σοσιαλισμό τις όπερες Καρβέλα-Βίση. Και ως κομμουνισμό τα καρούλια με πράσινη κλωστή μάρκας DMC.

      Διαγραφή