Δευτέρα, 17 Δεκεμβρίου 2012

Δοκίμιο για την έννοια της "δικτατορίας του προλεταριάτου" (ολοκλήρωση)

Κεντρική καθώς είναι η σημασία του Κράτος και επανάσταση (1917) για την κατανόηση της έννοιας της δικτατορίας του προλεταριάτου και της κεντρικότητάς της στο έργο των Μαρξ και Ένγκελς μετά το 1848, η ανάγνωση του συγκεκριμένου έργου δεν είναι από μόνη της αρκετή. Αν στο δεύτερο κεφάλαιο του έργου, για παράδειγμα, ο Λένιν πιάνει το κουβάρι από εκεί που το άφησε ο Μαρξ της Μπρυμαίρ --απ' την σημασία της "υπαλληλοκρατίας" και του "μόνιμου στρατού" για τον παρασιτισμό του αστικού κράτους, που δεν πρέπει κατά συνέπεια απλώς να αλλάξει χέρια, αλλά να συντριβεί-- κι αν ακόμη σε κατοπινά κεφάλαια καθιστά σαφείς τους λόγους για τους οποίους η δικτατορία του προλεταριάτου θα είναι αναγκαία για ένα αδιευκρίνιστα μακρό διάστημα μετά την επανάσταση, ωστόσο το κλειδί για την κατανόηση της δομικής αναγκαιότητας της δικτατορίας του προλεταριάτου προσφέρεται πολύ πιο πριν, στις πιο κάτω διατυπώσεις του Τι να κάνουμε;, έργου που γράφτηκε στα 1901 με 1902: 
κάθε υπόκλιση μπρος στο αυθόρμητο του εργατικού κινήματος, κάθε μείωση του ρόλου του «συνειδητού στοιχείου», του ρόλου της σοσιαλδημοκρατίας, σημαίνει ταυτόχρονα - εντελώς ανεξάρτητα από το αν αυτός που μειώνει αυτό το ρόλο το θέλει είτε όχι - δυνάμωμα της επίδρασης της αστικής ιδεολογίας πάνω στους εργάτες. Όλοι όσοι μιλούν για «υπερεκτίμηση της ιδεολογίας», για μεγαλοποίηση του ρόλου του συνειδητού στοιχείου [3] κτλ. φαντάζονται, ότι το καθαρά εργατικό κίνημα μπορεί αυτό καθαυτό να επεξεργαστεί και θα επεξεργαστεί μια ανεξάρτητη ιδεολογία, αρκεί μόνο οι εργάτες «ν' αποσπάσουν από τα χέρια των ηγετών την τύχη τους». Αυτό όμως είναι μεγάλο λάθος. Μια και δεν μπορεί να γίνει λόγος για ανεξάρτητη ιδεολογία, επεξεργασμένη από τις ίδιες τις εργατικές μάζες στην πορεία του κινήματος τους, το ζήτημα μπαίνει μόνο έτσι: είτε αστική είτε σοσιαλιστική ιδεολογία. Μέσος όρος δεν υπάρχει (γιατί η ανθρωπότητα δεν έχει επεξεργαστεί καμιά «τρίτη» ιδεολογία· και γενικά, σε μια κοινωνία που σπαράζεται από ταξικές αντιθέσεις, δεν μπορεί να υπάρξει ποτέ εξωταξική ή υπερταξική ιδεολογία). Για το λόγο αυτό κάθε μείωση του ρόλου της σοσιαλιστικής ιδεολογίας, κάθε απομάκρυνση απ' αυτήν σημαίνει ταυτόχρονα και δυνάμωμα της αστικής ιδεολογίας. Γίνεται λόγος για το αυθόρμητο. Η αυθόρμητη όμως εξέλιξη του εργατικού κινήματος τραβάει ίσα ίσα στην υποταγή του στην αστική ιδεολογία... γιατί το αυθόρμητο εργατικό κίνημα είναι τρέιντ- γιουνιονισμός... και τρέιντ-γιουνιονισμός σημαίνει ακριβώς ιδεολογική υποδούλωση των εργατών στην αστική τάξη. Γι' αυτό το λόγο το καθήκον μας, το καθήκον της σοσιαλδημοκρατίας, είναι ν' αγωνιστούμε ενάντια στο αυθόρμητο, για ν’ αποτραβήξουμε το εργατικό κίνημα απ' αυτή την αυθόρμητη τάση του τρέϊντ-γιουνιονισμού να μπει κάτω από τα φτερά της αστικής τάξης, και να το τραβήξουμε κάτω από τα φτερά της επαναστατικής σοσιαλδημοκρατίας. [...] Γιατί όμως - θα ρωτήσει ο αναγνώστης - το αυθόρμητο κίνημα, το κίνημα που ακολουθεί τη γραμμή της μικρότερης αντίστασης, οδηγεί ίσα ίσα στην κυριαρχία της αστικής ιδεολογίας; Για τον απλούστατο λόγο, ότι η αστική ιδεολογία είναι ως προς την προέλευση της πολύ πιο παλιά από τη σοσιαλιστική ιδεολογία· γιατί είναι πιο πολύπλευρα δουλεμένη και γιατί διαθέτει ασύγκριτα περισσότερα μέσα διάδοσης...

Το απόσπασμα αυτό είναι απόλυτα καθοριστικό για μια πρώτη προσέγγιση στο ερώτημα που θέσαμε, δηλαδή στο γιατί ο σοσιαλισμός δεν μπορεί να προκύψει "αυθόρμητα" μέσα στους κόλπους  του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής: επειδή, λέει ο Λένιν, στους κόλπους της αστικής κοινωνίας, αυτό που είναι "αυθόρμητο" είναι πάντα η αστική ιδεολογία, η οποία έχει τα πλεονεκτήματα του βαθύτερου ριζώματος στον νου λόγω αρχαιότητας, της συνεπαγόμενης μεγαλύτερης αναλυτικής ολοκλήρωσης ως επεξεργασία και της πολύ μεγαλύτερης ιδεολογικής διάδοσης (εδώ βέβαια περιλαμβάνεται και ο ρόλος των αστικών ΜΜΕ, του κατά Αλτουσέρ "Ιδεολογικού Κρατικού Μηχανισμού", που είναι ασύγκριτα ενισχυμένος σε σχέση με την εποχή τού Λένιν). Σε αντίθεση, λοιπόν, με τη φεουδαρχία, η οποία δεν παράγει "αυθόρμητα" μια ιδεολογία που να παρεμποδίζει και στην ουσία να ακυρώνει εν τη γεννέσει της κάθε προσπάθεια ανατροπής του τρόπου παραγωγής που την χαρακτηρίζει, ο καπιταλισμός παράγει "αυθόρμητα" έναν τρόπο σκέψης απόλυτα ασύμβατο με τον σοσιαλισμό και προορισμένο να τον διαβρώσει ήδη στο στάδιο της σκέψης, στο στάδιο της ιδεολογικής επεξεργασίας, πριν καν δοθεί στον σοσιαλισμό το πεδίο να "εφαρμοστεί" στην πραγματικότητα. 

Γνωρίζουμε σήμερα, εν έτει 2012, πως γενιές και γενιές που "ονειρεύτηκαν τον σοσιαλισμό", από αυτή των Άγγλων στα τέλη του 19ου αιώνα σε αυτή των Γερμανών και των Ιταλών στις αρχές του 20ου, σ' αυτή του Μάη του 68 και αυτή του "ευρωκομμουνισμού", ξύπνησαν κάποια στιγμή επώδυνα στην συνειδητοποίηση ότι απλώς ονειρευόντουσαν με τον τρόπο που ονειρεύονται οι έφηβοι -- ότι ο "σοσιαλισμός" στον οποίο πείστηκαν πως πίστεψαν δεν κατάφερε ποτέ καν να πλησιάσει καν το πρώτο στάδιο εφαρμογής ή υλοποίησής του, αλλά έμεινε "στα λόγια", ως μια ακόμα ευγενής πρόθεση ευγενών ανθρώπων. Γνωρίζουμε ότι οι λόγοι για αυτό δεν ήταν απλώς εξωγενείς, δεν οφείλονταν απλώς στην αστική καταστολή· γνωρίζουμε ότι υπήρχαν και ενδογενείς λόγοι, πως πάρα μα πάρα πολύ συχνά, όταν ακριβώς η εξέλιξη του κινήματος αφήνεται απλώς στο κίνημα, στην "αυθόρμητη" συνείδησή του, το αποτέλεσμα είναι πολύ απλά η μετά τυμπανοκρουσιών και αριστερής θριαμβολογίας φαινομενική επιστροφή στο σημείο από το οποίο υποτίθεται ότι φύγαμε (αλλά απ' το οποίο δεν κουνήσαμε στην πραγματικότητα ρούπι), δηλαδή στον καπιταλισμό. 

Ο Λένιν ήταν σε θέση να κατανοήσει όπως κανένας άλλος ότι ο καπιταλισμός αποτελεί ένα είδος μαγνητικού πεδίου με τρομακτική δύναμη να ξαναφέρει πίσω στο έδαφός του τα σώματα που επιχειρούν μια αρχική αποκόλληση από αυτόν, με μοναδικό "κόστος" για το σύστημα τις εφήμερες αναταραχές που προκαλούνται από την τριβή τους με την πανίσχυρή του ατμόσφαιρα. Δεν ενέδωσε ποτέ, σε αντίθεση με κάθε λογής αδαείς, στην πίστη στον "αυτοκαθορισμό" και την "αυτονομία" των "αντικαπιταλιστικών" διαθέσεων που αποτελούν τις συμπαθητικές και βραχύβιες φούσκες στο παχύρρευστο υγρό πέντε αιώνων καπιταλιστικής εκμετάλλευσης σε πλανητικό επίπεδο. Και δεν το έκανε επειδή ποτέ του δεν παραδόθηκε αμαχητί στην επί της ουσίας αστική ιδεολογία του σοσιαλισμού ως νομοτελειακού μέσου "προόδου" από ένα "ανώριμο" σε ένα "ώριμο" στάδιο ανάπτυξης (αυτός είναι ο "ανατολισμός" του, και είμαστε ευγνώμονες για αυτόν!)

