Κυριακή, 11 Νοεμβρίου 2012

Ανυπομονησία

Es gibt zwei menschliche Hauptsünden, aus welchen sich alle andern ableiten: Ungeduld und Lässigkeit. Wegen der Ungeduld sind sie aus dem Paradiese vertrieben worden, wegen der Lässigkeit kehren sie nicht zurück. Vielleicht aber gibt es nur eine Hauptsünde: die Ungeduld. Wegen der Ungeduld sind sie vertrieben worden, wegen der Ungeduld kehren sie nicht zurück. 

Υπάρχουν μονάχα δύο θεμελιώδη ανθρώπινα αμαρτήματα, από τα οποία πηγάζουν όλα τα άλλα: η ανυπομονησία και η απροσεξία. Η ανυπομονησία οδήγησε τους ανθρώπους στην έξωση από τον Παράδεισο· η απροσεξία τούς εμποδίζει να βρουν τον δρόμο να επιστρέψουν εκεί. Ίσως όμως να υπάρχει μόνο ένα θεμελιώδες αμάρτημα: η ανυπομονησία. Η ανυπομονησία τούς οδήγησε στην έξωση, και η ανυπομονησία τούς εμποδίζει να βρουν τον δρόμο της επιστροφής. 
Franz Kafka

Υπάρχουν δύο τρόποι να χάσει κανείς την στοιχειώδη επαφή με την διαλεκτική κατανόηση της κομμουνιστικής ή χειραφετητικής πολιτικής: ο ένας είναι η αδυναμία να ορίσει το πεδίο ισχύος και εφαρμογής της έννοιας της αντίφασης· ο άλλος είναι η τάση να απαιτεί την εξάλειψη των αντιφάσεων εξ αρχής. 

Στην πρώτη περίπτωση, ο άνθρωπος αδυνατεί να κατανοήσει ότι για να είναι κάτι αντίφαση, για να δικαιούται αυτόν τον τίτλο, πρέπει να ανακύπτει μέσα σε ένα συνεκτικό πλαίσιο. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι "αντιφάσεις" υπάρχουν μόνο εκεί όπου υπάρχει και "σύστημα", δηλαδή συνεκτικές και ομοιογενείς προτάσεις. Αντίστροφα, η ασυμβατότητα μεταξύ προτάσεων ή θέσεων όταν λείπει αυτό το συνεκτικό πλαίσιο, είναι απλώς ασυναρτησία και όχι αντίφαση. Στην πολιτική, το συνεκτικό, συγκροτημένο, ενιαίο πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορούν να εκφραστούν οι αντιφάσεις, και συνεπώς να τεθεί σε κίνηση μία διαδικασία, δηλαδή μία σειρά εξελίξεων και μετασχηματισμών χωρίς προκαθορισμένο τέλος, είναι η στρατηγική. Χωρίς την ύπαρξη μιας σαφούς και ρητής στρατηγικής, χωρίς την δεσμευτική της ισχύ απέναντι στην πολιτική σκέψη και πράξη, δεν μπορούν να εκφραστούν, stricto sensu, αντιφάσεις. Αυτό σημαίνει ότι ο οπορτουνισμός, που χαρακτηρίζεται ακριβώς από τον πλαστό και ψευδεπίγραφο χαρακτήρα της στρατηγικής του (ο οπορτουνισμός έχει στρατηγική, αλλά αυτή δεν είναι αυτή που διατείνεται πως έχει), δεν είναι ένα πεδίο όπου μπορούν να εκδιπλωθούν αντιφάσεις. Αυτό το οποίο εκδιπλώνεται στον οπορτουνισμό είναι, απλώς, ασυναρτησίες, δηλαδή ασυμβατότητες μεταξύ προτάσεων ή πρακτικών που δεν μπορούν να διαμεσολαβηθούν, που δεν μπορούν να εισέλθουν σε διαλεκτική σχέση και άρα να μετασχηματιστούν.

Ο άνθρωπος που δεν μπορεί να κατανοήσει τη διαφορά ανάμεσα στην αντίφαση και την ασυναρτησία, την διαφορά που κάνει αυτή η διαφορά από την οπτική της ιστορικής διαδικασίας, τείνει να έχει παράλογα μεγάλες προσδοκίες από τον οπορτουνισμό. Περιμένει αυτός ο άνθρωπος από κάτι εκ γεννετής στείρο και ανίκανο πραγματικής κίνησης να μετασχηματίσει τις κοινωνικές σχέσεις, ως δια μαγείας.

Στην δεύτερη περίπτωση, ο άνθρωπος αδυνατεί να κατανοήσει την αντικειμενική φύση των αντιφάσεων. Τείνει να τις θεωρεί καθαρά υποκειμενική υπόθεση, και άρα εκφάνσεις υποκρισίας, ανικανότητας των "ηγετών", απροθυμίας, πείσματος, ξεροκεφαλιάς, έλλειψης φαντασίας, και ούτω κάθε εξής. Απαιτεί, ή θέλει να φαίνεται πως απαιτεί, να μην υπάρχει καν πολιτική διαδικασία, αλλά μια ολοκληρωτική και πλήρης αποκάλυψη της αλήθειας ως ολότητας. Συνήθως, ή ακριβέστερα σχεδόν πάντα, ο άνθρωπος που αδυνατεί να κατανοήσει ότι η πολιτική αλήθεια είναι πάντοτε παράγωγο διαδικασιών που έχουν χρονικότητα και απλώνονται στον χρόνο, καταλήγει στη μία ή την άλλη μορφή συνομωσιολογίας. Σε περιόδους σκληρών αντικειμενικών συνθηκών η συνομωσιολογία αυτή, που τον οδηγεί να πιστέψει στη μία ή την άλλη ψευδοαποκάλυψη της αλήθειας ως αντικειμενικής ολότητας ανεξάρτητης από την υποκειμενική διαδικασία σύγκρουσης και τριβής με τον αντικειμενικό κόσμο, τον οδηγεί επίσης στη μία ή την άλλη μορφή εθελοδουλείας στον πολιτικό αυταρχισμό.

Οι δύο αυτοί τύποι αποτυχίας να συλληφθεί η χειραφετητική πολιτική διαλεκτικά συνδέονται από την ανυπομονησία: από ανυπομονησία καταλήγει ο πρώτος τύπος ανθρώπου να παρακάμπτει κάθε φωνή που τον προειδοποιεί ότι η ασυναρτησία δεν είναι αντίφαση, και ότι σε αντίθεση με την αντίφαση, δεν δύναται να πυροδοτήσει καμία μετασχηματιστική διαδικασία. Από την πολλή βιασύνη του να βρει τη λύση που αναζητά ανυπόμονα, παραδίδεται άνευ όρων στην μάταιη αναμονή της οκνηρίας, περιμένοντας από ένα ξερό και νεκρό δέντρο να βγάλει καρπούς ενώ ταυτόχρονα κοροϊδεύει, με όση χλεύη και σαρκασμό διαθέτει, τον αναχωρητισμό και την άχρηστη υπομονή εκείνου που απλώς μεριμνά να ποτίζει το δέντρο του κάθε πρωϊ. 

Από ανυπομονησία όμως εξίσου κινείται και ο δεύτερος, που θέλει όλη την αλήθεια να του παρουσιαστεί εξ αρχής, και άρα και αναγκαστικά ως κάτι εξωγενές προς τον ίδιο, ανεξάρτητο από την μορφή και εξέλιξη της δικής του συνείδησης, ανακηρύσσοντας την αντίφαση σε ψεύδος και αναλήθεια όταν η αντίφαση είναι στην πραγματικότητα ο ίδιος ο μηχανισμός κίνησης της ιστορίας που γέννησε και τον ίδιο. Απαιτώντας να τού αποκαλυφθεί εξ αρχής το τέλειο, το αψεγάδιαστο, το πλήρες και ολοκληρωμένο πρόγραμμα, ο άνθρωπος αυτός καταλήγει χωρίς εξαίρεση να στηρίξει το χειρότερο, το πιο τερατώδες και το πιο χυδαίο πολιτικό πρόγραμμα που τού προσφέρεται, φτάνει αυτό να έχει το θράσος να αυτοανακυρηχθεί ελεύθερο από αντιφάσεις, συνηθέστερα αναπτύσσοντας μια εμμονική και φετιχιστική σχέση με την απόλυτη ομοιογένεια. Στην περίπτωση του φασισμού, αλλά και των περισσότερων αυταρχισμών, η φαντασματική ομοιογένεια, η φαντασίωση της ανυπαρξίας αντιφάσεων, στηρίζεται πάνω από όλα στο φάντασμα της εθνικής ομοιογένειας, σε μια απλή και αδέξια απάτη που ο άνθρωπός μας καταντά να θεωρεί την μόνη αυταπόδεικτη αλήθεια. 

