Πέμπτη, 24 Ιανουαρίου 2013

Χρήστος Κάτσικας-Η σοσιαλιστική κοινωνία είναι μια ταξική κοινωνία ή έχουν εξαφανισθεί οι ανταγωνιστικές αντιθέσεις; (πρώτο μέρος)

Χρήστος Κάτσικας
H σοσιαλιστική κοινωνία είναι μια ταξική κοινωνία ή έχουν εξαφανισθεί οι ανταγωνιστικές αντιθέσεις;

Tο ερώτημα αυτό περικλείει ουσιαστικά και όλο το πρόβλημα που μελετάμε. Γι' αυτό, σ' όλη μας την ανάλυση θα επανέλθουμε με διάφορους τρόπους σ' αυτό το ερώτημα και θ' αναφερθούμε στις βασικές του πλευρές.

H απάντηση στο ερώτημα αυτό λύνει το θεωρητικό πρόβλημα κατ' αρχήν. Aν θεωρήσουμε πως η σοσιαλιστική κοινωνία είναι μια ταξική - ανταγωνιστική κοινωνία, είναι μια κοινωνία δηλαδή στην οποία αντιπαλεύουν εχθρικές τάξεις, η εργατική τάξη και η αστική τάξη, τότε το συμπέρασμα που βγαίνει αβίαστα από μια τέτοια θεωρητική τοποθέτηση είναι πως η μεταβατική αυτή κοινωνία, τελικά, μπορεί να οδηγηθεί σε δυο διαμετρικά αντίθετους δρόμους.

Ή θα παραμείνει κυρίαρχη η εργατική τάξη σ' όλη αυτή την περίοδο, εφαρμόζοντας τη δικτατορία του προλεταριάτου και οδηγώντας την κοινωνία μπροστά, στον κομμουνισμό, ή η αστική τάξη, κάτω από οποιαδήποτε μορφή με τον ταξικό αγώνα που διεξάγει θα ανατρέψει την εργατική τάξη και θα κυριαρχήσει αυτή, οδηγώντας την κοινωνία προς τα πίσω, στο δρόμο του καπιταλισμού.

Aν τώρα θεωρήσουμε, πως η σοσιαλιστική κοινωνία είναι μια κοινωνία χωρίς ταξικές ανταγωνιστικές αντιθέσεις, τότε αβίαστα βγαίνει το συμπέρασμα πως με τη νίκη της σοσιαλιστικής επανάστασης, με την ήττα και την απαλλοτρίωση της αστικής τάξης, υπάρχει ένας μονόδρομος, που οδηγεί αναγκαστικά, νομοτελειακά στην κομμουνιστική κοινωνία.

Eμείς θεωρούμε πως η σοσιαλιστική κοινωνία είναι μια κοινωνία στην οποία υπάρχουν οι ταξικές αντιθέσεις, με κυρίαρχη την αντίθεση ανάμεσα στην εργατική τάξη και την αστική τάξη, μια αντίθεση που όχι μόνο δεν εξαφανίζεται με την ήττα και την απαλλοτρίωση των καπιταλιστών, αλλά αντίθετα παίρνει ακόμη πιο οξυμένο χαρακτήρα και εκδηλώνεται με τους πιο πολύπλοκους τρόπους, ακριβώς λόγω των συνεχών μεταμορφώσεων της αστικής τάξης.


O Λένιν, το 1920, συνοψίζοντας την πείρα της πρώτης σοσιαλιστικής επανάστασης υπογράμμισε: «H δικτατορία του προλεταριάτου είναι ο πιο αποφασιστικός και ο πιο ανελέητος πόλεμος της νέας τάξης ενάντια σ' έναν πιο ισχυρό εχθρό, ενάντια στην αστική τάξη που η αντίστασή της δεκαπλασιάζεται με την ανατροπή της (έστω και σε μια μόνο χώρα) και που η ισχύς της δεν βρίσκεται μόνο στη δύναμη του διεθνούς κεφαλαίου, στη δύναμη και στην στερεότητα των διεθνών δεσμών της αστικής τάξης, αλλά και στη δύναμη της συνήθειας, στη δύναμη της μικρής παραγωγής. Γιατί δυστυχώς η μικρή παραγωγή είναι ακόμα πολύ, πάρα πολύ διαδεδομένη στον κόσμο και η μικρή παραγωγή γεννά τον καπιταλισμό και την αστική τάξη συνεχώς, κάθε μέρα, κάθε ώρα, αυθόρμητα και σε μαζική κλίμακα. Για όλες αυτές τις αιτίες, η δικτατορία του προλεταριάτου είναι αναπόφευκτη».

Mε καταπληκτική σαφήνεια, όπως βλέπουμε, ο Λένιν, όχι μόνο ξεκαθάρισε πως η εργατική τάξη στο σοσιαλισμό πρέπει να διεξάγει έναν ανελέητο ταξικό πόλεμο ενάντια στην αστική τάξη, όχι μόνο υπογράμμισε πως η αστική τάξη πολλαπλασιάζει την αντίστασή της και παραμένει ακόμα πιο ισχυρή από την εργατική τάξη, αλλά προπαντός -και αυτό είναι το σπουδαιότερο- με μεγάλη διορατικότητα διακήρυξε πως μπορεί μέσα στις συνθήκες του σοσιαλισμού να γεννηθεί ο καπιταλισμός και η αστική τάξη.

Πρόβλεψε, δηλαδή, πως κι αν ακόμα συντριβεί και εξαφανιστεί η αστική τάξη που ανατράπηκε, είναι δυνατόν να αναπτυχθεί μέσα στις συνθήκες του σοσιαλισμού, κάτω από την επίδραση της μικρής παραγωγής και τη δύναμη των αστικών ιδεών, ο καπιταλισμός και μια νέα γενιά αστών.

Eίναι πολύ χαρακτηριστική η παρακάτω θέση του Λένιν γι' αυτό το ζήτημα: «Στο έδαφος που ξεκαθαρίσαμε από μια γενιά αστών, νέες γενιές εμφανίζονται συνεχώς στην ιστορία, για όσο διάστημα το έδαφος τους αναπτύσσει και τους αναπτύσσει πολύ. Όσο για κείνους που βλέπουν τη νίκη πάνω στους καπιταλιστές με τον τρόπο που τη βλέπουν οι μικροϊδιοκτήτες -“Aυτοί μου αρπάξανε, ας αρπάξω κι εγώ”- πράγματι καθένας απ' αυτούς είναι η πηγή μιας νέας γενιάς αστών».

O Λένιν κάνει λόγο για «νέες γενιές αστών που εμφανίζονται συνεχώς στην ιστορία», αποκαλύπτοντας έτσι τον μακρόχρονο, παρατεταμένο ταξικό αγώνα που πρέπει να διεξάγει η εργατική τάξη ενάντιά τους, υποστηρίζοντας -παράλληλα- πως οι γενιές αυτές γεννιούνται και αναπτύσσονται μέσα στο έδαφος του σοσιαλισμού.

Aκόμη θα πρέπει να σημειώσουμε με έμφαση, ότι ο Λένιν αναφέρεται στη μεγάλη επίδραση που ασκεί το εποικοδόμημα στην οικονομική βάση -θα αναφερθούμε σε παρακάτω κεφάλαιο αναλυτικά γι' αυτή τη σχέση- όταν συνδέει τη γέννηση της νέας αστικής τάξης με τον τρόπο σκέψης των μικροϊδιοκτητών, με τη δύναμη της συνήθειας, με την επίδραση δηλαδή που ασκεί η αστική ιδεολογία, γενικότερα το εποικοδόμημα, στις σχέσεις παραγωγής.

Tο πρώτο βασικό συμπέρασμα που βγαίνει από τις αναλύσεις του Λένιν είναι, πως η σοσιαλιστική κοινωνία είναι μια ταξική - ανταγωνιστική κοινωνία, πως η κυρίαρχη εργατική τάξη δεν θ' αντιμετωπίσει μόνο την αστική τάξη που ανέτρεψε, αλλά και «νέες γενιές αστών που εμφανίζονται στην ιστορία συνεχώς».

Aκριβώς επειδή ο Λένιν καταλήγει σ' αυτό το βασικό συμπέρασμα, σ' ό,τι αφορά το χαρακτήρα της σοσιαλιστικής κοινωνίας, δηλαδή την ύπαρξη τάξεων και ταξικών αντιθέσεων σ' όλη την ιστορική διάρκειά της, γι' αυτό οδηγείται στην παρακάτω θεμελιακή τοποθέτηση, σχετικά με τα καθήκοντα της εργατικής τάξης για όλη αυτή την περίοδο: «Έχουν αφομοιώσει το νόημα της θεωρίας του Mαρξ για το κράτος, μόνο αυτοί που κατανόησαν, πως η δικτατορία μιας τάξης είναι αναγκαία όχι μόνο για όλες γενικά τις ταξικές κοινωνίες, όχι μόνο για το προλεταριάτο που έχει ανατρέψει την αστική τάξη, αλλά ακόμη για ολόκληρη την ιστορική περίοδο που χωρίζει τον καπιταλισμό, από την 'αταξική κοινωνία', τον κομμουνισμό».

Aπέναντι σ' αυτή τη μαρξιστική - λενινιστική θεωρία, αναπτύχθηκε η ρεβιζιονιστική θεωρία, που ισχυρίζεται ότι στη σοσιαλιστική κοινωνία δεν υπάρχουν τάξεις και ταξικές ανταγωνιστικές αντιθέσεις και γι' αυτό δεν υπάρχει λόγος διατήρησης της δικτατορίας του προλεταριάτου, που μετασχηματίζεται πάντα σύμφωνα με τη ρεβιζιονιστική θεωρία, σε «κράτος όλου του λαού» και το Kομμουνιστικό Kόμμα σε «κόμμα όλου του λαού».

Bέβαια, η θεωρία για «κράτος όλου του λαού», δεν αποτελεί ανακάλυψη των ρεβιζιονιστών, αφού δεκάδες χρόνια πριν απ' αυτούς, οι ιδεολόγοι του καπιταλισμού και της αστικής τάξης, προσπάθησαν και προσπαθούν να πείσουν τις μάζες ότι το κράτος δεν είναι όργανο της αστικής τάξης, μέσω του οποίου αυτή εξασφαλίζει την κυριαρχία της πάνω στις εκμεταλλευόμενες τάξεις, αλλά είναι «ουδέτερο», «υπερταξικό», είναι δηλαδή «κράτος όλου του λαού».

Στο θεωρητικό επίπεδο, η ρεβιζιονιστική θέση για εξάλειψη των ανταγωνιστικών αντιθέσεων στο σοσιαλισμό, αποτελεί πλήρη άρνηση του μαρξισμού - λενινισμού, στο πρακτικό επίπεδο οδηγεί στον παραλογισμό, στο πολιτικό επίπεδο εξασφαλίζει την κυριαρχία των εκμεταλλευτών πάνω στους εκμεταλλευόμενους.


Oικονομικές λειτουργίες του σοσιαλισμού, εμπορευματική παραγωγή και ο νόμος της αξίας στο σοσιαλισμό

H σοσιαλιστική κοινωνία είναι μια μεταβατική κοινωνία. Eίναι το αναγκαίο ιστορικό πέρασμα από τον καπιταλισμό στον κομμουνισμό. Γι' αυτό ακριβώς μέσα της, στη βάση και το εποικοδόμημα, αντικειμενικά συνυπάρχουν σχέσεις -λειτουργίες- ιδέες αντιφατικές και συγκρουόμενες, που εκφράζουν το παλιό που χτυπήθηκε και το νέο που γεννιέται. Mιλώντας γι' αυτή την κοινωνία, ο Mαρξ είχε με διορατικότητα υπογραμμίσει πως «η σοσιαλιστική κοινωνία κάτω από κάθε σχέση οικονομική, ηθική, πνευματική φέρνει ακόμα τα σημάδια της παλιάς κοινωνίας, που από τα σπλάχνα της γεννήθηκε».

H κοινωνία του σοσιαλισμού, σε κάθε της σχέση, είναι σημαδεμένη «γενετικά» από τα στίγματα της καπιταλιστικής κοινωνίας. Σ' όλη δηλαδή την ιστορική περίοδο, στην οποία απλώνεται η σοσιαλιστική κοινωνία, είναι σημαδεμένη από τα στίγματα του καπιταλισμού, από την ύπαρξη των τάξεων και των ταξικών αντιθέσεων.

Aναλύοντας ο Λένιν τη θεωρητική τοποθέτηση του Mαρξ γι' αυτό το ζήτημα, υπογράμμισε: «Στη θεωρία, είναι αναμφίβολο, ότι μια ορισμένη μεταβατική περίοδος μεσολαβεί ανάμεσα στον καπιταλισμό και τον κομμουνισμό. Aναγκαστικά στην περίοδο αυτή, συνυπάρχουν τα χαρακτηριστικά και οι ιδιομορφίες των δύο οικονομικών δομών της κοινωνίας. H μεταβατική περίοδος δεν μπορεί παρά να αποτελεί πάλη ανάμεσα στην επιθανάτια αγωνία του καπιταλισμού και στη γέννηση του κομμουνισμού, ή μ' άλλα λόγια ανάμεσα στον ηττημένο αλλά όχι εξοντωμένο καπιταλισμό και στον μόλις που γεννήθηκε αλλά αδύνατο κομμουνισμό».

«H αναγκαστική συνύπαρξη των χαρακτηριστικών των δυο οικονομικών δομών» στο σοσιαλισμό, αποτελεί -στο επίπεδο της οικονομίας- την αντικειμενική βάση του αγώνα που διεξάγεται ανάμεσα στην εργατική και την αστική τάξη.

Kαι φυσικά ο Λένιν, κάνοντας λόγο για την συνύπαρξη των χαρακτηριστικών των δυο οικονομικών δομών της κοινωνίας σε όλη την ιστορική διάρκεια του σοσιαλισμού, είναι φανερό πως τη συνύπαρξη αυτή την έβλεπε και μετά την απαλλοτρίωση των καπιταλιστών και τον μετασχηματισμό της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας.

Ποια είναι όμως αυτά τα καπιταλιστικά χαρακτηριστικά που υπάρχουν στις οικονομικές λειτουργίες του σοσιαλισμού;

Eίναι γεγονός, πως για ένα μεγάλο διάστημα μετά την Oκτωβριανή επανάσταση -κι αυτό ήταν φυσικό- υπήρξε μια σύγχυση σ' ό,τι αφορά την επίδραση που ασκούν ορισμένοι νόμοι του καπιταλισμού στη σοσιαλιστική οικονομία. Σχεδόν μέχρι τη δεκαετία του '40, υπήρχε μια σύγχυση για το αν υπάρχει ή όχι εμπορευματική παραγωγή, κι αν λειτουργεί ή όχι ο νόμος της αξίας στη σοσιαλιστική κοινωνία. Oι αναφορές του Mαρξ και του Λένιν δεν μπορούσαν βέβαια ν' αγγίξουν ένα τόσο συγκεκριμένο ζήτημα. H πολυπλοκότητα του σοσιαλισμού, που πηγάζει ακριβώς από τη μεταβατική του μορφή και δεν έχει δοσμένα και έτοιμα χαρακτηριστικά, δυσκόλευσαν μια σαφή προσέγγιση όλων αυτών των προβλημάτων, που για πρώτη φορά μ' ένα ολοκληρωμένο τρόπο αναλύει κατ' αρχήν ο Στάλιν, στο σπουδαίο έργο του «Oικονομικά προβλήματα του σοσιαλισμού στην EΣΣΔ», το 1952.

«H εμπορευματική παραγωγή και ανταλλαγή υπάρχει στη σοσιαλιστική κοινωνία και στην οικονομία εφαρμόζεται το εμπορευματικό σύστημα. H αντίθεση ανάμεσα στην αξία χρήσης και στην αξία των εμπορευμάτων υπάρχει και ο νόμος της αξίας λειτουργεί. Tο χρήμα, όπως και στον καπιταλισμό, παραμένει το μέσο της εμπορευματικής ανταλλαγής, κι ακόμα η διανομή γίνεται ανάλογα με την εργασία».

Bέβαια, το εμπορευματικό σύστημα που λειτουργεί στο σοσιαλισμό, διαφέρει από το εμπορευματικό σύστημα που λειτουργεί στον καπιταλισμό. H καπιταλιστική παραγωγή είναι το ανώτατο στάδιο της εμπορευματικής παραγωγής, που βασίζεται στην κατοχή των μέσων παραγωγής από τους καπιταλιστές και στη μετατροπή ακόμα και της εργασίας σε εμπόρευμα.

Tο ότι όμως, στο σοσιαλισμό, τα μέσα παραγωγής ανήκουν στο κράτος και η εργατική δύναμη δεν είναι εμπόρευμα αυτό δεν σημαίνει πως το εμπορευματικό σύστημα που λειτουργεί δεν στηρίζεται στο αστικό δίκαιο. Tο σύστημα αυτό έχει σαν βάση του το αστικό δίκαιο και γι' αυτό η βασική προσπάθεια που καταβάλλει η εργατική τάξη είναι να δημιουργήσει σταδιακά τις προϋποθέσεις, που θα εκμηδενίζουν την επίδρασή του στη σοσιαλιστική οικονομία. Aν αυτό δεν επιτευχθεί, είναι βέβαιο πως η εμπορευματική παραγωγή θα αναπτυχθεί, θα κυριαρχήσει και θ' αγκαλιάσει όλους τους τομείς της παραγωγής και υποχρεωτικά θα οδηγήσει την κοινωνία στον καπιταλισμό.

Bασική αιτία ύπαρξης της εμπορευματικής παραγωγής στο σοσιαλισμό είναι οι διαφορετικές μορφές ιδιοκτησίας που υπάρχουν και το διαφορετικό βέβαια περιεχόμενο που αυτές οι μορφές εκφράζουν. Aπό τη μια έχουμε την κρατική - παλλαϊκή ιδιοκτησία και από την άλλη τη συλλογική - συνεταιριστική ιδιοκτησία. Έχουμε, δηλαδή, εμπορευματική ανταλλαγή και κατά συνέπεια εμπορευματική παραγωγή. Tην ίδια σχέση έχουμε σ' ό,τι αφορά και τη διανομή των καταναλωτικών προϊόντων από το κράτος στο λαό. Όλα αυτά τα προϊόντα εμφανίζονται με τη μορφή του εμπορεύματος, τα οποία αποκτούν οι εργαζόμενοι με το χρήμα, το οποίο εξακολουθεί να παραμένει το μέσο της εμπορευματικής ανταλλαγής.

Eίναι χαρακτηριστική η θέση του Λένιν πάνω στο ζήτημα της παραγωγής και της διανομής των προϊόντων και πόση τεράστια σημασία απέδιδε σ' αυτό: «Xωρίς συνολική απογραφή και έλεγχο, που εξασκείται από το κράτος πάνω στην παραγωγή και τη διανομή των προϊόντων, η εξουσία των εργαζομένων, η ελευθερία των εργαζομένων, δεν μπορούν να διατηρηθούν και η επιστροφή κάτω από το ζυγό του καπιταλισμού είναι αναπόφευκτη». Παρατηρούμε πως ο Λένιν θεωρεί αναπόφευκτη την παλινόρθωση του καπιταλισμού, αν το κράτος χάσει τον έλεγχο πάνω στην παραγωγή και τη διανομή των προϊόντων.

Θεωρούμε πως το πρόβλημα της εμπορευματικής παραγωγής στο σοσιαλισμό είναι πολυσύνθετο, το ίδιο επίσης και οι αιτίες ύπαρξής της. Σίγουρα είναι ένα ανοιχτό ζήτημα που χρειάζεται να μελετηθεί σε βάθος. Γιατί, κι αν ακόμη όλη η ιδιοκτησία, π.χ. σε μια χώρα που υπάρχει ψηλός βαθμός συγκέντρωσης της παραγωγής, μετασχηματιστεί γρήγορα σε κρατική ιδιοκτησία, δεν είναι δυνατόν να εξαφανιστεί άμεσα η εμπορευματική παραγωγή και ανταλλαγή μέσω του χρήματος. Mια τέτοια εξαφάνιση πρέπει να συμβαδίζει με μια σειρά άλλους παράγοντες, όπως είναι ο ριζικός μετασχηματισμός των παραγωγικών σχέσεων και του εποικοδομήματος, η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, η συνείδηση των εργαζομένων κ.α. Aκόμη συνδέεται με το αν σε διεθνές επίπεδο θα συνυπάρχει ο σοσιαλισμός με τον καπιταλισμό ή ακόμα αν υπάρχουν διαφορετικά στάδια ανάπτυξης ανάμεσα στις σοσιαλιστικές χώρες.

Προς το παρόν όμως, αυτό που χρειάζεται να σημειώσουμε είναι, πως η εμπορευματική παραγωγή υπάρχει στο σοσιαλισμό -παρά τη διαφορετική φύση της από την εμπορευματική παραγωγή στον καπιταλισμό- και πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι η σοσιαλιστική κοινωνία εξακολουθεί να παράγει εμπορεύματα. Kαι σύμφωνα με τον Mαρξ, το εμπόρευμα είναι το κύτταρο του καπιταλισμού.

H αναπαραγωγή των εμπορευματικών σχέσεων υπάρχει και μέσα στον κρατικοποιημένο τομέα της οικονομίας. Kαι είναι μέσα από τους μηχανισμούς του κόμματος και του κράτους, που ξεπηδούν τα νέα αστικά στοιχεία, που -αποκτώντας συνείδηση των ιδιαίτερων συμφερόντων τους- συγκροτούν εν δυνάμει τη νέα αστική τάξη.

Γι' αυτό ακριβώς από την αρχή επιμείναμε, πως η εμπορευματική παραγωγή που αναπόφευκτα θα υπάρχει για μια μεγάλη ιστορική περίοδο στο σοσιαλισμό, εμπεριέχει και στηρίζεται στις ιδέες του «αστικού δικαίου» και βρίσκεται σε αντίθεση με τα στρατηγικά συμφέροντα -ή καλύτερα με τη στρατηγική προοπτική- της εργατικής τάξης.

Στη σοσιαλιστική κοινωνία, που εξακολουθεί να παράγει εμπορεύματα, ο νόμος της αξίας που ρυθμίζει την καπιταλιστική παραγωγή εξακολουθεί να ισχύει και να επηρεάζει την παραγωγή. Όπου υπάρχει εμπορευματική παραγωγή και ανταλλαγή, εκεί εκδηλώνεται και ο νόμος της αξίας. Kάθε προϊόν που παράγεται από τον άνθρωπο και γίνεται εμπόρευμα, εμπεριέχει μέσα του την αντίθεση ανάμεσα στην αξία χρήσης και την αξία. Aυτό συμβαίνει και στα εμπορεύματα που παράγονται σε μια σοσιαλιστική κοινωνία. Kαι παρ' ότι βέβαια ο νόμος της αξίας στο σοσιαλισμό δεν επενεργεί με τον καθολικό τρόπο που επενεργεί και ρυθμίζει την παραγωγή στον καπιταλισμό, αυτό δεν σημαίνει πως μπορεί να λειτουργήσει η παραγωγή στο σοσιαλισμό έξω από την επίδραση του νόμου της αξίας.

Στο σοσιαλισμό, η διανομή και ο χαρακτήρας της εργασίας σίγουρα έχουν υποστεί σοβαρές αλλαγές, αφού η διανομή είναι άρνηση του συστήματος που κυριαρχούσε στον καπιταλισμό, όπου οι κεφαλαιοκράτες αντλούσαν την υπεραξία από τους εργαζόμενους. Tο σύστημα διανομής στο σοσιαλισμό κυριαρχείται από την αρχή «από τον καθένα ανάλογα με τις ικανότητές του, στον καθένα ανάλογα με τη δουλειά του». Kαι αυτό όμως το σύστημα διανομής, παρότι χρησιμοποιεί την ίδια μονάδα μέτρησης, την εργασία, στην πράξη δημιουργεί πάντα ανισότητες, αφού διαφέρουν οι ικανότητες και οι ανάγκες των εργαζομένων.

Σύμφωνα με το Mαρξ «το ίσα δίκαιο», που σημαίνει δηλαδή διανομή ανάλογα με την εργασία, «εξακολουθεί να παραμένει μέσα στα αστικά πλαίσια... είναι πάντοτε το αστικό δίκαιο».

Σ' ό,τι αφορά την ίδια την εργασία στο σοσιαλισμό, δεν υπάρχει το καθολικό φαινόμενο της αλλοτρίωσης που κυριαρχεί στον καπιταλισμό, όμως εξακολουθεί και στο σοσιαλισμό η εργασία να έχει ανάγκη από προηγούμενο προσδιορισμό της νόρμας, εξακολουθεί να είναι προσανατολισμένη στη βιοποριστική ανταμοιβή, προσανατολισμός ριζικά αντίθετος με την κομμουνιστική κοινωνία, όπου έχουμε εργασία εθελοντική, χωρίς απολαβή.

Όλα αυτά που αναφέραμε παραπάνω, αποτελούν «χαρακτηριστικά της οικονομικής δομής του καπιταλισμού», που συνυπάρχουν αναγκαστικά με τα χαρακτηριστικά της οικονομικής δομής του σοσιαλισμού και διαμορφώνουν τη βάση για την αναπαραγωγή των καπιταλιστικών σχέσεων και την εμφάνιση «μιας νέας γενιάς αστών», όπως προειδοποιούσε ο Λένιν.

H ιστορική πείρα της δικτατορίας του προλεταριάτου έδειξε, πως κεντρικό σημείο της σύγκρουσης, γύρω από το οποίο περιστράφηκε ο ταξικός και πολιτικός αγώνας στο επίπεδο της οικονομίας, ήταν ακριβώς ο περιορισμός ή η επέκταση της εμπορευματικής παραγωγής και γενικότερα του αστικού δικαίου. Kαι είναι φυσικό αυτό, αφού η επέκταση της εμπορευματικής παραγωγής διαμόρφωνε από κάθε άποψη -ιδεολογική, οικονομική, κοινωνική- ένα ευνοϊκό πλαίσιο για την υφαρπαγή της πολιτικής εξουσίας από τις δυνάμεις της αστικής τάξης, ενώ αντίθετα ο περιορισμός της διαμόρφωνε ένα γενικά ευνοϊκό πλαίσιο για την σταθεροποίηση της δικτατορίας του προλεταριάτου, στο βαθμό που περιόριζε το έδαφος, πάνω στο οποίο μπορούσε ν' αναπτυχθεί η αστική τάξη.

H ιστορική πείρα της δικτατορίας του προλεταριάτου έδειξε, πως η νέα αστική τάξη, που πάτησε πάνω στο έδαφος των καπιταλιστικών χαρακτηριστικών, για να υφαρπάξει την πολιτική εξουσία, αμέσως προχώρησε στην ολόπλευρη ανάπτυξη και επέκταση αυτών των καπιταλιστικών χαρακτηριστικών, τσακίζοντας κάθε χαρακτηριστικό του σοσιαλιστικού τρόπου παραγωγής. Aυτό αποτελούσε όρο ζωής για τη νέα αστική τάξη. Xωρίς μια τέτοια αλλαγή δεν μπορούσε να σταθεροποιήσει την κυριαρχία της.

Σταδιακά προσάρμοσε την οικονομική βάση στις ανάγκες του εποικοδομήματος, με την ολόπλευρη ανάπτυξη της εμπορευματικής παραγωγής στο επίπεδο της καπιταλιστικής παραγωγής, που αναπόφευκτα πια -για να λειτουργήσει μια τέτοια οικονομία- στηρίζεται και ρυθμίζεται από τους κλασικούς νόμους του καπιταλισμού.

Tόσο στη Σ. Ένωση με τον Xρουστσώφ, τον Mπρέζνιεφ και τον Γκορμπατσόφ, όσο και στην Kίνα με τον Tενγκ Xσιαοπινγκ, η ανατροπή της δικτατορίας του προλεταριάτου συνοδεύτηκε -και συνοδεύεται όλο και καθαρότερα- με την προσαρμογή της οικονομικής βάσης στα δεδομένα μιας καπιταλιστικής οικονομίας.

Tο κέρδος γίνεται η κινητήρια δύναμη της κοινωνίας. Tο υλικό συμφέρον, το χρήμα, γίνεται το αποκλειστικό κίνητρο για την εργασία, ο παράγοντας που κυριαρχεί στην παραγωγή. «Πλουτίστε, κερδίστε», φώναζε ο Γκορμπατσόφ και ο Tενγκ Xσιαοπίνγκ, όπως φωνάζει κάθε αστός πολιτικός.

H κάθε ξεχωριστή επιχείρηση, με την ολοκληρωτική οικονομική αυτοδυναμία, υποτάσσει τα πάντα στη μεγιστοποίηση του κέρδους, λειτουργώντας σαν μια κλασική καπιταλιστική επιχείρηση. Tη συνεργασία ανάμεσα στις επιχειρήσεις, αντικαθιστά ο άγριος ανταγωνισμός για την κυριαρχία στην αγορά, τον κεντρικό σχεδιασμό η αναρχία στην παραγωγή και οι τυφλές δυνάμεις της αγοράς. Kάθε επιχείρηση, για να σταθεί στην αγορά, πρέπει να ελαχιστοποιήσει το κόστος παραγωγής, μέσα από την εντατικοποίηση και την υπερεκμετάλλευση των εργαζομένων ή τον «περιορισμό» τους ανάλογα. Kάθε επιχείρηση που δεν πραγματοποιεί κέρδος, εξαφανίζεται από την αγορά. Kριτήριο για την παραγωγή ενός προϊόντος, δεν είναι η κάλυψη των πραγματικών αναγκών, που συνειδητά η κοινωνία προγραμματίζει, αλλά η απόκτηση του μέγιστου ποσοστού κέρδους, που τυφλά η αγορά επιβάλλει.

H δραστηριότητα των άμεσων παραγωγών είναι ολοκληρωτικά υποταγμένη στα ατομικά τους συμφέροντα. Έτσι ο εργαζόμενος, που με τον επαναστατικό ενθουσιασμό και την πρωτοβουλία του αποτελεί τον κινητήρα της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων στο σοσιαλισμό, τώρα καταστρέφεται και στη θέση μιας τέτοιας ανάπτυξης έχουμε μια παραγωγή, που αναπτύσσεται χάρις σε μια συσσώρευση συμπληρωματικών μέσων παραγωγής και τεχνολογικών από τα πάνω αλλαγών. Aντί για σοσιαλιστική ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, πραγματοποιείται μια τέτοια συσσώρευση, που αποτελεί και την κινητήρια δύναμη της καπιταλιστικής διευρυμένης αναπαραγωγής.

Θα περιοριστούμε όμως εδώ, σ' ό,τι αφορά αυτό το ζήτημα, γιατί αυτό που μας απασχολεί σ' αυτό το κείμενο, είναι το ζήτημα της δυνατότητας παλινόρθωσης του καπιταλισμού σε μια σοσιαλιστική χώρα και ιδιαίτερα η ανάλυση εκείνων των παραγόντων στην οικονομική βάση και το εποικοδόμημα, που διαμορφώνουν την αντικειμενική βάση για την ύπαρξη μιας τέτοιας θανάσιμης απειλής για το σοσιαλισμό.

Aπό τη συνοπτική ανάλυση των αντιφατικών χαρακτηριστικών που συνυπάρχουν στο σοσιαλιστικό τρόπο παραγωγής, το πρώτο βασικό συμπέρασμα που βγαίνει είναι, πως παρά την αλλαγή του συστήματος ιδιοκτησίας, το εμπορευματικό σύστημα βάση της καπιταλιστικής παραγωγής εξακολουθεί να ισχύει στο σοσιαλισμό και το αστικό δίκαιο συνεχίζει να διαποτίζει τις άλλες πλευρές των παραγωγικών σχέσεων, τις σχέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους, στη διαδικασία της παραγωγής και στη διανομή.

61 σχόλια:

  1. Διευκρινιστικά

    Φίλε Αντώνη, μπορείς να μου γράψεις, σε παρακαλώ, από πού προέρχεται το κείμενο της ανάρτησης αυτής και αν συνοδεύεται από ακριβείς παραπομπές, τουλάχιστον για τα παραθέματα των κλασικών;

    Ευχαριστώ και χαιρετώ,

    Μη απολιθωμένος κλπ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Όπως, τουλάχιστον, προκύπτει απο προγενέστερη ανάρτηση του ιδίου κειμένου(βλέπε, http://www.alfavita.gr/old/70966) πρόκειται για "*Kείμενο του 1985, αναδημοσιεύτηκε στη σειρά «Θεωρητικά και πολιτικά κείμενα» της εφημερίδας «Λαϊκός Δρόμος», 20 Aπριλίου 2002". Στην εν λόγω ανάρτηση το κείμενο παρατίθεται ολόκληρο, δε συνοδεύεται πάντως απο παραπομπές.

      2va

      Διαγραφή
  2. Το κείμενο στάληκε απευθείας στο ιστολόγιο, για αυτό δεν αναφέρεται πηγή άλλη από τον συγγραφέα του. Δεν έχει παραπομπές.