Η ιδεολογία αυτή, που βρωμοκοπά αστικό θετικισμό από πάνω ως κάτω, ήταν αυτή που επέτρεψε στον Κάουτσκι και τους απογόνους του να δουν την δικτατορία του προλεταριάτου ως μια "επιστροφή" στον "δεσποτισμό" που οι αστικές επαναστάσεις είχαν "αφήσει πίσω"· ήταν αυτή που παρέδωσε τους "Υπνοβάτες" --για να θυμηθούμε τον μεγάλο Hermann Broch-- της σοσιαλδημοκρατίας στις φρικαλεότητες του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου και αργότερα του φασισμού, παρά τις απελπισμένες προειδοποιήσεις του αδικοχαμένου Walter Benjamin ότι δεν υπάρχει καμία μηχανικά προοδευτική τελεολογία στην ιστορία. Ο Λένιν πρόταξε τη δικτατορία του προλεταριάτου --όπως το έκανε στη Γερμανία και ο Benjamin, και, όταν ήταν ήδη αργά, η Λούξεμπουργκ-- επειδή δεν ήταν ένας ακόμα Κομτιανός μπουρζουάς που μετακόμισε από τον θετικισμό των αρχών του 19ου αιώνα στον μαρξισμό νομίζοντας ότι βρίσκεται στο ίδιο βολικό φιλοσοφικό περιβάλλον, και πετώντας τη διαλεκτική από το παράθυρο για να την υποκαταστήσει με το άψυχο μανεκέν της "προοδευτικής εξέλιξης" της ιστορίας. Κατάλαβε πως ένα έργο όπως το Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους του 'Ενγκελς απεικόνιζε κάτι πολύ διαφορετικό από το γλυκανάλατο σενάριο "προοδευτικής ωρίμανσης" του Κάουτσκι, μιας και εκεί, η "προοδευτική εξέλιξη" είναι από την σχετική ισότητα στην όλο και μεγαλύτερη βαρβαρότητα που υπαγορεύει η ατομική ιδιοκτησία στις οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις. Και συνεπώς κατανόησε ότι η δικτατορία του προλεταριάτου ήταν για τους Μαρξ και Ένγκελς αυτό που ο Μπένγιαμιν χαρακτήρισε --σε ένα κείμενο που ελάχιστοι καταλαβαίνουν στο ελάχιστο-- ανατίναγμα του "συνεχούς της ιστορίας" (Θέση 15: "Η συνείδηση ότι πρόκειται να ανατινάξουν το συνεχές της ιστορίας είναι χαρακτηριστικό των επαναστατικών τάξεων τη στιγμή της δράσης τους").

Η "δικτατορία του προλεταριάτου" λοιπόν δεν είναι απλώς

α) προεπαναστατικά, συνώνυμη της ίδιας της επανάστασης ως έμπρακτης άρσης της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας (Λένιν: "δικτατορία του προλεταριάτου"=εξουσία που κατακτάται απ' την εργατική τάξη με την επαναστατική βία και όχι με κοινοβουλευτικά μέσα και με υπομονετική αναμονή της υποτιθέμενα "αντικειμενικής" πλειοψηφικότητας)

β) μετεπεναστατικά, συνώνυμη με την πιστότητα στην επανάσταση, δηλαδή την βίαιη καταστολή της αντεπανάστασης, είτε αυτή είναι εξωγενής (επεμβάσεις άλλων κρατών) είτε ενδογενής (επιμονή της εξουσίας της αστικής τάξης)

αλλά και

γ) μέσο συγκράτησης, και πάλι μετεπαναστατικά, της ενδογενούς, αυθόρμητης τάσης των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής να αναπαράγονται πάνω στην κρίσιμη βάση της επιμονής αυτού του τεράστιου και δυσεπίλυτου εμποδίου που λέγεται "ατομική ιδιοκτησία."

Αυτό μας φέρνει απευθείας στον πυρήνα του ερωτήματος γιατί η μετάβαση από την φεουδαρχία στον καπιταλισμό δεν μπορεί να έχει τον ίδιο χαρακτήρα με την μετάβαση από τον καπιταλισμό στον σοσιαλισμό (γιατί δηλαδή --και σε πείσμα των σοσιαλδημοκρατών ψευδο-μελλοντολόγων που μας ψέγουν για "νοσταλγία" χωρίς ίχνος συνειδητοποίησης του αυτοαναφορικού χαρακτήρα του ψόγου-- δεν υφίσταται δυνατότητα απλής επανάληψης του απώτερου ιστορικού παρελθόντος).

Σοβιετική εγκυκλοπαίδια:
Η μεταβατική περίοδος είναι αποτέλεσμα των ιδιαίτερων συνθηκών της ανόδου και της ανάπτυξης του κομμουνιστικού τρόπου παραγωγής. Στην μετάβαση από τη φεουδαρχία στον καπιταλισμό, οι αστικές σχέσεις παραγωγής αναπτύχθηκαν μέσα στη φεουδαρχία, όπου υπήρχαν με τη μορφή οικονομικών δομών. Αυτό κατέστη εφικτό επειδή και τα δύο συστήματα είχαν την ίδια οικονομική βάση: την ατομική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής. Η οικονομική βάση του κομμουνιστικού τρόπου παραγωγής, η δημόσια ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής, δεν μπορεί να προκύψει αυθόρμητα μέσα από την ατομική ιδιοκτησία. Μπορεί να προκύψει μόνο ως αποτέλεσμα της κατάργησης κάθε μορφής ατομικής ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής, και της μεταμόρφωσής τους σε ιδιοκτησία της κοινωνίας ως συνόλου.
"Κατάργηση" όμως "κάθε μορφής ατομικής ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής" δια της "ελεύθερης βούλησης" δεν γίνεται: για κάποιες λίγες χιλιάδες χρόνια τώρα, και τουλάχιστον από την αρχαία Ελλάδα και δώθε, "ελευθερία" σημαίνει "ιδιοκτησία", και "ιδιοκτησία" σήμαινε πάντοτε αδιαχώριστα κτήση και του εαυτού (και άρα "αυτοδιάθεση") και του άλλου, του οποίου η δουλεία και η υποτέλεια είναι η βάση και το θεμέλιο της δικής μου "ελευθερίας" (αυτό είναι που ποτέ δεν κατάλαβε ή δεν θέλησε να καταλάβει ο τραγικά επιφανειακός Καστοριάδης). "Κατάργηση" της ατομικής ιδιοκτησίας σημαίνει καταναγκασμός της "ελευθερίας", καταστολή μιας "αυτοδιάθεσης" που είναι επίσης κυριαρχία σε βάρος άλλων. Αυτό είναι το μάθημα του Λένιν στον φτωχό, φτωχότατο Κάουτσκι. 

Το μάθημα αυτό σημαίνει πως η "δικτατορία του προλεταριάτου" είναι ένα άλλο όνομα για την αναπόδραστα βίαιη φύση της αντίστασης σ' αυτό που είναι "φυσικό" και "αυθόρμητο" στον καπιταλισμό, και που είναι βεβαίως η αναπαραγωγή του, και η αναπαραγωγή των κοινωνικών σχέσεων που αυτός απαιτεί. Είναι ένα άλλο όνομα για το φρένο που ο σοσιαλισμός είναι αναγκασμένος να αποπειραθεί να βάλει στην αέναη τάση της αναπαραγωγής καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, η οποία εμφανίζεται ακόμη και στο όνομα, φευ, της "υπέρβασής τους", δηλαδή της αλαζονικής και ανεπίδεκτης μαθήσεως αμνησίας για το τι σημαίνει στην πράξη "πραγματική υπαγωγή" στο έργο του Μαρξ: την απουσία, φυσικά, των "ρωγμών" εκείνων στο όνομα των οποίων εξακολουθεί να δημοκοπεί ασύστολα η σοσιαλδημοκρατία, την αναγκαιότητα της πιο σιδηράς πειθαρχίας εάν είναι να επιχειρηθεί στα σοβαρά οποιαδήποτε απόπειρα πραγματικής μετάβασης που να μην εξαντλείται στις εφηβικές φαντασιώσεις στις οποίες εξακολουθεί να αρέσκεται ο ελληνικός μικροαστισμός σήμερα.

Γι αυτό, η δικτατορία του προλεταριάτου αποτελεί σε ό,τι αφορά τον Μαρξ κάτι παραπλήσιο με την "ενόρμηση θανάτου" στο Πέρα από την αρχή της ηδονής του Φρόιντ: μια ιδέα που από τη μία τινάζει στον αέρα πρότερες (εν προκειμένω, "δημοκρατικές") πεποιθήσεις με κάτι το οποίο ακούγεται σχεδόν σκανδαλώδες, και που από την άλλη υπαγορεύεται αυστηρά από την λογική διάσχιση των ίδιων των θεμελιακών και εναρκτήριων υποθέσεων της θεωρίας. Ο Μαρξ παύει να ανήκει στον 19ο αιώνα, μαζί με τον αφελή θετικισμό του και την μπουρζουάδικη λατρεία της "εξελικτικής προόδου", ακριβώς επειδή ανακαλύπτει μιαν έννοια την οποία ο κύριος Κουρουζίδης έχει το σχεδόν συγκινητικά αξιοθρήνητο θράσος να χαρακτηρίσει "παλαιοκομμουνιστική": την ιδέα, δηλαδή, ότι ο χαρακτήρας του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής είναι τέτοιος που καμία περαιτέρω "πρόοδος" στη δημοκρατία δεν μπορεί να σημειωθεί χωρίς την επαναστατική άρση της ίδιας της αστικής δημοκρατίας -- ότι η μοναδική εφικτή πια εκπλήρωση της δημοκρατίας είναι ταυτόχρονα η υπέρβασή της, το εγελιανό Aufhebung της, στην προλεταριακή δικτατορία.

Εάν η λογική της ιστορίας χτιζόταν στη βάση του ατυχήματος της γέννεσης, ο κύριος Κουρουζίδης θα έκανε παρέα στον Κομτ ή στον Σπένσερ, μαζί με τους θλιβερούς κενολόγους του "σοσιαλισμού του 21ου αιώνα", για τους οποίους το μοναδικό ουσιαστικό περιεχόμενο του "νέου" σοσιαλισμού είναι ότι, αν και δεν γνωρίζουν να πουν το παραμικρό για το τι θα είναι, θα είναι οπωσδήποτε "νέος", και θα είναι τέτοιος επειδή θα δημιουργηθεί στον "21ο αιώνα." Ο θόρυβος από τα κόκκαλα του Χέγκελ για την επιμονή της συλλογιστικής αμελών μαθητών του δημοτικού ως "αντίλογου" στους επαναστατικούς μαθητές του παραμένει εκκωφαντικός.

