Δευτέρα, 31 Δεκεμβρίου 2012

Ελληνικό κεφάλαιο και ιμπεριαλισμός ΙΙ: Το βαλκανικό καταφύγιο απ' την κρίση

Οι ελληνικές εταιρείες αναζητούν βαλκανικό καταφύγιο από την καταιγίδα του χρέους
Της Tsvetelia Tsolova
eKathimerini, 1 Ιουνίου 2012
Μετάφραση: Lenin Reloaded

Ρακόφσκι, Βουλγαρία.

Ο Ιωσήφ Κομνηνακίδης καπνίζει νευρικά πίσω απ' το γραφείο του στην νωχελική βουλγαρική πόλη Ρακόφσκι και σκέφτεται τις πωλήσεις των τζην της εταιρείας του που πέφτουν.

Οι δουλειές στην Ελλάδα, την κύρια αγορά του Κομνηνακίδη, είχαν ήδη αρχίσει να πέφτουν κάθετα όταν οι εκλογές [του Μαϊου] άφησαν την Ελλάδα χωρίς ηγεσία και απείλησαν περαιτέρω την οικονομική της ρευσότητα και το στάτους της ως μέλος της ευρωζώνης.

”Οι πωλήσεις στην Ελλάδα έπεσαν 30-35%. Μετά τις εκλογές, σταμάτησαν εντελώς. Ο κόσμος απλά στέκεται και περιμένει", δήλωσε ο ενεργητικός πενηνταεπτάχρονος μάνατζερ του εργοστασίου ένδυσης της Staff Jeans & Co.

Οι δουλειές του όμως δεν μπορούν να περιμένουν. Η Staff Jeans & Co έχει ήδη 800 εργαζόμενους στο Ρακόφσκι, που βρίσκεται περίπου 180 χλμ από τα σύνορα με την Ελλάδα. Τώρα, σχεδιάζει να μετακομίσει περισσότερες λειτουργίες της εταιρείας στη Βουλγαρία για να μειώσει το κόστος και να διευκολύνει την αποστολή σε αγορές στη Γερμανία και την Ιταλία.

Πολλές από τις κορυφαίες ελληνικές εταιρείες εντόπισαν τις αναπτυξιακές προοπτικές των Βαλκανίων ήδη από τη δεκαετία του 1990, όταν ονόματα όπως η Coca-Cola Hellenic και η Chipita μετακόμισαν για να αδράξουν το πλεονέκτημα σε γρήγορα αναπτυσσόμενες μετακομμουνιστικές οικονομίες.

Τώρα, εκατοντάδες μικρών εταιρειών ακολουθούν στα ίχνη τους, καθώς οι έλληνες επιχειρηματίες εγκαταλείπουν την συρρικνούμενη αγορά στη χώρα τους με την αβεβαιότητά της και το υψηλό της κόστος για χαμηλότερους φόρους και φτηνότερη εργασία σε γείτονες χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Αλβανία.


Ανατρέποντας την πρόσφατη ιστορία, οι χώρες αυτές - που ήταν κομμουνιστικές λίγο πάνω από 20 χρόνια πριν - προσφέρουν τώρα σταθερότητα σε σχέση με την Ελλάδα.

"Εδώ έχεις ασφάλεια - έχεις σταθερή φορολόγηση 10%, ώστε να ξέρεις πόσα θα κερδίσεις και πόσα θα πρέπει να πληρώσεις, κάτι που δεν γίνεται στην Ελλάδα", λέει ο Κομνηνακίδης, που μετακόμισε στο Ρακόφσκι το 1999.

Η Κύπρος, που προσφέρει στάτους μέλους της ΕΕ, ισχυρούς πολιτισμικούς δεσμούς, και είναι πλουσιότερη από τους βαλκάνιους γείτονες της Ελλάδας, μπορεί επίσης να κερδίσει πολύ από την τάση που υπάρχει χάρη στους χαμηλούς της τόκους, αν και το κόστος εργασίας είναι ψηλότερο. Ο τοπικός Τύπος αναφέρει πως 1.500 εταιρείες μετακόμισαν στην Κύπρο στους 20 μήνες που μεσολάβησαν ως τον Αύγουστο του 2011.

Περισσότερο από το 1/4 των 2800 εταιρειών ελληνικής ιδιοκτησίας που λειτουργούν τώρα στη Βουλγαρία γράφτηκαν στους καταλόγους της πέρσι [το 2011], σύμφωνα με την εθνική φορολογική υπηρεσία.