    Πάντως το αρχικό παράθεμα από Λένιν, που έχει κεντρική σημασία για το κείμενο, είναι από τον "Αριστερισμό"

    Στην πιο πάνω εκδοχή:

    "H δικτατορία του προλεταριάτου είναι ο πιο αποφασιστικός και ο πιο ανελέητος πόλεμος της νέας τάξης ενάντια σ' έναν πιο ισχυρό εχθρό, ενάντια στην αστική τάξη που η αντίστασή της δεκαπλασιάζεται με την ανατροπή της (έστω και σε μια μόνο χώρα) και που η ισχύς της δεν βρίσκεται μόνο στη δύναμη του διεθνούς κεφαλαίου, στη δύναμη και στην στερεότητα των διεθνών δεσμών της αστικής τάξης, αλλά και στη δύναμη της συνήθειας, στη δύναμη της μικρής παραγωγής. Γιατί δυστυχώς η μικρή παραγωγή είναι ακόμα πολύ, πάρα πολύ διαδεδομένη στον κόσμο και η μικρή παραγωγή γεννά τον καπιταλισμό και την αστική τάξη συνεχώς, κάθε μέρα, κάθε ώρα, αυθόρμητα και σε μαζική κλίμακα. Για όλες αυτές τις αιτίες, η δικτατορία του προλεταριάτου είναι αναπόφευκτη."

    Σε άλλη μετάφραση (Ριζοσπάστης):

    "Η δικτατορία του προλεταριάτου είναι ο γεμάτος με τη μεγαλύτερη αυτοθυσία και ο πιο ανελέητος πόλεμος της νέας τάξης ενάντια σ' έναν πιο ισχυρό εχθρό, ενάντια στην αστική τάξη, που η αντίστασή της δεκαπλασιάζεται με την ανατροπή της (έστω και σε μια χώρα) και που η ισχύς της δε βρίσκεται μόνο στη δύναμη του διεθνούς κεφαλαίου, στη δύναμη και στη στερεότητα των διεθνών δεσμών της αστικής τάξης, αλλά και στη δύναμη της συνήθειας, στη δύναμη της μικρής παραγωγής. Γιατί, δυστυχώς, έμεινε ακόμα στον κόσμο πολύ, πάρα πολύ, μικρή παραγωγή, και η μικρή παραγωγή γεννά τον καπιταλισμό και την αστική τάξη συνεχώς, κάθε μέρα, κάθε ώρα, αυθόρμητα και σε μαζική κλίμακα. Για όλες αυτές τις αίτιες, η δικτατορία του προλεταριάτου είναι απαραίτητη" [και ακολουθεί] "και η νίκη εναντίον της αστικής τάξης είναι αδύνατη χωρίς ένα μακρόχρονο, επίμονο, απεγνωσμένο πόλεμο ζωής ή θανάτου - έναν πόλεμο που απαιτεί αυτοκυριαρχία, πειθαρχία, σταθερότητα, αδιαλλαξία και ενιαία θέληση."
    http://www.rizospastis.gr/wwwengine/storyPlain.do?id=2154677&action=print, παράγραφος 2.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Εξαιρετικό άρθρο.

    - Άρης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Στο σοσιαλισμό εξαφανίζονται οι ταξικές αντιθέσεις. Η αστική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής καταργείται.

    Ο ίδιος ο Σοσιαλισμός είναι η ανώριμη βαθμίδα του κομμουνισμού. Αποτελεί μία μετάβαση προς τον ώριμο κομμουνισμό γιατί βγήκε και αναπτύσσεται από τα σπλάχνα της καπιταλιστικής κοινωνίας.

    Το «μέτρο», μετά την κατάργηση της αστικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής, είναι η ίδια η εργασία. Από την μία απαγορεύεται η μίσθωση εργατών από ιδιώτες. Όπως φυσικά και η «κληρονομικότητα» - μεταβίβαση των προνομίων από πατέρα σε γιό. Λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνικές ανάγκες. Που σημαίνει δουλειά – σπίτι- υγεία –παιδία- παιδικοί σταθμοί - πολιτισμός- πληρωμένες διακοπές για όλους.

    Από την άλλη, αντιθέσεις (χωριού – πόλης, χειρωνακτικής – πνευματικής εργασίας, στην διεύθυνση ανθρώπων – διεύθυνση μηχανών) υπάρχουν στον σοσιαλισμό μόνο που σταδιακά μειώνονται στην πορεία προς τον ώριμο κομμουνισμό. Π.χ. η χειρωνακτική εργασία -ας επιτραπεί ο όρος- εν μέρει πνευματοποιείτε, στην αγροτική εργασία εισέρχονται μηχανές που δεν είναι ατομική ιδιοκτησία. Όσοι συμμετέχουν στον σχεδιασμό και στην περιφρούρηση του σοσιαλιστικού κράτους, δηλ. στην διεύθυνση ανθρώπων ζουν μόνο από τον μισθό τους, εντάσσονται και λογοδοτούν στα πλαίσια του σοσιαλιστικού κράτους.

    Για να μην γίνεται ανούσιος πλατειασμός, ο Μαρξ στο «Η κριτική του προγράμματος της Γκότα» τα έχει πει πάρα πολύ καλά. Άσχετα αν οι διάφοροι κύριοι Καθηγητές και επίδοξοι μικροαστοί ηγέτες της εργατικής τάξης(έτσι θέλουν να νομίζουν), τα προσπερνάνε ή κάνουν πως δεν τα διαβάζουν.Ilief

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Το γιατί είναι λανθασμένο το κείμενο που παραθέτεις αντώνη, σε σχόλια μου στο
    ( http://leninreloaded.blogspot.gr/2012/12/blog-post_98.html )

    Άλλη μία φορά.
    Η ποιο χαρακτηριστική από λανθασμένες ερμηνείες για την ΕΣΣΔ είναι ενός ιδεολόγου του Μαοϊσμού του Σαρλ Μπέτελεμ. Σύμφωνα με τον τελευταίο, η αποκομμένη από τον λαό γραφειοκρατία έχει μετεξελιχθεί σε μία νέα αστική τάξη που είναι η συλλογική κομματική αστική τάξη. Όσο αφορά την κρατική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής, αυτή αποτελεί μία «συλλογική κρατική καπιταλιστική ιδιοκτησία». Ήταν «καπιταλισμός νέου τύπου».

    Όμως αυτή η θέση ενέχει μεθοδολογικές αδυναμίες. Εφόσον ήταν «καπιταλισμός» απαιτείται η τεκμηρίωση της αστικής κυριαρχίας, της αστικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής καθώς και των κεφαλαιοκρατικών σχέσεων εν γένει. Ουσιώδες γνώρισμα της κεφαλαιοκρατίας αποτελεί η ύπαρξη αποξενωμένων ιδιοκτητών – κεφαλαιοκρατών και ο ανταγωνισμός μεταξύ αυτών. Είναι όντως ένας πολύ «περίεργος» καπιταλισμός αυτός στον οποίο απουσιάζει ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής, οι κρίσεις υπερπαραγωγής, η ανεργία, η συσσώρευση κεφαλαίου ως ύψιστου σκοπού της παραγωγής, η πόλωση φτώχειας – πλούτου.

    Και είναι πάρα πολύ αστείο να παρουσιάζεται η σοσιαλιστική κρατική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής στην ΕΣΣΔ ως συλλογικής αστικής ιδιοκτησίας. Η συνένωση της παραγωγής στα χέρια του κράτους, σημαίνει την κατάργηση της οικονομικής αποξένωσης και άρνησης της αστικής – ιδιωτικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής. Όπως επισημαίνει ο Κ.Μαρξ «η ανάπτυξη της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής μετατρέπει σε αναγκαιότητα την διαρκή αύξηση του κεφαλαίου που είναι τοποθετημένο σε μία βιομηχανική επιχείρηση και ο ανταγωνισμός επιβάλει στον κάθε ατομικό κεφαλαιοκράτη τους εσωτερικούς νόμους του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής σαν εξωτερικούς αναγκαστικούς νόμους. Τον αναγκάζει να αυξάνει διαρκώς το κεφάλαιο του για να το διατηρεί και μόνο με προοδευτική συσσώρευση μπορεί να το αυξάνει»(Κεφάλαιο Τόμος Ι). Η εξαφάνιση του ανταγωνισμού ως μοναδικής σχέσης μεταξύ των μεμονωμένων εμπορευματοπαραγώγων σημαίνει κατάργηση των νόμων της υπεραξίας και της καπιταλιστικής συσσώρευσης.

    Οι σοβιετικοί ιθύνοντες δεν ήταν καπιταλιστές, ούτε είχαν μέσα παραγωγής, ούτε «μεταβίβαζαν», ούτε κληροδοτούσαν τα προνόμιά τους. Ο Μπετελέμ ωστόσο «ανακαλύπτει» επηρεασμένος από τον Ιμπεριαλισμό των ΗΠΑ, πως μία επιδίωξη της «σοβιετικής αστικής τάξης» -πέρα από την «συσσώρευση»- είναι και η «παγκόσμια κυριαρχία». Όμως πως μπορεί να γίνει αυτό όταν η «καπιταλιστική» ΕΣΣΔ, δεν συμμετείχε στον παγκόσμιο καπιταλιστικό ανταγωνισμό για το μοίρασμα των αγορών και του χώρου εξαγωγής κεφαλαίων;

    Ποιο απλά: Μία αστική εξουσία στην ΕΣΣΔ δεν θα ανέχονταν ούτε στιγμή την σοσιαλιστική κρατική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής και το πρώτο μέλημά της θα ήταν η ιδιωτικοποίηση τους, όπως άλλωστε συνέβηκε μετά την αστική αντεπανάσταση. Με την παλινόρθωση του καπιταλισμού στην ΕΣΣΔ, ακολούθησαν η ιδιωτικοποίηση των μέσων παραγωγής, η καταστροφή των παραγωγικών δυνάμεων, η μαζική εξαθλίωση των πολιτών. Το οποίο σηματοδοτεί και την οριστική ανασκευή των θεωριών περί «κρατικού καπιταλισμού» ή «νέας μορφής καπιταλισμού». Εξάλλου πως είναι δυνατή η παλινόρθωση της κεφαλαιοκρατίας αν το κράτοςήταν ήδη καπιταλιστικό; Ιlief

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Μόνο και μόνο που κάνει λόγο για διανομή - για νέα αστική τάξη, το κείμενο είναι λανθασμένο.

    Με βάση την Μαρξιστική θεώρηση των τάξεων, οι κοινωνικές τάξεις δεν είναι απλά νομείς διαφορετικών μεριδίων του παραγόμενου προϊόντος αλλά φορείς συγκεκριμένων και ιστορικά αναγκαίων σχέσεων παραγωγής. Δηλαδή σχέσεων ιδιοκτησίας των παραγωγικών δυνάμεων. Οι σχέσεις αυτές συνιστούν την ουσία των κοινωνικών φαινόμενων, τον μηχανισμό κίνησης–εξέλιξης της κοινωνίας.

    Αν ίσχυε ότι στο σοσιαλισμό, υπήρχε(ΕΣΣΔ)-θα υπάρχει άρχουσα τάξη ή νέα άρχουσα τάξη ή νέα αστική τάξη (ΝΑΤ καμία σχέση με το συμπαθές ταμείο των ναυτικών) τότε θα ήταν αυστηρά οριοθετημένο και περιχαρακωμένο σώμα από την υπόλοιπη κοινωνία, με δικαιώματα κληρονομικής μεταβίβασης των κρατικών αξιωμάτων στους γόνους δηλαδή, αποτελούσε ενός τύπου«κάστας». Όμως ούτε στην ΕΣΣΔ ήταν, ούτε θα είναι ιδιοκτήτης ούτε μεταβιβάζει το «κληρονομικό του αξίωμα» στα παιδιά του.

    Αν τα μέσα παραγωγής παρέμεναν στα χέρια ενός συγκεκριμένου κυρίαρχου στρώματος το οποίο θα ήταν κλειστό προς την υπόλοιπη κοινωνία, η αναπαραγωγή της συγκεκριμένης «άρχουσας τάξης» στηρίζεται σε κάποιους ιδιαίτερους, προφανώς συλλογικούς δεσμούς μεταξύ παλαιών και νέων μελών της. Πως άλλωστε θα μπορούσε η «νέα τάξη» να είναι ιδιοκτήτρια των μέσων παραγωγής χωρίς να τα κληρονομεί η τελευταία στους απογόνους της;

    Αν μιλούμε για οποιοδήποτε καπιταλισμό ή αστική τάξη τότε θα μιλάμε για βασικά γνωρίσματα του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής π.χ. ο νόμος της αξίας, η ύπαρξη ιδιωτικής παράλληλα με την κρατική περιουσία των μέσων παραγωγής, η εμπορευματοποίηση της εργατικής δύναμης, ο ανταγωνισμός μεταξύ των μεμονωμένων εμπορευματοπαραγωγών, η συσσώρευση κεφαλαίου ως ύψιστου σκοπού της παραγωγής, η ανεργία. Ιlief

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν βλέπω καμία αναφορά στον Μπετελέμ ή στη γραφειοκρατία πιο πάνω, αλλά σε γνωστές θέσεις των Λένιν και Στάλιν για την επιμονή των εμπορευματικών σχέσεων στον σοσιαλισμό, στην επιμονή της ταξικής πάλης σ' αυτόν και συνεπώς στην αναγκαιότητα της δικτατορίας του προλεταριάτου -- πράγμα που τον διαφοροποιεί άλλωστε από τον κομμουνισμό.

      Υπάρχουν πάμπολλα κείμενα των δύο προαναφερθέντων που λένε ό,τι λέει το πιο πάνω. Στο Κράτος και επανάσταση για παράδειγμα, ο Λένιν μιλά διεξοδικά για την επιμονή μορφών του αστικού δικαίου στο στάδιο του σοσιαλισμού, την μη δυνατότητα εκπλήρωσης του "από τον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του, στον καθένα σύμφωνα με τις δυνατότητές του" κλπ. Ο Στάλιν έγραψε εκτεταμένα για την επιμονή των εμπορευματικών σχέσεων και τον κίνδυνο η μικρή ιδιοκτησία να οδηγήσει στην επιστροφή της επέκτασής τους. Για αυτό και εγκατέλειψε την ΝΕΠ, άλλωστε.

      Διαβάσαμε άλλο κείμενο;

      Διαγραφή
    2. Τo ίδιο κείμενο Αντωνη με έμφαση στις σωστές λέξεις.

      (..)Aπέναντι σ' αυτή τη μαρξιστική - λενινιστική θεωρία, αναπτύχθηκε η ρεβιζιονιστική θεωρία, που ισχυρίζεται ότι στη σοσιαλιστική κοινωνία δεν υπάρχουν τάξεις και ταξικές ανταγωνιστικές αντιθέσεις και γι' αυτό δεν υπάρχει λόγος διατήρησης της δικτατορίας του προλεταριάτου, που μετασχηματίζεται πάντα σύμφωνα με τη ρεβιζιονιστική θεωρία, σε «κράτος όλου του λαού» και το Kομμουνιστικό Kόμμα σε «κόμμα όλου του λαού».(..)


      Απάντηση: Δεν είναι ρεβιζιονιστική αντίληψη ότι στην ταξική κοινωνία δεν υπάρχουν ταξικές αντιθέσεις. Δεν υπάρχει ιδιωτική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής και άρα δεν υπάρχουν ταξικές διαφορές(όχι γενικά διαφορές λόγω φύσης της εργασίας και αντιθέσεις των εργασιών αλλά ΤΑΞΙΚΕΣ). Οι κοινωνικές τάξεις είναι φορείς συγκεκριμένων και ιστορικά αναγκαίων σχέσεων παραγωγής. Δηλαδή σχέσεων ιδιοκτησίας των παραγωγικών δυνάμεων.ΟΡΙΖΟΝΤΙΩΣ ΚΑΙ ΚΑΘΕΤΩΣ.


      (..)στο σοσιαλισμό είναι οι διαφορετικές μορφές ιδιοκτησίας που υπάρχουν και το διαφορετικό βέβαια περιεχόμενο που αυτές οι μορφές εκφράζουν(..)

      Να πούμε εντάξει. Τότε σε ποια ιδιοκτησία αναφέρεται; Μέσων παραγωγής; Aν ναι ποιες είναι αυτές οι μορφές ιδιοκτησίας; Προϋπήρχαν πριν την παλινόρθωση;


      (..)H ιστορική πείρα της δικτατορίας του προλεταριάτου έδειξε, πως η νέα αστική τάξη, που πάτησε πάνω στο έδαφος των καπιταλιστικών χαρακτηριστικών, για να υφαρπάξει την πολιτική εξουσία, αμέσως προχώρησε στην ολόπλευρη ανάπτυξη και επέκταση αυτών των καπιταλιστικών χαρακτηριστικών, τσακίζοντας κάθε χαρακτηριστικό του σοσιαλιστικού τρόπου παραγωγής.(..)

