Τρίτη, 22 Ιανουαρίου 2013

V.I. Lenin-Ο ιμπεριαλισμός, ιδιαίτερο στάδιο του καπιταλισμού

V.I. Lenin
VII. Ο ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ, ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ
Από το Ο Ιμπεριαλισμός, ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού

Πρέπει να προσπαθήσουμε τώρα να βγάλουμε μερικά συμπεράσματα, να συγκεφαλαιώσουμε όσα είπαμε πιο πάνω για τον ιμπεριαλισμό. Ο ιμπεριαλισμός εμφανίστηκε σαν παραπέρα ανάπτυξη και άμεση συνέχιση των βασικών ιδιοτήτων του καπιταλισμού γενικά. Ο καπιταλισμός όμως έγινε καπιταλιστικός ιμπεριαλισμός μόνο σε ορισμένη, πολύ υψηλή βαθμίδα της ανάπτυξής του, όταν μερικές βασικές ιδιότητες του καπιταλισμού άρχισαν να μετατρέπονται στο αντίθετό τους, όταν διαμορφώθηκαν και φανερώθηκαν σ' όλη τη γραμμή τα χαρακτηριστικά της μεταβατικής εποχής από τον καπιταλισμό σ' ένα ανώτερο κοινωνικοοικονομικό καθεστώς. Το βασικό σ' αυτό το προτσές από οικονομική άποψη είναι η αντικατάσταση του καπιταλιστικού ελεύθερου συναγωνισμού από τα καπιταλιστικά μονοπώλια. Ο ελεύθερος συναγωνισμός είναι η βασική ιδιότητα του καπιταλισμού και της εμπορευματικής παραγωγής γενικά. Το μονοπώλιο είναι η άμεση αντίθεση του ελεύθερου συναγωνισμού. Ο τελευταίος αυτός όμως άρχισε μπροστά στα μάτια μας να μετατρέπεται σε μονοπώλιο, δημιουργώντας τη μεγάλη παραγωγή, εκτοπίζοντας τη μικρή, αντικαθιστώντας τη μεγάλη με την πολύ μεγάλη, οδηγώντας τη συγκέντρωση της παραγωγής και του κεφαλαίου ως το σημείο που απ' αυτήν αναπτυσσόταν και αναπτύσσεται το μονοπώλιο: τα καρτέλ, τα συνδικάτα, τα τραστ και το συγχωνευόμενο μ' αυτά κεφάλαιο καμιάς δεκάδας τραπεζών που διαχειρίζονται δισεκατομμύρια. Ταυτόχρονα, τα μονοπώλια, ξεπηδώντας από τον ελεύθερο συναγωνισμό, δεν τον καταργούν, μα υπάρχουν πάνω και δίπλα σ' αυτόν, γεννώντας έτσι μια σειρά εξαιρετικά οξείες και βίαιες αντιθέσεις, προστριβές, συγκρούσεις. Το μονοπώλιο είναι πέρασμα από τον καπιταλισμό σ' ένα ανώτερο σύστημα.


Αν θα χρειαζόταν να δοθεί ένας όσο το δυνατό πιο σύντομος ορισμός του ιμπεριαλισμού, θα έπρεπε να πούμε ότι ο ιμπεριαλισμός είναι το μονοπωλιακό στάδιο του καπιταλισμού. Ο ορισμός αυτός θα περιείχε το κυριότερο, γιατί, από τη μια μεριά, το χρηματιστικό κεφάλαιο είναι το τραπεζικό κεφάλαιο μερικών πάρα πολύ μεγάλων μονοπωλιακών τραπεζών, που έχει συγχωνευτεί με το κεφάλαιο των μονοπωλιακών ενώσεων των βιομηχάνων και από την άλλη, το μοίρασμα του κόσμου είναι το πέρασμα από την αποικιακή πολιτική, που επεκτείνεται ανεμπόδιστα πάνω σε περιοχές που δεν τις έχει αρπάξει καμιά καπιταλιστική Δύναμη, στην αποικιακή πολιτική της μονοπωλιακής κατοχής των εδαφών της γης, που έχει ολότελα μοιραστεί.

Οι πολύ σύντομοι όμως ορισμοί, αν και είναι βολικοί, γιατί συνοψίζουν το κυριότερο, είναι ωστόσο ανεπαρκείς, όταν πρόκειται να συναγάγουμε ιδιαίτερα απ' αυτούς τα πιο ουσιαστικά γνωρίσματα του φαινομένου που έχουμε να καθορίσουμε. Γι' αυτό, χωρίς να ξεχνάμε τη συμβατική και σχετική σημασία όλων των ορισμών γενικά, που ποτέ δεν μπορούν ν' αγκαλιάσουν τις ολόπλευρες σχέσεις του φαινομένου στην πλήρη ανάπτυξή του, πρέπει να δώσουμε έναν τέτοιο ορισμό του ιμπεριαλισμού, που θα περιέκλεινε τα παρακάτω πέντε βασικά του γνωρίσματα: 

1) Συγκέντρωση της παραγωγής και του κεφαλαίου, που έχει φτάσει σε τέτοια υψηλή βαθμίδα ανάπτυξης, ώστε να δημιουργεί μονοπώλια που παίζουν αποφασιστικό ρόλο στην οικονομική ζωή. 

2) Συγχώνευση του τραπεζικού κεφαλαίου με το βιομηχανικό και δημιουργία μιας χρηματιστικής ολιγαρχίας πάνω στη βάση αυτού του «χρηματιστικού κεφαλαίου». 

3) Εξαιρετικά σπουδαία σημασία αποκτάει η εξαγωγή κεφαλαίου, σε διάκριση από την εξαγωγή εμπορευμάτων

4) Συγκροτούνται διεθνείς μονοπωλιακές ενώσεις των καπιταλιστών, οι οποίες μοιράζουν τον κόσμο 

και 

5) έχει τελειώσει το εδαφικό μοίρασμα της γης ανάμεσα στις μεγαλύτερες καπιταλιστικές Δυνάμεις

Ο ιμπεριαλισμός είναι ο καπιταλισμός στο στάδιο εκείνο της ανάπτυξης, στο οποίο έχει διαμορφωθεί η κυριαρχία των μονοπωλίων και του χρηματιστικού κεφαλαίου, έχει αποκτήσει εξαιρετική σημασία η εξαγωγή κεφαλαίου, έχει αρχίσει το μοίρασμα του κόσμου από τα διεθνή τραστ και έχει τελειώσει το μοίρασμα όλων των εδαφών της γης από τις μεγαλύτερες καπιταλιστικές χώρες.

Θα δούμε ακόμη παρακάτω πώς μπορεί και πρέπει να δοθεί διαφορετικός ορισμός του ιμπεριαλισμού, αν πάρουμε υπόψη μας όχι μόνο τις βασικές καθαρά οικονομικές έννοιες (στις οποίες περιορίζεται ο ορισμός που αναφέραμε), μα και την ιστορική θέση του δοσμένου σταδίου του καπιταλισμού σε σχέση με τον καπιταλισμό γενικά, ή τη σχέση του ιμπεριαλισμού με τις δυο βασικές κατευθύνσεις μέσα στο εργατικό κίνημα. Τώρα όμως πρέπει να σημειώσουμε ότι ο ιμπεριαλισμός, όταν τον εννοούμε με την έννοια που αναφέραμε, αποτελεί χωρίς αμφιβολία ιδιαίτερο στάδιο ανάπτυξης του καπιταλισμού. Για να δώσουμε τη δυνατότητα στον αναγνώστη να σχηματίσει μια όσο το δυνατό πιο θεμελιωμένη αντίληψη του ιμπεριαλισμού, προσπαθήσαμε σκόπιμα ν' αναφέρουμε όσο το δυνατό περισσότερες γνώμες αστών οικονομολόγων, που αναγκάζονται να παραδεχτούν τα γεγονότα της νεότερης οικονομίας του καπιταλισμού, τα οποία έχουν διαπιστωθεί με τρόπο εντελώς αδιαφιλονίκητο. Για τον ίδιο σκοπό αναφέραμε λεπτομερή στατιστικά στοιχεία, που μας επιτρέπουν να δούμε μέχρι ποιον ακριβώς βαθμό αναπτύχθηκε το τραπεζικό κεφάλαιο κ.τ.λ., σε τι ακριβώς εκφράζεται το πέρασμα της ποσότητας στην ποιότητα, το πέρασμα του αναπτυγμένου καπιταλισμού στον ιμπεριαλισμό. Είναι βέβαια περιττό να πούμε ότι όλα τα όρια στη φύση και στην κοινωνία είναι συμβατικά και κινητά, ότι θα ήταν ανοησία να συζητάει κανείς λ.χ. για το ζήτημα σε ποιο χρόνο ή δεκαετία ανάγεται η «οριστική» διαμόρφωση του ιμπεριαλισμού.

Χρειάζεται όμως να γίνει συζήτηση για τον ορισμό του ιμπεριαλισμού πρώτα απ' όλα με τον Κ. Κάουτσκι, τον κυριότερο θεωρητικό του μαρξισμού της εποχής της λεγόμενης Δεύτερης Διεθνούς, δηλαδή της 25ετίας 1889 - 1914. Ενάντια στις βασικές ιδέες που εκφράζονται στον ορισμό του ιμπεριαλισμού που δώσαμε εμείς αντιτάχθηκε ο Κάουτσκι με τον πιο αποφασιστικό τρόπο και το 1915, μα ακόμη και το Νοέμβρη του 1914, δηλώνοντας ότι με την έννοια ιμπεριαλισμός δεν πρέπει να εννοούμε μια «φάση» ή βαθμίδα της οικονομίας, αλλά μια πολιτική, και μάλιστα τη συγκεκριμένη πολιτική που «προτιμάει» το χρηματιστικό κεφάλαιο, ότι ο ιμπεριαλισμός δεν πρέπει «να ταυτίζεται» με το «σύγχρονο καπιταλισμό», ότι αν με την έννοια ιμπεριαλισμός εννοούμε «όλα τα φαινόμενα του σύγχρονου καπιταλισμού» - τα καρτέλ, τον προστατευτισμό, την κυριαρχία των χρηματιστών, την αποικιακή πολιτική - τότε το ζήτημα της ανάγκης του ιμπεριαλισμού για τον καπιταλισμό ανάγεται στην «πιο ρηχή ταυτολογία», γιατί τότε «ο ιμπεριαλισμός αποτελεί φυσικά ζωτική ανάγκη για τον καπιταλισμό» κ.τ.λ. Τη σκέψη του Κάουτσκι θα την εκφράσουμε ακριβέστερα, αν αναφέρουμε τον ορισμό του για τον ιμπεριαλισμό, που στρέφεται κατευθείαν ενάντια στην ουσία των ιδεών που εκθέσαμε (γιατί οι αντιρρήσεις από το στρατόπεδο των Γερμανών μαρξιστών που χρόνια ολόκληρα κήρυσσαν παρόμοιες ιδέες, είναι από καιρό γνωστές στον Κάουτσκι, σαν αντιρρήσεις ορισμένου ρεύματος του μαρξισμού).

Ο ορισμός του Κάουτσκι λέει:

«Ο ιμπεριαλισμός είναι προϊόν του πολύ αναπτυγμένου βιομηχανικού καπιταλισμού. Συνίσταται στην τάση κάθε βιομηχανικού καπιταλιστικού έθνους να προσαρτά ή να υποτάσσει όλο και μεγαλύτερες αγροτικές (η υπογράμμιση είναι του Κάουτσκι) περιοχές, άσχετα από το ποια έθνη τις κατοικούν»1.

Αυτός ο ορισμός δεν αξίζει απολύτως τίποτε, γιατί είναι μονόπλευρος, δηλαδή ξεχωρίζει αυθαίρετα μονάχα το εθνικό ζήτημα (παρόλο που το ζήτημα αυτό είναι εξαιρετικά σπουδαίο, τόσο αυτό καθαυτό, όσο και στη σχέση του με τον ιμπεριαλισμό) και το συνδέει αυθαίρετα και όχι σωστά μόνο με το βιομηχανικό κεφάλαιο των χωρών που προσαρτούν άλλα έθνη, βάζοντας στην πρώτη μοίρα εξίσου αυθαίρετα και όχι σωστά την προσάρτηση αγροτικών περιοχών.

Ο ιμπεριαλισμός είναι η τάση για προσαρτήσεις - να πού καταλήγει το πολιτικό μέρος του ορισμού του Κάουτσκι. Είναι σωστό, αλλά στο έπακρο ατελές, γιατί πολιτικά ο ιμπεριαλισμός είναι γενικά η τάση προς τη βία και την αντίδραση. Εδώ όμως μας απασχολεί η οικονομική πλευρά της υπόθεσης, που την έμπασε στον ορισμό του ο ίδιος ο Κάουτσκι. Τα λάθη του ορισμού του Κάουτσκι χτυπούν στα μάτια. Για τον ιμπεριαλισμό είναι χαρακτηριστικό ίσα - ίσα όχι το βιομηχανικό, μα το χρηματιστικό κεφάλαιο. Δεν είναι τυχαίο ότι στη Γαλλία η εξαιρετικά γοργή ανάπτυξη του χρηματιστικού κεφαλαίου, με παράλληλη εξασθένιση του βιομηχανικού, προκάλεσε από τη δεκαετία 1880 - 1890 και δω την εξαιρετική όξυνση της (αποικιακής) πολιτικής των προσαρτήσεων. Για τον ιμπεριαλισμό είναι χαρακτηριστική η τάση ακριβώς για προσαρτήσεις όχι μόνο αγροτικών περιοχών, αλλά ακόμη και των πιο βιομηχανικών (οι γερμανικές βλέψεις στο Βέλγιο, οι γαλλικές στη Λωραίνη), γιατί, πρώτο, ο τερματισμός του μοιράσματος του κόσμου αναγκάζει κατά το ξαναμοίρασμα ν' απλώνονται τα χέρια σε κάθε λογής εδάφη. Δεύτερο, το ουσιαστικό για τον ιμπεριαλισμό είναι ο ανταγωνισμός μερικών μεγάλων Δυνάμεων που τείνουν προς την ηγεμονία, δηλ. προς το άρπαγμα εδαφών όχι τόσο άμεσα για τον εαυτό τους, όσο για την εξασθένιση του αντιπάλου και την υπόσκαψη της ηγεμονίας του (για τη Γερμανία το Βέλγιο έχει ιδιαίτερη σπουδαιότητα, σαν σημείο στήριξης ενάντια στην Αγγλία, για την Αγγλία η Βαγδάτη, σα σημείο στήριξης ενάντια στη Γερμανία κ.τ.λ.).

Ο Κάουτσκι αναφέρεται ιδιαίτερα - και επανειλημμένα - στους Αγγλους, που έχουν δήθεν καθορίσει την καθαρά πολιτική σημασία της λέξης ιμπεριαλισμός με την έννοια που της δίνει ο Κάουτσκι. Ας πάρουμε τον Αγγλο Χόμπσον στο έργο του «Ο ιμπεριαλισμός», που εκδόθηκε το 1902, διαβάζουμε:

«Ο νέος ιμπεριαλισμός διαφέρει από τον παλιό, πρώτο, με το ότι στη θέση των τάσεων μιας αναπτυσσόμενης αυτοκρατορίας βάζει τη θεωρία και την πράξη των ανταγωνιζόμενων αυτοκρατοριών, που η καθεμιά τους καθοδηγείται από τους ίδιους πόθους της πολιτικής επέκτασης και του εμπορικού οφέλους. Δεύτερο, με την επικράτηση πάνω στα εμπορικά συμφέροντα των χρηματιστικών συμφερόντων ή των συμφερόντων που σχετίζονται με την τοποθέτηση κεφαλαίων»2.

Βλέπουμε ότι ο Κάουτσκι ουσιαστικά δεν έχει καθόλου δίκιο, όταν αναφέρεται στους Αγγλους γενικά (θα μπορούσε να αναφερθεί το πολύ στους χυδαίους Αγγλους ιμπεριαλιστές ή τους ανοιχτούς απολογητές του ιμπεριαλισμού). Βλέπουμε ότι ο Κάουτσκι, που ισχυρίζεται ότι εξακολουθεί να υπερασπίζει το μαρξισμό, στην πραγματικότητα κάνει ένα βήμα προς τα πίσω σε σύγκριση με τον σοσιαλφιλελεύθερο Χόμπσον, που εκτιμάει πιο σωστά τις δύο «ιστορικά συγκεκριμένες» (ο Κάουτσκι με τον ορισμό του κοροϊδεύει ακριβώς το ιστορικά συγκεκριμένο!) ιδιότητες του σύγχρονου ιμπεριαλισμού: 1) Τον ανταγωνισμό μερικών ιμπεριαλισμών και 2) την υπεροχή του χρηματιστή απέναντι στον έμπορο. Οταν όμως γίνεται λόγος κυρίως για το ότι μια βιομηχανική χώρα προσάρτησε μια αγροτική, τότε τονίζεται ο κυρίαρχος ρόλος του εμπόρου.

Ο ορισμός του Κάουτσκι δεν είναι μόνο λαθεμένος και μη μαρξιστικός. Χρησιμεύει σαν βάση ενός ολόκληρου συστήματος απόψεων, που ξεκόβουν σε όλη τη γραμμή και με τη μαρξιστική θεωρία και με τη μαρξιστική πράξη. Για το ζήτημα όμως αυτό θα μιλήσουμε παρακάτω. Δεν είναι καθόλου σοβαρή η συζήτηση που προκάλεσε ο Κάουτσκι γύρω από λέξεις: Αν πρέπει να ονομαστεί η νεότατη βαθμίδα του καπιταλισμού ιμπεριαλισμός ή βαθμίδα του χρηματιστικού κεφαλαίου. Ονομάστε την όπως θέλετε, το ίδιο κάνει. Η ουσία του ζητήματος βρίσκεται στο ότι ο Κάουτσκι αποσπάει την πολιτική του ιμπεριαλισμού από την οικονομία του, λέγοντας ότι οι προσαρτήσεις είναι η πολιτική «την οποία προτιμάει» το χρηματιστικό κεφάλαιο και αντιπαραθέτοντας σ' αυτή μια άλλη πιθανή δήθεν αστική πολιτική πάνω στην ίδια βάση του χρηματιστικού κεφαλαίου. Βγαίνει έτσι ότι τα μονοπώλια στην οικονομία μπορούν να συνυπάρχουν με ένα όχι μονοπωλιακό, όχι βίαιο, όχι αρπακτικό τρόπο δράσης στην πολιτική. Βγαίνει έτσι ότι το εδαφικό μοίρασμα της γης, που τελείωσε ακριβώς στην εποχή του χρηματιστικού κεφαλαίου και που αποτελεί τη βάση της ιδιομορφίας των σημερινών μορφών ανταγωνισμού ανάμεσα στα μεγαλύτερα καπιταλιστικά κράτη, μπορεί να συνυπάρχει με μια μη ιμπεριαλιστική πολιτική. Σαν αποτέλεσμα έχουμε συγκάλυψη και άμβλυνση των πιο θεμελιακών αντιθέσεων της νεότατης βαθμίδας του καπιταλισμού, αντί ξεσκέπασμα του βάθους αυτών των αντιθέσεων, σαν αποτέλεσμα έχουμε έναν αστικό ρεφορμισμό αντί μαρξισμό.

Ο Κάουτσκι φιλονικεί με το Γερμανό απολογητή του ιμπεριαλισμού και των προσαρτήσεων, Κούνοφ, που κρίνει χοντροκομμένα και κυνικά: ο ιμπεριαλισμός είναι ο σύγχρονος καπιταλισμός, η ανάπτυξη του καπιταλισμού είναι αναπόφευκτη και προοδευτική, επομένως ο ιμπεριαλισμός είναι προοδευτικός, επομένως πρέπει να φερνόμαστε με δουλοπρέπεια απέναντι στον ιμπεριαλισμό και να τον δοξολογούμε! Κάτι σαν τη γελοιογραφία που ζωγράφισαν οι ναρόντνικοι ενάντια στους Ρώσους μαρξιστές το 1894 - 1895: αφού οι μαρξιστές - έλεγαν οι ναρόντνικοι, - θεωρούν τον καπιταλισμό στη Ρωσία αναπόφευκτο και προοδευτικό, τότε θα πρέπει ν' ανοίξουν ταβέρνες και να καταπιαστούν με τη διάδοση του καπιταλισμού. Ο Κάουτσκι προβάλλει στον Κούνοφ την αντίρρηση: όχι, ο ιμπεριαλισμός δεν είναι ο σύγχρονος καπιταλισμός, μα μονάχα μια από τις μορφές της πολιτικής του σύγχρονου καπιταλισμού, κι εμείς μπορούμε και πρέπει να παλεύουμε ενάντια σ' αυτή την πολιτική, να παλεύουμε ενάντια στον ιμπεριαλισμό, ενάντια στις προσαρτήσεις κ.τ.λ.

Η αντίρρηση φαίνεται απόλυτα εύλογη, στην πράξη όμως ισοδυναμεί με το πιο εκλεπτυσμένο, με το πιο συγκαλυμμένο, (και γι' αυτό πιο επικίνδυνο) κήρυγμα συμφιλίωσης με τον ιμπεριαλισμό, γιατί η «πάλη» ενάντια στην πολιτική των τραστ και των τραπεζών, που δε θίγει τις βάσεις της οικονομίας των τραστ και των τραπεζών, καταλήγει στον αστικό ρεφορμισμό και στον πασιφισμό, σε ευσεβείς και αθώους πόθους. Να αποσιωπάς τις υπάρχουσες αντιθέσεις, να ξεχνάς τις πιο σπουδαίες απ' αυτές, αντί να ξεσκεπάζεις όλο το βάθος των αντιθέσεων - να η θεωρία του Κάουτσκι, που δεν έχει τίποτε το κοινό με το μαρξισμό. Και είναι ευνόητο ότι μια τέτοια «θεωρία» χρησιμεύει απλώς για την υπεράσπιση της ιδέας της ενότητας με τους Κούνοφ!

«Από καθαρά οικονομική άποψη - γράφει ο Κάουτσκι - δεν αποκλείεται ο καπιταλισμός να περάσει ακόμη μια νέα φάση: τη φάση της μεταφοράς της πολιτικής των καρτέλ στην εξωτερική πολιτική, τη φάση του ουλτραϊμπεριαλισμού»3, δηλαδή του υπεριμπεριαλισμού, της συνένωσης των ιμπεριαλισμών όλου του κόσμου και όχι της πάλης ανάμεσά τους, τη φάση του σταματήματος των πολέμων στις συνθήκες του καπιταλισμού, τη φάση της «από κοινού εκμετάλλευσης του κόσμου από το διεθνικά - ενωμένο χρηματιστικό κεφάλαιο»4.

Σ' αυτή τη «θεωρία του υπεριμπεριαλισμού» θα χρειαστεί να σταθούμε παρακάτω, για να δείξουμε λεπτομερειακά ως ποιο βαθμό η θεωρία αυτή ξεκόβει κατηγορηματικά και αμετάκλητα από το μαρξισμό. Εδώ όμως πρέπει, σύμφωνα με το γενικό σχέδιο τούτης της μελέτης, να ρίξουμε μια ματιά πάνω στα ακριβή οικονομικά στοιχεία που σχετίζονται μ' αυτό το ζήτημα. Είναι πιθανός «από καθαρά οικονομική άποψη» ο «υπεριμπεριαλισμός» ή πρόκειται για υπερανοησία;

Αν, λέγοντας καθαρά οικονομική άποψη, εννοούμε μια «καθαρά» αφηρημένη έννοια, τότε όλα όσα μπορούμε να πούμε καταλήγουν στη θέση: η ανάπτυξη οδηγεί προς τα μονοπώλια, συνεπώς προς ένα παγκόσμιο μονοπώλιο, προς ένα παγκόσμιο τραστ. Αυτό είναι αναμφισβήτητο, μα και απόλυτα χωρίς κανένα περιεχόμενο, όπως η διαβεβαίωση ότι η «ανάπτυξη οδηγεί» προς την παραγωγή των ειδών διατροφής μέσα σε επιστημονικά εργαστήρια. Με την έννοια αυτή η «θεωρία» του υπεριμπεριαλισμού είναι η ίδια ακριβώς ανοησία, όπως θα ήταν η «θεωρία της υπεργεωργίας».

Αν όμως μιλάμε για τις «καθαρά οικονομικές» συνθήκες της εποχής του χρηματιστικού κεφαλαίου, σαν μιας ιστορικά συγκεκριμένης εποχής που ανάγεται στις αρχές του 20ου αιώνα, τότε η καλύτερη απάντηση στις νεκρές αφαιρέσεις του «υπεριμπεριαλισμού» (που εξυπηρετούν αποκλειστικά έναν υπεραντιδραστικό σκοπό: ν' αποσπάσουν την προσοχή από το βάθος των αντιθέσεων που υπάρχουν) είναι ν' αντιπαραθέσουμε σ' αυτές τη συγκεκριμένη οικονομική πραγματικότητα της σύγχρονης παγκόσμιας οικονομίας. Οι χωρίς περιεχόμενο φλυαρίες του Κάουτσκι για τον υπεριμπεριαλισμό ενθαρρύνουν, ανάμεσα στ' άλλα, τη βαθιά λαθεμένη σκέψη, που χύνει νερό στο μύλο των απολογητών του ιμπεριαλισμού, τη σκέψη ότι τάχα η κυριαρχία του χρηματιστικού κεφαλαίου εξασθενίζει την ανισομετρία και τις αντιθέσεις μέσα στην παγκόσμια οικονομία, ενώ στην πραγματικότητα τις δυναμώνει5.

Στο βιβλιαράκι του: «Εισαγωγή στην παγκόσμια οικονομία»6 ο Ρ. Κάλβερ έκανε μια προσπάθεια να συνοψίσει τα κυριότερα καθαρά οικονομικά στοιχεία, που επιτρέπουν να σχηματίσει κανείς μια συγκεκριμένη αντίληψη για τις αμοιβαίες σχέσεις μέσα στην παγκόσμια οικονομία στο μεταίχμιο του 19ου και του 20ού αιώνα. Ο Ρ. Κάλβερ χωρίζει όλο τον κόσμο σε 5 «κύριες οικονομικές περιοχές»: 1) Τη μεσευρωπαϊκή (όλη η Ευρώπη εκτός από τη Ρωσία και την Αγγλία). 2) Τη βρετανική. 3) Τη ρωσική. 4) Την ανατολική ασιατική και 5) την αμερικανική, συμπεριλαβαίνοντας τις αποικίες στις «περιοχές» των κρατών, στα οποία ανήκουν και «αφήνοντας κατά μέρος» μερικές χώρες, που δεν έχουν κατανεμηθεί στις περιοχές, όπως λόγου χάρη την Περσία, το Αφγανιστάν και την Αραβία στην Ασία, στο Μαρόκο και την Αβησσυνία στην Αφρική κ.τ.λ.

Να σε περιληπτική μορφή τα οικονομικά στοιχεία που αναφέρει για τις περιοχές αυτές:

+++ ΠΙΝΑΚΑΣ 1

Μέσα στις παρενθέσεις είναι η έκταση και ο πληθυσμός των αποικιών.

Βλέπουμε εδώ τρεις περιοχές με υψηλά αναπτυγμένο καπιταλισμό (ισχυρή ανάπτυξη και των συγκοινωνιών, και του εμπορίου, και της βιομηχανίας): τη μεσευρωπαϊκή, τη βρετανική και την αμερικανική. Ανάμεσα σ' αυτές βλέπουμε τρία κυρίαρχα στον κόσμο κράτη: Γερμανία, Αγγλία, Ενωμένες Πολιτείες. Ο ιμπεριαλιστικός ανταγωνισμός τους και η πάλη ανάμεσά τους έχουν εξαιρετικά οξυνθεί, γιατί η Γερμανία έχει μια ασήμαντη περιοχή και λίγες αποικίες. Η δημιουργία της «Μεσευρώπης» είναι ακόμη έργο του μέλλοντος και γεννιέται με απεγνωσμένο αγώνα. Για την ώρα γνώρισμα όλης της Ευρώπης είναι το πολιτικό κομμάτιασμα. Αντίθετα, στη βρετανική και στην αμερικανική περιοχή είναι πολύ υψηλή η πολιτική συγκέντρωση, όμως είναι τεράστια η δυσαναλογία ανάμεσα στις απέραντες αποικίες της πρώτης και τις ασήμαντες της δεύτερης. Στις αποικίες ο καπιταλισμός μόλις αρχίζει ν' αναπτύσσεται. Ο αγώνας για τη Νότια Αμερική ολοένα και οξύνεται.

Δυο περιοχές με ασθενικά αναπτυγμένο τον καπιταλισμό είναι η ρωσική και η ανατολική ασιατική. Στην πρώτη η πυκνότητα του πληθυσμού είναι εξαιρετικά μικρή, στη δεύτερη εξαιρετικά μεγάλη. Στην πρώτη η πολιτική συγκέντρωση είναι μεγάλη, στη δεύτερη λείπει. Την Κίνα μόλις τώρα άρχισαν να τη μοιράζουν και ο αγώνας γι' αυτήν ανάμεσα στην Ιαπωνία, τις Ενωμένες Πολιτείες κτλ. οξύνεται όλο και περισσότερο.

Παραβάλλετε αυτή την πραγματικότητα - την τεράστια ποικιλομορφία των οικονομικών και πολιτικών συνθηκών, την άκρα δυσαναλογία στην ταχύτητα ανάπτυξης των διαφόρων χωρών κτλ., τη λυσσαλέα πάλη ανάμεσα στα ιμπεριαλιστικά κράτη - με το ανόητο παραμυθάκι του Κάουτσκι για τον «ειρηνικό» υπεριμπεριαλισμό. Μήπως αυτό δεν είναι μια αντιδραστική προσπάθεια τρομαγμένου μικροαστού να κρυφτεί από τη σκληρή πραγματικότητα; Μήπως τα διεθνή καρτέλ, που ο Κάουτσκι τα βλέπει σαν έμβρυα του «υπεριμπεριαλισμού» (όπως η παραγωγή δισκίων στα επιστημονικά εργαστήρια «μπορεί» να ανακηρυχθεί έμβρυο της υπεργεωργίας), δεν μας προσφέρουν ένα παράδειγμα για το μοίρασμα και το ξαναμοίρασμα του κόσμου, για το πέρασμα από το ειρηνικό μοίρασμα στο μη ειρηνικό και αντίστροφα; Μήπως το χρηματιστικό κεφάλαιο της Αμερικής και άλλων χωρών που μοίρασε ειρηνικά όλο τον κόσμο, με τη συμμετοχή της Γερμανίας λ.χ. στο διεθνές συνδικάτο των σιδηροτροχιών ή στο διεθνές τραστ της εμπορικής ναυσιπλοΐας, δεν ξαναμοιράζει τώρα τον κόσμο με βάση τους νέους συσχετισμούς των δυνάμεων, που μεταβάλλονται με τρόπο ολωσδιόλου μη ειρηνικό;

Το χρηματιστικό κεφάλαιο και τα τραστ δεν αδυνατίζουν, μα δυναμώνουν τις διαφορές στην ταχύτητα με την οποία αναπτύσσονται τα διάφορα τμήματα της παγκόσμιας οικονομίας. Και μια και άλλαξαν οι συσχετισμοί των δυνάμεων, τότε πού βρίσκεται η δυνατότητα στις συνθήκες του καπιταλισμού να λυθούν διαφορετικά οι αντιθέσεις, αν όχι με τη βία; Εξαιρετικά ακριβολογημένα στοιχεία για τη διαφορά στην ταχύτητα ανάπτυξης του καπιταλισμού και του χρηματιστικού κεφαλαίου σ' όλη την παγκόσμια οικονομία έχουμε στη στατιστική των σιδηροδρόμων7. Να πώς άλλαξε στη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών της ιμπεριαλιστικής ανάπτυξης το μήκος των σιδηροδρομικών γραμμών:

+++ ΠΙΝΑΚΑΣ 2

Η γρηγορότερη συνεπώς ανάπτυξη των σιδηροδρομικών γραμμών σημειώθηκε στις αποικίες και στα ανεξάρτητα (και μισοανεξάρτητα) κράτη της Ασίας και της Αμερικής. Είναι γνωστό ότι το χρηματιστικό κεφάλαιο των 4-5 μεγαλύτερων καπιταλιστικών κρατών βασιλεύει και διαφεντεύει εδώ απόλυτα. Διακόσιες χιλιάδες χιλιόμετρα νέες σιδηροδρομικές γραμμές στις αποικίες και στις άλλες χώρες της Ασίας και της Αμερικής σημαίνουν πάνω από 40 δισεκατομμύρια μάρκα νέες τοποθετήσεις κεφαλαίων με εξαιρετικά επωφελείς όρους, με εξαιρετικές εγγυήσεις αποδοτικότητας, μ' επικερδείς παραγγελίες για τα χαλυβουργεία κ.ο.κ.
Πιο γρήγορα απ' όλα αναπτύσσεται ο καπιταλισμός στις αποικίες και στις υπερπόντιες χώρες. Ανάμεσα σ' αυτές εμφανίζονται νέες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις (Ιαπωνία). Ο αγώνας των παγκόσμιων ιμπεριαλισμών οξύνεται. Αυξάνει ο φόρος υποτελείας που εισπράττει το χρηματιστικό κεφάλαιο από τις εξαιρετικά επικερδείς επιχειρήσεις των αποικιών και των υπερπόντιων χωρών. Στο μοίρασμα αυτής της «λείας» μια εξαιρετικά μεγάλη μερίδα πέφτει στα χέρια των χωρών που δεν κατέχουν πάντοτε την πρώτη θέση στην ταχύτητα ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων. Το μήκος των σιδηροδρομικών γραμμών στις μεγαλύτερες Δυνάμεις, παρμένες μαζί με τις αποικίες τους, ήταν:

+++ ΠΙΝΑΚΑΣ 3

Ετσι, τα 80% περίπου όλων των σιδηροδρομικών γραμμών είναι συγκεντρωμένα στις 5 μεγαλύτερες Δυνάμεις. Ασύγκριτα όμως πιο σημαντική είναι η συγκέντρωση της ιδιοκτησίας αυτών των γραμμών, η συγκέντρωση του χρηματιστικού κεφαλαίου, γιατί στους Αγγλους και Γάλλους λ.χ. εκατομμυριούχους ανήκει τεράστιος αριθμός μετοχών και ομολογιών των αμερικανικών, των ρωσικών και άλλων σιδηροδρόμων.

Χάρη στις αποικίες της η Αγγλία αύξησε το «δικό της» σιδηροδρομικό δίχτυ κατά 100 χιλιάδες χιλιόμετρα, δηλ. τέσσερις φορές περισσότερο από τη Γερμανία. Στο μεταξύ είναι πασίγνωστο ότι η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων της Γερμανίας στο διάστημα αυτό, και ιδιαίτερα η ανάπτυξη της παραγωγής πετροκάρβουνου και σίδερου, ήταν ασύγκριτα γοργότερη από την ανάπτυξη της Αγγλίας, χωρίς να μιλάμε πια για τη Γαλλία και τη Ρωσία. Το 1892 η Γερμανία παρήγαγε 4,9 εκατομμύρια τόνους χυτοσίδηρο, έναντι 6,8 της Αγγλίας, ενώ το 1912 η Γερμανία παρήγαγε ήδη 17,6 έναντι 9,0, δηλαδή είχε τεράστια υπεροχή απέναντι στην Αγγλία!8 Και γεννιέται το ερώτημα: στα πλαίσια του καπιταλισμού ποιο άλλο μέσο μπορεί να υπάρχει, εκτός από τον πόλεμο για την εξάλειψη της αναντιστοιχίας ανάμεσα στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και τη συσσώρευση του κεφαλαίου, από τη μια μεριά, και στο μοίρασμα των αποικιών και των «σφαιρών επιρροής» του χρηματιστικού κεφαλαίου από την άλλη;

Σημειώσεις:
1. «Die Neue Zeit», 1914, 2 (τόμ. 32ος), σελ. 909, της 11 του Σεπτέμβρη 1914. Πρβλ. και 1915, 2, σελ. 107 κ.έ.
2. Hobson. «Imperialism», L., 1902, p. 324.
3. «Die Neue Zeit», 1914, 2 (τόμ. 32ος), σελ. 921, της 11 του Σεπτέμβρη 1914. Πρβλ. και 1915, 2, σελ. 107 κ.έ.
4. «Die Neue Zeit», 1915, 1, σελ. 144, της 30 του Απρίλη 1915.
5. Λεπτομερειακή κριτική εξέταση του άρθρου του Κ. Κάουτσκι «Der Imperialismus», που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Die Neue Zeit», 1914, Jg. 32, Bd. 2, άρ. 21, βλ. στα «Τετράδια για τον ιμπεριαλισμό» του Λένιν. Εκεί επίσης περιέχεται πολύπλευρη ανάλυση των άρθρων του Κ. Κάουτσκι και των καουτσκιστών για τον ιμπεριαλισμό. Ο Λένιν δείχνει ότι οι απόψεις των καουτσκιστών για τον ιμπεριαλισμό αποτελούν ένα μικροαστικό ρεφορμισμό, μεταμφιεσμένο σε μαρξισμό και ότι οι καουτσκιστές είναι «υπέρ ενός καθαρούτσικου, καλοσιδερωμένου, μετριοπαθούς και νοικοκυρεμένου καπιταλισμού» (βλ. Απαντα, 4η ρωσ. έκδ., τόμ. 39ος, σελ. 91, 171-172, 241-246 κ.ά.).
6. R. Calwer. «Einfiihrung in die Weltwirtschaft». Brl., 1906.
7. Stat. Jahrbuch fur das Deutsche Reich, 1915· Archiv fur Eisenbahnwesen, 1892 (Στατιστική Επετηρίδα του Γερμανικού κράτους, 1915. Αρχείο των σιδηροδρόμων, 1892. Η Σύντ.). Για το 1890 χρειάστηκε να υπολογίσουμε κατά προσέγγιση τις μικρές λεπτομέρειες σχετικά με την κατανομή των σιδηροδρομικών γραμμών ανάμεσα στις αποικίες των διαφόρων χωρών.
8. Πρβλ. επίσης Edgar Crammond. «The Economic Relations of the British and German Empires» στο «Journal of the Royal Statistical Society», 1914, July, pp. 777 ss. (Εντγκαρ Κράμμοντ. «Οι οικονομικές σχέσεις ανάμεσα στη βρετανική και στη γερμανική αυτοκρατορία» στο «Περιοδικό της βασιλικής στατιστικής εταιρίας», 1914, Ιούλης, σελ. 777 κ.έ. Η Σύντ.).

14 σχόλια:

  1. Για την επέτειο του θανάτου του, και για να μπει κάθε κατεργάρης στον πάγκο του σχετικά με το ποιανού οι θέσεις για τον ιμπεριαλισμό είναι λενινιστικές θέσεις και ποιανού ...από τις άλλες, του Κάουτσκι.

    Ναι, για σας μιλάω, ω φωστήρες κριτές των θέσεων του 19ου συνεδρίου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ποιά κατά τη γνώμη σου, είναι τα πλήρη χαρακτηριστικά μιας χώρας ώστε να είναι ολοκηρωμένα ιμπεριαλιστική και ποιά από αυτά είναι τα απολύτως απαραίτητα για να χαρακτηριστεί ιμπεριαλιστική. Δεν αναφέρομαι στον ιμπεριαλισμό ως σύστημα, αλλά σεμια οποιαδήποτε συγκεκριμένη χώρα που θα αποκαλούσαμε ομπεριαλιστική. Δεκτή και η απάντηση, δεν υπάρχουν ολοκληρωμένα ιμπεριαλιστικές χώρες και χώρες προς ιμπεριαλιστική ολοκλήρωση. Αν δεν σου αποσπάσει πολύτιμο χρόνο, θα παρακαλούσα να τα γράψεις κωδικοποιημένα σε σχόλιο ή να αναρτήσεις κάτι παρόμοιο και μη με παραπέμψεις σε προηγούμενες αναρτήσεις σου, τις έχω διαβάσει μάλλον όλες. Ευχαριστώ για όποια επιλογή κι αν κάνεις.

      Διαγραφή
    2. Δεν υπάρχει "διαβάθμιση" του ιμπεριαλιστικού χαρακτήρα στον Λένιν. Δεν υπάρχουν "λίγο", "μέτρια" και "πολύ" ιμπεριαλιστικές χώρες. Υπάρχουν διαβαθμίσεις που αφορούν στη συγκριτική ισχύ των μονοπωλίων μιας χώρας παγκόσμια, φυσικά, και υπάρχουν διαβαθμίσεις στη συγκριτική στρατιωτική ισχύ με την οποία μια χώρα μπορεί να επιβάλλει τα δικά της μονοπωλιακά συμφέροντα.

      Φυσικά, από την εποχή του Λένιν και μετά έχουν ανακύψει "Ενώσεις" ιμπεριαλιστικών χωρών, εν μέρει ακριβώς ως συνέπεια των παγκόσμιων ιμπεριαλιστικών πολέμων.

      Είναι όμως κατά την κρίση μου εντελώς λαθεμένο να θεωρήσει κανείς ότι αυτές οι Ενώσεις είναι κάτι παραπάνω από συγκυριακές και ότι μπορούν να διαρκέσουν για πάντα, θεωρώντας έτσι, όπως ο Κάουτσκι ότι ο ιμπεριαλισμός που γνώρισε ο Λένιν έχει τελεσίδικα ξεπεραστεί από κάποιον φαντασματικό "υπερ-ιμπεριαλισμό". Οι πιέσεις της κρίσης κλυδωνίζουν τις ενώσεις αυτές και κάποια στιγμή θα τις σπάσουν, για να δημιουργηθούν άλλες ενώσεις. Κάθε χώρα που εντάσσεται στο ιμπεριαλιστικό σύστημα, της Ελλάδας περιλαμβανομένης, κάνει υπολογισμούς για τις συμμαχίες της και τους δυνητικούς της αντιπάλους, "παίζει" τα χαρτιά της σε διάφορα γκρουπ.

      Η Κύπρος, για να δώσω ένα άλλο παράδειγμα, περηφανεύεται, μέσω κυβέρνησης Χριστόφια για το ότι "έπαιξε" ΚΑΙ με τους Ρώσους ΚΑΙ με την ΕΕ ΚΑΙ με τον τοπικό άξονα Ελλάδας-Ισραήλ (και ΗΠΑ στο βάθος). Και πράγματι προσπάθησε να "δώσει" ανταλλάγματα σε συμμαχίες που δεν είναι ταυτόσημες μεταξύ τους και μπορεί να συγκρουστούν στο μέλλον, σε ένα παιχνίδι "ισορροπιών."

      Το ίδιο γίνεται με όλες τις χώρες, μέχρι που οι πιέσεις να οδηγήσουν τελεσίδικα στην μία ή την άλλη κατεύθυνση, τη μία ή την άλλη γραμμή συμμαχίας και γραμμή σύγκρουσης.

      Διαγραφή
  2. Βρε Αντώνη τα παιδιά που κράζανε στις αναρτήσεις σου για το ελληνικό κεφάλαιο και τις επενδύσεις του στα βαλκάνια, μήπως τα πήρε το μάτι σου? Είμαι περίεργος για το πως ερμηνεύουν το παραπάνω κείμενο του Βλαδίμηρου...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Έλα μου ντε! Και γω το ίδιο αναρωτιέμαι; Πού πήγαν όλοι οι εξπέρ για την προδοσία του ΚΚΕ στον μαρξισμό-λενινισμό;

      Διαγραφή
    2. Δεν έχετε δει το έργο με τον Φώσκολο. «Όχι άλλο κάρβουνο»!
      Εκλογές έγιναν. Δεν αιτιολογούν γιατί ζητoύν από ένα απολιθωμένο, εκτός πραγματικότητας, κόμμα του 4,5% μπλα μπλα μπλα να συμμετέχει σε αριστερή κυβέρνηση διαχείρισης του καπιταλισμού και δεν συνεργάζεται όλο το υπόλοιπο που θέλει και ΕΕ και Καπιταλισμό και περήφανους Έλληνες καταθέτες στην Ελβετία;
      . Βάλε λίγο νεράκι στο κρασί σου ρε Αλέκα. Τόσοι και τόσοι που έφυγαν από το ΚΚΕ και έβαλαν "νεράκι", είδαν "προκοπή". Αλλά αυτό το ΚΚΕ εκεί σε χαζομάρες. Λένιν, ιμπεριαλισμός το τελευταίο στάδιο του καπιταλισμού, σοσιαλισμός και κόκκινα άλογα.Ιlief

      Διαγραφή
    3. Τι να το αιτιολογήσουν; Η πολιτική τους αποστολή ήταν να το διαλύσουν για να μην υπάρξει κίνδυνος σε μια χώρα που είχε μια προοπτική επαναστατική. Πλησίασαν στον στόχο τους γιατί ο βαθμός διαφθοράς της εργατικής τάξης (το λέμε και "μικροαστικοποίηση", αλλά στην ουσία μιλάμε για διαφθορά, για σάπισμα της συνείδησης) είναι τεράστιος, πιθανώς αρκετά μεγαλύτερος από όσο υπολόγιζε η πάντα προσεκτική ηγεσία του ΚΚΕ.

      Δεν τα κατάφεραν όμως τελειωτικά και τώρα το ρολόι γυρίζει ανάποδα. Η "τρελή κούρσα" τέλος, οι μικροαστοί τρέχουν στην άκρα δεξιά, και μεις θα συνεχίσουμε να παλεύουμε, μία-μία συνείδηση, έναν-έναν άνθρωπο, να τον αναγκάζουμε να συνειδητοποιήσει ότι ενάντια στο κτήνος που λέγεται καπιταλισμός δεν υπάρχει καμία απολύτως εναλλακτική από την οργανωμένη πάλη για τον σοσιαλισμό.

      Μέχρι να πεθάνουμε.

      Διαγραφή
    4. Ο κοσμάκης είδε μία σχετικά καλή περίοδο με το ΠΑΣΟΚ, και σου είπε που να πάμε για σοσιαλισμούς και κόκκινα άλογα; Να ο σοσιαλισμός κατέρρευσε στην ΕΣΣΔ
      Και έτσι καλά περνάμε σκέφτεται ο κοσμάκης. Με λίγο μέσο, λίγο βύσμα, λίγους γνωστούς, θα βολευτεί στο δημόσιο, στο δήμο. Στην αρχή σαν συμβασιούχος και μετά αορίστου και μετά μόνιμος. Και το απόγευμα θα δουλεύει στο μαγαζί που είναι στο όνομα της γυναίκας μου της αδελφής του. Θα πάρει και καμία μικροεργολαβία από το δημόσιο, και 2-3 αλλοδαπούς για συνεργείο και θα βγάζει λεφτά.

      Η μικροαστικοποίηση που αναφέρεις Αντώνη στηρίχθηκε σε υλικούς όρους. Που διήρκησαν για χρόνια Μόνο που δεν είπαν στον κοσμάκη πως ότι οι υλικοί όροι, το επίπεδο της ζωής του, στηρίχθηκε σε δανεικά.Ilief

      Διαγραφή
    5. ...και ήρθε η ώρα της πληρωμής...Αλλά γιατί να χολοσκάνε όταν ξέρουν ότι με λίγη επιδέξια δουλίτσα, ο "κοσμάκης" θα μαχαιρώνει ή θα επικροτεί το μαχαίρωμα του κάθε εξαθλιωμένου και άγρια εκμεταλλευμένου εργάτη επειδή έχει άλλο χρώμα νομίζωντας πως έτσι θα περισσέψει λίγο φαϊ παραπάνω για την καμπουριασμένη του και δουλική ύπαρξη ως "ανώτερης φυλής";

      Εκεί φαίνεται πόση οπισθοδρόμηση, πόση βαρβαρότητα και κτηνωδία, πόση ποταπότητα του νου παράγουν οι "ΚΑΛΕΣ" εποχές, τότε που οι εξαγορασμένοι μικροαστοί αυτοσυγχαίρονται για τον "πολιτισμό" τους.

      Είπαμε, για τους πολλούς ο Μαρξ όχι δεν πέθανε, αλλά δεν έχει καν ακόμη γεννηθεί.

      Διαγραφή
    6. Μάλλον φοβούνται να μην γίνουν σαν τον εξαθλιωμένο μετανάστη. Η φτωχοποίηση δεν στρέφει τον κόσμο προς τον Μαρξ αλλά κυρίως προς την συντήρηση. Γιατί αυτό;

      Το σύστημα δούλεψε 30 χρόνια, και κάποιοι νόμιζαν πως ήταν μόνιμο. Ανέθρεψε με το -κοίτα την πάρτη σου, βρες κανένα να σε βολέψει, και άσε τους άλλους- Άρα στο μυαλό τους, η φτωχοποίηση, νομίζουν πως δεν είναι ο κανόνας στον καπιταλισμό αλλά η εξαίρεση. Ilief

      Διαγραφή
  3. Το ιστολόγιο eutopia vs pragma (της Περιεκτικής Δημοκρατίας) αναδημοσίευσε τα κείμενα για ΣΥΡΙΖΑ-ΗΠΑ με την εξής καταληκτική παράγραφο:

    "Πάντως και οι ίδιοι αυτοί οι μαρξιστές αυτο-αναιρούνται όταν ο ίδιος ο Σόρος όπως βλέπουμε και στην τελευταία ανάρτηση κάνει πώς και πώς για να σωθεί το ευρώ και η Ε.Ε.. Και ας μη ξεχνάμε ότι και η Κίλαρι και ο Ομπόμπα έκαναν και έλεγαν ό,τι μπορούσαν για την ανάγκη να σωθεί η Ευρωζώνη. Είναι ακριβώς ότι είναι τόσο αλληλένδετα και αλληλεξαρτώμενα τα συμφέροντα της υπερεθνικής ελίτ μέσα στη διεθνοποιημένη οικονομία της Αγοράς που κάνει αδύνατους τους «ενδο-ιμπεριαλισμούς» και βέβαια τις Κεϊνσιανές λύσεις. Οι «διαφορές» περιορίζονται λοιπόν προφανώς στο από πού πιθανόν θα χρηματοδοτείται ή θα παίρνει συμβουλές απευθείας ο ΣΥΡΙΖΑ, από τα think tanks στις ΗΠΑ ή την ΕΕ. Όπως για παράδειγμα και στο αν το πρώτο πλήγμα στη Συρία θα γίνει από Αμερικανικά ή Γαλλικά αεροπλάνα, ή από Γερμανικές φρεγάτες. Τώρα αν αυτές οι εσωτερικές διευθετήσεις και οι «διαφωνίες» μεταξύ των μελών της υπερεθνικής ελίτ ονομάζονται…ενδο-ιμπεριαλισμοί, πάω πάσο εγώ!"


    Η απάντησή μου:

    Ευχαριστώ για την αναδημοσίευση.

    Οι μαρξιστές ΣΑΣ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ότι "αυτοαναιρούνται" διότι στην ουσία ασπάζεστε την καουτσκική θεωρία του υπερ-ιμπεριαλισμού, δηλαδή νομίζετε πως είναι εφικτός ένας ιμπεριαλισμός χωρίς εθνικές συγκρούσεις μεταξύ των δυνάμεων που τον αποτελούν, η "συνένωση των ιμπεριαλισμών όλου του κόσμου και όχι της πάλης ανάμεσά τους". Αυτό είναι το περιεχόμενο αυτού που νομίζετε πως είναι κάτι καινούργιο και ονομάζετε "παγκοσμιοποίηση."

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Θυμίζω τον Λένιν, που είναι το θεμέλιο αυτού που αντιλαμβάνεστε ως "αυτοαναίρεση":

      «Από καθαρά οικονομική άποψη - γράφει ο Κάουτσκι - δεν αποκλείεται ο καπιταλισμός να περάσει ακόμη μια νέα φάση: τη φάση της μεταφοράς της πολιτικής των καρτέλ στην εξωτερική πολιτική, τη φάση του ουλτραϊμπεριαλισμού»3, δηλαδή του υπεριμπεριαλισμού, της συνένωσης των ιμπεριαλισμών όλου του κόσμου και όχι της πάλης ανάμεσά τους, τη φάση του σταματήματος των πολέμων στις συνθήκες του καπιταλισμού, τη φάση της «από κοινού εκμετάλλευσης του κόσμου από το διεθνικά - ενωμένο χρηματιστικό κεφάλαιο»4.

      Σ' αυτή τη «θεωρία του υπεριμπεριαλισμού» θα χρειαστεί να σταθούμε παρακάτω, για να δείξουμε λεπτομερειακά ως ποιο βαθμό η θεωρία αυτή ξεκόβει κατηγορηματικά και αμετάκλητα από το μαρξισμό. Εδώ όμως πρέπει, σύμφωνα με το γενικό σχέδιο τούτης της μελέτης, να ρίξουμε μια ματιά πάνω στα ακριβή οικονομικά στοιχεία που σχετίζονται μ' αυτό το ζήτημα. Είναι πιθανός «από καθαρά οικονομική άποψη» ο «υπεριμπεριαλισμός» ή πρόκειται για υπερανοησία;

      Αν, λέγοντας καθαρά οικονομική άποψη, εννοούμε μια «καθαρά» αφηρημένη έννοια, τότε όλα όσα μπορούμε να πούμε καταλήγουν στη θέση: η ανάπτυξη οδηγεί προς τα μονοπώλια, συνεπώς προς ένα παγκόσμιο μονοπώλιο, προς ένα παγκόσμιο τραστ. Αυτό είναι αναμφισβήτητο, μα και απόλυτα χωρίς κανένα περιεχόμενο, όπως η διαβεβαίωση ότι η «ανάπτυξη οδηγεί» προς την παραγωγή των ειδών διατροφής μέσα σε επιστημονικά εργαστήρια. Με την έννοια αυτή η «θεωρία» του υπεριμπεριαλισμού είναι η ίδια ακριβώς ανοησία, όπως θα ήταν η «θεωρία της υπεργεωργίας».

      Αν όμως μιλάμε για τις «καθαρά οικονομικές» συνθήκες της εποχής του χρηματιστικού κεφαλαίου, σαν μιας ιστορικά συγκεκριμένης εποχής που ανάγεται στις αρχές του 20ου αιώνα, τότε η καλύτερη απάντηση στις νεκρές αφαιρέσεις του «υπεριμπεριαλισμού» (που εξυπηρετούν αποκλειστικά έναν υπεραντιδραστικό σκοπό: ν' αποσπάσουν την προσοχή από το βάθος των αντιθέσεων που υπάρχουν) είναι ν' αντιπαραθέσουμε σ' αυτές τη συγκεκριμένη οικονομική πραγματικότητα της σύγχρονης παγκόσμιας οικονομίας. Οι χωρίς περιεχόμενο φλυαρίες του Κάουτσκι για τον υπεριμπεριαλισμό ενθαρρύνουν, ανάμεσα στ' άλλα, τη βαθιά λαθεμένη σκέψη, που χύνει νερό στο μύλο των απολογητών του ιμπεριαλισμού, τη σκέψη ότι τάχα η κυριαρχία του χρηματιστικού κεφαλαίου εξασθενίζει την ανισομετρία και τις αντιθέσεις μέσα στην παγκόσμια οικονομία, ενώ στην πραγματικότητα τις δυναμώνει5.
      http://leninreloaded.blogspot.com/2013/01/vi-lenin.html

      Διαγραφή
    2. Αγαπητέ Αντώνη, ευχαριστώ για το σχόλιο. Ήθελα να τονίσω ότι το μπλογκ αυτό είναι δικό μου και δεν είναι κάποιο επίσημο μπλογκ της ΠΔ, την οποία φυσικά στηρίζω απόλυτα. Το "κανονικό" συλλογικό μπλογκ της ομάδας Αθήνας το οποίο διατηρούμε είναι αυτό: www.periektikidimokratia.org/athina

      Όμως επί του προκειμένου, η παγκοσμιοποίηση για την οποία μιλάμε δεν έχει σχέση ούτε με τον ιμπεριαλισμό του Λένιν ούτε με τον Υπερ-Ιμπεριαλισμό του Κάουτσκι.

      Η παγκοσμιοποίηση για την οποία μιλάμε έχει ως δομική οικονομική μονάδα, ένα νέο φαινόμενο,0 την πολυεθνική επιχείρηση. Και με τον όρο "πολυεθνική επιχείρηση" δεν εννοούμε τις επιχειρήσεις που απλά έχουν και στο εξωτερικό δραστηριότητες (που υπήρχαν πάντα), αλλά επιχειρήσεις που στηρίζονται στη διεθνή αγορά παρά στην εσωτερική αγορά για την ανάπτυξη τους, και επιβάλλουν το άνοιγμα και την απελευθέρωση όλων των αγορών καθώς και του εμπορίου. Το άνοιγμα αυτό των αγορών κεφαλαίου και του εμπορίου δεν συγκρίνεται ούτε ποσοτικά ούτε ποιοτικά, με αυτό που υπήρχε πριν τη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση και μπορεί να τεκμηριωθεί με πλήθος εμπειρικών δεδομένων (βλ. και στο τέλος το σχετικό άρθρο).

      Οι πολυεθνικές εμπλέκονται σε έναν διεθνοποιημένο καταμερισμό εργασίας και βέβαια σε μια συγκέντρωση οικονομικής εξουσίας σε υπερεθνικό επίπεδο που είναι πρωτοφανής και επίσης δεν υπήρχε την εποχή του Λένιν και του Κάουτσκι, ελέγχοντας το 80% του παγκόσμιου εμπορίου, ανάλογα μεγέθη των εξαγωγών και γενικά το συντριπτικό όγκο της σημερινής καπιταλιστικής οικονομικής δραστηριότητας.

      Συνεπώς, με βάση την ανάλυση μας, το Κεφάλαιο σήμερα οργανώνεται κυρίως στη βάση των μονάδων αυτών και όχι στη βάση των εθνών-κρατών, που προϋποθέτει τόσο η θεωρία του ιμπεριαλισμού του Λένιν, όσο και του υπερ-ιμπεριαλισμού του Κάουτσκι...

      Αυτό σημαίνει ότι τα έθνη-κράτη έχουν χάσει τεράστιο μέρος της οικονομικής τους κυριαρχίας (που τις περισσότερες φορές ήταν βέβαια αποτέλεσμα της εκάστοτε κοινωνικής πάλης), παρότι πολιτικά και στρατιωτικά φυσικά η υπερεθνική ελίτ χρησιμοποιεί τα πιο ισχυρά κράτη προς όφελος της επέκτασης του συστήματος, με τη συνδρομή των ντόπιων ελίτ και προνομιούχων στρωμάτων που έχουν συμφέρον από τη διαδικασία αυτή.

      Αυτά τα δύο λόγια από εμένα επιγραμματικά.

      Υπάρχει και αυτό το άρθρο από το βιβλίο του Τάκη Φωτόπουλου "Παγκοσμιοποίηση, Αριστερά και Περιεκτική Δημοκρατία" που είχαμε δημοσιεύσει, με περισσότερα στοιχεία, που κάνουν νομίζω, εμφανείς τις θεμελιώδεις διαφορές μεταξύ του υπερ-ιμπεριαλισμού και της νεοφιλελεύθερης καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης για την οποία συζητάμε.

      Διαγραφή
  4. Από Ριζοσπάστη
    ( http://rizospastis.gr/story.do?id=7251119&publDate=20/1/2013 )

    (..) Η δήθεν ...πρωτάρα Γαλλία διατηρεί, επίσης, στρατό και στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία στο όνομα της εξολόθρευσης των ανταρτών του κινήματος «Seleka» (Συμμαχία), οι οποίοι ελέγχουν το 70% της χώρας που διαθέτει τεράστια αποθέματα διαμαντιών, ουρανίου, χρυσού και σιδηρομεταλλευμάτων, σε μια χώρα που ο «πρόεδρός» της στα μέσα Δεκέμβρη ανέφερε χαρακτηριστικά: «Προτού δώσω το πετρέλαιο στους Κινέζους συναντήθηκα με εκπροσώπους της "Τοτάλ" στο Παρίσι και τους είπα να το πάρουν. Δεν έγινε τίποτε. Εδωσα, λοιπόν, το πετρέλαιο στους Κινέζους και τότε δημιουργήθηκε πρόβλημα».(..)

    (..)Οταν καταπίνουν τη γλώσσα τους οι «αντιμερκελιστές»

    Ο πρωταγωνιστικός ρόλος της Γαλλίας, στην επέμβαση στο Μάλι, αφήνει πολλαπλά έκθετους όσους το προηγούμενο διάστημα επένδυσαν στην αποπροσανατολιστική αντιγερμανική - αντιμερκελική ρητορεία, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, οι Ανεξάρτητοι Ελληνες αλλά και η Χρυσή Αυγή. Ιδιαίτερα ο ΣΥΡΙΖΑ επικαλέστηκε ως λύση και διέξοδο «από τη γερμανική μερκελική κυριαρχία» τη σύμπραξη των χωρών του Νότου με «καπετάνιο» μάλιστα τη Γαλλία του Ολάντ. Είναι αυτοί που μιλούσαν για το νέο άνεμο Ολάντ και εξυμνούσαν τη στάση του Γαλλικού ΚΚ και της γαλλικής αριστεράς που θα «πίεζε» τον Ολάντ να ξεδιπλώσει τις «αριστερές» αρετές του. Εκθετοι είναι οι οπορτουνιστές και για τη στάση τους απέναντι στις ΗΠΑ, που την ώρα που αυτές συμμετέχουν σε ένα ακόμα μακέλεμα στο Μάλι, ο επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ Τσίπρας ετοιμάζεται για επίσημη επίσκεψη στις ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντας την κυβέρνηση Ομπάμα υπόδειγμα αντιμετώπισης της κρίσης. Κάνουν πως τους διαφεύγει εκεί στον ΣΥΡΙΖΑ ότι βέβαια το υπόδειγμά τους για την αντιμετώπιση της κρίσης εκτός από τη φτώχεια, την εξαθλίωση και την ανεργία στις ΗΠΑ, περιλαμβάνει και τις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις τύπου Μάλι.(..)

    Τι κρίνεται στο Μάλι

    Τι συμβαίνει όμως στο Μάλι; Από τον περασμένο Μάρτη, ο μέχρι τότε πρόεδρος του Μάλι, Αμαντού Τουμανί Τουρέ, ανατράπηκε από στρατιωτικό πραξικόπημα, το οποίο ακολούθησαν σύντομα συγκρούσεις στα βόρεια της χώρας. Ηδη, μήνες πριν από το πραξικόπημα, το Εθνικό Κίνημα για την Απελευθέρωση της Azawad (MNLA), μια εθνικιστική ισλαμική ομάδα Τουαρέγκ, κέρδισε έδαφος και προχώρησε στην ανεξαρτησία της Azawad σε τρεις από τις βόρειες περιοχές του Μάλι. Με πρόσχημα την ενίσχυση των ισλαμιστών η Γαλλία, κι άλλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις υποκριτικά αναγνώρισαν την «Αλ Κάιντα του Ισλαμικού Μαγκρέμπ» (ΑΜQI) σαν τον εχθρό που πρέπει να εξολοθρεύσουν. Και λέμε υποκριτικά, γιατί η Αλ Κάιντα του Ισλαμικού Μαγκρέμπ στενά συνεργάστηκε με τους αντικαθεστωτικούς για την ανατροπή του Καντάφι στη Λιβύη και χέρι - χέρι συνεργάζονται με τις ΗΠΑ, τη Γαλλία και τη Βρετανία στη Συρία «για να φύγει ο Ασαντ».
    Η διαπάλη στο Μάλι εκφράζει την κούρσα των ανταγωνισμών με κύριους παίκτες την Κίνα και τη Γαλλία, αλλά και άλλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις (π.χ. Νότια Κορέα) που επιδιώκουν να πάρουν μερίδιο σε μια χώρα που είναι ο 3ος παραγωγός χρυσού στην Αφρική, και με πλούσια αποθέματα ουρανίου. Η Κίνα προ πολλού έχει συνάψει μεγάλες διακρατικές συμφωνίες με το Μάλι, για κατασκευή υποδομών σε αντάλλαγμα για την εκμετάλλευση πλουτοπαραγωγικών πηγών. Συμφέροντα έχει στην περιοχή και η Γερμανία που, όπως και στη Λιβύη αν και καθυστερημένα, μπαίνει στο παιχνίδι με αποστολή αεροσκαφών με στόχο να διευρύνει την επιρροή της και να περιορίσει την αντίστοιχη παρέμβαση των γαλλικών μονοπωλίων.(..)

    Λένιν Ιμπεριαλισμός και βλακείες. Κάποιοι κολλημένοι απομονωμένοι κομμουνιστές τα λένε αυτά. Ilief

    ΑπάντησηΔιαγραφή