Ταυτόχρονα, ο αριθμός των εταιρειών ελληνικής ιδιοκτησίας στη Ρουμανία αυξήθηκε κατά 12% από το 2009, σε περισσότερες από 5200 εταιρείες. 200 εταιρείες ελληνικής ιδιοκτησίας γράφτηκαν στην Αλβανία μεταξύ του 2010 και του 2011, αύξηση σχεδόν ενός τρίτου σε σχέση με τα δεδομένα τα τελευταία δύο χρόνια.

"Το ενδιαφέρον των ελλήνων επιχειρηματιών από διαφορετικούς τομείς - από εταιρείες πληροφορικής μέχρι πλαστικά, γυαλί και τρόφιμα, όπως και ξυλεία, έχει διπλασιαστεί τα τελευταία δύο χρόνια", δήλωσε ο Δημήτριος Τουρίκης, managing partner στην Callamus, μια συμβουλευτική εταιρεία που προσφέρει υπηρεσίες σε ξένες εταιρείες στην Σόφια και την Αθήνα.


Ο ελληνικός παιχνιδότοπος 

Η πτώση του κομμουνισμού άνοιξε άπλετες ευκαιρίες για τους Έλληνες στα Βαλκάνια, όπως φαίνεται από τις εταιρείες που έχουν κυρίαρχη παρουσία στην βουλγαρική οικονομία: από τις εταιρείες τηλεπικοινωνίας ΟΤΕ και Ιντρακόμ μέχρι την εταιρεία κατασκευών ΓΕΚ και την χαλυβουργία Σιδενόρ και την τσιμεντοποιία Τιτάν.

Οι τράπεζες ελληνικής ιδιοκτησίας, με ηγέτιδα την UBB της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας και την Postbank της EFG Eurobank ελέγχουν το 25% του οικονομικού συστήματος της Βουλγαρίας και έχουν επίσης κυρίαρχη παρουσία στη Ρουμανία, την Μακεδονία, την Αλβανία και τη Σερβία.

Αυτές και άλλες μεγάλες εταιρείες εκμεταλλεύτηκαν την ραγδαία ανάπτυξη της περιοχής επενδύοντας 3 δισεκατομμύρια ευρώ στη Βουλγαρία από το 1996, και δημιουργώντας πάνω από 80.000 θέσεις εργασίας. Προετοίμασαν έτσι το έδαφος για την τωρινή εισροή μικρότερων επιχειρήσεων.

Οι επιχειρήσεις αυτές θα φέρουν περισσότεορ εισόδημα και θέσεις εργασίας στη Βουλγαρία και την ευρύτερη περιοχή, αλλά οι οικονομολόγοι δηλώνουν πως οι επιπτώσεις θα είναι σταδιακές και ότι δεν είναι πιθανό να δώσουν μεγάλη βραχυπρόθεσμη ώθηση σε οικονομίες που πέρασαν ήδη από κύκλο ανάπτυξης και αποανάπτυξης και μόλις και συνέρχονται με αργούς ρυθμούς.

Η ευρύτερη ανησυχία είναι πως οι ελληνικές επενδύσεις που έχουν στηρίξει αυτές τις αναπτυσσόμενες οικονομίες τις καθιστούν τώρα ευάλωττες στην όποια ελληνική χρεοκωπία ή έξοδο από την ευρωζώνη, η οποία έχει επηρεάσει αρνητικά ως προοπτική τις χρηματαγορές και το συνάλλαγμά τους τον περασμένο μήνα.

Κάποιοι παρατηρητές βλέπουν το σενάριο αυτό να κρύβει επίσης προοπτικές διότι θα κάνει τις ελληνικές εταιρείες ακόμα πιο πιθανό να βρουν χώρες όπως η Βουλγαρία ελκυστικές.

"Το νόμισμα έχει όμως δύο πλευρές, και βλέπω πολλά θετικά σε μια ενδεχόμενη έξοδο της Ελλάδας απ' την ευρωζώνη", δήλωσε ο Yassen Ivanov, μάνατζερ επενδύσεων στην DSK Asset Management με έδρα τη Σόφια. "Το πιο ευθύ πλεονέκτημα είναι...(περισσότερες) ελληνικές εταιρείες που θα μετακομίσουν στη Βουλγαρία, κι έτσι θα φέρουν απασχόληση για το λαό και φορολογικό εισόδημα για τη χώρα."


 Επιλογή Λάιφσταϊλ

Τόσο στη Βουλγαρία όσο και στην Ελλάδα, οι συμβουλευτικές εταιρείες και οι νομικές εταιρείες που προσφέρουν υπηρεσίες εγγραφής, νομικών συμβουλών και λογιστικής σε ξένους έχουν φυτρώσει σαν τα μανιτάρια.