Μία από τις συνηθέστερες επικριτικές περιγραφές της μικροαστικής συνείδησης είναι πως είναι ανυπόμονη συνείδηση, και η ανάγνωση των κλασικών του μαρξισμού θα αποκαλύψει πολλές χρήσεις της φράσης "μικροαστική ανυπομονησία."

22 σχόλια:

  1. δηλ. η φράση τα θέλουμε όλα και τα θέλουμε τώρα είναι μικροαστική ανυπομονησία;

    Βασιλική

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Η φράση αυτή είναι φράση του Μάη του 1968. Τι άλλαξε ο Μάης του 1968; Τι πήραν αυτοί που "τα θέλανε όλα και τα θέλανε τώρα;" Και ποιοι ήταν αυτοί που τα "θέλανε όλα και τα θέλανε τώρα" ταξικά; Αναμφίβολα, οι Ντανιέλ Κον Μπεντί, οι Αντρέ Γκλυκσμάν, οι Μπερνάρ Ανρί Λεβί κέρδισαν άφθονα υλικά αγαθά και έκαναν μια ωραιότατη καριέρα εκμεταλλευόμενοι το Μάη. Αυτό ήταν λοιπόν το ζητούμενο;

      Γράφει σχετικά ο Μπαντιού για τους "επαναστάτες" που έγιναν το νέο αστικό κατεστημένο:


      "υπήρχε η εσφαλμένη κατανόηση της συγκυρίας, η οποία οδήγησε είτε σε μπλοκαρισμένη φιλοδοξία, είτε στην συνειδητοποίηση ότι θα χρειαζόταν πολύς κόπος και δουλειά σε μια κατάσταση που δεν υποσχόταν σχεδόν τίποτε. Μπορούσες να τους δεις με μπαλζακικούς όρους, σαν φιλόδοξους νέους που νόμιζαν ότι θα καταλάμβαναν το Παρίσι χάρη στον επαναστατικό ενθουσιασμό, αλλά έφτασαν να συνειδητοποιήσουν ότι τα πράγματα ήταν μάλλον πιο πολύπλοκα. Απόδειξη αυτού ήταν ότι ένας μεγάλος αριθμός των ανθρώπων αυτών βρήκαν θέσεις εξουσίας αλλού, στην ψυχανάλυση, στα ΜΜΕ, ως φιλοσοφικοί σχολιαστές, και λοιπά. Η απόσυρσή τους δεν πήρε την μορφή του “θα επιστρέψω στην ανωνυμία” αλλά αυτή του “δεν έπαιξα το σωστό χαρτί, θα δοκιμάσω ένα διαφορετικό.”"

      "Συμπερασματικά, θα έλεγα ότι η Gauche Proletarienne στιγματίστηκε από τρία χαρακτηριστικά: πρώτον, μια είδους ΑΝΥΠΟΜΟΝΗ μεγαλομανία σε ό,τι αφορά την πορεία της ιστορίας, μια πεποίθηση ότι οι μαοϊστές ήταν σε θέση να καταλάβουν την εξουσία ή τουλάχιστον να ανατρέψουν την υπάρχουσα κατάσταση ταχύτατα. Δεύτερον, ήταν υπερβολικά ιδεολογικοποιημένοι. Αυτό που πήραν από την (κινεζική) πολιτισμική επανάσταση ήταν η ιδέα ότι η ιδεολογία και η προσωπική επανεκπαίδευση είχαν το πάνω χέρι —κάτι το οποίο τους οδήγησε να εξαπολύσουν μια σειρά από γκροτέσκες εκστρατείες, εντελώς αποκομμένες από την πραγματικότητα, από καθαρό ιδεολογισμό, από ένα ριζοσπαστισμό που ήταν σφοδρός και και κατά φαντασίαν σε ίσο βαθμό. Θυμάμαι πώς, υπερεκτιμώντας τον ρόλο της ιδεολογίας, δημιούργησαν "απολίτικες" επιτροπές πάλης στο Renault Billancourt. Έφτασαν στο χείλος του ένοπλου αγώνα, και την στιγμή που αποτραβήχτηκαν φοβισμένοι, άρχισαν επίσης και οι στροφές 180 μοιρών, οι οποίες εντάχθηκαν σε μια ρητορική συμπόνοιας και μετάνοιας: “κοιτάξτε πού κοντέψαμε να φτάσουμε.”

      " Όσο με αφορά, έκανα μια μόνιμη δέσμευση, δεν ήταν κάποιου είδους νεανική φάρσα. Ο δικός τους τρόπος δράσης ήταν τυχοδιωκτικός και εσφαλμένος, αλλά ήταν ταυτόχρονα συναρπαστικός· ένα είδος πολιτικής που ήταν ταυτόχρονα μόδα, και που οι προσωπικές της ρίζες δεν πήγαιναν στην πραγματικότα πολύ βαθιά. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά της GP συνετέλεσαν στις εντυπωσιακές ανατροπές που βλέπουμε τώρα. Η πολιτική ως κάτι συναρπαστικό δεν είναι καλή προσέγγιση."

      Διαγραφή
    2. Αυτά τα λόγια νομίζω πως φωτίζουν αρκετά το δικό μου κείμενο. Όσο και η πραγματικότητα όταν, για παράδειγμα, άνθρωποι που έπαιρναν όρκο ότι το ΠΑΜΕ είναι ένας φορέας "καθεστωτικός" που έχει ως στόχο να τους "παρεμποδίσει" από το να πάρουν την "εξουσία", έχουν καταπιεί, ήσυχα-ήσυχα, τη γλώσσα τους. Γιατί ο χρόνος αποκαλύπτει, και από τον χρόνο δεν μπορείς να κρυφτείς.

      Διαγραφή
    3. Μέρος όμως της κατανόησης του ζητήματος είναι και η κατανόηση του αντίθετου της ανυπομονησίας, της υπομονής. Τι εννοούμε "υπομονή"; Σαφέστατα ΔΕΝ ΕΝΝΟΟΥΜΕ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΥΠΟΜΟΝΗ, αναμονή του θαύματος παθητικά. Αυτό ακριβώς είναι που κάνει αυτός που έχει πειστεί από τον σοσιαλδημοκρατικό οπορτουνισμό: περιμένει το θαύμα, το "να γίνει κάτι". Τούτη η υπομονή δεν έχει καμία σχέση με τον υλισμό. Η υπομονή του υλισμού έχει να κάνει με την ΠΙΣΤΟΤΗΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Για να έχεις υπομονή ως υλιστής πρέπει να έχεις ισχυρές ενδείξεις ότι ΥΠΑΡΧΕΙ αυτή η διαδικασία, και ότι ΕΞΕΛΙΣΣΕΤΑΙ, ότι γίνεται πιο πυκνή, πιο έντονη, ότι ανεβαίνει το επίπεδό της.

      Και αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν δράστες, ότι υπάρχει πολιτικό έργο, ότι αναζητούνται διαρκώς πρακτικές και τακτικές λύσεις, ότι ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΑ.

      Η "υπομονή" λοιπόν για την οποία μιλώ εγώ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΜΟΝΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. Είναι διάθεση πιστότητας σε μια διαδικασία που εξελίσσεται στο παρόν και η οποία είναι το μοναδικό διαθέσιμο εχέγγυο ότι ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΥΠΑΡΞΕΙ ΜΕΛΛΟΝ.

      Διαγραφή
    4. με πρόλαβες αντώνη, μήπως και η ίδια η λέξη δεν είναι ήδη πολύ φορτισμένη μεταφυσικο-χριστιανικά βλ. "αγία υπομονή" οπότε αυτή η ίδια η έννοια της υπομονής είναι πολύ απωθητική και παραπέμπει αλλού;

      Βασιλική

      Διαγραφή
    5. Φυσικά, δεν έγραψα ένα κείμενο για την "υπομονή" για να σκεφτώ για την ορολογία, αλλά ένα κείμενο για την "ανυπομονησία." Για την "υπομονή" μίλησα ως απαραίτητη διευκρίνηση στην ερώτησή σου. Αν μου ζητούσε κάποιος μια λιγότερο "θεολογική" λέξη θα απαντούσα με τη λέξη που έχω υιοθετήσει από τον Μπαντιού, δηλαδή "πιστότητα." Αλλά και πάλι κάποιοι θα έβρισκαν τη λέξη "θεολογική."

      Διαγραφή
  2. αντώνη σβήσε το κειμενο και ανέβασε τα σχόλια σου στη θέση του
    πραγματικά ρισπεκτ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τι κείμενο με ικανοποιεί απόλυτα προσωπικά, οπότε δεν θα το σβήσω. Χαίρομαι όμως που σου άρεσαν τα σχόλια.

      @Κοντόχοντρος: Με καναν Βασάλο το πολύ, εδώ τσου.

      Διαγραφή
  3. Στο πολύ εύστοχο ποστάρισμα σου θα θελα να προσθέσω κάποιες σκόρπιες σκέψεις που μου ήρθαν στο μυαλό.

    Οι αστοί, ακριβώς πάνω στην ανυπομονησία που διαπνέει μεγάλες μερίδες προοδευτικού κόσμου μικροαστικής προέλευσης,έδωσαν μεγάλη βάση στη δημιουργία ενός πολιτισμικού πλαισίου εναλλακτικότητας που θα υλοποιείται και θα εμπνέεται η ανυπομονησία αλλά και η πρόσκαιρη, σχηματική εκτονωτική έκβασή της. Και επειδή η ανυπομονησία αναπτύσσεται στην άρνηση της απώθησης ή μετασχηματισμού/εξισσορόπησης της ασύνειδης (αλλά και συνειδητης) ερωτικής επιθυμίας, διαμόρφωσαν ένα σύμπαν, ένα θέατρο φετιχισμού της ανυπομονησίας από την ανάδειξη και εμπορευματικοποίηση της ροκ μουσικής και κουλτούρας,τη ναρκοκουλτούρα, μέχρι την μπλογκίστικη αποσπασματικότητα, youtubίστικη μουσική υπόκρουση και ιντερνετική σεξουαλική περιπλάνηση.

    Ηχος των τριάμιση λεπτών,εικόνα της μιαμισης ώρας. Αλλιώς τηλεκοντρόλ με εναλλαγές δευτερολέπτων παρατεταμένης διάρκειας.
    Από τους "γεννημένους δολοφόνους" του Στόουν μέχρι τον Ταραντίνο, αυτό που κυριαρχεί δεν είναι τίποτε άλλο από την ανυπομονησία, από το εδώ και τώρα. Τίποτε άλλο δεν έχει νόημα.

    Η ανυπομονησία έχει χιούμορ (ενίοτε μαύρο), εκτονώνει τα ένστικτα, εγείρει πάθη, δημιουργεί πλαίσιο για το απρόσμενο, το ευκαιριακό, το παράδοξο. Δημιουργεί εκ των ουκ άνευ στρατόπεδα, αντιπάλους, κακούς δράκους. Ενίοτε γοητεύει "αντιπροσωπεύοντας" τη ζωή, την κίνηση. Ενας ολόκληρος ατομικός και συνάμα παρακοινωνικός μηχανισμός που προσδιορίζει και καναλιζάρει την απόδραση από την εργασία, την υποτίμηση, το συμβιβασμό, τον ανταγωνισμό σε κάθε κοινωνική εκδήλωση, το φόβο και την αποξένωση. Που ξωκοίλει από την συναίσθηση, συνείδηση, πραγματική προσωπική και κοινωνική (μικρο)επανάσταση.Γιατί να εργαστείς μια ζωή, και αν, για την επανάσταση και μάλιστα στον ποταπό χώρο εργασίας σου, όταν κάθε μέρα μπορείς να προσλαμβάνεις το ίδιο συναίσθημα (ενίοτε πολύ πιο δυνατό), εκστασιαζόμενος ότι το κάνεις για όλη την υφήλιο (ή μαζί με όλη την υφήλιο...)

    Όμως όλο αυτό το σύμπαν καταρρέει όταν η κάρτα στο ατμ δε γίνεται δεκτή και παραμένει εξ αδράνειας η ανυπομονησία σε μια παραισθητική εικόνα που θυμίζει το stencil του Banksy με το ατμ να σκορπάει χαρτονομίσματα.
    Και τότε ξεκινά η αγανάκτηση, ένα ατελείωτο κενό που η μορφή κινείται σα φάντασμα ευαυτού αναζητώντας στοιχειώδες υλικό περιεχόμενο.

    Το όλο στοίχημα θα είναι ποιες δίοδοι ανυπομονησίας θα αφήνονται, ποσοι βαθμοι ελευθερίας και πότε θα απελευθερώνονται μέσα σε ένα νέο σύμπαν συλλογικής ζωής που θα βασίζεται στην καρτερικότητα και την αταλάντευτη υπομονή. Σε μια νέα σύμπτυξη μεταφυσικού και ορθολογικού. Σε ένα νέο ζευγάρωμα υλικότητας και ιδεαλισμού.

    Βραδεία ανάφλεξη και παρατεταμένη διάρκεια ή αλλιώς ας ξαναθάψουμε τη ροκ
    Οι εποχές άλλαξαν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Προφανώς και η ανυπομονησία αποτελεί έξοχο υλικό για την από τα πάνω χειραγώγηση μέσα από το "καναλάρισμα" της ασυλλόγιστης παντοκρατορίας της αίσθησης. Ο Πλάτωνας μας λέει ότι το "αισθάνομαι" είναι το θεμέλιο της δημοκρατίας ως αυτοκρατορίας των χειραγωγήσιμων αισθήσεων, και ουσιαστικά προφητεύει την μιντιακή κοινωνία στην Πολιτεία όταν μιλά για το ασίγαστο πάθος του δημοκρατικού ανθρώπου για χρώματα, για γεύσεις, για οτιδήποτε απευθύνεται στην αίσθηση και την γεμίζει παροδικά.

      Και προφανώς ο Μαρξισμός ανήκει σε μια ευρύτερη παράδοση καχυποψίας απέναντι στο εμφανές, το αισθητηριακά προσβάσιμο, το Schein, το φαίνεσθαι. Το πρώτο τμήμα του Κεφαλαίου (περί του εμπορεύματος και του φετιχισμού αυτού) είναι μια σπουδή σ' αυτό το θέμα, στο ζήτημα της απάτης του ορατού και του αισθητού.

      Διαγραφή
    2. Και προφανώς κανένα σύστημα νεωτερικού τύπου, δηλαδή καπιταλιστικό, δεν μπορεί ποτέ να απειληθεί από την έκρηξη της "αίσθησης", αφού η "αίσθηση" είναι αυτό ακριβώς που καλλιεργεί, η προϋπόθεση της καταναλωτικής επιθυμίας, και η προϋπόθεση της ιρασιοναλιστικής απόρριψης κάθε απόπειρας γνωσιακής χαρτογράφησης της πραγματικότητας, που σημαίνει επίσης διάτρηση του ορατού.

      Και πιο ήταν το μεγάλο "μάθημα" του 68; "Γάμα την γνωσιακή χαρτογράφηση, παραδόσου στην καθαρή αίσθηση."

      Θα το επαναλάβω: Αν δεν μπει τέλος μαζικά στην κληρονομιά του 68, βήμα μπροστά δεν έχει για την λεγόμενη "αριστερά" σε παγκόσμιο επίπεδο. Αν σκεφτόταν το ΚΚΕ με τέτοιους όρους, θα ήμασταν όλοι ένα μεγάλο θανατηφόρο πανηγύρι. Θα χορεύαμε εκστασιασμένοι μέχρι να ψοφήσουμε απ' την πείνα. Και αυτό θα ήταν όλο.

      Διαγραφή
    3. στην κληρονομιά του 68=εννοώ προφανώς την ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΑ ΚΥΡΙΑΡΧΗ κληρονομιά του, δεν έχει μόνο μία κληρονομιά το 68. Αυτή που καθαγιάστηκε από τον ίδιο τον καπιταλισμό γιατί τον συνέφερε.

      Διαγραφή
    4. Αντώνη respect για τα θέματα που βάζεις και που συζητιούνται εδώ. Ο red snepper ωραία επισημαίνει πως όλο αυτό περνά μέσα από τη διαχείριση της ερωτικής επιθυμίας (ως γνωστόν ο καπιταλισμός πετάει τον πραγματικό έρωτα στα σκουπίδια). Και αν δούμε το θέμα στη μακρά διάρκεια συμπλέει τελικά με τις φάσεις της οικονομικής ανάπτυξης, της εξέλιξης των μηχανισμών ενσωμάτωσης και της μορφής που πέρνει η αντίδραση σε αυτές. Έτσι δεν είναι τύχαιο ότι η αχρονική αλλά διαρκής αίσθηση των μοντερνιστών του 19ου και των αρχών του 20ου, μετατρέπεται με το Μάη του 68 σε μονόλεπτα διαφημιστικά, στην αποθέωση της ποπ κουλτούρας, και τελικά στην ακύρωση της κοινωνικής αλληλεπίδρασης (δλδ στην κατασκευή μιας πολιτισμικής δυστοπίας).
      Επίσης, σε άλλο πλαίσιο, δεν είναι τυχαίο ότι αν στριμώξεις ένα δεξιό για την εννοιολόγιση της "αριστεράς" θα σου πει ότι η κατάντια έχει τις ρίζες της στο Μάη του 68 (η ΓΓ σταθερά επαληθεύεται για τη διάκριση "αριστερών" και κομμουνιστών). Ίσως να μπορούμε πλέον να το πάμε και πάρα πέρα, διάκριση "αριστερών" και μαρξιστών, γιατί από το πολύ post marxism καιαυθορμητισμό οι "αριστεροί" έχουν φτάσει σε πολλά σημεία να συγκλίνουν με τη φιλελεύθερη Σχολή (Hayek, von Mises κλπ.). Και αυτή η σύγκλιση έχει δυστυχώς ορατά και απτά αποτελέσματα.

      Διαγραφή
  4. Lässigkeit, γιατί το μεταφράζεις «απροσεξία» [negligence]; Νομίζω ορθότερο είναι αδιαφορία, οχαδερφισμός, οκνηρία (όπως το χρησιμοποιείς στο κύριο κείμενο· νομίζω και η έκφραση «χύμα στο κύμα» ανταποκρίνεται στο νόημα, αλλά κάποιος με περισσότερα γερμανικά από εμένα, μπορεί ίσως να βοηθήσει). Επίσης έχει και την έννοια τού «effortlessness». Ή και της υπερβολικής αυτοπεποίθησης, πράγμα που ίσως δικαιολογεί και τη «δεύτερη σκέψη» τής παράλειψης της λέξης (ως ομώνυμης επάλληλης[;]). Ή ακόμα εμπίμπτει στο πεδίο τού ableiten [derivation, προέλευση και εκτροπή].

    Ο αφορισμός δεν διαβάζεται εύκολα: στο τελευταίο τμήμα που αυτο-επαναλαμβάνεται [vielleicht aber] νομίζω ότι η πρόθεση είναι ο πειραματισμός/επαλήθευση. [«Ίσως όμως να»] «ας δοκιμάσουμε/εξετάσουμε την αλήθεια τής επαναδιατυπωμένης πρότασης». Η παράλειψη τού «aus dem Paradiese» δημιουργεί επίσης προβλήματα, εφόσον το βάρος πλέον πέφτει στην κατάσταση τής εκδιώξης/ τής μη παλινόστησης.

    «kehren sie nicht zurück»--> νέομαι, νόστος. Γιατί να πρέπει να επιστρέψουμε; Ίσως ο αναδιπλασιασμός να ενέχει την αντιστροφή τού αρχικού νοήματος; Αντιγόνη: «πολλά τα φοβερά αλλά τίποτε φοβερότερο απ'τον άνθρωπο»

    lässig: [in selbstsicherer Weise] {in a self-confident manner} ungezwungen u. ohne große Förmlichkeit: natural, unaffected, [doing sth. without much ceremony]
    [veraltend] {obsolete} nachlässig, nicht sorgfältig: negligent, lax, casual, not careful
    leicht, ohne Schwierigkeiten: easy [effortless]
    träge, schlaff: inert, lethargic
    ====

    Ungeduld: Unfähigkeit, sich zu gedulden, etw. ruhig, gelassen, beherrscht abzuwarten, zu ertragen, durchzuführen, nachsichtig zu betrachten

    Inability to be quiet, peaceful, composed, to await with restraint, to endure, to complete, to observe with and show understanding [leniency]

    =============

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Το "ωχαδερφισμός" νομίζω θα ταίριαζε περισσότερο. Πολύ ενδιαφέρουσες οι παρατηρήσεις, ο Κάφκα είναι τρομερά δυσερμήνευτος. Το μόνο που μπορώ να προσφέρω πίσω είναι η πρόταση ότι το αφήγημα "Ο κυνηγός Γράκχος", και η αναφορά στο γιατί έχασε το πέρασμα για τον άλλο κόσμο, φωτίζεται από αυτόν τον αφορισμό και τον φωτίζει.

      Διαγραφή
  5. ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΙΚΑ

    Τα γερμανικά του Κάφκα παρουσιάζουν μιαν ιδιόμορφη μεταφραστική δυσκολία που έγκειται βασικά στο ιδιόμορφο ύφος του συγγραφέα, ο οποίος γράφει σε ύφος νοτιογερμανικό (προσοχή: σε ύφος, όχι σε διάλεκτο ή ιδίωμα) ειδικά έντονα επηρεασμένο από το ύφος της γερμανικής των δημοσίων υπηρεσιών (της λεγόμενης Amtsdeutsch• ο Κάφκα ήταν δημόσιος υπάλληλος). Αυτή η διπλή ιδιομορφία του ύφους του που βεβαίως δεν εξαντλείται σ’ αυτά τα δυο στοιχεία, αλλά εμπεριέχει και καθαρά στοιχεία μοντερνισμού, καθιστά την ενδεδειγμένη μετάφραση των έργων του καθόλου εύκολο επιχείρημα, όσο εύκολη κι αν φαίνεται αυτή αρχικά. Σημειωτέον ότι ο ίδιος ο Κάφκα ήταν τρίγλωσσος, εκτός των γερμανικών κατείχε τα τσεχικά (υποχρεωτικά στην διοίκηση επί Δυαδικής Αυτοκρατορίας και αποκλειστική επίσημη γλώσσα μετά την κατάρρευσή της στην περιοχή της σημερινής Τσεχίας και τότε Αυστροουγγαρίας —Πράγα— όπου ζούσε κι εργαζόταν) και τα εβραϊκά των Εβραίων της Διασποράς.

    Επί του προκειμένου τώρα, πάντα σύμφωνα με τα συμφραζόμενα.

    α) Lässigkeit θα πει εδώ μάλλον «άνεση», «ανεμελιά».

    β) ableiten θα πει εδώ «απορρέουν».

    γ) Το vielleicht aber μεταφράζεται σωστά μεν («ίσως όμως»), όμως προβλήματα δημιουργεί το «να υπάρχει» που είναι στα ελληνικά απορηματική υποτακτική, ενώ στο πρωτότυπο έχουμε κανονική οριστική. Δεδομένου του αγνωστικισμού που μαρτυρημένα διείπε την κοσμοαντίληψη του Κάφκα, θα αφαιρούσα το «να» και θα χρησιμοποιούσα και στα ελληνικά την οριστική του πρωτοτύπου.

    δ) Ungeduld θα πει εδώ «ανυπομονησία που φέρνει αδυναμία πειθαρχίας κι αυτοσυγκράτησης» (ορθή η παραπομπή —από ποιο λεξικό είναι παρακαλώ;— του φίλου waltendegewalt).

    Και κάποια άλλα σημεία:

    α) Το «μονάχα» της αρχής δεν υπάρχει στο πρωτότυπο.

    β) Hauptsünde θα πει σωστά «κύριο (ή βασικό) αμάρτημα».

    γ) Wegen der Ungeduld sind sie aus dem Paradiese vertrieben worden, wegen der Lässigkeit kehren sie nicht zurück σωστότερα και ακριβέστερα: «Λόγω της ανυπομονησίας εκδιώχτηκαν από τον Παράδεισο, λόγω της ανεμελιάς δεν επιστρέφουν».

    δ) Wegen der Ungeduld sind sie vertrieben worden, wegen der Ungeduld kehren sie nicht zurück σωστότερα και ακριβέστερα: «Λόγω της ανυπομονησίας εκδιώχτηκαν, λόγω της ανυπομονησίας δεν επιστρέφουν».

    ε) Το ύφος του Κάφκα χαρακτηρίζεται από μιαν αυστηρή λιτότητα, εξ ου και ξαναμετάφρασα τις προτάσεις γ) και δ).

    Μη απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. >>παραπομπή —από ποιο λεξικό είναι παρακαλώ;

      --->Duden - Das große Wörterbuch

      Διαγραφή
    2. ΣΥΣΤΑΣΗ

      Ευχαριστώ.

      Σ’ όσους ασχολούνται με την γερμανική γλώσσα και λογοτεχνία και θέλουν να εμβαθύνουν συνιστώ ανεπιφύλακτα το εξής απαραίτητο ιστορικό λεξικό:

      Hermann Paul, Deutsches Wörterbuch, Bedeutungsgeschichte und Aufbau unseres Wortschatzes. 10., überarbeitete und erweiterte Auflage von Helmut Henne, Heidrun Kämper und Georg Objartel, Max Niemeyer Verlag: Tübingen 2002. (Ίσως να υπάρχει και νεότερη έκδοση)

      Χαιρετώ.

      Μη απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

      Διαγραφή
    3. @ Μη απολιθωμένος: Ευχαριστώ πολύ για το εξαιρετικά ενδιαφέρον και αναλυτικό μεταφραστικό σχόλιο.

      Διαγραφή
  6. Φίλε Αντώνη,
    Μια έξοχη σχολιογραφία σ’ ένα εξίσου ενδιαφέρον κείμενο (an eye opener)! Σκέφτομαι να αναρτήσω μερικά απο τα σχόλια που απαρτίζουν ένα διάλογο, αν επιτρέπεται.
    Καλή δύναμη
    Μ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ελεύθερα αν είναι δικά μου, με την άδεια των σχολιαστών αν είναι δικά τους.

      Διαγραφή