11 σχόλια:

  1. Αν μου επιτρέπεις. Η αντεπαναστατική παλινδρόμηση στον καπιταλισμό έχει νομίζω τις ακόλουθες πηγές: α) τη μαζική μικροαστική παραγωγή όσο αυτή υπάρχει ακόμη στο εσωτερικό μια καπιταλιστικής κοινωνίας, β)την λυσσώδη προσπάθεια των καπιταλιστικών χωρών να δημιουργήσουν προβλήματα στη σοσιαλιστική οικοδόμηση (π.χ. β΄ παγκόσμιος πόλεμος) και τέλος γ) (αυτό είναι το πιο σημαντικό αν όχι και πάντοτε το κυριότερο) η διαχείριση του κεντρικού οικονομικού σχεδιασμού από μια μειοψηφία διότι στις αρχικές φάσεις του σοσιαλισμού ούτε τις γνώσεις ούτε τις ικανότητες ούτε την πείρα τις έχουν όλοι. Αυτό ακριβώς το τελευταίο οδηγεί σε διαχείριση ανθρώπινου πλούτου από μια μειοψηφία η οποία έτσι διαχειρίζεται και ανθρώπους και άρα έχει "αυξημένη" εξουσία απέναντι σε αυτούς τους ανθρώπους και τη μοίρα της καθημερινής τους ζωής. Τίποτε μεμπτό ασφαλώς έως εδώ αν παράλληλα και βαθμηδόν αυξάνεται η συμμετοχή στο σχεδιασμό, στην κρατική οργάνωση και στη διαχείριση του πλούτου. Για το λόγο αυτό και πολύ συγκεκριμένα χρειαζόμαστε τη δικτατορία του προλεταριάτου για να επιτρέψουμε όλο και περισσότεροι εργάτες να συμμετέχουν στη διαμόρφωση της μοίρας τους και για να γίνεται η άσκηση της κρατικής εξουσίας από όλο και περισσότερους. Για το λόγο αυτό χρειαζόμαστε άτομα με σιδερένια πειθαρχία που ταυτόχρονα είναι άκρως αντιεξουσιαστικά. Για το λόγο αυτό και για λόγους διαπαιδαγώγησης ΠΡΕΠΕΙ να διακηρύσσουμε ότι θέλουμε τη δικτατορία του προλεταριάτου για να οδηγηθούμε στην κατάργηση της ανάγκης να υπάρχει κράτος και ΠΡΕΠΕΙ για λόγους διαπαιδαγώγησης να διακηρύσσουμε ότι ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ το κόμμα για πάντα αλλά ΟΣΟ ΚΑΙΡΟ η εργατική τάξη έχει ανάγκη να διαθέτει οργανωμένη πρωτοπορία ώστε μέσα από τη καθημερινή σοσιαλιστική οικοδόμηση να χάσει το νόημα της [η πρωτοπορία]. Δηλαδή επαναλαμβάνω χρειαζόμαστε το επαναστατικό κόμμα να διαμορφώνει προσωπικότητες που αν και γεμίζουν την ζωή τους με την καθημερινή κομματική δράση το κάνουν για να φτάσουμε σε ένα σημείο που να μην χρειάζεται να το κάνουν επειδή η ζωή τους έχει νόημα ακριβώς επειδή επιδιώκουν αυτό το στόχο και όχι επειδή είναι κομματικά μέλη. Τι δείχνει, μάλλον, η πείρα μας από την αντεπαναστατική ανατροπή σε ΕΣΣΔ, Κίνα (να πω και ίσως σύντομα Βιετνάμ, Κούβα; απεύχομαι); Δείχνει ότι ο πυρήνας της αντεπανάστασης ήταν μέσα στο ίδιο το κόμμα και το κράτος ακριβώς γιατί η μειοψηφία έμεινε μειοψηφία (η μειοψηφία όπως περιγράφτηκε πιο πάνω) και οι μάζες έμειναν μάζες μακριά από την αυτοκυβέρνηση. Αλλά μήπως και στις "δυτικές" χώρες η ίδια η ηγεσία του ΚΚΙταλίας, ΚΚΓαλίας και πρόσφατα δυστυχώς το ΑΚΕΛ με τα μνημόνια κ.ο.κ. δεν ήταν η πηγή της αντεπαναστατικής ανατροπής και της διάλυσης των κομμάτων αυτών; Το γεγονός αυτό λοιπόν είναι πολύ σημαντικό διότι ακόμη δεν χτίζουμε κανένα σοσιαλισμό. Να αμυνθούμε παλεύουμε σε μια θύελλα καπιταλιστικής αγριότητας. Άρα το τι ανθρώπους διαπαιδαγωγούμε θα καθορίσει και το μέλλον του επαναστατικού χαρακτήρα του κόμματος παντού σε όποια χώρα αυτό υπάρχει και φυσικά και στη δική μας που υπάρχει.
    ΧιΟμικρον

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πολλά πράγματα για να σκεφτεί κανείς εδώ, θα περιοριστώ λόγω κούρασης στην παρατήρηση ότι η ουσιαστική προδοσία είναι πάντα εσωτερική, και αυτό το μαθαίνουμε ξανά και ξανά από την εποχή που οι "κληρονόμοι" των Μαρξ και Ένγκελς Μπέρνσταϊν και Κάουτσκι έκαναν το παν για να διαστρέψουν και να καταστρέψουν την κληρονομιά.

      Αλλά είναι μια τεράστια συζήτηση το πώς μπορούν να αποφευχθούν κάποια βασικά σφάλματα που και πρώιμη είναι αυτή τη στιγμή, και προϋποθέτει ότι δεν είναι κανείς κουφιοκεφαλάκης να θεωρεί όπως η πλειοψηφία ότι "η δικτατορία του προλεταριάτου" ξεπεράστηκε ποτέ ως θεμέλιο της δυνατότητας μετάβασης στον σοσιαλισμό.

      Διαγραφή
    2. Ασφαλώς και δεν ξεπεράστηκε. Κάθε άλλο μάλιστα. Σε τελική ανάλυση και πρακτικά δεν είναι παρά η φυσική άμυνα της εργατικής τάξης απέναντι στην αστική. Αλλιώς θα μείνουμε στον καπιταλισμό,και όπως γράφεις, με πολύ μπλα με εκλέξανε, μπλα μπλα δημοκρατία. Και ναι παραδέχομαι ότι δεν είναι της στιγμής ή μάλλον δεν έχει οδηγήσει ακόμη η ζωή να τεθούν άμεσα τα προβλήματα που βάζω αλλά τι να κάνω αυτούς τους συνειρμούς είχα.
      ΧιΟμικρον

      Διαγραφή
    3. Ας μην παρεξηγηθώ: Με ενδιαφέρουν τα μέγιστα τα ζητήματα που θέτεις εδώ και καιρό. Απλά, μετά το Radical Desire συνειδητοποίησα ότι στην μεγάλη της πλειοψηφία, η κοινωνία μας όχι μόνο δεν είναι σε θέση να τα συζητήσει, αλλά θα τα χρησιμοποιήσει για αλλότριους σκοπούς. Βλέπεις, στην Ελλάδα, θεωρούνται "μαρξιστές" κλασικοί καουτσκικοί σαν τον Ρούση και "διανοούμενοι" αμπλαούμπλες της κακιάς ώρας.

      Αυτό ξέχωρα από το γεγονός ότι πράγματι, είναι τελείως διαφορετικό πράγμα η συζήτηση όταν τα προβλήματα τίθενται με συγκεκριμένο και άμεσο τρόπο, το βλέπω από τον εαυτό μου πόσο διαφορετικά σκέφτομαι σε σχέση με δύο χρόνια πριν ή τρία χρόνια πριν.

      Διαγραφή
  2. Πολύ ενδιαφέρουσα η ανάλυσή σου. Να μου επιτρέψεις να βάλω ένα ζήτημα:
    Η χρήση του όρου "δικτατορία του προλεταριάτου" από τον Μαρξ γίνεται σε αντίστιξη με την "δικτατορία της αστικής τάξης". Ο Μαρξ δεν αντιτείνει την ΔτΠ στην δημοκρατία, όπως πεζά και χυδαία προσπαθούν να χρεώσουν σε αυτόν και σε όποιον μιλάει για ΔτΠ, από ρεφορμιστές μέχρι και φασίστες. Χρησιμοποιεί τον όρο, πιστεύω, ακριβώς για να καταδείξει εκτός των άλλων την έτσι κι αλλιώς αντιδημοκρατική αστική εξουσία που προέρχεται από τις σχέσεις παραγωγής και εκτείνεται μέχρι την πολιτική μορφή του κράτους αλλά και σε όλες τις πτυχές της κοινωνικές οργάνωσης.
    Συνεπώς η έννοια ΔτΠ σηματοδοτεί εκτός των άλλων την είσοδο των μαζών, του λαού, της εργατικής τάξης, του πλήθους που θα έλεγε και ο Νέγκρι (έτσι για να συγκινήσουμε λίγο τους "νεοκομμουνιστές") στην πολιτική. Συνεπώς κάποιος που αρνείται την έννοια της ΔτΠ (καλή ώρα ο ΣΥΡΙΖΑ) αρνείται στην πραγματικότητα την αδιαμεσολάβητη συμμετοχή του εργάτη, του προλετάριου, και της εργατικής τάξης στο σύνολό της στην ίδια την άσκηση της εξουσιας.

    Από εκεί και πέρα, το κομβικό είναι να τονίσουμε ότι η ΔτΠ δεν είναι ένα 'τέλος', δεν είναι ο απώτερος σκοπός, αλλά το αναγκαίο μέσο για την επίτευξη του σκοπού. Αυτό ο Μαρξ το πιάνει έστω και ακατέργαστα από πολύ νωρίς (Χειρόγραφα 1844) όταν γράφει πως ο ίδιος ο κομμουνισμός δεν είναι ο σκοπός αλλά το μέσο για την απελευθέρωση του ανθρώπου.

    Όπως και να 'χει, η ΔτΠ είναι παρεξηγημένη έννοια γιατί ο πραγματικός δημοκράτης καλείται να πείσει ότι είναι δημοκράτης τους πραγματικούς αντιδημοκράτες που το παίζουν δημοκράτες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σωστά, καμία αντίρρηση, και ο Λένιν διαρκώς τονίζει το ίδιο. Έχω όμως την εντύπωση ότι οι διαστάσεις στις οποίες επικεντρώθηκα έχουν γίνει λιγότερο κατανοητές και είναι περισσότερο σημαντικές, διότι θέτουν το αδίρητο δίλημμα ή σοσιαλισμός με δικτατορία του προλεταριάτου και όσα προβλήματα θέτει αυτό (κανείς δεν λέει ότι δεν θέτει προβλήματα) ή καπιταλισμός για πάντα και πολύ μπλα μπλα για να μας φεύγει ο καημός.

      Διαγραφή
  3. Διόρθωση λάθους
    α) τη μαζική μικροαστική παραγωγή όσο αυτή υπάρχει ακόμη στο εσωτερικό μια σοσιαλιστικής κοινωνίας.
    ΧιΟμικρον

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Frederick Engels 1847
    The Principles of Communism

    What is Communism?

    Communism is the doctrine of the conditions of the liberation of the proletariat.

    Δεν ξέρω ποιο να πρωτομαυρίσω εδώ. Το "of the proletariat" να μπει με φωσφοριζέ γράμματα και λαμπάκια γύρω γύρω για να μην το παραβλέψει κανείς.


    What will this new social order have to be like?

    Above all, it will have to take the control of industry and of all branches of production out of the hands of mutually competing individuals, and instead institute a system in which all these branches of production are operated by society as a whole – that is, for the common account, according to a common plan, and with the participation of all members of society.

    It will, in other words, abolish competition and replace it with association.

    Moreover, since the management of industry by individuals necessarily implies private property, and since competition is in reality merely the manner and form in which the control of industry by private property owners expresses itself, it follows that private property cannot be separated from competition and the individual management of industry. Private property must, therefore, be abolished and in its place must come the common utilization of all instruments of production and the distribution of all products according to common agreement – in a word, what is called the communal ownership of goods.

    In fact, the abolition of private property is, doubtless, the shortest and most significant way to characterize the revolution in the whole social order which has been made necessary by the development of industry – and for this reason it is rightly advanced by communists as their main demand.

    Will the peaceful abolition of private property be possible?

    It would be desirable if this could happen, and the communists would certainly be the last to oppose it. Communists know only too well that all conspiracies are not only useless, but even harmful. They know all too well that revolutions are not made intentionally and arbitrarily, but that, everywhere and always, they have been the necessary consequence of conditions which were wholly independent of the will and direction of individual parties and entire classes.

    But they also see that the development of the proletariat in nearly all civilized countries has been violently suppressed, and that in this way the opponents of communism have been working toward a revolution with all their strength. If the oppressed proletariat is finally driven to revolution, then we communists will defend the interests of the proletarians with deeds as we now defend them with words.

    What will be the course of this revolution?

    Above all, it will establish a democratic constitution, and through this, the direct or indirect dominance of the proletariat. Direct in England, where the proletarians are already a majority of the people. Indirect in France and Germany, where the majority of the people consists not only of proletarians, but also of small peasants and petty bourgeois who are in the process of falling into the proletariat, who are more and more dependent in all their political interests on the proletariat, and who must, therefore, soon adapt to the demands of the proletariat. Perhaps this will cost a second struggle, but the outcome can only be the victory of the proletariat. (...)

    ΑπάντησηΔιαγραφή


  5. (...)Στις γερμανικές απολυταρχικές κυβερνήσεις με την ακολουθία τους από παπάδες, δασκάλους, ευγενείς της υπαίθρου και γραφειοκράτες, ο σοσιαλισμός αυτός χρησίμευε σαν ποθητό σκιάχτρο ενάντια στην αστική τάξη που τραβούσε απειλητικά προς τα πάνω.

    Αποτελούσε το γλυκερό συμπλήρωμα στις πικρές βουρδουλιές και τις σφαίρες, με τις οποίες οι ίδιες αυτές κυβερνήσεις αντιμετώπιζαν τις γερμανικές εργατικές εξεγέρσεις.

    Αν ο "αληθινός" σοσιαλισμός έγινε έτσι ένα όπλο στα χέρια των κυβερνήσεων ενάντια στη γερμανική αστική τάξη, ταυτόχρονα εκπροσωπούσε άμεσα ένα αντιδραστικό συμφέρον, το συμφέρον του γερμανικού μικροαστισμού[10]. Η μικροαστική τάξη που έχει κληροδοτηθεί από το 16ο αιώνα και που τότε όλο και ξαναεμφανιζόταν καινούργια με διαφορετική μορφή, αποτελεί στη Γερμανία την ουσιαστική κοινωνική βάση της υπάρχουσας κατάστασης.

    Η διατήρησή της είναι διατήρηση της υπάρχουσας κατάστασης στη Γερμανία. Η μικροαστική τάξη φοβάται το βέβαιο αφανισμό της από τη βιομηχανική και πολιτική κυριαρχία της αστικής τάξης, από τη μια μεριά εξαιτίας της συγκέντρωσης του κεφαλαίου και από την άλλη με την εμφάνιση ενός επαναστατικού προλεταριάτου. Ο "αληθινός" σοσιαλισμός της φάνηκε ότι χτυπάει μ' ένα σμπάρο δύο τρυγόνια. Εξαπλώθηκε σαν επιδημία.

    Η εσθήτα, φτιαγμένη από αραχνοΰφαντες θεωρητικολογίες, κεντημένη με όμορφα ρητορικά λουλούδια, διαποτισμένη από πνιγερή αισθηματική δροσιά, αυτή η απλόχωρη εσθήτα όπου οι γερμανοί σοσιαλιστές τύλιξαν τις λίγες κοκαλιάρικες "αιώνιες αλήθειες" τους, αύξησε μονάχα την κατανάλωση του εμπορεύματος τους από αυτό το κοινό.


    (...)

    Μια και η ανάπτυξη της ταξικής αντίθεσης συμβαδίζει με την ανάπτυξη της βιομηχανίας, δεν βλέπουν ούτε τους υλικούς όρους για την απελευθέρωση του προλεταριάτου και ψάχνουν να βρουν μια κοινωνική επιστήμη, κοινωνικούς νόμους για να δημιουργήσουν αυτούς τους όρους.

    Στη θέση της κοινωνικής δράσης πρέπει να μπει η προσωπική τους εφευρετική δράση, στη θέση των ιστορικών όρων για την απελευθέρωση μπαίνουν φανταστικοί όροι, στη θέση της βαθμιαία αναπτυσσόμενης οργάνωσης τον προλεταριάτου σε τάξη, μπαίνει μια οργάνωση της κοινωνίας που σκαρώθηκε ειδικά γι' αυτό. Γι' αυτούς, η μελλοντική παγκόσμια ιστορία αναλύεται στην προπαγάνδα και την πρακτική εφαρμογή των κοινωνικών τους σχεδίων.


    (...)Ίδρυση μεμονωμένων φαλανστηρίων, δημιουργία αποικιών στο εσωτερικό (home-colonies), ίδρυση μιας μικρής Ικαρίας, μικροσκοπική έκδοση της νέας Ιερουσαλήμ. Και για να χτίσουν όλους αυτούς τους ισπανικούς πύργους, αναγκάζονται να κάνουν έκκληση στην αστική καρδιά και το αστικό βαλάντιο των φιλανθρώπων. (...)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Μία μικρή παρατήρηση, που την θεωρώ αρκετά ουσιαστική, αναφέρεται βέβαια και στο κείμενο με κάποιον τρόπο.
    Είναι κομβικό το ζήτημα του γιατί οι όροι για το πέρασμα στον κομμουνισμό δεν μπορούν να διαμορφωθούν ομαλά εντός του προηγούμενου συστήματος (του καπιταλισμού), όπως συνέβη με τους αστούς και τους φεουδάρχες.
    Αυτό συμβαίνει γιατί αντίθετα με το πέρασμα από τον φεουδαλισμό στον καπιταλισμό, εδώ δεν μιλάμε απλά για το πέρασμα της εξουσίας από μία τάξη σε μία άλλη, αλλά για το πέρασμα από τις εκμεταλευτικές στις μη-εκμεταλευτικές κοινωνίες. Για το πέρασμα από την προϊστορία, στην ιστορία της ανθρωπότητας όπως το έθεταν οι κλασσικοί. Για μία αλλαγή δηλαδή με ξεκάθαρα ποιοτικά (πλέον) χαρακτηριστικά

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Ο Σοσιαλισμός ως πρώτο βήμα του κομμουνισμού είναι δυνατός ήδη από την εποχή της εκβιομηχάνισης(του Μαρξ).Στον σοσιαλισμό η αντιθέσεις υπήρχαν (και θα υπάρχουν). Όχι ως προς την ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και μόνο της εργατικής δύναμης όπως στον καπιταλισμό, αλλά ως προς το είδος της εργασίας, (πνευματικής - χειρωνακτικής, διοικητικής - εκτελεστικής).Ο υποδουλωτικός καταμερισμός της εργασίας συνεχίζει να υπάρχει αν και σε άλλη βάση. Με σκοπό την άμβλυνσή των διαφορών και την εξαφάνισή τους. Το ιδανικό θα είναι η μαγείρισσα να έχει λόγο στην διοίκηση είχε πει –στο περίπου-κάποτε ο Λένιν.

    Πολλοί μικροαστοί διανοητές αντανακλώντας την θέση και άποψη της τάξης τους στον καπιταλισμό, αποφεύγουν τον όρο και νομίζουν πως με 5 διατάγματα θα εγκαθυδρίσεις σοσιαλισμό και με μία "ευθύγραμμη" πορεία προς τα μπροστά.
    Η ίδια η ιστορία δείχνει το αντίθετο. Και πισωγυρίσματα γίνονται, και άλματα. Αν πήγαιναν τα πράγματα "ευθύγραμμα" θα μιλούσαμε για την "κατάρρευση του υπαρκτού καπιταλισμού" τον 15ο αιώνα σε πόλεις-κράτη της Ιταλίας όπου εμφανίστηκαν χαρακτηριστικά του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.

    Πέρα της "μηχανιστικής" αντίληψης της ιστορίας, η μικροαστική-μεσοαστική τάξη θέλει να γίνει ο "ηγεμόνας" της εργατικής τάξης, να την διοικεί, χωρίς να λαμβάνει την εργατικής τάξη υπόψη της. Και χωρίς να έχει οργανική σύνθεση μαζί της. Θέλει να αναπαράγει τις μικροαστικές θεωρίες της ως "ανώτερες αλήθειες". Ο κόσμος των ιδεών. Όμως οι ιδέες βγαίνουν από κεφάλια που αντιστοιχούν σε γεμάτα ή μισογεμάτα ή άδεια στομάχια. Οι ιδέες δεν βγαίνουν από το υπερπέραν κυρίες και κύριοι του ΣΥΡΙΖΑ

    Μερίδες από τα μικροαστικά-μεσοαστικά στρώματα πέρα από το ότι είναι ταλαντευόμενα λόγω της φύσης της εργασίας τους, την ανομοιογένεια των συμφερόντων τους που πολλές φορές στρέφουν το έναν ενάντια στο άλλο, δεν έχουν μάθει από συλλογική εργασία. Όπως π.χ. ξέρουν οι εργάτες στο εργοστάσιο, οι οποίοι δεν έχουν να χάσουν τίποτα ή έστω πολλά.

    Από αυτό και η δικτατορία του προλεταριάτου ως απαραίτητο βήμα για τον κομμουνισμό. Αν μπορείτε δημοσιεύστε την Κριτική του Προγράμματος της Γκότα και το γράμμα του Έγκελς προς τον Μπέμπελ πάνω στο προηγούμενο πρόγραμμα.Ilief

    ΑπάντησηΔιαγραφή