Η Flexi Hellas ξεκίνησε μόλις πέντε μήνες πριν και έχει ήδη 30 πελάτες. Ένας απ' τους πελάτες της αναζητά τρόπο να εμφιαλώνει το υψηλής ποιότητας λάδι του στη Βουλγαρία και από εκεί να το στέλνει σε πελάτες στη Δυτική Ευρώπη για να κόψει το κόστος και να αποφύγει καθυστέρηση στις πληρωμές του εμπορεύματος στην Ελλάδα. Ένας άλλος θέλει να μετακομίσει την εταιρεία του κατασκευής GPS αφού οι πωλήσεις του στην Ελλάδα έπεσαν 60%.

"Μερικοί απ' τους πελάτες μας ήδη δεν μπορούν να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες, ενώ το κράτος τους παρενοχλεί. Η ανασφάλεια τις κάνει να αναζητούν άλλες λύσεις. Διαλέγουν την Κύπρο ή τη Βουλγαρία", δήλωσε η διευθύντρια της Flexi Hellas Stefi Della.

Μαζί με την Κύπρο, η Βουλγαρία έχει να επιδείξει τον χαμηλότερο εμπορικό φόρο στην ΕΕ, με 10%, και η εκκίνηση μιας νέας επιχείρησης είναι εύκολη και φτηνή. Η Ρουμανία έχει μη κλιμακωτό φόρο 16%.

Ο εταιρικός φόρος στην Ελλάδα κυμαίνεται από τα 20 στα 25% και ο κατώτατος μισθός είναι 586 ευρώ, ποσό σημαντικό ψηλότερο ακόμα και από τον μέσο μισθό των 350 ευρώ στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Φυσικά, η εταιρική εγκατάσταση στην νοτιοανατολική Ευρώπη δεν είναι τέλεια. Η γραφειοκρατία μπορεί να είναι τρομερή, οι υποδομές να δυσλειτουργούν, οι επαγγελματικές δεξιότητες να παρουσιάζουν έλειμμα και το λάδωμα είναι εξαπλωμένο σε όλη την περιοχή -- ίσως περισσότερο κι από ό,τι στην Ελλάδα, που έρχεται δεύτερη πιο διεφθαρμένη χώρα στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία. Η Transparency International τοποθετεί την Αλβανία, που δεν είναι μέλος της ΕΕ, σε ακόμα χειρότερη θέση σε ό,τι αφορά τη διαφθορά.

"Είναι εντυπωσιακό που έλληνες επιχειρηματέις που δεν είχαν ποτέ πριν σκεφτεί να κάνουν μπίζνες στην Αλβανία εκφράζουν κάποιο ενδιαφέρον πλέον", δήλωσε ο Σπύρος Οικονόμου στην ελληνική Πρεσβεία στην πρωτεύουσα της Αλβανίας, τα Τίρανα.

Καθώς και όταν η Ελλάδα δείξει σημάδια ανάκαμψης, η επιστροφή σε μια χώρα που παραμένει πλουσιότερη ακόμα και μετά από πέντε χρόνια ύφεσης μπορεί να αποδειχθεί ελκυστική.

"Τότε μάλλον ένα μέρος του κεφαλαίου και των εταιρειών θα επιστρέψουν", λέει ο Georgi Ganev, οικονομολόγος που εργάζεται στο Κέντρο Φιλελεύθερων Στρατηγικών που έχει έδρα τη Σόφια. Για τους Έλληνες, που συνήθισαν ένα χαλαρό μεσογειακό τρόπο ζωής, και τους αρέσει να ξοδεύουν χρόνο με φίλους και οικογένεια και να απολαμβάνουν το κλίμα, τα Βαλκάνια προσφέρουν κάτι που υπερτερεί άλλων χωρών.

"Γιατί διάλεξα τη Βουλγαρία και όχι την Ολλανδία ή την Αγγλία;" ρώτησε ο Μελέτιος Μελεντής, 30 ετών, που ίδρυσε στη Σόφια φέτος την IQ Electronics, η οποία πουλά αυτόματες πόρτες γκαράζ και συσκευές remote, καθώς και GPS.

"Απλό είναι. Είναι ευκολότερο να κάνεις μπίζνες στην Αγγλία, ο κόσμος εκεί διαλέγει την καλύτερη προσφορά. Αλλά δεν μου άρεσε εκεί", δήλωσε. "Εδώ, ο τρόπος ζωής είναι κοντυνότερος στον ελληνικό. Ο κόσμος βγαίνει έξω, διασκεδάζει, και κάνεις φίλους."

[Reuters]

1 σχόλιο: