Κυριακή, 24 Φεβρουαρίου 2013

Ο Κουρτ, ο Χανς, κι ο Μπέρτολτ







7 σχόλια:

  1. Ο ΜΠΡΕΧΤ ΤΡΑΓΟΥΔΑΕΙ ΕΝΑ ΔΙΚΟ ΤΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΣΕ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΟΥΡΤ ΒΑΪΛ (ΠΡΩΤΟ)

    Όσοι ενδιαφέρονται να σχηματίσουν μιαν εικόνα της φωνής του Μπρεχτ, ας πάνε στον παρακάτω σύνδεσμο:

    https://www.youtube.com/watch?v=FSk3TG5czcg

    για να τον ακούσουν να τραγουδάει το δικό του «Τραγούδι της ανεπάρκειας του
    ανθρώπινου κόπου» (Das Lied von der Unzulänglichkeit menschlichen Strebens) σε μουσική Κουρτ Βάιλ.

    Ακολουθεί το κείμενο του πρωτότυπου:

    Das Lied von der Unzulänglichkeit menschlichen Strebens

    Der Mensch lebt durch den Kopf
    der Kopf reicht ihm nicht aus
    versuch es nur; von deinem Kopf
    lebt höchstens eine Laus.
    Denn für dieses Leben
    ist der Mensch nicht schlau genug
    niemals merkt er eben
    allen Lug und Trug.

    Ja; mach nur einen Plan
    sei nur ein großes Licht!
    Und mach dann noch ’nen zweiten Plan
    gehn tun sie beide nicht.
    Denn für dieses Leben
    ist der Mensch nicht schlecht genug:
    doch sein höh’res Streben
    ist ein schöner Zug.

    Ja; renn nur nach dem Glück
    doch renne nicht zu sehr!
    Denn alle rennen nach dem Glück
    Das Glück rennt hinterher.
    Denn für dieses Leben
    ist der Mensch nicht anspruchslos genug
    drum ist all sein Streben
    nur ein Selbstbetrug.

    Der Mensch ist gar nicht gut
    drum hau ihn auf den Hut
    hast du ihn auf den Hut gehaut
    dann wird er vielleicht gut.
    Denn für dieses Leben
    ist der Mensch nicht gut genug
    darum haut ihn eben
    ruhig auf den Hut.


    (Συνεχίζεται)

    Μη απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ο ΜΠΡΕΧΤ ΤΡΑΓΟΥΔΑΕΙ ΕΝΑ ΔΙΚΟ ΤΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΣΕ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΟΥΡΤ ΒΑΪΛ (ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΑΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ)

    Έπεται για τους μη γερμανομαθείς η μετάφραση των στίχων από τον φίλο AGIS (http://hippokampos.wordpress.com/2012/10/10/%cf%84%ce%bf-%cf%84%cf%81%ce%b1%ce%b3%ce%bf%cf%8d%ce%b4%ce%b9-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b1%ce%bd%ce%b5%cf%80%ce%ac%cf%81%ce%ba%ce%b5%ce%b9%ce%b1%cf%82-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b1%ce%bd%ce%b8%cf%81%cf%8e/)

    Το τραγούδι της ανεπάρκειας του ανθρώπινου κόπου

    Ο άνθρωπος ζει με το κεφάλι
    το κεφάλι δεν του ’ναι αρκετό
    προσπάθησέ το: από το κεφάλι
    μόνο μια ψείρα ζει απ’ αυτό.
    Διότι γι’ αυτή τη ζωή
    ο άνθρωπος δεν είναι ξύπνιος αρκετά
    ποτέ δεν παρατηρεί
    την απάτη και την ψευτιά.

    Βάλε ένα με το μυαλό σου
    ότ’ είσαι μονάχα υπέρλαμπρο φως
    βάλε άλλο ένα με το μυαλό σου
    δε σου βγαίνουν και τα δυο δυστυχώς.
    Διότι γι’ αυτή τη ζωή
    ο άνθρωπος δεν είν’ αρκετά κακός:
    μα ο πιο μεγάλος του κόπος
    αέρας κοπανιστός.

    Κυνήγα μονάχα την τύχη
    μα μην την κυνηγάς πολύ!
    Γιατί όλοι κυνηγάνε την τύχη
    μα η τύχη τους κυνηγά κι αυτή.
    Διότι γι’ αυτή τη ζωή
    ο άνθρωπος είναι πολύ απαιτητικός
    γι’ αυτό και όλος του ο κόπος
    μια αυταπάτη διαρκώς.

    Ο άνθρωπος δεν είναι καθόλου καλός
    σκούντα τον λιγάκι γι’ αυτό
    τον σκούντηξες λιγάκι
    τότε ίσως και να γίνει καλός.
    Διότι γι’ αυτή τη ζωή
    ο άνθρωπος δεν είναι καλός αρκετά
    γι’ αυτό σκούντηξέ τον λιγάκι
    σκούντα τον απαλά.


    Και εν κατακλείδι μερικές δικές μου μεταφραστικές βελτιώσεις:

    @ AGIS

    Φίλε Αγησίλαε,

    Πραγματικά αξιέπαινη η πρωτοβουλία σου να μεταφράσεις Μπρεχτ στα ελληνικά, πόσω μάλλον που το έργο του έχει αρκετές φορές δεινοπαθήσει μεταφραστικά από διάσημους και άσημους —ονόματα δεν λέμε!— μεταφραστές στην Ελλάδα και στον ελληνόγλωσσο χώρο.

