Πέμπτη, 14 Φεβρουαρίου 2013

Θέση για τη δημοκρατία

Η τάση --κεντρικής σημασίας στο έργο του Καστοριάδη, της Άρεντ, του Χάμπερμας και των σύγχρονων επιγόνων τους-- να κατασκευάζεται μία αποϊστορικοποιημένη φιλοσοφική ουσία της δημοκρατίας, να συντηρείται η αντίληψη πως η δημοκρατία είναι κάποιου είδους αέναη πλατωνική ιδέα, είναι μια αντιδραστική και πολιτικά επικίνδυνη τάση. Χωρίζοντας απόλυτα την πολιτική από την οικονομία, αναγάγει το "πολίτευμα" σε μεταφυσική αρχή, ενθαρρύνοντας το λαό στην αυταπάτη πως η δημοκρατία ως ουσία διασχίζει τους αιώνες, ανεξάρτητα από τις τεράστιες αλλαγές στον τρόπο παραγωγής τον οποίο εκφράζει, από την αρχαία δουλοκτησία, εν προκειμένω, στον βιομηχανικό και αργότερα τον ιμπεριαλιστικό καπιταλισμό. 

Οι σοσιαλδημοκράτες ήταν αυτοί στην πολιτική που δηλητηρίασαν περισσότερο από όλους τις μάζες με το ψεύδος πως η δημοκρατία μπορεί ποτέ να συλληφθεί εννοιολογικά ως "πολίτευμα", ως ουρανοκατέβατο σύστημα θεσμών, πρακτικών και ηθικής, ανεξάρτητα από τον τρόπο παραγωγής και τις συνεπαγωγές του για τις μεταμορφώσεις της πολιτικής. Μ' αυτόν τον τρόπο έκλεισαν τα μάτια των μαζών στην δυνατότητα της σύγχρονης, καπιταλιστικής δημοκρατίας στην εποχή του ιμπεριαλισμού να μεταμορφωθεί άκοπα και ομαλά σε κάτι που για την αρχαία δημοκρατία δεν είχε κανένα νόημα ως δυνητική μετάλλαξη: τον φασισμό. 

Οι φιλόσοφοι και οι ιστορικοί ολοκλήρωσαν την απάτη: κατασκευάζοντας το ιδεολόγημα του "ολοκληρωτισμού" και προβάλλοντάς το αναδρομικά πίσω στην αρχαιότητα (Πόππερ), αφομοίωσαν εκ νέου τον φασισμό σε αυτό το οποίο η αρχαία δημοκρατία μπορούσε να μεταμορφωθεί, την τυραννία. Με άλλα λόγια, πρόσθεσαν στην σοσιαλδημοκρατική τύφλωση των μαζών για τον κίνδυνο που ενεχόταν στην εποχή του μονοπωλιακού κεφαλαίου την αναδρομική, ιστοριογραφική τύφλωση για το τι σήμαινε η μετάλλαξη της καπιταλιστικής δημοκρατίας σε φασισμό: η ανάλυση του Πλάτωνα για τον τρόπο με τον οποίο η δημοκρατία μεταλάσσεται σε τυραννία έγινε το σιωπηλό μοντέλο για τις ψευδοαναλύσεις του φασισμού με όρους λαοφιλών ηγετών που μετατρέπονται σε αιμοσταγείς τυράννους, ψευδοανάλυση που παρουσίαζε το αξιοζήλευτο για την αστική τάξη πλεονέκτημα ότι όχι μόνο συσκότιζε πλήρως τη σημασία του μονοπωλιακού κεφαλαίου για την άνοδο του φασισμού, αλλά επέτρεπε και την ενσωμάτωση του φασισμού στην ευρύτερη κατηγορία του "ολοκληρωτισμού", του οποίου η άλλη εκδοχή (η άλλη εκδοχή της "τυραννίας" που ακυρώνει και εξαλείφει τη δημοκρατία εκ των ένδον) ήταν πάντα ο "σταλινισμός" και ο υπαρκτός σοσιαλισμός εν γένει.

Οι εργατικές μάζες πρέπει να καταλάβουν ότι οι "κατακτήσεις" τους δεν αφορούν σε τίποτε την "δημοκρατία" ως μεταφυσικοποιημένη και ανιστορική θεσμική ουσία· αφορούν την πολιτική τους δύναμη ως οργανωμένη τάξη --τη δύναμή τους να επιβάλλουν τα ταξικά τους συμφέροντα-- και τίποτε άλλο. Για αυτό και οι "κατακτήσεις" αυτές εξαλείφονται χωρίς ίχνος όταν η δύναμη αυτή υποχωρήσει, όταν δηλαδή οι μάζες εξαπατηθούν από την αστική διανόηση και τους αστούς πολιτικούς αρκετά ώστε να πιστέψουν πως δήθεν προστατεύονται από το "πολίτευμα" της δημοκρατίας -- από το φάντασμα που δημιούργησε στο μυαλό τους η ιδεολογική ονείρωξη των αστών για τον αιώνιο χαρακτήρα της θεσμικής αποκρυστάλλωσης μίας περιορισμένης φάσης στην ανάπτυξη των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής.

Η πίστη στη μεταφυσική ουσία και αξία αυτού του φαντάσματος που λέγεται "δημοκρατία" είναι ο βασικός λόγος που οι μάζες αδυνατούν να πιάσουν στα χέρια τους τη φευγαλέα υπόσχεσή του: την εξουσία των πολλών. Αυτό που ιστορικά κέρδισε το όνομα "δημοκρατία", είτε στην αρχαιότητα, είτε στην νεωτερικότητα, δεν ήταν ποτέ "η εξουσία των πολλών." Για τον λόγο αυτό, ήταν πάντα κάτι που μπορούσε να μεταλλαχτεί "φυσικά", χωρίς κάποιου είδους καταστροφική αλλαγή στους βασικούς νόμους της κοινωνικής ζωής και των κοινωνικών σχέσεων, στο τύποις αντίθετό του, δηλαδή στην τυραννία κατά την δουλοκτητική αρχαιότητα, και στον φασισμό στην εποχή του μονοπωλιακού καπιταλισμού.

Αντί να αφήνονται να εξαπατηθούν παίρνοντας στα χέρια τους όχι την εξουσία αλλά μια λέξη που δηλώνει ότι την έχουν ήδη, οι εργατικές μάζες θα πρέπει να διεκδικήσουν το περιεχόμενο περισσότερο από τη λέξη. Γι αυτό είναι πολύ προτιμότερο σήμερα για τις μάζες να σκέφτονται με όρους "λαϊκής εξουσίας" από ό,τι με όρους "δημοκρατίας", κι ας είναι οι λέξεις ουσιαστικά συνώνυμες: γιατί η δεύτερη λέξη έχει προ πολλού περιέλθει στον έλεγχο των αφεντών του κράτους και της κοινωνίας, όπου παίζει το ρόλο ενός φτηνού μπιχλιμπιδιού με του οποίου τη λάμψη τυφλώνονται και υπνωτίζονται οι μάζες.

14 σχόλια:

  1. Κάτι άλλο που αποκόμισα από την Πολιτεια τού Μπαντιού, τα 4 πολιτεύματα σχηματίζουν περίπου ένα δακτύλιο του Μέμπιους. Η τυραννία είναι ήδη δημοκρατία, ήδη ολιγαρχία, ήδη τιμοκρατία και αντιστρόφως στη βάση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. ! Δεν μου έχει έρθει ακόμα η Πολιτεία, αλλά αυτό συμφωνεί απόλυτα με αυτό που είχα κατά νου με την έννοια της τροπικότητας!

      Διαγραφή
  2. αντωνη έχω την αίσθηση ότι το ΚΚΕ θα έπρεπε πιο δυναμικά και "ακομπλεξάριστα" να πει ρητά ότι λειτουργεί ως η πρωτοπορία που προσπαθέι να προφυλάξει τις εργατικές κατακτήσεις τις ενσωματωμενες στην αστική νομιμότητα (κατακτήσεις που είναι πα΄ντα υπό αίρεση προφανως, δεν διαφωνούμε καθόλου)

    να διεκδικήσει το ρόλο του θεματοφύλακα ΑΥΤΟ. Αυτοί που θέλουν τα πάντα (ανατροπή πλήρη της αστικής νομιμότητας) , αυτοί πολεμανε για το μέρος (προστασία των εργατικών κατακτήσεων των ενσωματωμμενων στην αστική νομιμότητα)



    αφού το έκανε στην ΠΡΑΞΗ ( προσπάθεια απέναντι στην αντισυνταγματική επίταξη σε ΜΕΤΡΟ και λιμάνια) ,γιατί να μη το διεκδικήσει στη λαική συνειδηση ότι ΑΥΤΟ και όχι οι λιπόψυχοι του ΣΥΡΙΖΑ χτυπιέται για την (υπεραπαραίτητη για το δυναμωμα του κινήματος) τηρηση των κατακτησεων;


    η προσωπική μου αίσθηση είναι ότι θέλει περισσότερη τόλμη για κάτι- το επαναλαμβάνω- που το ΠΑΜΕ το κΑτέθεσε-προσεφερε στο καυτό πεδίο της ΠΡΑΞΗΣ.


    drazen

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Η "αστική νομιμότητα" είναι κινούμενη άμμος. Δεν χτίζεις τίποτε πάνω σε κινούμενη άμμο. Η αστική νομιμότητα έβαλε τη Χ.Α στη Βουλή. Η αστική νομιμότητα βασανίζει συλληφθέντες. Η αστική νομιμότητα χτυπάει εργάτες και αγρότες και συλλαμβάνει συνδικαλιστές με κατηγορητήρια φωτοσόπ για δίκες που δεν γίνονται ποτέ. Όλα νόμιμα.

    Εμείς θέλουμε εργατική νομιμότητα και εργατική εξουσία. Την εξουσία των από κάτω απ' το γκλομπ. Δεν υπάρχει ειρηνικός δρόμος μπροστά μας. Δεν υπάρχει φρένο στην αστική δικτατορία παρά αυτό που βάζει η εργατική δύναμη, η οργανωμένη εργατική πάλη. Όσο γρηγορότερα το καταλάβει κάθε εργάτης αυτό, τόσο καλύτερα θα αυτοπροστατευτεί.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τα παιχνίδια με τις λέξεις, το ότι η επίθεση του κράτους είναι η "ανομία", τα αφήνουμε στον Παπαδημούλη. Με τα λεκτικά παιχνίδια δεν σταματάς τα γκλομπ. Η ισχύς δεν είναι απλώς χειρισμοί λέξεων. Έχει υλικό υπόστρωμα.

      Κόκκινος Μακιαβέλι, και αυτό το κείμενο είναι συνέχειά του.

      Διαγραφή
  4. αυτά που λες τα είχα στο πίσω μερος του κεφαλιου μου, αλλά δεν μπορώ να τα διαχειριστώ αμεσα. πιο πολύ είμαι σε έναν συνδυασμό εργατικής δύναμης και υπε΄ρασπισης των εργατικών κατακτήσεων από τις (όντως με τα κριτήρια της ίδιας της αστικής νομιμότητας ΠΑΡΑΝΟΜΕΣ) επιθέσεις του αστισμού που πληθαίνουν.

    σίγουρα επηρρεάζει σε ένα βαθμό ότι είμαι νομικός. (τη σχετική ρήση του λενιν την ξέρω. χα χα)

    θα ξαναδώ κάποιες σκέψεις και μάλλον θα επανέλθω. πα΄ντως η απάντηση σου ήταν καιρια.


    (ένα πολύ γρηγορο παράδειγμα: ρίξε μια ματιά στο άρθρο 22, παρ. 4 του Συντάγματος. θα δεις ότι επίταξη επιτρεπεται μόνο σε πολέμο, επιστράτευση, ανάκη αντιμετώπισης θεομηνίας , ανάγκη προφύλαξης από ασθένειες. ΚΑΜΙΑ από αυτες τις προυποθεσεις δεν υφίστατο σε Μετρό και Λιμάνια. αρα ήταν ΠΑΡΑΝΟΜΕΣ ΟΙ ΕΠΙΤΑΞΕΙΣ)


    drazen

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Θα σου επισημάνω μόνο ότι δεν είναι η ισχύς απόρροια του νόμου, αλλά ο νόμος απόρροια της ισχύος. Τι θα πει λοιπόν ήταν παράνομες; Πού βρίσκεται η ισχύς που θα ελέγξει αυτή την παρανομία; Στα δικαστήρια; Όχι, τα δικαστήρια και οι νόμοι είναι τα ίδια παράγωγα της ισχύος μίας τάξης. Είναι αποκρυσταλλώσεις της. Μόνο αν "αγοράζει" κάποιος το αστικό ναρκωτικό που εξυψώνει δήθεν το δίκαιο πάνω από τις σχέσεις ισχύος θα κοιμάται τον ύπνο του δικαίου αρκετά για να αναμένει ότι θα έρθει από το πουθενά μια δύναμη που "θα βάλει τα πράγματα στη θέση τους." Το κράτος δεν είναι ουδέτερο, το δίκαιο δεν είναι ουδέτερο, η ταξική πάλη είναι η βάση και το θεμέλιο όλων των θεσμών.