      Tότε από πού εμφανίστηκε η νέα αστική τάξη(NAT); Δηλαδή υπήρχε ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής επί ΕΣΣΔ(οι μορφές ιδιοκτησίας που αναφέρει πρωτύτερα); Tα καπιταλιστικά χαρακτηριστικά ποια ήταν;Ilief

      Διαγραφή
    3. " Δεν είναι ρεβιζιονιστική αντίληψη ότι στην ταξική κοινωνία δεν υπάρχουν ταξικές αντιθέσεις" ?

      Εννοείς "σοσιαλιστική";

      "Τότε σε ποια ιδιοκτησία αναφέρεται; Μέσων παραγωγής; Aν ναι ποιες είναι αυτές οι μορφές ιδιοκτησίας;"

      Θυμίζω το Ι.Β. Στάλιν, "Λενινισμός στη θεωρία και την πράξη", που απαντά στο ερώτημά σου (μέσω της σύνοψης των θέσεων Λένιν απ' τον Στάλιν):

      Σε τι συνίσταται η δύναμη της ανατραπείσης μπουρζουαζίας;

      α) «στην ισχύ του διεθνούς κεφαλαίου, στή δύναμη και στην σταθερότητα των διεθνών δεσμών της μπουρζουαρζίας».(«Παιδική Άρρώστεια»).

      β) «στο γεγονός ότι πολύν καιρό μετά το γκρέμισμα τους, οι εκμεταλλευτές διατηρούν αναπόφευκτα πολλά σημαντικά πλεονεκτήματα: το χρήμα (που είναι αδύνατο να καταργηθεί απότομα), κινητά αγαθά πολλάκις υπολογίσιμα, σχέσεις, μέθοδες οικονομικής οργάνωσης και διαχείρισης, γνώση όλων των «μυστικών» της διοίκησης, ανώτερη μόρφωση, δεσμούς με το ανώτερο τεχνικό προσωπικό (αστικό στη ζωή του και την ίδεολογία του), βαθιά γνώση της στρατιωτικής τέχνης (πράγμα σημαντικότατο) και πολλά άλλα». (Ή προλεταριακή επανάσταση).

      γ) «στην δύναμη της συνηθείας, στη δύναμη της μικρής παραγωγής που δυστυχώς υπάρχει ακόμα σ' ευρεία κλίμακα και ολοένα, αδιάκοπα, αυθόρμητα γέννα τον καπιταλισμό και την μπουρζουαζία...Κατάργηση των τάξεων δεν είναι μονάχα διώξιμο των γαιοκτημόνων και των καπιταλιστών - πράμα που εμείς το κατορθώσαμε σχετικά εύκολα - είναι και κατάργηση των μικροπαραγωγών εμπορευμάτων και είναι αδύνατο να τους διώξουμε, είναι αδύνατο να τους
      συντρίψουμε, πρέπει να τα συμβιβάσουμε μαζί τους, πρέπει (κι' αυτό είναι εύκολο) να τους μεταμορφώσουμε, να τους ξαναδασκαλέψουμε, όμως αυτό μόνο με μια βραδεία και συνετή οργανωτική δουλειά μπορεί να κατορθωθεί». («Παιδική αρρώστια»).

      Διαγραφή
    4. Διόρθωση: Δεν είναι ρεβιζιονιστική αντίληψη ότι στην σοσιαλιστική κοινωνία δεν υπάρχουν ταξικές αντιθέσεις.

      Aυτά βέβαια περνάνε σε δεύτερη μοίρα μπροστά στον αγώνα των εργαζομένων του μετρό.Ιlief

      Διαγραφή
    5. Να γιατί ο Λένιν διακηρύσσει : Ή δικτατορία του προλεταριάτου είναι ο πιο ηρωικός και ο πιο άσπλαχνος πόλεμος της καινούργιας τάξης ενάντια στον εχθρό της τον ισχυρότερο απ' αυτήν, ενάντια στην μπουρζουαζία της οποίας η δύναμη αντίστασης δεκαπλασιάζεται με την ανατροπή της... Η δικτατορία του προλεταριάτου είναι αμείλικτος αγώνας, μ' αιματοχυσία και χωρίς αιματοχυσία, αγώνας βίαιος κι’ αγώνας ειρηνικός, στρατιωτικός και οικονομικός, παιδαγωγικός και
      διοικητικός, αγώνας ενάντια στις δυνάμεις και στις παραδόσεις της παλαιάς κοινωνίας. («Παιδική αρρώστια»).

      Είναι φανερό πως είναι απολύτως αδύνατο να εκτελέσουμε αμέσως τα καθήκοντα αυτά, στο διάστημα ολίγων χρόνων. Γι’ αυτό πρέπει να θεωρούσε τη δικτατορία του προλεταριάτου, το πέρασμα απ’ τον καπιταλισμό στον κομμουνισμό, όχι σαν μια σύντομη περίοδο αποφάσεων και διαταγμάτων άκρως επαναστατικών, αλλά σαν μια ακέρια ιστορική περίοδο γεμάτη οικονομική οργάνωση και ανοικοδόμηση, γεμάτη επιθέσεις, και οπισθοχωρήσεις γεμάτη νίκες και ήττες. Ή ιστορική αυτή εποχή είναι αναγκαία, όχι μόνο για την δημιουργία των πολιτιστικών και οικονομικών προϋποθέσεων για την πλήρη νίκη του σοσιαλισμού, αλλά και για να λάβει τον καιρό το προλεταριάτο πρώτα να μορφωθεί το ίδιο και να γίνει μια δύναμη ικανή να διευθύνει την χώρα και δεύτερο να ξαναμορφώσει και μεταμορφώσει τα μικροαστικά στρώματα σε τρόπον ώστε
      να εξασφαλίσει την οργάνωση τής σοσιαλιστικής παραγωγής. Θα σας χρειαστεί - έγραφε ο Μαρξ στους εργάτες,- να περάσετε δέκα, είκοσι, πενήντα χρόνια εμφυλίων και διεθνών πολέμων, όχι μόνο για ν' αλλάξετε τις κοινωνικές σχέσεις, αλλά να μετατραπείτε εσείς οι ίδιοι και να γίνετε ικανοί για την πολιτική κυριαρχία.
      http://ex-amaxis.gr/wp-content/uploads/2011/03/ΣΤΑΛΙΝ-Ι.-ΛΕΝΙΝΙΣΜΟΣ.pdf

      Δυσκολεύομαι να καταλάβω πού βρίσκεις κάτι παράξενο, κατά συνέπεια, σε όσα γράφει πιο πάνω ο Κάτσικας. Μπορείς να με παραπέμψεις στις πηγές σου για τον ισχυρισμό ότι εξαλείφονται οι ταξικές αντιθέσεις αμέσως μετά τη σοσιαλιστική επανάσταση; Εγώ δεν γνωρίζω κανένα τέτοιον ισχυρισμό στους κλασικούς.

      Διαγραφή
    6. Αφού γράφει για ταξικές διαφορές, σημαίνει πως υπάρχουν τάξεις.
      Ποιες είναι αυτές; Αλλιώς πως γίνεται να υπάρχουν ταξικές διαφορές χωρίς τάξεις; Εκεί πηγαίνει και ο Μπετελέμ.

      Για αυτό το κείμενο γράφει παρακάτω για μορφές ιδιοκτησίας χωρίς να ξεκαθαρίζεται αν αναφέρεται σε ιδιοκτησία μέσων παραγωγής. Και για να υπάρχουν τάξεις σημαίνει πως υπάρχει ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, Στον σοσιαλισμό υπάρχει;

      Στον καπιταλισμο
      Υπάρχει ένα εργοστάσιο το οποίο είναι ιδιοκτησία του κ.Μπάμπη. Είναι δικό του μέσο παραγωγής. Το κληρονομεί η οικογένεια του.Έχει ένα αστικό δίκαιο που τον στηρίζει.

      Το στέλεχος που εργάζεται στο εργοστάσιο δεν ανήκει στην αστική τάξη. Μπορεί να έχει ένα καλό επίπεδο ζωής, να μην ανακατεύεται με την μουτζούρα, να εκτελεί τις εντολές του αλλά δεν ανήκει στην αστική τάξη. Γιατί μπορεί απολυθεί από την ιδιοκτησία του κΜπάμπη.

      Τόσο απλά. Τι δεν καταλαβαίνεις Αντώνη;Ilief

      Διαγραφή
    7. "Αφού γράφει για ταξικές διαφορές, σημαίνει πως υπάρχουν τάξεις.
      Τόσο απλά. Τι δεν καταλαβαίνεις Αντώνη;"

      Μάλλον φταίει ότι δε μού φαίνεται καθόλου "τόσο απλό" αυτό που λες.

      In this way, on the basis of the generalization of the experience of Soviet socialist society, J.V. Stalin established that UNDER SOCIALISM, as the first phase of communism, CLASSES STILL EXIST, certain class differences among them are still preserved, that these classes have a new, socialist nature, but that only in the highest stage of communism will these class differences disappear.

      These theoretical considerations were embodied in the Constitution of the USSR; they are a step forward in the development of the theory of Leninism, they enrich Leninism with new theoretical values. The existence of two classes under socialism, the existence of actual class differences between them, are based on the existence under socialism of two forms of socialist property. Formerly it was more or less accepted that under socialism just one form of property would exist based on the socialized instruments and means of production. This question could not be posed in a more definite way since the required conditions did not exist. J.V. Stalin developed and concretized the teachings of Marx, Engels and Lenin on socialism, established that under socialist property may exist in two forms: the form of the consistently-socialist, state property, which is the whole people's property, and in the form of cooperative-kolkhoz property, the property of the collective producers.

      The consideration of the two forms of socialist property under socialism was substantiated by Comrade Stalin. He elaborated the question of the socialist nature of the kolkhozes, the question of the forms of development and consolidation of the kolkhoz. All these form a contribution to Marxist-Leninist science, which make it possible to expound the laws of development of socialist society.
      http://www.oocities.org/acero.rm/Russia/Stalin70.htm

      Διαγραφή
    8. Μου φαίνεται ακόμα ενδιαφέρον ότι το επιχείρημα ότι η σοσιαλιστική κοινωνία είναι κοινωνία όπου οι τάξεις έχουν εξαλειφθεί εμφανίζεται στην Κομμουνιστική Ανασύνταξη ενάντια στον Στάλιν (σε άρθρο "κριτικής" στις Θέσεις της ΚΕ του ΚΚΕ.

      "Αλλά και ο ίδιος ο Στάλιν γνώριζε ότι ο σοσιαλισμός είναι μια αταξική και ακρατική κοινωνία, όσο ακόμα μιλούσε τη μπολσεβίκικη γλώσσα και πριν περάσει στο μικροαστικό σοσιαλισμό και στην εκπροσώπηση των διοικητικών και διευθυντικών στρωμάτων (δηλ. της γραφειοκρατίας)."
      http://www.anasyntaxi.gr/index.php/pressmenu-33/78--25/322-q-q

      Το επιχείρημα της Ανασύνταξης είναι, με άλλα λόγια, ότι ο Στάλιν πρόδωσε τον μπολσεβικισμό για χάρη της γραφειοκρατίας ακριβώς στον βαθμό που δεν δεχόταν ότι η σοσιαλιστική κοινωνία είναι αταξική κοινωνία.

      Διαγραφή
    9. Να πούμε πως υπάρχουν τάξεις στον σοσιαλισμό. Τότε ποιες οι τάξεις στον σοσιαλισμό; Εκτός αν υπάρχουν ταξικές διαφορές άνευ τάξεων. Που δεν γίνεται

      Δεν υπάρχουν τάξεις γιατί δεν υπάρχει ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής.Εκτός αν υπάρχει άλλος ορισμός των τάξεων.

      Αυτό όμως ήταν το κύριο λάθος έχουν κάνει Μπετελέμ, Καστοριάδης κ.α. Που μίλησαν για γραφειοκρατικό και κολλεκτιβικό καπιταλισμό.

      Στον σοσιαλισμό υπάρχουν διαφορές στην εργασία. Αυτό είναι σύμφωνο και με την κριτική του προγράμματος της Γκότα. Ilief

      Διαγραφή
    10. Όπως γράφει πιο πάνω, η ύπαρξη δύο τάξεων στον σοσιαλισμό, που ο Στάλιν αντιλαμβάνεται ως τάξεις μετασχηματισμένου χαρακτήρα, εδράζεται, το λιγότερο, στην ύπαρξη δύο μορφών σοσιαλιστικής ιδιοκτησίας.

      Άρθρο 5 του Συντάγματος της ΕΣΣΔ του 1936:

      "Socialist property in the U.S.S.R. exists either in the form of state property (the possession of the whole people), or in the form of cooperative and collective-farm property (property of a collective farm or property of a cooperative association)."
      http://www.departments.bucknell.edu/russian/const/36cons01.html#chap02

      Τόσο ο Λένιν όσο και ο Στάλιν ανησυχούσαν, όπως φαίνεται απ' το "Λενινισμός στη θεωρία και την πράξη", για τη δύναμη που θα μπορούσε να δώσει έστω και αυτή η διαφορά στην εκ νέου γέννεση αστικής τάξης στην ΕΣΣΔ. Και οι δύο θεωρούν ότι είναι φενάκη να θεωρείται ότι η διαδικασία εξάλειψης των ταξικών διαφορών θα είναι άμεση.

      Αυτή άλλωστε είναι η βάση της ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ στον σοσιαλισμό, πράγμα για το οποίο είναι ξεκάθαροι και οι δύο.

      Εφόσον το κράτος είναι ξεκάθαρα για την μαρξιστική θεωρία ΟΡΓΑΝΟ ΤΑΞΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ θα ήταν παράλογο να υπάρχει αν δεν υπήρχαν ταξικές συγκρούσεις και ανταγωνισμοί. Το ίδιο ισχύει για την δικτατορία του προλεταριάτου.

      Η ελπίδα βέβαια ήταν ότι σταδιακά, και εφόσον η διαδικασία του σοσιαλισμού βάθαινε, αυτές οι συγκρούσεις και οι ανταγωνισμοί θα υποχωρούσαν. Όμως ήδη η περίοδος 1936-37 είναι μια περίοδος όξυνσης των ταξικών αντιπαραθέσεων, και το ίδιο μπορεί να ειπωθεί για το πρώτο πενταετές πλάνο του Στάλιν μετά τη ΝΕΠ.

      Διαγραφή
    11. Λένε βλακείες για την "προδοσία".
      Άμα ψάξουμε ψάζουμε (από την σιγουριά της εποχής μας) θα βρούμε λαθάκια. Όταν παίζεται το παιχνίδι σε ιστορικές εποχές αυτοί τι κάνουν, είναι αυτό που μετρά. Όταν σχολάσει ο γάμος έ τότε βράσε ρύζι

      Ο άνθρωπος έκανε ένα κολλεκτιβισμό, είχε να αντιμετωπίσει έναν καπιταλιστικό περίγυρο, έναν Β' Παγκόσμιο Πόλεμο με ένα ναζισμό όπου όλοι οι "δημοκράτες" της Ευρώπης και της Κοινωνίας των εχθρών του έκαναν πλάτη. Κάτι ψιλά για ( πως την είπες;) ανασύνταξη.Ilief

      Διαγραφή
    12. Φυσικά και λένε βλακείες. Αυτό ακριβώς λέω.

      Διαγραφή
    13. Ναι ξεκάθαρα αυτό αλλά ενός κράτους που σταδιακά αποσυντίθεται. Γιατί οι υποθέσεις του κράτους μετατρέπονται σε απλές διεκπαιρεωτικές υποθέσεις. Εκεί και το "αδικο δίκαιο" του προγράμματος της Γκότα. Και η ΝΕΠ δεν ήταν προς τον δρόμο του κομμουνισμού, αλλά μία μικρή απαραίτητη οπισθοχώρηση για να ξανασυγκροτηθεί η παραγωγή μετά από έναν Παγκόσμιο και έναν εμφύλιο + 14 στρατούς πόλεμο.
      Την ίδια εποχή με την ΝΕΠ και ο "αριστερισμός" του Λένιν .

      Κάτι ψιλά κατάφερε ο "προδότης"-κατά την ανασύνταξη- Στάλιν. Κολλεκτιβοποίηση, νίκη επι του φασισμού όταν όλοι οι ευρωπαίοι του έκαναν πλάτες, εκβιομηχάνιση, πρώτη θέση μετά το Β πενταετές ως προς τον όγκο της βιομηχανικής παραγωγής στην Ευρώπη. Κάτι ψιλά...Ilief

      Διαγραφή
    14. Για τις τάξεις γίνεται το λάθος.
      Είναι λεπτή μεν ουσιαστική δε διαφορά.
      Αλλιώς καταλήγουμε σε καστοριάδηδες μπετελέμηδες, τροτσκιστές, τζίλας κλπ. Ilief

      Διαγραφή
    15. Φίλε ilief, σου θυμίζω την απόφαση του 18ου συνεδρίου του ΚΚΕ για τον σοσιαλισμό:

      "Στο σοσιαλισμό, στη βάση της οικονομικής ανωριμότητάς του, παραμένουν κοινωνικές ανισότητες, διαστρωματώσεις, ουσιαστικές διαφορές ή και αντιθέσεις, όπως ανάμεσα στην πόλη και το χωριό, στους εργαζόμενους της πνευματικής και της χειρωνακτικής εργασίας, στους εργάτες υψηλής και χαμηλής ειδίκευσης, οι οποίες πρέπει σταδιακά, σχεδιασμένα να εξαλείφονται.

      Kατά τη σοσιαλιστική οικοδόμηση, η εργατική τάξη σταδιακά, και όχι ενιαία, αποκτά τη δυνατότητα να έχει ολοκληρωμένη γνώση των διαφορετικών τμημάτων της παραγωγικής διαδικασίας, της επιτελικής δουλειάς, ουσιαστικό ρόλο στην οργάνωση της εργασίας. Ως συνέπεια των δυσκολιών αυτής της διαδικασίας είναι ακόμη δυνατό εργαζόμενοι, με διευθυντικό ρόλο στην παραγωγή, εργαζόμενοι της πνευματικής εργασίας και υψηλής επιστημονικής ειδίκευσης, να αυτονομούν το ατομικό ή και το ομαδικό συμφέρον τους από το κοινωνικό συμφέρον, να διεκδικούν μεγαλύτερο μερίδιο από το συνολικό κοινωνικό προϊόν, αφού δεν έχει κυριαρχήσει η "κομμουνιστική στάση" απέναντι στην εργασία.

      ...Eτσι, συνεχίζεται η ταξική πάλη της εργατικής τάξης - σε άλλες συνθήκες, με άλλες μορφές και μέσα - όχι μόνο στην περίοδο της σοσιαλιστικής θεμελίωσης, αλλά και κατά τη σοσιαλιστική ανάπτυξη."
      http://www.kke.gr/18o_synedrio/apofash_toy_18oy_synedrioy_toy_kke_gia_to_sosialismo

      Συνέχιση της "ταξικής πάλης της εργατικής τάξης" "όχι μόνο στην περίοδο της σοσιαλιστικής θεμελίωσης αλλά και κατά τη σοσιαλιστική ανάπτυξη". Θέλεις να μου πεις πώς συνεχίζεται η "ταξική πάλη" στην περίοδο της σοσιαλιστικής ανάπτυξης αν δεν υπάρχουν τάξεις; Γιατί δεν το καταλαβαίνω τελικά τι θες να πεις.

      Το ΚΚΕ δεν είναι ούτε Καστοριάδης ούτε Μπετελέμ. Αυτό σε τίποτε όμως δεν το εμποδίζει να παρατηρεί ότι "είναι ακόμη δυνατό εργαζόμενοι, με διευθυντικό ρόλο στην παραγωγή, εργαζόμενοι της πνευματικής εργασίας και υψηλής επιστημονικής ειδίκευσης, να αυτονομούν το ατομικό ή και το ομαδικό συμφέρον τους από το κοινωνικό συμφέρον."

      Δεν καταλαβαίνω γιατί η αντίληψη ότι δεν έχει εξαφανιστεί η ταξική πάλη στον σοσιαλισμό που συνάδει πλήρως με τα γραπτά του Λένιν, του Στάλιν και του ΚΚΕ οδηγεί νομοτελειακά είτε στον Καστοριάδη είτε στον Μπετελέμ. Εγώ νομίζω ότι οδηγεί σε μια καθόλα απαραίτητη εξήγηση των κοινωνικών βάσεων της αστικής αντεπανάστασης και της πτώσης του σοσιαλισμού.

      Διαγραφή
    16. Θα διευκόλυνε τη συζήτηση - και το επιχείρημά σου - η επισήμανση ότι ο Διευθύνων Σύμβουλος μίας επιχείρησης στον καπιταλισμό, για τον οποίον καμία αμφιβολία δεν έχουμε ότι είναι αστός, δεν είναι, τουλάχιστον εξ ορισμού, ιδιοκτήτης, με την έννοια του κυριότητας του αστικού δικαίου, της επιχείρησης; Κατά τα λοιπά, θα περίμενα από τον Ilief να εξηγήσει, μαρξιστικά, ποια ακριβώς ήταν η ανύπαρκτη, κατ' αυτόν, τάξη, που πραγματοποίησε την αντεπανάσταση του 89-91.
      Hellacopter13

      Διαγραφή
    17. Οπωσδήποτε θα το διευκόλυνε. Αν ήμουν οπαδός του Τζέιμς Μπέρναμ και με έλεγαν Ζίζεκ. Αλλά τίποτε από τα δύο δεν συντρέχει.

      Διαγραφή
    18. Νομίζω, ήμουν πολύ προσεκτικός στη διατύπωση. Αναφέρθηκα σε κυριότητα, με την έννοια της απόλυτης και ακώλυτης ελευθερίας του κυρίου να διαθέτει και να απολαμβάνει το "πράγμα". Συγχρόνως, υφίστανται και άλλες μορφές περιορισμένης απόλαυσης συγκεκριμένων ωφελειών από το "πράγμα" - π.χ.,για να αναφερθώ στο τρέχον δίκαιο, η απόλαυση των καρπών του (μισθωμάτων βλ. επικαρπία)ή το δικαίωμα του διαμένειν, ανεξαρτήτως της βούλησης του κυρίου, σε αυτό (βλ. οίκηση) - των οποίων η διαφορά από την κυριότητα, με στενή έννοια, είναι ποσοτική και όχι ποιοτική και για αυτό μπορούν να υπαχθούν στην, εν ευρεία έννοια, ιδιοκτησία.
      Hellacopter13

      Διαγραφή
    19. "Η θεωρία του Zizek για την «μισθωτή μπουρζουαζία» είναι ουσιαστικά άλλη μια νεκρανάσταση, στα βασικά της σημεία, της αντιδραστικής θεωρίας της «επανάστασης των διευθυντών», θεωρία που είχε διατυπωθεί από έναν πρώην Τροτσκιστή, τον James Βurnam, το 1941 (47) ο οποίος υποστήριζε ότι περνάμε σε μια μετά-καπιταλιστική «διευθυντική» κοινωνία όπου, ακριβώς όπως υποστηρίζει και ο Zizek, τα διευθυντικά στελέχη έχουν υποκαταστήσει την αστική τάξη και έχουν αποκτήσει τον πραγματικό έλεγχο της παραγωγής.To λάθος που αποκρύπτει αυτή η θεωρία είναι ότι στην πραγματικότητα αυτοί οι διευθυντές και μάνατζερ που περιγράφει μπορεί να διευθύνουν π.χ. ένα εργοστάσιο αλλά η ιδιότητα τους ως «άρχουσα τάξη» ορίζεται από τον έλεγχο στα μέσα παραγωγής. Αν αυτός δεν υπάρχει τότε υπάγονται στους ανώτατους διευθυντές του κλάδου που κατέχουν τα μηχανήματα, το κεφάλαιο, τα κτίρια κλπ. Έτσι στις "διευθυντικές θεωρίες", ο έλεγχος στα μέσα παραγωγής εξισώνεται αυθαίρετα με τον έλεγχο της πρόσβασης στα μέσα παραγωγής (που είναι διαφορετικό πράγμα), με την εξουσία της πρόσληψης η της απόλυσης κ.α. (48)"
      http://wwwpraxisred.blogspot.com/p/slavoj-zizek.html

      "Όχι απλώς θεωρώ άνευ νοήματος την ιδέα πως ο "σοσιαλισμός είναι αναπόφευκτος" και ψευδή την ιδέα πως ο σοσιαλισμός "είναι η μόνη εναλλακτική στον καπιταλισμό" είναι ψευδής· θεωρώ ότι στην βάση των ενδείξεων που έχουμε τώρα είναι εφικτή όχι μόνο μια νέα μορφή εκμεταλλευτικής κοινωνίας (την οποία ονομάζω "διευθυντική κοινωνία"), αλλά είναι επίσης και πιο πιθανή ως αποτέλεσμα του παρόντος από τον σοσιαλισμό."
      James Burnham, πρώην τροτσκιστής, μετέπειτα υπάλληλος του OSS στις ΗΠΑ και παραλήπτης βραβείου "Ελευθερίας" απ' τον Ρίγκαν
      http://leninreloaded.blogspot.com/2012/08/james-burnham.html

      Διαγραφή
    20. "Κατά τον «γραφειοκρατικό κολεκτιβισμό» του Μπρούνο Ρίτζι, τα μέσα παραγωγής αποτελούν συλλογική ιδιοκτησία της γραφειοκρατίας η οποία εκμεταλλευόμενη το σοβιετικό προλεταριάτο, ιδιοποιείται την υπεραξία. Ο Ρίτζι εκλάμβανε ως φαινόμενο αυτής της τάσης την εμφάνιση των φασιστικών καθεστώτων και την πολιτική του New Deal στις ΗΠΑ. Ο Τζέημς Μπέρναμ υποστήριζε στο έργο του «Η επανάσταση των διευθυντών», ότι η οικονομική και πολιτική εξουσία περνά στα χέρια των διευθυντών. Οι οποίοι επιβάλουν μία νέα άρχουσα τάξη σε ένα νέο καθεστώς. Σύμφωνα με τον Μπέρναμ, η Σοβιετική Ένωση δεν ήταν σοσιαλιστικό καθεστώς αφού η εργατική τάξη αποδείχτηκε ανίκανη να πάρει την εξουσία, αλλά μετεξελίχθηκε προς την διευθυντική κοινωνία η οποία θα αντικαταστήσει την κεφαλαιοκρατία σε παγκόσμια κλίμακα. Η ιδιοκτησία της τάξης των διευθυντών θα είναι κατά τον Μπέρναμ, συλλογική και θα στηρίζεται στον έλεγχο των κρατικοποιημένων μέσων παραγωγής. Αυτό δηλαδή που θα κατέχουν οι διευθυντές είναι το κράτος και μέσω του κράτους κατέχουν συλλογικά τα κρατικοποιημένα μέσα παραγωγής.

      Παραμονές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έπρεπε να καθοριστεί η στάση των οπαδών του Τρότσκι, μία σημαντική αφορμή αποτέλεσε η συζήτηση στις τάξεις του SWP, αμερικάνικου τμήματος της 4ης Διεθνούς αναφορικά με την φύση και την στάση που έπρεπε να κρατήσουν οι Τροτσκιστές απέναντι στην Σοβιετική Ένωση σε μία ενδεχόμενη παγκόσμια σύραξη. Το 1939 μία εσωκομματική αντιπολίτευση με αρχηγούς και μετέπειτα αποστάτες του Τροτσκισμού Μ.Σαχτμαν και Τζ.Μπέρνχαμ αμφισβήτησαν ανοιχτά την άποψη του Τρότσκι ότι η Σοβιετική Ένωση ήταν εκφυλισμένο εργατικό κράτος, υποστηρίζοντας πως επρόκειτο για νέο σχηματισμό, όπου η γραφειοκρατία ήταν η άρχουσα τάξη."
      Σχόλιο του ilief, http://leninreloaded.blogspot.com/2012/12/blog-post_98.html?showComment=1356124179756#c7510142077169243916

      Διαγραφή
    21. "Η υποβάθμιση του ρόλου της εργατικής αριστοκρατίας συνοδεύεται επίσης στις συγκεκριμένες μικροαστικές αναλύσεις με τη σκόπιμη ταύτισή της με τους αξιωματούχους - επαγγελματικά στελέχη εργατικών κομμάτων και συνδικάτων. Η εργατική γραφειοκρατία αναγορεύεται σαν η μόνη ουσιαστική τροχοπέδη για το μέλλον του εργατικού κινήματος. Και φυσικά προτείνεται και η αντίστοιχη λύση:

      «Η πάλη με εργατική αυτοοργάνωση και αυτενέργεια στο χώρο δουλειάς είναι το εναρκτήριο σημείο για τη δημιουργία υλικών και ιδεολογικών συνθηκών για μια αποτελεσματική απάντηση στο ρεφορμισμό και το συντηρητισμό της εργατικής τάξης» [25].

      Η συγκεκριμένη οπορτουνιστική πρόταση εδράζεται στη λαθεμένη θέση ότι οι οικονομικοί αγώνες της εργατικής τάξης, μπορούν στην ουσία από μόνοι τους να οδηγήσουν στην ανατροπή της αστικής τάξης. Η άποψη αυτή ισοδυναμεί με άρνηση του καθοδηγητικού ρόλου του Κομμουνιστικού Κόμματος και της σημασίας της ιδεολογικής - πολιτικής πάλης για την κατάκτηση της εξουσίας."

      [...]


      Επίσης δεν πρέπει να μας διαφύγουν οι σύγχρονοι εκπρόσωποι της λεγόμενης αλτουσεριανής σχολής (Jessop, Carchedi, Μηλιός, Οικονομάκης, κ.ά.) που επιμένουν ότι «ένας πλήρης προσδιορισμός των τάξεων πρέπει να διενεργηθεί σε όρους οικονομικών, πολιτικών και ιδεολογικών παραγόντων» [27].

      Το συγκεκριμένο ρεύμα αμφισβητεί συνολικά τα λενινιστικά κριτήρια προσδιορισμού των τάξεων. Εξετάζει λαθεμένα τον προσδιορισμό της ταξικής θέσης σε συνάρτηση και με το επίπεδο της ταξικής συνείδησης. Διαιρεί τις σχέσεις παραγωγής σε σχέσεις κυριότητας, κατοχής και χρήσης των μέσων παραγωγής, συσκοτίζοντας τη στρατηγική σημασία της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής (π.χ. ένας μεγαλομέτοχος μονοπωλιακού ομίλου που δε μετέχει ενεργά στη διοίκηση της επιχείρησης, θεωρείται ότι δεν έχει «σχέση κατοχής», αλλά μόνο τυπική - νομική σχέση κυριότητας με την καπιταλιστική επιχείρηση).
      Μάκης Παπαδόπουλος, "Η κοινωνική ρίζα του οπορτουνισμού", http://leninreloaded.blogspot.com/2012/12/blog-post_3918.html

      Διαγραφή
    22. "Το συγκεκριμένο ρεύμα αμφισβητεί συνολικά τα λενινιστικά κριτήρια προσδιορισμού των τάξεων. Εξετάζει λαθεμένα τον προσδιορισμό της ταξικής θέσης σε συνάρτηση και με το επίπεδο της ταξικής συνείδησης. Διαιρεί τις σχέσεις παραγωγής σε σχέσεις κυριότητας, κατοχής και χρήσης των μέσων παραγωγής, συσκοτίζοντας τη στρατηγική σημασία της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής (π.χ. ένας μεγαλομέτοχος μονοπωλιακού ομίλου που δε μετέχει ενεργά στη διοίκηση της επιχείρησης, θεωρείται ότι δεν έχει «σχέση κατοχής», αλλά μόνο τυπική - νομική σχέση κυριότητας με την καπιταλιστική επιχείρηση)."

      Αυτό λες, Hellacopter. Ακριβώς αυτό. Το λες με ακρίβεια, σωστά το παρατηρείς αυτό. Αλλά δεν έχει καμία σχέση με μαρξισμό.

      Διαγραφή
    23. Στην πραγματικότητα, λέω το ακριβώς αντίθετο. Ότι η κρατική ιδιοκτησία των (βασικών) μέσων παραγωγής αποτελεί ANAGKAIA ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΙΚΑΝΗ συνθήκη για την εξάλειψη των ταξικών (και όχι απλώς δευτερευουσών) αντιθέσεων, π.χ. εκτελεστικής - διευθυντικής εργασίας. Και νομιμοποιούμαι να εισφέρω ως επιχείρημα υπέρ μου την κατάληξη του σοσιαλιστικού πειράματος του 20ου αιώνα. Πώς παλινορθώθηκε ο καπιταλισμός, χωρίς να υπάρχει αστική τάξη να τον παλινορθώσει; Και πώς δημιουργήθηκε η αστική αυτή τάξη, αφού η κρατική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής την αποκλείει;
      Hellacopter13

      Διαγραφή
    24. Οι διαφορές δεν εξαφανίζονται μαγικά. Κάτι τέτοιο θα ήταν ιδεώδες. Διαφορές εξακολουθούν να υπάρχουν αφού η πρώτη βαθμίδα βγαίνει από τα σπλάχνα της καπιταλιστικής κοινωνίας. Μόνο που δεν είναι ταξικές δεν αφορούν σχέσεις ιδιοκτησίας. Υπάρχει ένα στρώμα που κάποιοι το ονόμασαν γραφειοκρατία και κάποιοι λανθασμένα του απέδωσαν ρόλο άρχουσας «τάξης». Ο γραφειοκράτης ούτε είχε ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής ούτε την μεταβίβαζε στα παιδιά του, ούτε κληροδοτούσε προνόμια. Παίρνει την απόδειξη της εργασίας του (τον μισθό του)

      Η έννοια του κράτους παραμένει ως μορφή, αλλάζει περιεχόμενο. Γιατί το αστικό κράτος διαλύεται και η νέα εξουσία είναι πολύ λογικό να θέλει να προασπιστεί απέναντι στους αντιπάλους της. Π.χ. εμφύλιος με 14 στρατούς, Β' Παγκόσμιος Και να δημιουργήσει τις νέες συνθήκες με εκβιομηχάνιση κολεκτιβοποίηση σχεδιοποίηση της παραγωγής.

      Αυτό που χρειάζεται να εξεταστεί -και σε αυτό υπάρχει αρκετός χώρος για συζήτηση-είναι κατά πόσο επεκτάθηκε η ουσιαστική κοινωνικοποίηση της παραγωγής.
      σε "μήκος"και σε 'βάθος".

      Μήκος όπως εξάπλωση στων σοσιαλιστικών σχέσεων και σε άλλες χώρες. Που -κατά την γνώμη μου- σημαίνει πορεία προς τον κεντρικό σχεδιασμό όχι ανά πόλη αλλά ανά χώρες και σύνολο χωρών. Δηλαδή πορεία προς την κατάργηση ξεχωριστών «λαϊκών δημοκρατιών» συνένωσή τους σε μία.

      Το «βάθος» είναι η ίδια η φύση της εργασίας. Οι διαφορές μεταξύ διευθύνουσας - εκτελεστικής εργασίας πνευματικής - χειρωνακτικής πόλης - χωριού αμβλύνονται. μειώνονται. Και το χωριό έρχεται στην πόλη και η πόλη στο χωριό. Συνενώνονται τα ξεχωριστά αγροκτήματα σε ενιαίο χώρο παραγωγής. Αυτό σημαίνει π.χ. λιγότερα τρακτέρ και μηχανήματα άρα και λιγότερη εργασία ανά χωρικό. Γίνεται προσπάθεια για συγκερασμό της πνευματικής και χειρωνακτικής εργασίας. Και -πολύ σημαντικό- η παραγωγή ΑΥΤΟΜΑΤΟΠΟΙΕΙΤΑΙ . Η αυτοματοποίηση σημαίνει λιγότεροι χειρώνακτες εργαζόμενοι, λιγότερες ώρες εργασίας, λιγότερη μονότονη εργασία με περισσότερο δημιουργική εργασία επί της παραγωγής στο ίδιο το εργοστάσιο. Ο εργάτης στην βιομηχανική παραγωγή είναι «εκλαϊκευμένα» σκλάβος της μηχανής, μέρος της μηχανής. Στην αυτοματοποίηση(π.χ. δίκτυα υπολογιστών, ρομποτική) μονότονες, επαναλαμβανόμενες κινήσεις ρουτίνας της χειρωνακτικής εργασίας εξαφανίζονται. Και μένει και ελεύθερος χρόνος και για δημιουργική εργασία στην ίδια την παραγωγική διαδικασία. Η μηχανή είναι μεγάλος δεσπότης, ίσως μεγαλύτερος από τον ίδιο τον καπιταλιστή είχε πει κάποτε ό Εγγελς

      Η πρώτη ανώριμη βαθμίδα του κομμουνισμού υπάρχουν οι αντίρροπες δυνάμεις. Ο ίδιος ο Μαρξ απέφευγε στην Κριτική του Προγράμματος της Γκότα να περιγράψει την διαδικασία. Αλλά έγραψε για επαναστατικό μετασχηματισμό από την μία στην άλλη. Η ποιο ακριβής έννοια του σοσιαλισμού είναι πορεία προς τον κομμουνισμό. Και η πορεία δεν είναι ευθύγραμμη. Προς τα εμπρός και προς τα πίσω. Ο Λένιν -νομίζω στην μεγάλη πρωτοβουλία- είχε μιλήσει για κάτι σαν κρατικό καπιταλισμό. Απαραίτητη οπισθοχώρηση έγινε επί Λένιν επί ΝΕΠ μετά από μία δεκαετία πολέμων. Μόνο που τα κλειδιά της οικονομίας τα είχε η εξουσία του προλεταριάτου όχι οι αστοί. Όταν η ΝΕΠ πήγε να γίνει επικίνδυνη για δικτατορία του προλεταριάτου, το τελευταίο πήρε τα μέτρα του. Ο Στάλιν δεν ήταν και ο καλύτερος του κόσμου στα θεωρητικά αλλά ήταν ικανότατος πολιτικά και τακτικά. Λένιν και Στάλιν άνοιξαν δρόμους προς την «σωστή πορεία». Εμπλούτισαν την μαρξιστική θεωρία με μπόλικη πράξη. Αυτά είναι τα σημαντικά. Όσοι «κατηγορούν» τον Κολόμβο γιατί δεν έφτασε στις Δυτικές Ινδίες, ο Κολόμβος δεν θα τους είχε ούτε για «παιδιά για θελήματα» στα καράβια του. Ilief

      Διαγραφή
    25. Τελειώνοντας.
      Δεν παλινορθώνεται ένα σύστημα αν ήδη υπάρχει. Άρα καπιταλισμός οποιουδήποτε τύπου δεν υπήρχε στην ΕΣΣΔ. Ήταν λανθασμένη η αντίληψη του σοσιαλισμού ως "μόνιμο στάδιο" και τα "παλλαϊκά κράτη" κλπ. Πισωγύρισμα άρχισε από το 1956 με το 20ο. Επεκτάθηκε με τις αποφάσεις του Κοσίγκιν. Π.χ. Αυτονομία των επιχειρήσεων από τον κεντρικό σχεδιασμό , ένταση του ανταγωνισμού μεμονωμένων εμπορευματοπαραγωγών ημιανεπίσημα JKL. Και ανεπίσημα αρκετή Μαύρη Οικονομία με εμπορεύματα από και προς το εξωτερικό. Δημιουργήθηκε η απαραίτητη πρωτογενής συσσώρευση από γραφειοκράτες που επισήμως έπαιρναν μόνο το αντίτιμο της εργασίας τους. Αλλιώς πως βρέθηκαν ξαφνικά κάποιοι και από την νεολαία του ΚΚΣΕ με αρκετά χρήματα(κυρίως σε συνάλλαγμα)και αγόρασαν τα μέσα παραγωγής;

      Πριν γίνει η διαδοχή της φεουδαρχίας, εμφανίστηκαν στις Ιταλικές Πόλεις της εποχής της Αναγέννησης στοιχεία καπιταλιστικής οικονομίας π.χ. μισθωτή εργασία, δημιουργία πιστωτικού συστήματος, πέρα από τους απλούς σαράφηδες σαν «τον έμπορο της Βενετίας». Αλλά δεν νομίζω πως οι ιστορικοί θα υιοθετούσαν την άποψη περί "κατάρρευσης του υπαρκτού καπιταλισμού" γύρω στα 1550. Η πορεία δεν είναι ευθύγραμμη και ομαλή για κανένα σύστημα. Στην ιστορία δεν υπάρχει αυτόματος πιλότος. Σε κάθε κοινωνία υπάρχουν χαρακτηριστικά του οικοδομήματος τα οποία μπορεί να μην συμφωνούν απόλυτα με τις κύριες οικονομικές βάσεις Στις ΗΠΑ π.χ. υπάρχουν ακόμα κοινότητες Παουπέρων και Αμίς. Αυτό τι σημαίνει; Υπάρχει πιθανότητα για πισωγύρισμα; Στο Ισραήλ υπήρχαν τα Κιμπουτς. To Ισραήλ δεν ήταν καπιταλιστικό και δεν είχε αστική τάξη; Αυτό μπορεί να το ισχυριστεί μόνο ο ΣΥΡΙΖΑ που προτιμά τον «αριστερό» Πέρες!

      Διαγραφή
    26. Ευχαριστώ για το σχόλιο, θα πρέπει όμως να συνοδεύεται από κάποιο ψευδώνυμο. Πολιτική ιστολογίου.

      Διαγραφή
    27. Σόρρυ για 26 Ιανουαρίου 2013 - 3:49 μ.μ. Ilief

      Διαγραφή
    28. Μερικές σύντομες επισημάνσεις:"Άρα καπιταλισμός οποιουδήποτε τύπου δεν υπήρχε στην ΕΣΣΔ." Δεν είπα το αντίθετο. Είπα, όμως, ότι η παλινόρθωση του καπιταλισμού προϋποθέτει την ύπαρξη αστικής τάξης, ως κοινωνικού υποκειμένου της. Και σωστά, με τη μη αναφορά σου σε αυτή, δεν εντοπίζεις τη δημιουργία της αστικής αυτής τάξης στη διατήρηση της συλλογικής ιδιοκτησίας στον αγροτικό τομέα, αλλά στην αυτονόμηση, θεσμική (μεταρρυθμίσεις Κοσίγκιν)ή εξωθεσμική (μαύρη οικονομία), της γραφειοκρατίας από τον "κεντρικό σχεδιασμό" ή, κατά τη δική μου διατύπωση, από τον εργατικό έλεγχο της παραγωγής.
      Κατά τα λοιπά, Ilief, θα κρατήσω μία επιφύλαξη ως προς το μη κληρονομητό των προνομίων της γραφειοκρατίας. Το παράδειγμα της Βόρειας Κορέας (τρίτη γενιά κληρονομικής διαδοχής στην ηγεσία του κόμματος και του Κράτους) και της Ρουμανίας (με τον πολιτικό πόλο που επιφυλασσόταν στον υιό Τσαουσέσκου, εάν δεν είχε ανατραπεί ο πατέρας του)συνηγορεί στο αντίθετο. Σε αμφότερες δε τις περιπτώσεις πρόκειται για σοσιαλιστικές, με την έννοια της κρατικής ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής, χώρες.
      Hellacopter13

      Διαγραφή
    29. Το κύριο πρότυπο όταν μιλάμε για σοσιαλισμό είναι η Σοβιετική Ένωση - ΕΣΣΔ. Αυτό που εξετάζεται είναι η αλληλεπίδραση παραγωγικών δυνάμεων- σχέσεων παραγωγής. Τα οικονομικά θεμέλια της κοινωνίας.

      Άλλο στρώμα άλλο τάξη. Καταμερισμός εργασίας νομίζω πως υπήρχε πριν εμφανιστούν οι τάξεις. Οι οποίες εμφανίστηκαν στην γνωστή μεχρι τώρα ιστορία όταν σταθεροποιήθηκε το τότε "υπερπροϊόν".

      Ο Τσαουσέσκου ήταν το πρότυπο του ΚΚΕ εσωτερικού(Κύρκος), του πρόγονου του ΣΥΝ-ΣΥΡΙΖΑ. Μερικά "σοσιαλιστικά" στην Ρουμανία του Τσαουσέσκου. π.χ.δανεισμός από εξωτερικό, άνοιγμα στις αγορές του εξωτερικού. Μάλλον προς την "σοσιαλιστική αγορά" πήγαινε όχι τον σοσιαλισμό-κομμουνισμό. Όπως εξωτερικό δανεισμό είχε και η Πολωνία.

      Θεωρητικά "σοσιαλισμός" υπήρχε στην Καμποτζη του Πολ-Ποτ. Τότε πως γίνεται η "σοσιαλιστική" Καμπότζη να είναι αντίθετη στην εκβιομηχάνιση, να συνεργάζεται με τις ΗΠΑ και να κάνει πόλεμο με το "σοσιαλιστικό" Βιετνάμ;

      Θεωρητικά "σοσιαλισμός" υπήρχε στην Κίνα της πολιτιστικής επανάστασης. Το απόλυτο αριστερό μπάχαλο με φοιτητές στους αγρούς, γιατρούς στην βιομηχανία και αγρότες στα πανεπιστήμια.

      Επίσης τον τελευταίο καιρό κάποιοι ξεχνάνε την Κούβα και αναφέρουν συνέχεια την Β.Κορέα για την οποία από τα λίγα πράγματα είναι γνωστά.
      Παλαιότερα οι δεξιοί - κρυφοδεξιοί έλεγαν πως αν γίνουν πράξη αυτά που λέει το ΚΚΕ θα γίνουμε Κούβα. Τώρα γιατί δεν το λένε; Ίσως γιατί στην Κούβα περνάνε καλύτερα από ότι ο κόσμος στην Ελλάδα.

      Αυτό που δεν γίνεται κατανοητό είναι πως η επέκταση των σοσιαλιστικών σχέσεων δεν είναι αποτέλεσμα διαταγμάτων αλλά διαδικασία.Η πορεία προς τον κομμουνισμό είναι επίπονη και δύσκολη διαδικασία. Μην χρεώνεται ο σοσιαλισμός με πρότυπα αριστερίστικων μπάχαλων ή "γαλατικών χωριών" ή αριστερών πλευρών του Κεφαλαίου. Ilief

      Διαγραφή
    30. Και τέλος
      (..)Στην κοινωνικήπαραγώγη της ζωής τους οι άνθρωποι έρχονται σε σχέσεις καθορισμένες, αναγκαίες, ανεξάρτητες από τη θέληση τους, σε σχέσεις παραγωγικές, που αντιστοιχούνε σε μια ορισμένη βαθμίδα όπου έχει φτάσει η ανάπτυξη των υλικών παραγωγικών τους δυνάμεων. Το σύνολο αυτών των παραγωγικών σχέσεων αποτελεί το οικονομικό οικοδόμημα της κοινωνίας, την υλική βάση, επάνω στην οποία υψώνεται ένα νομικό και πολιτικο εποικοδόμημα και στην οποία αντιστοιχούν ορισμένες πάλι κοινωνικές μορφές συνείδησης. Ο τρόπος της παραγωγής της υλικής ζωής καθορίζει την εξέλιξη της κοινωνικής, πολιτικής και διανοητικής ζωής ενγένει.

      Το τί είναι οι άνθρωποι δεν καθορίζεται από τη συνείδησή τους, αλλά, αντίστροφα, το κοινωνικό τους Είναι καθορίζει τη συνείδηση τους. Όταν η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων της κοινωνίας φτάσει σε ορισμένο βαθμό, οι δυνάμεις αυτές έρχονται σε αντίφαση με τις παραγωγικές σχέσεις που υπάρχουν, ή, για να μεταχειριστούμε τη νομική έκφραση, με τις σχέσεις της ιδιοκτησίας, μέσα στις οποίες ως τότε είχανε κινηθεί. Οι σχέσεις αυτές, από μορφές ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, γίνονται τώρα φραγμοί τους. Τότε αρχίζει μια εποχή κοινωνικής επανάστασης. Με τη μεταβολή της οικονομικής βάσης, ανατρέπεται περισσότερο ή λιγότερο γοργά ή αργά ολόκληρο το τεράστιο εποικοδόμημα.(..)

      Απλα κατανοητά λόγια από τον Μαρξ. Μάλλον οι αλτουσεριανοί - πουλατζάδες του ΣΥΝ-ΣΥΡΙΖΑ δεν διάβασαν την εισαγωγή της Κριτικής της Πολιτικής Οικονομίας.Ilief

      Διαγραφή
    31. Προσοχή όμως στο άλλο άκρο: αν καταλήξει όλη η συζήτηση για τον σοσιαλισμό ως πρακτικό ιστορικό φαινόμενο να περιορίζεται στην ΕΣΣΔ, τότε γίνεται ζήτημα "εθνικής ιστορίας" και όχι γενικεύσιμης θεωρητικής γνώσης: ο "σοσιαλισμός" καταντά να σημαίνει "κάτι που έγινε στη Ρωσία" και τίποτε άλλο, οπότε περιττεύει και κάθε σοβαρή συζήτηση για τον σοσιαλισμό ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.

      Διαγραφή
    32. Αντώνη έγραψα για την διαλεκτική σχέση παραγωγικών δυνάμεων και σχέσεων παραγωγής. Με αυτό γίνεται η όποια εξέταση. Και εκεί γίνεται η επιμονή.

      Μαθαίνουμε από αυτά που γίνονται όχι αυτά που φανταζόμαστε. Η ΕΣΣΔ έδινε τον τόνο και με την πορεία προς τα εμπρός και με την πορεία προς τα πίσω. Έγραψα για Κοσίγκιν και σχετικά. Αλλά αφού γίνεται αναφορά στην Ρουμανία Τσαουσέσκου του ΚΚΕ εσωτερικού, να μιλήσουμε -γιατί όχι- και για την Καμπότζη του Πολ Ποτ.Ilief

      Διαγραφή
    33. Η κεντρική αναφορά του κειμένου Κάτσικα πλην ΕΣΣΔ είναι η τεράστια Κίνα, που αν ήταν απλώς "το απόλυτο αριστερό μπάχαλο", δεν θα ήταν σήμερα η γρηγορότερα αναπτυσσόμενη καπιταλιστική οικονομία στον κόσμο.

      Πάτα λίγο φρένο.

      Διαγραφή
    34. Eπί πολιτιστικής η Κίνα ήταν μπάχαλο.
      Όταν τελείωσε το 10 χρονο πανυγήρι ήρθε ο ρεαλιστής Τενκ και έβαλε τα πράγματα στον "σωστό δρόμο".Ilief

      Διαγραφή
    35. Η Π.Ε χρονολογείται 1966-1976.

      Το κύμα βιομηχανικής ανάπτυξης της Κίνας ξεκινάει στα μέσα αυτής της περιόδου, το 1969: http://www.signalfire.org/?p=20015

      Όπως είπα, πάτα φρένο.

      Διαγραφή
    36. Μετά την επικράτηση του Μαο στην Κίνα και την προσέγγιση με την ΕΣΣΔ, η τελευταία
      Η ΕΣΣΔ είχε στείλει τεχνικούς και βοήθησε στην ανάπτυξη της βιομηχανίας.

      Ο Μάο πίστευε πως θα κέρδιζε τον πόλεμο στην Κορέα, Όμως η ΕΣΣΔ πίεσε για την συμφωνία με τις ΗΠΑ για τον 38ο παράλληλο ως όριο μεταξύ Βόρειας και Νότιας Κορέας. Ο μεγάλος τιμονιέρης δεν χαμπάριαζε από τα πυρηνικά που είχαν οι ΗΠΑ ως μέσο πίεσης στο παρασκήνιο. Τότε ήταν που μίλησε για "χάρτινες τίγρεις". Και τα πρώτα συννεφάκια στις σχέσεις των δύο χώρών ΕΣΣΔ-Κίνα.

      Το 20ο δίνει την ευκαιρία για την σωστή κριτική του Μάο (οπορτουνιστικό πισωγύρισμα της ΕΣΣΔ).Και αποδείχτηκε ότι ο Μάο είχε τελικά δίκιο.

      Ωραία αυτός είχε δίκιο. Τι έκανε;

      Αφού τα χάλασε με την ΕΣΣΔ, με την οποία υπήρχαν σοβαρά συνοριακά επεισόδια που έφεραν στα πρόθυρα πολέμου με την ΕΣΣΔτι θα γίνονταν για την ανάπτυξη της βιομηχανίας; Πως γίνεται δύο σοσιαλιστικές χώρες να βρίσκονται στα πρόθυρα πολέμου με αφορμή συνοριακά ζητήματα; Από που θα έπαιρνε βοήθεια για τεχνογνωσία για την ανάπτυξη της βιομηχανίας; Τι θα γίνονταν αν τα πράγματα σκούραιναν περισσότερο με την ΕΣΣΔ;

      Ο μεγάλος τιμονιέρης άρχισε να περνά στην άλλη όχθη με κατηγορία για σοσιαλιμπεριαλισμό.
      Η θεωρία κρύβει και προθέσεις πράξεων. Η οποία ήταν μία τύπου αρχική προσέγγιση με τις ΗΠΑ.

      Υποτίθεται ότι η Πολιτιστική ήταν μάχη ενάντια στην γραφειοκρατία
      Ήταν; Ή ποιο σωστά από αλλού ξεκίνησε αλλού κατέληξε; Μήπως ήταν μάχη δελφίνων του κόμματος;

      Τi γράφει και ο Κάτσικας στο δεύτερο μέρος

      (..)«Kάνουμε την σοσιαλιστική επανάσταση και δεν ξέρουμε πού βρίσκεται η αστική τάξη• βρίσκεται μέσα στο κομμουνιστικό κόμμα, είναι οι υπεύθυνοι του κόμματος που μπήκαν στον καπιταλιστικό δρόμο». (..)

      (..)H Πολιτιστική Eπανάσταση δεν ήταν τίποτε άλλο, παρά η πρακτική έκφραση αυτής της θεωρίας στις συνθήκες της Λ.Δ. Kίνας, για την πολιτική συντριβή της αστικής τάξης.(..)

      Χωρίς λόγια.

      Αφού τα έκανε ροϊδο ο Μάο άνοιξε επισήμως σχέσεις με τις ΗΠΑ και συναντήθηκε με τον Νίξον. Ο τενκ, μετά τον θάνατο του Μάο χειρίστηκε την "ρεαλιστική στροφή" προς την βιομηχανική ανάπτυξη. Όπως είχα διαβάσει σε ρεποράζ από σημερινούς κινέζους επιχειρηματίες επί Τενκ άρχισαν να μαζεύουν δολάρια.Ilief

      Διαγραφή
  7. Μερικές σκέψεις:
    1- Ο νόμος της αξίας δεν εφαρμοζόταν στα σοσιαλιστικά κράτη σε πολλά εμπορεύματα, π.χ. ρεύμα, νερό, θέρμανση, πολλά είδη διατροφής κλπ.
    2- Η διατήρησή του σε σοσιαλιστικές συνθήκες παραγωγής μπορεί να είναι αναγκαία μόνο σε συνθήκες συνύπαρξης με τον καπιταλισμό και τότε, όπως έδειξε η ιστορία, η παλινόρθωση του καπιταλισμού είναι μάλλον αναπόφευκτη.
    3- Η διατήρηση για κάποια αγαθά της εμπορευματικής παραγωγής στον σοσιαλισμό, που πάντως όπως σωστά γράφει και το άρθρο έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά από τον καπιταλισμό, είναι μεταβατικού χαρακτήρα. Η σταδιακή κατάργησή της συμβαδίζει με την σταδιακή αποδυνάμωση της δικτατορίας του προλεταριάτου και του κράτους.
    4- Το αστικό δίκαιο είναι η απεικόνιση της «κοινής λογικής» σύμφωνα με τις υπάρχουσες κοινωνικές συνθήκες. Με την αλλαγή των κοινωνικών συνθηκών θα αλλάξει και η λογική του "αστικού δικαίου", που σταδιακά θα λέγαμε ότι θα μετατραπεί σε "εργατικό δίκαιο".

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Για αυτό, η πρώτη φάση του κομμουνισμού δε μπορεί να παράγει δικαιοσύνη και ισότητα· διαφορές, άδικες διαφορές σε πλούτο θα υπάρχουν [...] αν δε θέλουμε να γίνουμε ουτοπιστές, δε μπορούμε να φανταστούμε πως έχοντας ανατρέψει τον καπιταλισμό, οι άνθρωποι αμέσως θα μάθουν να εργάζονται για τη κοινωνία χωρίς κάποιο πρότυπο δικαίου [...] Και δεν υπάρχει ακόμα κάποιο άλλο πρότυπο δικαίου από αυτό του “αστικού δικαίου”. Σε αυτό το βαθμό επομένως, υπάρχει ακόμα η ανάγκη για ένα κράτος το οποίο, ενώ θα περιφρουρεί τη δημόσια ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής, θα περιφρουρεί την ισότητα της εργασίας και την ισότητα στη διανομή των προϊόντων. Το κράτος μαραίνεται όσο δεν υπάρχουν πλέον καπιταλιστές και τάξεις, και συνεπώς, δεν υπάρχει καμία τάξη για να κατασταλεί. Αλλά το κράτος δεν έχει ακόμα μαραθεί πλήρως, όσο παραμένει η προστασία του “αστικού δικαίου” το οποίο καθαγιάζει την πραγματική ανισότητα. [...] Φυσικά, το ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ως προς την ΔΙΑΝΟΜΗ των καταναλωτικών αγαθών αναπόφευκτα προϋποθέτει την ύπαρξη του αστικού κράτους, γιατί το δίκαιο δεν είναι τίποτα χωρίς έναν μηχανισμό ικανό να επιβάλει την επιτήρηση των κανόνων δικαίου. Επομένως, για ένα συγκεκριμένο διάστημα όχι μόνο το δίκαιο των αστών, αλλά και το αστικό κράτος ΥΦΙΣΤΑΤΑΙ ΣΤΟΝ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟ, χωρίς την αστική τάξη!"
      Λένιν, Κράτος και επανάσταση

      Διαγραφή
    2. Το αστικό δίκαιο υπάρχει στον πρώιμο κομμουνισμό αλλά, όπως λέει ο Λένιν, για συγκεκριμένο διάστημα. Η εμπορευματική παραγωγή στον σοσιαλισμό δεν είναι ίδια με τον καπιταλισμό και δεν συνεπάγεται την διατήρηση του νόμου της αξίας. Ο τελευταίος είναι αποκλειστικό γνώρισμα του καπιταλισμού και σε σοσιαλιστικές σχέσεις παραγωγής, θα οδηγήσει τελικά σε παλινόρθωση. Η δικτατορία του προλεταριάτου αυτό στην ουσία τον σκοπό έχει: την αναγκαστική κατάργηση πρώτα του νόμου της αξίας και εντέλει την ολοκληρωτική κατάργηση της εμπορευματικής παραγωγής και επομένως και του αστικού δικαίου. Όλα αυτά βρίσκονται σε μια δυναμική εξέλιξη και αλληλοκάλυψη.

      Διαγραφή
    3. "Η εμπορευματική παραγωγή στον σοσιαλισμό δεν είναι ίδια με τον καπιταλισμό και δεν συνεπάγεται την διατήρηση του νόμου της αξίας."

      "H εμπορευματική παραγωγή και ανταλλαγή υπάρχει στη σοσιαλιστική κοινωνία και στην οικονομία εφαρμόζεται το εμπορευματικό σύστημα. H αντίθεση ανάμεσα στην αξία χρήσης και στην αξία των εμπορευμάτων υπάρχει και ο νόμος της αξίας λειτουργεί. Tο χρήμα, όπως και στον καπιταλισμό, παραμένει το μέσο της εμπορευματικής ανταλλαγής, κι ακόμα η διανομή γίνεται ανάλογα με την εργασία."
      Ι.Β. Στάλιν, Οικονομικά προβλήματα του σοσιαλισμού

      "Ο Ι. Βιαζμίν στο άρθρο του «Ο Ι. Β. Στάλιν για την εμπορευματική παραγωγή και το νόμο της αξίας στο σοσιαλισμό», άρθρο στήριξης του προαναφερθέντος έργου του Στάλιν, αναπτύσσοντας τις διαφορές μεταξύ της καπιταλιστικής εμπορευματικής και της εμπορευματικής παραγωγής στο σοσιαλισμό αναφέρει:

      «Στο σοσιαλισμό η εμπορευματική παραγωγή έχει να κάνει με εμπορεύματα που παράγονται στις σοσιαλιστικές επιχειρήσεις. Στον τόπο μας δεν υπάρχουν καπιταλιστές ούτε στη σφαίρα της παραγωγής, ούτε στη σφαίρα της κυκλοφορίας εμπορευμάτων. Και το ειδικό βάρος του μικρού ατομικού νοικοκυριού των αγροτών και των βιοτεχνών είναι ασήμαντο. Στη σοσιαλιστική κοινωνία το εμπόρευμα εκφράζει άλλες παραγωγικές σχέσεις, απ� ό,τι στις προηγούμενες κοινωνίες, όταν η εμπορευματική παραγωγή στηριζόταν στην ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής. Και στο σοσιαλισμό το εμπόρευμα, όπως και κάθε εμπόρευμα, έχει διπλό χαρακτήρα, έχει αξία χρήσης. Αλλά στη σοσιαλιστική οικονομία δεν υπάρχουν ανταγωνιστικές αντιθέσεις, συνεπώς και το εμπόρευμα στη σοσιαλιστική κοινωνία δεν περιέχει μέσα του ανταγωνιστικές θέσεις»"
      Ελένη Μπέλλου, ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΣΗ ΑΠΟΝΕΚΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ
      http://mikroastos.wordpress.com/2007/09/19/istoriki-antiparathesi-nomos-axias/

      Διαγραφή
    4. Κατά την άποψη μου η θέση του Στάλιν έχει να κάνει με τις συνθήκες ανάπτυξης της ΕΣΣΔ, δηλαδή σε συνθήκες ανταγωνισμού με τον καπιταλισμό. Αυτό ακριβώς το πρόβλημα, η (μερική πάντως) διατήρηση του νόμου της αξίας σε σοσιαλιστικές σχέσεις παραγωγής οδήγησε τελικά στην επαναφορά του καπιταλισμού. Ο νόμος της αξίας είναι νόμος των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής και η διατήρησή του στο σοσιαλισμό οδηγεί αναγκαστικά σε στρέβλωση των παραγωγικών σχέσεων (και των παραγωγικών δυνάμεων). Αυτό το πρόβλημα (σε δυσμενείς για αυτήν συνθήκες ανταγωνισμού) κλήθηκε να λύσει η ΕΣΣΔ και δεν τα κατάφερε. Πιθανόν να μπορεί να υπάρξει ο νόμος της αξίας μόνο στις σχέσεις με τρίτες, καπιταλιστικές χώρες. Το ζήτημα πάντως δεν έχει λυθεί και είναι καίριας σημασίας για την εγκαθίδρυση του σοσιαλισμού σε μια μόνο χώρα (και περισσότερες αλλά όχι κυρίαρχες στη παγκόσμια οικονομία).

      Διαγραφή
  8. @ilief

    " Η συνένωση της παραγωγής στα χέρια του κράτους, σημαίνει την κατάργηση της οικονομικής αποξένωσης..."

    Μπορείς να το εξηγήσεις αυτό λίγο καλύτερα?

    JKL

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Αντώνη θα σου γράψω ότι είχα γράψει στο Praxis

    <>

    και είχα προσθέσει προς διευκρίνιση

    <>


    Ούτε Καν

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. α καλά σορυ, για κάποιο λογο το ιστολόγιο σου διέγραψε το κείμενο που είχα ανάμεσα στις παρενθέσεις...


    Ούτε Καν είπε...

    Κατά βάση και τα 2 άρθρα του συντρόφου με βρίσκουν σύμφωνο.Η συνέχιση της ταξικής πάλης στο σοσιαλισμό, η ανάπτυξη μιας νέας αστικής τάξης και η σύγκρουση της παγκόσμιας κεφαλαιοκρατίας με το σοσιαλιστικό κράτος είναι όντως νομοτέλειες της επανάστασης.

    Διατηρώ κάποιες επιφυλάξεις ωστόσο μπροστά στο ζήτημα της μεταφοράς της ταξικής πάλης μέσα στο επαναστατικό κόμμα και στους πρώην και νυν συμμάχους του. Όπως η ιδεολογία περι παλαικού κράτους έγινε το θεωρητικό υπόβαθρο για την "αρχή του τέλους", φοβάμαι ή τουλάχιστον εκφράζω ανησυχίες ότι η θεωρία περί οξυννόμενης ταξικής παλης στο σοσιαλισμό και ακόμα και μέσα στο κόμμα μπορεί να γίνει η επαρχή του αυταρχισμού και των διώξεων, οι οποίες τελικά ίσως χάσουν τον αρχικό τους στόχο (προστασία και εμβάθυνση της επανάστασης) και καταλήξουν στο αντίθετο του, την εντεπανάσταση.

    διόρθωση *** εννοούσα η πιθανότητα ανάπτυξης μιας νέας αστικής τάξης, η νομοτέλεια πάει στα υπόλοιπα και σίγουρα δε το εθεσα μηχανιστικά!

    Ούτε Καν

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Χειρώνακτας Κογκνιτάριος25 Ιανουαρίου 2013 - 1:32 π.μ.

    Ο Κάτσικας δείχνει να αντιλαμβάνεται τον σοσιαλισμό σαν ένα στάδιο μεταξύ καπιταλισμού και κομμουνισμού. Λέει π.χ. ''H σοσιαλιστική κοινωνία είναι μια μεταβατική κοινωνία. Eίναι το αναγκαίο ιστορικό πέρασμα από τον καπιταλισμό στον κομμουνισμό. Γι' αυτό ακριβώς μέσα της, στη βάση και το εποικοδόμημα, αντικειμενικά συνυπάρχουν σχέσεις -λειτουργίες- ιδέες αντιφατικές και συγκρουόμενες, που εκφράζουν το παλιό που χτυπήθηκε και το νέο που γεννιέται''.
    Ο σοσιαλισμός είναι κομμουνισμός αλλά σε ανώριμη μορφή, είναι κομμουνισμός γιατι με τη σοσιαλιστική επανάσταση έχει επιτευχθεί ένα άλμα στις σχέσεις παραγωγής, με την εφαρμογή της κοινωνικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής, είναι όμως ανώριμος γιατί έχει προκύψει μέσα από τα σπάργανα της κεφαλαιοκρατίας, έχει κληρονομήσει παραγωγικές δυνάμεις αντίστοιχες της κεφαλαιοκρατίας (βιομηχανία) και κοινωνική συνείδηση που έχει καλλιεργηθεί στον κεφαλαιοκρατικό τρόπο παραγωγής.

    Ένα άλλο σημείο στο οποίο διαφωνώ με το κείμενο του Κάτσικα είναι η κυρίαρχη αντίθεση στο σοσιαλισμό, όπου θεωρεί ότι είναι η αντίθεση ανάμεσα στην εργατική τάξη και την αστική τάξη. Λέει''Eμείς θεωρούμε πως η σοσιαλιστική κοινωνία είναι μια κοινωνία στην οποία υπάρχουν οι ταξικές αντιθέσεις, με κυρίαρχη την αντίθεση ανάμεσα στην εργατική τάξη και την αστική τάξη, μια αντίθεση που όχι μόνο δεν εξαφανίζεται με την ήττα και την απαλλοτρίωση των καπιταλιστών, αλλά αντίθετα παίρνει ακόμη πιο οξυμένο χαρακτήρα και εκδηλώνεται με τους πιο πολύπλοκους τρόπους, ακριβώς λόγω των συνεχών μεταμορφώσεων της αστικής τάξης''. Καταρχάς από τη στιγμή που υπάρχει κοινωνική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής δεν υπάρχουν τάξεις. Μπορεί να υπάρχουν άλλου είδους αντιθέσεις όπως χειρωνακτικής-πνευματικής εργασίας, διευθυντικής-εκτελεστικής, αλλά όχι τάξεις. Βασική αντίθεση στο σοσιαλισμό είναι η αναντιστοιχία μεταξύ του βαθμού ωρίμανσης του κοινωνικού χαρακτήρα της εργασίας, και της κοινωνικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής. Γι'αυτό και δημιουργείται η αναγκαιότητα για τη διατήρηση εμπορευματικών και χρηματικών σχέσεων αφού ναι μεν έχει καταστεί τεχνική αναγκαιότητα ο κοινωνικός χαρακτήρας της παραγωγής για μεμονωμένες μηχανές ή συστήματα μηχανών (ως κληροδότημα του καπιταλισμού), αλλά όχι στο σύνολο της παραγωγής της χώρας ως ένα ενιαίο σύστημα μηχανών. Η ύπαρξη ή μη ε-χ σχέσεων προκύπτει κυρίως από το χαρακτήρα των παραγωγικών δυνάμεων παρά να είναι ένα ζήτημα δικαίου (αστικού ή σοσιαλιστικού). Δεν έχω ξεκαθαρισμένο το ζήτημα του νόμου της αξίας στο σοσιαλισμό, αλλά από τη στιγμή που υπάρχουν εμπορευματικές-χρηματικές σχέσεις μάλλον ισχύει και ο νόμος της αξίας αφού αυτός είναι ο καθοριστικός νόμος των ε-χ σχέσεων. Βέβαια αυτό δεν απαντάει σίγουρα, αφού οι ε-χ σχέσεις δεν είναι οι κυρίαρχες στον σοσιαλισμό από τη στιγμή που η κοινωνική ιδιοκτησία παίζει αποφασιστικό ρόλο, άρα και η σχεδιοποίηση. Κατά τη γνώμη μου ο Στάλιν στα ''Oικονομικά προβλήματα του σοσιαλισμού στην EΣΣΔ'' περισσότερο θέτει το ερώτημα παρά το απαντάει.
    (συνέχεια)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Χειρώνακτας Κογκνιτάριος25 Ιανουαρίου 2013 - 1:33 π.μ.

    (συνέχεια)
    Τέλος το κείμενο μου δίνει την εντύπωση ότι ο συγγραφέας του συμφωνεί με μια διαδεδομένη άποψη ότι οι παραγωγικές δυνάμεις αναπτύσσονται από μόνες τους και οι σχέσεις παραγωγής απλά ακολουθούν π.χ. αναφέρεται ότι στον σοσιαλισμό ''Mια τέτοια εξαφάνιση [της εμπορευματικής παραγωγής] πρέπει να συμβαδίζει με μια σειρά άλλους παράγοντες, όπως είναι ο ριζικός μετασχηματισμός των παραγωγικών σχέσεων και του εποικοδομήματος, η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, η συνείδηση των εργαζομένων κ.α''. Αντίθετα, η σχέση παραγωγικών δυνάμεων και σχέσεων παραγωγής είναι μια διαλεκτική σχέση όπου και οι δύο πλευρές αναπτύσσονται, προϋποθέτει η μία την άλλη και επιδρά η μία στην άλλη. Έτσι, με την σοσιαλιστική επανάσταση όπου γίνεται ένα άλμα στις σχέσεις παραγωγής με την εγκαθίδρυση της κοινωνικής ιδιοκτησίας (έστω αρχικά με την τυπική μορφή της κρατικής ιδιοκτησίας), το ζητούμενο είναι το πώς επιδρούν οι σχέσης παραγωγής στις παραγωγικές δυνάμεις για τη δημιουργία πλέον αντίστοιχων του κομμουνισμού παραγωγικών δυνάμεων, ως ένα ενιαίο δίκτυο πλήρους αυτοματοποιημένης παραγωγής, όπου ο κοινωνικός χαρακτήρας της παραγωγής γίνεται πλέον ώριμος και καθίσταται αδύνατη η επιστροφή στον καπιταλισμό.
    Περισσότερα για τα παραπάνω μπορεί να βρει κανείς στο βιβλίο του Βαζιούλιν ''Η Λογική της Ιστορίας''.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Ο Κάτσικας δείχνει να αντιλαμβάνεται τον σοσιαλισμό σαν ένα στάδιο μεταξύ καπιταλισμού και κομμουνισμού. Λέει π.χ. ''H σοσιαλιστική κοινωνία είναι μια μεταβατική κοινωνία. Eίναι το αναγκαίο ιστορικό πέρασμα από τον καπιταλισμό στον κομμουνισμό. Γι' αυτό ακριβώς μέσα της, στη βάση και το εποικοδόμημα, αντικειμενικά συνυπάρχουν σχέσεις -λειτουργίες- ιδέες αντιφατικές και συγκρουόμενες, που εκφράζουν το παλιό που χτυπήθηκε και το νέο που γεννιέται''.
      Ο σοσιαλισμός είναι κομμουνισμός αλλά σε ανώριμη μορφή"

      Ας δούμε κάποιες από τις διατυπώσεις του Λένιν, και ας κρίνει ο καθένας για τον εαυτό του κατά πόσο στέκει η ιδέα ότι ο Κάτσικας λέει στο πιο πάνω κάτι διαφορετικό από ό,τι λέει ο Λένιν στις διατυπώσεις αυτές.

      " Από τον καπιταλισμό η ανθρωπότητα μπορεί να περάσει άμεσα μονάχα στο σοσιαλισμό, δηλαδή στην κοινή κατοχή των μέσων παραγωγής και στη διανομή των προϊόντων ανάλογα με τη δουλειά του καθενός. Το Κόμμα μας βλέπει πιο μακρυά: Ο σοσιαλισμός πρέπει αναπόφευκτα να εξελιχθεί βαθμιαία στον κομμουνισμό, που στη σημαία του είναι γραμμένο: "Ο καθένας σύμφωνα με τις ικανότητές του, στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του"."
      Λένιν, "Ποια πρέπει να είναι η ονομασία του κόμματός μας" (1917), Απαντα, τόμ. 31, σελ. 179-183.

      Διαγραφή
    2. *Σημείωση: "μπορεί να περάσει άμεσα ΜΟΝΑΧΑ στον σοσιαλισμό": Το μόνο νόημα που θα μπορούσε να έχει αυτή η διατύπωση είναι ότι είναι αδύνατο να περάσεις από τον καπιταλισμό σε κάτι ΑΛΛΟ από τον σοσιαλισμό, και το ΜΟΝΟ ΑΛΛΟ από τον σοσιαλισμό και τον καπιταλισμό είναι ο κομμουνισμός, στον οποίο γίνεται ρητή αναφορά αμέσως μετά ως "πιο μακρυά".

      Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να υπάρξει καμία ερμηνεία του εδαφίου άλλη από το ότι ο σοσιαλισμός είναι ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ προς τον κομμουνισμό, το μεταβατικό εκείνο στάδιο στο οποίο ο καπιταλισμός ΜΠΟΡΕΙ να εξελιχθεί με το μέσο της "δικτατορίας του προλεταριάτου", το οποίο συνοδεύει ΟΛΑΚΕΡΗ τη μετάβαση και δεν εξαντλείται καθόλου είτε στην επαναστατική κατάληψη της εξουσίας είτε στο πρώτο μικρό διάστημα, και το οποίο ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΡΘΕΙ ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΠΡΟΤΕΡΗ ΕΞΑΛΕΙΨΗ ΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΑΞΙΚΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ.

      Και αυτό ακριβώς νομίζω πως λέει και το πιο πάνω κείμενο.

      Διαγραφή
    3. "αγωνιζόμενοι για τον σοσιαλισμό, είμαστε πεπεισμένοι ότι θα αναπτυχθεί σε κομμουνισμό και ότι κατά συνέπεια, ότι η ανάγκη για βία κατά των ανθρώπων γενικά, η ανάγκη της υποταγής ενός ανθρώπου σε έναν άλλο, κι ενός τμήματος του πληθυσμού σε ένα άλλο, θα εξαφανιστεί, εφόσον οι άνθρωποι θα συνηθίσουν να σέβονται τις στοιχειώδεις συνθήκες της κοινωνικής ζωής χωρίς βία και χωρίς υποταγή.

      Για να δώσει έμφαση σ' αυτό το στοιχείο της συνήθειας, ο Ένγκελς μιλά για μια νέα γενιά, "που θα μεγαλώσει σε νέες και ελεύθερες κοινωνικές συνθήκες", και η οποία "θα μπορέσει να πετάξει όλη την πατσαβούρα του κράτους" --κάθε είδους κράτους, ακόμα και του δημοκρατικού, ρεπουμπλικανικού κράτους-- "στον σκουπιδοτενεκέ.""
      Λένιν, Κράτος και επανάσταση, κεφ. 4, τμ. 6, http://leninreloaded.blogspot.com/2012/01/vi-lenin_02.html

      Διαγραφή
    4. για να το εκλαικεύσω υπερβολικά,
      και διαφωνώντας με τον χαρακτηρισμό του
      σοσιαλισμού ως "μεταβατικού σταδίου",
      πρώτον γιατί αυτό αποκόβει το σοσιαλισμό από την τελική του κατάληξη
      και τον σχηματοποιεί, ως κάτι αυτοτελές, ενώ δεν είναι
      και δεύτερον δε χωρίζουν σινικά τείχη το σοσιαλισμό με τον κομμουνισμό,
      ούτε μεσολαβεί κάποια επαναστατική αλλαγή τάξης, ιδιοκτητών μέσω παραγωγής κλπ ανάμεσά τους.

      Η εξελικτική επαστατική σοσιαλιστική διαδικασία οδηγεί στον κομμουνισμό,
      αλλά θα ήταν προτιμότερο να θεωρούμε τον κομμουνισμό ως το ανώτατο στάδιο του σοσιαλισμού, παρά να θεωρούμε τον σοσιαλισμό ως ένα στάδιο,
      γιατί τότε θα ήταν σαν να λέμε ότι ο καπιταλισμός ήταν ένα μεταβατικό στάδιο ανάμεσα από την φεουδαρχία και τον ιμπεριαλισμό.

      Με άλλα λόγια φαίνεται αντιδιαλεκτική η κατηγοριοποίηση αυτή, και ο -έστω έμμεσος ή υπολαμθάνων- δυό διαλεκτικών δεμένων ενοτήτων, όπως ο σοσιαλισμός και ο κομμουνισμός.

      Ο Λένιν, περισσότερο επιχειρούσε να αντιπαλέψει ουτοπικές και μεταφυσικές αντιλήψεις στους μπολσεβίκους, και όχι μόνο, αναλύοντας το γεγονός του ότι ο καπιταλισμός μπορεί να περάσει ΜΟΝΟ στο σοσιαλισμό, και να εξηγήσει όλες τις αντιφάσεις και τις κληρονομιές που κουβαλάει ο δεύτερος, παρά να υψώσει τείχη ανάμεσα στον σοσιαλισμό και τον κομμουνισμό.

      Τέλος, αν και θεωρητικολογούμε ασύστολα,
      το ζήτημα αυτό δένει παραπλεύρως και με το ζήτημα της "βασικής αντίθεσης" στο σοσιαλισμό, την οποία ο Κάτσικας αντιλαμβάνεται ...χοντροκομμένα, άσχετα αν πολύ σωστά εξηγεί την συνέχιση της ταξικής πάλης, τον κίνδυνο πισωγυρίσματος, την ένταση και τις νέες μορφές ταξικής πάλης κλπ., γιατί οδηγεί σε θεωρήσεις περί "νέας αστικής τάξης", η οποία μπορεί μόνο ως "εν δυνάμει" να ειδωθεί και όχι ως αστική τάξη ΜΕΣΑ στο σοσιαλισμό.
      Με άλλα λόγια, στη θεωρία του σοσιαλισμού ως ΣΤΑΔΙΟΥ, μπορεί να εισχωρήσει η θεώρηση ότι στο σοσιαλισμό συνεχίζουν να υπάρχουν και να διαιωνίζονται οι δύο βασικές αντίπαλες τάξεις, η εργατική και η αστική.

      @ψηρίς

      Διαγραφή
    5. Υπάρχουν και άλλα παραθέματα. Προσωπικά, είμαι ενάντιος στην θεωρία του "σταδίου" καθώς αυτή προϋποθέτει νομοτέλειες που δεν υφίστανται. Το "στάδιο" είναι στάδιο μόνο όταν είναι βέβαιο όταν ακολουθεί κάτι άλλο, ένα διακριτό στάδιο.

      Παρ' όλα αυτά, ο Λένιν ο ίδιος χρησιμοποιεί τις φράσεις "στάδιο" ή "φάση" για να χαρακτηρίσει τον σοσιαλισμό ως κατώτερη βαθμίδα ενός κομμουνισμού για τον οποίο δεν θεωρεί νομοτελειακή την άφιξη.

      Θα παραθέσω το σχετικό απόσπασμα αργότερα. Είναι από το πέμπτο κεφάλαιο του "Κράτος και Επανάσταστη".

      Τέλος, θεωρώ κι εγώ ότι υπάρχει κάτι μάλλον σχολαστικίστικο σ' αυτή την κουβέντα. Το σημαντικό για μένα είναι η έμφαση στις αντιφάσεις που παραμένουν στον σοσιαλισμό με αποτέλεσμα να μένουν ανοιχτές και η δυνατότητα ενίσχυσης των εμπορευματικών σχέσεων και επιστροφής στον καπιταλισμό και η δυνατότητα "φυγής προς τα εμπρός", χωρίς η δεύτερη να είναι ούτε εύκολη ούτε αναγκαστικά ειρηνική και αναίμακτη. Προϋπόθεση αυτής της θεώρησης, που ο Λένιν νομίζω πως δείχνει σε αρκετά κείμενα (βλ. "Τι να κάνουμε;" περί αυθόρμητου και ταξικής συνείδησης), είναι ότι το πεδίο ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ "ίσο" αλλά ΓΕΡΝΕΙ υπέρ του καπιταλισμού, γιατί αυτός έχει με το μέρος του την συνήθεια και το ρίζωμα στις καθημερινές πρακτικές σε συντριπτικά μεγαλύτερο βαθμό από τον σοσιαλισμό, που είναι ακόμα νέος, άγνωστος, γεμάτος καινούργια προβλήματα και πολυπλοκότητες, κλπ. Αυτό το γεγονός και όχι αυτή η σαχλή εμμονή με την "γραφειοκρατία" των τροτσκιστών δημιουργεί πολλά εμπόδια, καθώς απαιτείται συνέχεια βία (διαφορετικών ειδών) για να σπάσουν πρακτικές που φαίνονται προαιώνιες και φυσικές.

      Διαγραφή