    Ωραία σου η μετάφραση και θα κάνω κάποιες παρατηρήσεις προς βελτίωσή της.

    Α΄) Streben δεν σημαίνει τον «κόπο» στα γερμανικά (αυτός λέγεται Mühe), αλλά «επιδίωξη», «προσπάθεια» και στα συγκεκριμένα συμφραζόμενα υπονοεί την φιλοδοξία (πρβλ. π. χ. το Streber που είναι παράγωγο του Streben και σημαίνει «σπασίκλας»).

    Β΄) Το γερμανικό von σημαίνει μεταξύ πολλών άλλων και «σχετικά», «περί», «για».

    Γ΄) Με βάση τα προηγούμενα θα προτιμούσα να μεταφράσω τον τίτλο ως «Το τραγούδι σχετικά με την ανεπάρκεια της ανθρώπινης επιδίωξης» ή «Το τραγούδι για την ανεπάρκεια της ανθρώπινης προσπάθειας». Το ίδιο ισχύει και για όπου μεταφράζεις το Streben με το «κόπος».

    Δ΄) Το denn μάλλον θα μπορούσες να το μεταφράσεις με το «επειδή».

    Ε΄) Το doch καλύτερα να το μεταφράσεις «μολαταύτα», «παρ’ όλ’ αυτά».

    Ϛ΄) Το ist ein schöner Zug σημαίνει —ειρωνικά και σαρκαστικά— «είναι ένα ωραίο χαρακτηριστικό» κι όχι «[είναι] αέρας κοπανιστός».

    Ζ΄) Για να φανεί η μπρεχτική ειρωνική-σαρκαστική έμφαση στο συγκεκριμένο σημείο το nicht anspruchslos genug θα το μετάφραζα κατά λέξη «δεν είναι αρκετά ολιγαρκής».

    Η΄) Το nur δεν θα πει «διαρκώς» αλλά «μόνο».

    Θ΄) Το hauen δεν σημαίνει «σκουντώ» αλλά «χτυπώ», «κοπανώ». Η έκφραση auf den Hut eins geben σημαίνει «μέμφομαι», «επιπλήττω» και η αντικατάσταση του geben με το hauen οξύνει την αρχική σημασία της έκφρασης που θα μετάφραζα «περνάω γενεές δεκατέσσερις», «ταρακουνώ», «συγκλονίζω», «κατσαδιάζω».

    Ι΄) Το ruhig σημαίνει ως επίθετο και επίρρημα «ήσυχος», «ήσυχα» κι όχι «απαλός», «απαλά» που λέγεται sanft (επιρρηματικά σημαίνει και «καλά θα κάνεις να…», «καλό θα είναι να…»).

    ΙΑ΄) Με βάση τα παραπάνω το darum haut ihn eben ruhig auf den Hut θα το μετάφραζα «γι’ αυτό με την ησυχία σου κατσάδιασέ τον γερά».

    Με φιλικούς χαιρετισμούς, Μη απολιθωμένος κ.λπ.


    Μη απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Το alabama song το έχει τραγουδήσει κι ο bowie (μια πραγματικά περίεργη εκτέλεση) και κρατάει και το "Show me the way to the next little dollar" που δεν τραγούδησαν (δυστυχώς) οι Doors.
    https://www.youtube.com/watch?v=Zc_9EpooJ2o

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. @ Μη απολιθωμένος κλπ

    Με τις ευχαριστίες μου

    http://hippokampos.wordpress.com/2013/02/24/το-τραγούδι-της-ανεπάρκειας-του-ανθρώ-2/

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Σ’ ευχαριστώ κι εγώ

    @ AGIS

    Φίλε Αγησίλαε,

    Σ’ ευχαριστώ πολύ για τα καλά σου λόγια και προ πάντων για το ότι η απάντησή σου είναι καλό έναυσμα για δημιουργική συζήτηση, πράγμα σπάνιο στις μέρες μας. Βρίσκομαι αυτές τις ημέρες εκτός έδρας κι αδυνατώ να γράψω όπως θέλω, επειδή δεν έχω πρόχειρη την βιβλιοθήκη μου ούτε έχω πρόσβαση σ’ άλλη βιβλιοθήκη. Επιφυλάσσομαι μετά την επιστροφή στην έδρα μου να σου γράψω από εδώ (ελπίζω να μην κάνω κατάχρηση της πάντοτε ευγενικής φιλοξενίας του οικοδεσπότη φίλου Αντώνη) αναλυτικότερα.

    Χαίρομαι πάρα πολύ που μου δίνεται ευκαιρία να προσφέρω τις λιγοστές μου γνώσεις και εξυπακούεται ότι είμαι στην διάθεσή σου αν χρειαστείς την βοήθειά μου σε ζητήματα που άπτονται της γερμανικής γλώσσας.

    Τις παρατηρήσεις μου τις έστειλα αρχικά ως σχόλιο στην ιστοσελίδα «Σφυροδρέπανο» του φίλου Βασίλη στις 13/10/2012:

    http://www.blogger.com/comment.g?blogID=81787152277490965&postID=4948298757900095348

    Με πολλούς φιλικούς χαιρετισμούς,

    Μη απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Τις παρατηρήσεις μου τις έστειλα αρχικά ως σχόλιο στην ιστοσελίδα «Σφυροδρέπανο» του φίλου Βασίλη στις 13/10/2012"

      Από κάποια σύμπτωση δεν το πήρα είδηση, και τις βλέπω πρώτη φορά εδώ.

      Διαγραφή