      Διαγραφή
  5. α και κατι που πριν ξεχασα αλλά είναι αναγκαιο:

    http://www.902.gr/eidisi/politiki/9310/syriza-thematofylakas-tis-astikis-nomimotitas

    αυτή η ανάρτηση ήταν που με προβληματισε

    αυτή που ένιωθα ότι θέλει συμπλήρωση, τη συμπλήρωση ακριβως που έκανα παραπάνω. (εξου και : " το ΚΚΕ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΜΑΤΟΦΥΛΑΚΑΣ")

    Στην ίδια την αναρτηση πχ. δεν πιστευεις ότι θα χρειαζόταν ένα ερωτημα του τύπου: "που ήταν οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ να προστατεύσουν με τα σώματα τους την αστική νομιμότητα σε Μετρό και Λιμάνια;"

    και ένα τελευταίο: αυτό το θέμα που συζητάμε έχει πρακτική σημασία ή είναι θεωρητικολογία;; αυτή η ερώτηση έχει σχεδόν υπαρξιακό ερώτημα για μένα. σπαταλάμε ενέργεια για λεπτες αποχρώσεις σε έναν κολόκοσμο που δεν έχει εξοντώσει τη Σώτη Τριανταφύλλου. είναι λεπτές αποχρώσεις που κρύβουν πρακτική ουσία ή ούτε καν ; επιθυμώ -προφανως - μια ειλικρινή απάντηση

    drazen

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κατά τη δική μου άποψη και εκτίμηση, όχι απλώς έχουν ουσία αλλά αφορούν απολύτως κρίσιμα ζητήματα τακτικής και στρατηγικής.

      Αυτό θα φανεί προσεχώς.

      Το πού ήταν οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ το απάντησα: με την τάξη την οποία εκφράζουν και απέναντι απ' το εργατικό κίνημα. Εκεί δηλαδή που είναι η φυσική τους θέση. Γιατί λοιπόν να αναρωτηθώ; Είμαι μήπως η Σοφία Σακοράφα να αναρωτιέμαι; Ξέρω εδώ και πολύν καιρό πού είναι "οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ."

      Διαγραφή
  6. 1) μπορείς να εξηγήσεις παραπάνω ποια είναι "τα απολύτως κρίσιμα ζητήματα τακτικής και στρατηγικής". σε παρακαλώ. νιώθω ότι με το ένστικτο μόνο χτυπησα κατι σημαντικό, δεν ξέρω να το διαχειριστώ, είμαι και κουρασμένος. σε παρακαλώ

    δώσε πχ ενα παρα΄δειγμα: πού θα φανεί προσεχώς

    2) το που είναι το ξέρουμε εμείς. το θέμα είναι να τους ξεβραξώσουμε στον πολύ λαό. πρόσεξε: ΟΙ ΙΔΙΟΙ ΠΟΖΑΡΟΥΝ ΩΣ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ. ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΛΗΘΟΥΝ ΝΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΟΥΝ ΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑ . ΔΗΜΟΣΙΑ.


    drazen

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. 1) Θα φανεί προσεχώς στο γεγονός ότι οι μόνες πολιτικές δυνάμεις που θα έχουν την δυνατότητα να συσπειρώσουν τις κοινωνικές αντιστάσεις θα είναι αυτές που δείχνουν την δυνατότητα να αντιμετωπίσουν την ισχύ με ισχύ. Και αντιστρόφως, ότι αυτές που συνεχίζουν να πιπιλίζουν την άχρηστη καραμέλα της αστικής νομιμότητας θα πέφτουν. Έφτασε ο καιρός πια που η "αντίσταση" δεν είναι μια λέξη, αλλά είτε μια δυνατότητα που τεστάρεται πρακτικά είτε τίποτε απολύτως.

      2) Ο δρόμος δεν έχει πάνω για τον ΣΥΡΙΖΑ. Το έγραψα πριν καιρό, έκανα και δημοσκόπηση και ας βγήκα μειοψηφία. Το καταφατικό μήνυμα "είμαστε εδώ και θα παλέψουμε" είναι πια πολύ σημαντικότερο από το ξεσκέπασμα. Ο κόσμος δεν είναι ηλίθιος, ευκολίες ήθελε. Ευκολίες δεν έχει.

      Διαγραφή
  7. Πότε ανέβηκαν αυτά τα κείμενα; Τα καλύτερα έχω χάσει μου φαίνεται. Ούτε της κομεπ περί ολοκληρωτισμού είχα διαβάσει τελικά.
    Συγχαρητήρια για τη δουλειά σου. Το ιστολόγιο είναι βιβλιοθήκη και διαλεκτικό εργαστήρι μαζι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή