Κυριακή, 7 Οκτωβρίου 2012

Reloaded: Τα βιντεοπαιχνίδια, ο Χέγκελ, ο Μαρξ, και ο Λένιν

Τι είδους αλυσίδα δημιουργούν οι ιστορικές στιγμές που ακούνε στο όνομα "Χέγκελ", "Μαρξ", και "Λένιν;" Ποιος είναι ο νόμος της αλληλουχίας μεταξύ τους; Η βασική τάση είναι να θεωρείται ότι δεν υπάρχει καθόλου μία αλυσίδα μεταξύ των τριών στιγμών, αλλά ότι μάλλον υφίστανται δύο ζευγάρια που έχουν κοινό σημείο αναφοράς τον Μαρξ. Από τον Χέγκελ στον Μαρξ, η ιδέα είναι πως ο νόμος είναι αυτός της αντιστροφής, του αναποδογυρίσματος του Χέγκελ έτσι ώστε αυτός να στέκεται με το κεφάλι επάνω και τα πόδια κάτω, όπως το θέτει η γνωστή έκφραση του Ένγκελς· και από τον Μαρξ στον Λένιν, ο νόμος φαίνεται να είναι αυτός της πιστής επανάληψης και της εφαρμογής, ώστε η θεωρία του πρώτου να γίνει υλική πράξη από τον δεύτερο.

Υπάρχουν αρκετά προβλήματα με αυτή την συνηθισμένη οπτική για την σχέση των τριών στιγμών ως σχέση δύο ζευγών με διαφορετικούς νόμους σύνδεσης:

Πρώτον, ο Μαρξ "αναποδογυρίζει" τον Χέγκελ κατά βάση στο πρώιμο και αδημοσίευτο κατά τη διάρκεια της ζωής του έργο, την Κριτική της φιλοσοφίας του δικαίου. Αυτό είναι το μοναδικό βιβλίο το οποίο αφιερώνει στην κριτική του Χέγκελ συγκεκριμένα, αλλά δεν το δημοσιεύει ποτέ. Το "αναποδογύρισμα" του ιδεαλισμού στην Γερμανική ιδεολογία αφορά πολύ λιγότερο τον Χέγκελ και πολύ περισσότερο τους νεογελιανούς, ενώ στο ώριμο Κεφάλαιο είναι γνωστή η χρήση των λογικών κατηγοριών της Επιστήμης της Λογικής ως οργανωτικών αρχών--δηλαδή η μη προσφυγή σε κάποιου είδους "αντιστροφής" της εγελιανής μεθόδου σε ό,τι αφορά την λογική οργάνωση της εξέτασης του προβλήματος του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής.

Και έπειτα, και όπως δείχνει στο εξαιρετικά ενδιαφέρον του Ο Χέγκελ και η ευρωπαϊκή ελευθερία ο Ντομένικο Λοζούρντο, η Φιλοσοφία του δικαίου την οποία κριτικάρει με την μέθοδο της διαλεκτικής αντιστροφής ο Μαρξ, είναι ένα εξαιρετικά συντηρητικό έργο το οποίο αντανακλά συνθήκες κρατικής λογοκρισίας και το οποίο δεν αντικατοπτρίζει τις διαλέξεις του Χέγκελ που επηρέασαν τους νέους εγελιανούς. Ο Μαρξ, που είχε αναλυτική γνώση αυτών των διαλέξεων και είχε επηρεαστεί από αυτές, δεν έγραψε λοιπόν ένα νεανικό έργο απόρριψης του Χέγκελ εν γένει αλλά κριτικής στο συγκεκριμένο βιβλίο, σε έναν "συγκεκριμένο", περατό, επικαθορισμένο Χέγκελ.

Τέλος, έχουμε το γεγονός που διερεύνησε σε σχετική μελέτη του ο Στάθης Κουβελάκης: ότι δηλαδή ο Λένιν, για τον οποίο αναμφίβολα ο Μαρξ λειτουργεί ως σταθερή πυξίδα και μοντέλο, έγραψε επίσης για τον Χέγκελ, ακολουθώντας τον Μαρξ στην σχέση αυτή σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη για την προεπαναστατική ιστορία της Ρωσίας στιγμή. Έχουμε το γεγονός ότι τον ακολούθησε ακόμα και στην μη δημοσίευση του σχετικού έργου, το οποίο έμεινε για πάντα με την μορφή σημειώσεων. Και έχουμε το γεγονός ότι κατά την διάρκεια αυτής της προσέγγισης του Χέγκελ εξ αρχής, ο Λένιν, που ξεκινά έχοντας την προειλημμένη εντύπωση ότι θα βρει στην Επιστήμη της Λογικής ένα έργο καθαρά ιδεαλιστικό και μεταφυσικό, αλλάζει άρδην εντύπωση καθώς προχωρά στην μελέτη του, αντιστρέφοντας την άποψή του για τον Χέγκελ, που αρχικά βέβαια ήταν αυτή της ανάγκης "αντιστροφής" του:
Στις σημειώσεις του για το πρώτο βιβλίο της Λογικής, τη διδασκαλία περί του Είναι, ο Λένιν έθεσε το αναγνωστικό του πρωτόκολο σε ένα πλαίσιο που αρχίζει με το επιφώνημα “ανοησίες για το Απόλυτο”, και συνεχίζει ως εξής: “Προσπαθώ γενικά να διαβάσω τον Χέγκελ υλιστικά· ο Χέγκελ είναι υλισμός που έχει σταθεί με το κεφάλι προς τα κάτω (σύμφωνα με τον Ένγκελς) —δηλαδή αγνοώ ως επί το πλείστον τον Θεό, το Απόλυτο, την καθαρή Ιδέα, κλπ.” Στο τέλος της ανάγνωσής του αυτού του έργου, και αφού είχε αφιερώσει δεκάδες σελίδες ακριβώς σε αυτό που θα “αγνοούσε” (δηλαδή, το Τρίτο Βιβλίο περί υποκειμενικής λογικής και το τρίτο του τμήμα περί της “Ιδέας”, με τον κύριο όγκο αυτών των σημειώσεων να αφορούν το τρίτο και τελευταίο του κεφάλαιο, την “Απόλυτη Ιδέα”, αν και αυτό το κεφάλαιο καταλαμβάνει λιγότερο από το ένα τρίτο του τρίτου τμήματος), ο Λένιν έγραψε τις ακόλουθες διάσημες παρατηρήσεις: “Είναι αξιοσημείωτο ότι το όλο κεφάλαιο περί της “Απόλυτης Ιδέας” δεν λέει σχεδόν ούτε λέξη για τον Θεό […] και πέρα απ’ αυτό —αυτό N[ota]B[ene]— δεν περιέχει σχεδόν τίποτε που να είναι συγκεκριμένα ιδεαλισμός, αλλά έχει ως βασικό του θέμα την διαλεκτική μέθοδο. Το σύνολο, η τελευταία λέξη και η ουσία της λογικής του Χέγκελ είναι η διαλεκτική μέθοδος — αυτό είναι εξαιρετικά αξιοσημείωτο. Και άλλο ένα πράγμα: σ’ αυτό το περισσότερο ιδεαλιστικό από τα έργα του Χέγκελ υπάρχει ο λιγότερος ιδεαλισμός και ο περισσότερος υλισμός. ‘Αντιφατικό’ μεν, αλλά γεγονός!”
Το σχήμα λοιπόν της σχέσης μεταξύ Χέγκελ, Μαρξ και Λένιν δεν είναι αυτό των δύο αυτόνομα δομημένων σχέσεων που τέμνονται στο σημείο "Μαρξ", μιας σχέσης αντιστροφής αρχικά και μίας σχέσης επανάληψης αργότερα· είναι μια σχέση μεταξύ τριών, με την στιγμή "Μαρξ" να εμπεριέχει την στιγμή "Χέγκελ", και την στιγμή "Λένιν" να εμπεριέχει τόσο την στιγμή "Μαρξ" όσο και την στιγμή "Χέγκελ."

Η πρότασή μου εδώ είναι πως τόσο η έννοια της "αντιστροφής" όσο και η έννοια της "επανάληψης" θα πρέπει να απορριφθούν για χάρη μιας έννοιας της διάσχισης. Η υπόθεσή μου είναι ότι ο Μαρξ διασχίζει τον Χέγκελ, και ο Λένιν διασχίζει τόσο τον Μαρξ όσο και την διάσχισή του τού Χέγκελ. Αυτό που επαναλαμβάνεται ανάμεσα στους Μαρξ και Λένιν είναι η διάσχιση ενός χρονικά πρότερου σημείου της σκέψης πάνω στον κόσμο.

Αλλά τι σημαίνει "διασχίζω"; Εδώ είναι που είναι βασική για λόγους εξήγησης μια προσφυγή σε έναν χώρο που μοιάζει ξένος και ανάρμοστος για την συζήτηση, αυτό της λογικής αρχιτεκτονικής των ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Στα εξελιγμένα ηλεκτρονικά παιχνίδια, ο παίχτης που "διασχίζει" ένα επίπεδο δεν "επιστρέφει" σε κάτι αυθύπαρκτο, αλλά ανακαλύπτει σταδιακά έναν κόσμο ο οποίος δεν "υφίσταται" απτά μέχρι να τον διασχίσει ο ίδιος. Ο "κόσμος" είναι μια αφηρημένη αρχιτεκτονική από αλγόριθμους ο οποίος "υλοποιείται" μόνο μέσα από την ενεργό διάδραση με αυτόν.

Απέναντι σε αυτό το παράδειγμα υπάρχουν δύο βασικές ερμηνευτικές τάσεις: 

Η πρώτη, την οποία θα χαρακτήριζα "γνωστικιστική", θεωρεί ότι κατά συνέπεια ο "κόσμος" δεν υφίσταται παρά μόνο μέσα από την βούληση, τις στοχεύσεις, τις επιλογές, κλπ του υποκειμένου (του παίχτη). Και συνεπώς, καταλήγει σε μια αντίληψη της απόλυτης κυριαρχίας της βούλησης και της επιλογής πάνω στον "κόσμο", στην ιδέα της έλλειψης οποιουδήποτε προκαθορισμού. Αλλά βέβαια τα πράγματα δεν είναι έτσι: ο "κόσμος" υπακούει νόμους που δεν δημιουργεί ο παίχτης αλλά είναι ήδη αποθηκευμένοι σε ένα λογισμικό πρόγραμμα: το δέντρο ή το σπίτι ή η ενέδρα που θα βρει μπροστά του ο παίχτης είναι ήδη "γραμμένα" σε έναν κώδικα: δεν δημιουργούνται από την διάσχιση του επιπέδου ή του κόσμου, αλλά πυροδοτούνται από αυτή.

Η δεύτερη, την οποία βλέπω ως αληθινά διαλεκτική, δεν βλέπει τον κόσμο ή το επίπεδο ως έκφανση της δύναμης της βούλησης του δράστη, αλλά ως υλοποίηση ή αποκρυστάλλωση περιορισμών, παραμέτρων, συντεταγμένων. Ο κόσμος δημιουργείται ως ενική αλληλεπίδραση μεταξύ δομικών περιορισμών ή παραμέτρων και υποκειμενικών επιλογών, δεξιοτήτων, προδιαθέσεων. Η "διάσχιση" λοιπόν στην οποία αναφέρομαι δεν είναι παρά η απόλυτα απαραίτητη για την διάρθρωση ενός κόσμου έκθεση στην αλληλεπίδραση μεταξύ του υποκειμενικού και του αντικειμενικού στοιχείου, της ελευθερίας και της αναγκαιότητας, της επιλογής και του περιορισμού. Ή αλλιώς: είναι ακριβώς η αλληλεπίδραση με τον περιορισμό που διαμορφώνει, εκπαιδεύει, σχηματίζει σε τελική ανάλυση την "επιλογή", το υποκειμενικό στοιχείο. Η ελευθερία του παίχτη να κάνει επιλογές δεν μπορεί να υπάρξει "αφηρημένα", ή ως απλώς αφηρημένη είναι επίσης κάτι άλλο από ελευθερία (είναι "ιδεολογία"). Η ελευθερία αυτή μπορεί να βρει μορφή, να γίνει απτή, μόνο όταν διαμορφωθεί από την αντιμετώπιση κάθε φορά απτών και πιεστικών περιορισμών (των συγκεκριμένων αντιπάλων που θα συναντήσει ο παίχτης, των συγκεκριμένων δυσκολιών, των ορίων που επιβάλλονται στην δράση του από τον εξοπλισμό του, κλπ). 

Όταν λοιπόν προτείνω ότι ο Μαρξ "διασχίζει" τον Χέγκελ εννοώ ότι ενεργοποιεί, μέσω αυτής της διάσχισης, μια σειρά ανακαλύψεων που στον "κώδικα Χέγκελ" παραμένουν νεκρό και αφηρημένο γράμμα πριν την διάσχιση. Ότι ο Χέγκελ είναι απλώς ένας κώδικας χωρίς παίχτη, που γίνεται "κόσμος" μόνο όταν ο παίχτης αυτός τον διασχίσει. Και αυτή η διάσχιση δεν μπορεί να είναι η ίδια για κάθε "παίχτη", γιατί κάθε παίχτης θα ανταποκριθεί στην εμπειρία κάνοντας διαφορετικές επιλογές. Όταν ο Λένιν επιστρέφει στον κώδικα "Μαρξ" ή τον κώδικα "Χέγκελ", κάνει παρομοίως συγκεκριμένες επιλογές που διαφεύγουν από το πεδίο εννοιολόγησης της απλής "επανάληψης". Ενεργοποιεί συγκεκριμένες διαστάσεις των κωδίκων αυτών, υλοποιεί συγκεκριμένες δυνατότητες στους "κόσμους" που εμπερικλείουν. 

Αυτό θα έκανε και ένας δυνητικός τέταρτος κρίκος στην αλυσίδα: θα ήταν αναγκασμένος να "διασχίσει" όλες τις προηγούμενες τρεις στιγμές, και να τις διασχίσει όχι μόνο πρωτογενώς, την κάθε μία για τον εαυτό της, αλλά και στην διάδρασή τους: να διασχίσει δηλαδή επίσης και την διάσχιση της πρώτης στιγμής από την δεύτερη και της δεύτερης από την τρίτη. Η "επανεκκίνηση" (reloading) είναι ένας όρος από τον κόσμο των ηλεκτρονικών· σημαίνει το ξεκίνημα από την αρχή ενός προγράμματος ή ενός παιχνιδιού, και άρα είναι η προϋπόθεση "διάσχισής" του. Εάν όμως υπάρχει βασιμότητα σε όσα προσπάθησα να δείξω πιο πάνω, κανένα "reloading" δεν μπορεί να επαναλάβει απλώς τα προηγούμενα, ακόμα και αν το ήθελε· η διάσχιση είναι η προϋπόθεση της καινοτομίας. Δεν μπορείς να "διασχίσεις" τον Χέγκελ όπως τον διέσχισε ο Μαρξ, τον Μαρξ όπως τον διέσχισε ο Λένιν, κλπ, γιατί η μορφή που θα πάρει η δική σου διάδραση με τους περιορισμούς και τις παραμέτρους που θα βρεις μπροστά σου (και που πηγάζουν φυσικά από τον αληθινό κόσμο της πάλης των τάξεων στην δική σου στιγμή, με όλες τις δικές της ιδιομορφίες) είναι αναγκαστικά διαφορετική. Αλλά δεν μπορείς επίσης να αντιμετωπίσεις αυτόν τον αληθινό κόσμο χωρίς να περάσεις μέσα από τις μορφές αντιμετώπισής του στο παρελθόν, γιατί η μορφή που έχει ο κόσμος που θα βρεις μπροστά σου περιέχει ήδη αυτές τις μορφές αντιμετώπισής του στο παρελθόν.

Θα μπορούσε κανείς να πει: η διάσχιση του ήδη "κωδικοποιημένου" είναι η προϋπόθεση του καινούργιου, ο περιορισμός που εξασφαλίζει ότι μια διαδικασία θα παραμείνει ανοιχτή στο ατέρμονο. Και με απλούστερα λόγια: καμία διάσχιση χωρίς την επώαση του καινούργιου, καμία αποτυχία επώασης του καινούργιου που να δικαιούται να ονομαστεί "διάσχιση."

12 σχόλια:

  1. Χεγκελ και πρασιν'αλογα!Δες πως ξεμπερδευει ο ιδιος ο Μαρξ με τον Χεγκελ-ο εκ νεκρων αναστηθεις Μαρξ,ο εκ του Δοναλδιου του Σασουνιου συνεντευξιαζομενος

    "DS So you don't think your relation with Hegel...

    KM Hegel Schmegel. I must tell you a secret: I never actually read, except in the most cursory fashion, Hegel's Phenomenology of Spirit or his Science of Logic. Life's too short. "

    Ετσι ειναι αγαπητε,η ζωη ειναι πολυ συντομη.Να καθομαστε τωρα να ασχολουμαστε με χεγκελιανες μπαρουφες!

    Απολαυσε την συνεντευξη ολοκληρη
    http://www.angelfire.com/or/sociologyshop/intermarx.html

    Προλεκαλτ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. To Prospect είναι νεοργατικό. Λίγο πριν αρχίσουν οι βομβαρδισμοί στη Γιουγκοσλαβία το 99 είχε καλέσει σε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης (άγνωστους σε μένα προσωπικά) πολιτειολόγους, πολιτικούς φιλοσόφους και κοινωνιολόγους να συζητούσαν για τον «πόλεμο» που συνιστά την αλήθεια τού κράτους στον Έγελο. Ο Μαρξ-Ζίζεκ τής συνέντευξης μπορεί να μη διάβασε Χέγκελ, αλλά οι συντάκτες του περιοδικού ξέρουν να εξαργυρώνουν τον δεξιό Χέγκελ τής σοσιαλφασιστικής αριστεράς τού Χόμπσμπαουμ και τού Γκίντενς.

      Διαγραφή
    2. Δεν ντρέπονται λιγάκι!

      Χέγκελ-Σμέγκελ, ε; Για αυτό η ανώτατη έκφραση της μεταμαρξιστικής θεωρίας ήταν το...Σύνταγμα. Με όποιον δάσκαλο καθίσεις, τέτοιον Χόλογουεϊ θα μάθεις...

      Διαγραφή
  2. Χειρώνακτας Κογκνιτάριος7 Οκτωβρίου 2012 - 11:28 μ.μ.

    Τους χαιρετισμούς μου! Ένα σχετικό λινκ:

    www.ilhs.tuc.gr/gr/vav_diaplus_26.

    Ένα κείμενο για τη σχέση Χέγκελ-Μαρξ-Λένιν, τον βαθμό κατανόησης των προηγούμενων από τους επόμενους και τα καθήκοντα της επαναστατικής θεωρίας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Για να κάνω μια λίγο προβοκατώρικη ερώτηση, άμα είναι τόσο σημαντικό να καταλάβουμε τον Χέγκελ, γιατί δεν είναι εξίσου σημαντικό να καταλάβουμε την "διασχιση" όπως λες από μέρους του Χέγκελ της φιλοσοφίας που προηγήθηκε του έργου του και είναι επομένως παρούσα στο έργο του; Γιατί δηλαδή η τριπλέτα μας είναι Χέγκλ-Μαρξ-Λένιν και όχι Καντ-Χέγκελ-Μαρξ-Λενιν η Γερμανικός Ιδεαλισμός-Μαρξ-Λένιν ή μια εξάδα του τυπου Προσωκρατικοί-Πλάτων-Καντ-Χέγκελ-Μαρξ-Λένιν; Κατά πόσο δηλαδή και με πιο τροπο η σε βάθος κατανόηση της Επιστήμης της Λογικής και της Φαινομενολογίας από τα μέλη του ΠΓ του ΚΚΕ θα οδήγουσε σε πιο ορθές αποφάσεις εκ μέρους του περαν λόγω της αυτονόητης βελτίωσης της σκέψης που συνεπάγεται η φιλοσοφική κατάρτιση. Ειναι πράγματι καθήκον της επαναστατικής θεωρίας αυτό ή μήπως έχει ακαδημαικό χαρακτήρα το όλο εγχείρημα, πράγμα διόλου κακό καθώς το κίνημα προφανώς θα έχει και πρέπει να έχει τους ακαδημαικούς του όπως άλλωστε και κάθε εξουσία, κρατούσα ή υποψήφια.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Θα είναι πολύ σύντομη η απάντησή μου:

    α) Επειδή είναι ο Χέγκελ και όχι ο Καντ που εγκαινιάζει μια συγκεκριμένη μέθοδο για την ερμηνεία της μετάβασης από μία θέση α σε μία θέση β, και συνεπώς μία μέθοδο κατανόησης της αλλαγής. Η μεθοδος αυτή είναι βέβαια η διαλεκτική, για την διαφορά της οποίας από την κλασική διαλεκτική ο Χέγκελ μιλά στην αρχή της Επιστήμης της Λογικής.

    β) Η παρούσα ανάρτηση έχει φιλοσοφικό χαρακτήρα. Στην ανάρτηση για τις πρακτικές πολιτικές απολήξεις της διαλεκτικής μεθόδου έγραψα ότι κατά την δική μου εκτίμηση το ΚΚΕ έχει ήδη επεξεργαστεί τα θέματα που θίγονται στην ανάρτηση διαλεκτικά, για αυτό και πήρε τις σωστές θέσεις για αυτά. Οπότε αυτό που θέτεις ως ζητούμενο ("θα οδηγούσε") εγώ είπα ότι ήδη υφίσταται. Και υφίσταται επειδή, όντας καθαρά βασισμένο στους Μαρξ-Ένγκελς-Λένιν, το ΚΚΕ αναγκαστικά είναι επίσης ένα κόμμα για το οποίο η διαλεκτική έχει πρακτική σημασία ως πολιτικός μπούσουλας, σε αντίθεση με όλα τα άλλα. Τόσο ο ΑΝΤΑΡΣΥΑ όσο και ο ΣΥΡΙΖΑ έχουν σε μεγάλο βαθμό απεμπολήσει την διαλεκτική και την έχουν αντικαταστήσει από μη διαλεκτικά συστήματα, ενώ τα διαλεκτικά στοιχεία που κρατούν σε αναλύσεις τους ανήκουν μάλλον σε έναν ιδεαλισμό που ο Λένιν έδειξε ότι ο Χέγκελ δεν εκπροσωπεί.

    Έτσι, για παράδειγμα, οι θεωρίες του "δικτύου" ή του "πλήθους" προέρχονται από αντιδιαλεκτικά μοντέλα σκέψης, ενώ η εμμονή σε "παρεμβάσεις" που έχουν καθαρά ρητορικό χαρακτήρα ως μηχανισμούς ικανούς να "αλλάξουν την συνείδηση" παραπέμπει σε εκχυδαϊσμένο ιδεαλισμό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Μάλιστα, ευχαριστώ για την απάντηση. Συνεχίζοντας λίγο προβοκατώρικα όμως, αφού η θεμελίωση της πολιτικής σκέψης του ΚΚΕ στους Μαρξ-Ένγκελς-Λένιν αρκεί για να του δίνει τη δυνατότητα να επεξεργάζεται διαλεκτικά τα πράματα και να παίρνει τις σωστές αποφασεις, να χρησιμοποιεί δηλαδή ορθά τη διαλεκτική μέθοδο, γιατί τελικά είναι κάτι πέρα απο ακαδημαικό καθήκον για την επαναστατική θεωρία η μελέτη του Χέγκελ; Για να γίνει καλός χρήστης της διαλεκτικής ένας κομμουνιστής είναι απαραίτητο να μελετίσει επισταμένα την ΕτΛ; Επισης, αφού έχουμε την δυνατότητα να παράγουμε εκλαϊκευτικό υλικό για την πολιτική οικονομία του Μαρξισμού, δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι ανάλογο για τη διαλεκτική;

    Η παραπάνω απορείες έχουν περισσότερο χαρακτήρα καρτεσιανής μεθοδολογικής αμφιβολίας παρά πραγματικής προβοκάτσιας. Ευχαριστώ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Και πάλι σύντομη η απάντηση:

      Η ΕτΛ, το έργο του Χέγκελ ευρύτερα σε "βγάζει", με διάφορους τρόπους από τον μηχανιστικό τρόπο σκέψης στον οποίο πάντα κινδυνεύει να εκφυλιστεί η διαλεκτική. Μέρος αυτού που απειλεί την διαλεκτική είναι ο εκφυλισμός της σε μια μέθοδο εξωγενή προς την διαδικασία κίνησης της σκέψης προς την υλοποίηση, ο χωρισμός της διαδικασίας σε θεωρία και εφαρμογή, αντί για την πραγματική και αντιφατική ενότητα της θεωρίας και της πράξης. Η διαλεκτική "ξεραίνεται" όταν αποκόπτεται από την διαρκή αλληλεπίδραση με την απτή ιστορική κίνηση, όταν οδηγεί στην απλή παρατήρηση και καταγραφή "νόμων".

      Η εκλαϊκευση, από την άλλη, προϋποθέτει εκλαϊκευτές και οι εκλαϊκευτές δεν μπορεί να έχουν απλώς εκλαϊκευμένη αντίληψη αυτού που εκλαϊκεύουν για τους άλλους. Κάπου στην αλυσίδα πρέπει να υπάρχει αναζήτηση. Η μορφή του κομμουνισμού μετά την πτώση του υπαρκτού δεν είναι πουθενά "δοσμένη". Πρέπει να δημιουργηθεί, και για αυτό χρειάζεται η εκ νέου αλληλεπίδραση θεωρίας και πράξης, η επανεκίννηση ή "διάσχιση" μιας διαδικασίας απ' την αρχή.

      Απ΄την αρχή ΔΕΝ ΣΗΜΑΙΝΕΙ σαν να μην έχει προηγηθεί τίποτε. Το αντίθετο, απ' την αρχή σημαίνει μέσα από μια διαρκή επιστροφή και κίνηση προς τα εμπρός, που βέβαια είναι το μοντέλο της κίνησης στην ίδια την ΕτΛ, μόνο έτσι προχωρά η σκέψη του Χέγκελ. Δεν υπάρχει "ξεπέρασμα" του Χέγκελ απ' τον Μαρξ, του Μαρξ από τον Λένιν χωρίς να υπάρχει επίσης και ταυτόχρονα διάσχισή τους, επιστροφή στις αρχές τους και διάβασή τους.

      Η διαδικασία μπορεί να επανεκκινηθεί γιατί δεν έχει τελειώσει, και δεν έχει τελειώσει γιατί δεν είναι φτιαγμένη για να "τελειώνει". Το να πει κανείς, όπως λέει το ΚΚΕ, ότι ο σοσιαλισμός του 20 αιώνα έδωσε κατά βάση μια θετική κληρονομιά στους λαούς είναι απολύτως σωστό και απαραίτητο, αλλιώς πας εξαρχής στου διαόλου τη μάνα, όπως πήγαν οι ανανεωτές. Αλλά είναι μόνο ένα πρώτο βήμα, και αυτό δεν γίνεται δεύτερο παρά μέσα από τον διαρκή και ζωντανό διάλογο της θεωρίας με την πράξη, όπως αυτή εκδηλώνεται μέσα από τους περιορισμούς που της δίνονται σήμερα, στο σημερινό κοινωνικό, ιδεολογικό, οικονομικό πεδίο.

      Διαγραφή
    2. Δεν διαφωνώ με την αναγκαιότητα της αναζήτησης, απλά δεν είμαι πεπεισμένος ότι το κεντρικό καθήκον αυτής είναι η εξερεύνηση των φιλοσοφικών καταβολών του κινήματος και όχι ας πούμε των οικονομικών, πολιτικών, νομικών προβλημάτων του υπαρκτού, μέσα από τη μελέτη της θεωρητικής δουλειάς αυτών που επιχείρησαν να τα αντιμετωπίσουν αλλά και της ανεξάρτητης δικής μας ιστορικής μελέτης. Φυσικά το κίνημα έχει ανάγκη απο φιλοσόφους όπως έχει από οικονομολόγους και ιστορικούς αλλά είναι άραγε πρωτεύουσας σημασίας οι φιλοσοφικές αναζητήσεις; Επίσης, αν η φιλοσοφία έχει το χαρακτήρα πυξίδας για την επιστήμη, πως θα βοηθήσει στην πράξη ο Χέγκελ τον κομμουνιστή ιστορικό στις μελέτες του για την τάδε ή την δείνα πτυχή του υπαρκτού; Πως θα τον βοηθήσει στην δημιουργία σωστού ερευνητικού πλαισίου και στην ορθή αξιολόγηση του εμπειρικού υλικού; Προσωπικά δεν έχω διαβάσει την ΕτΛ, αλλά έχω μελετησει τη ΦτΠ και αν και βρήκα τον τρόπο σκέψης που διαφαίνεται πίσω από το όλο ιδεαλιστικο σχήμα της πορείας του Πνεύματος/Noy πρός την Απόλυτη Γνώση γενικά σωστό, δεν μου φάνηκε οτι μου προσέφερε κάτι παραπάνω από ότι η μελέτη της σκέψης των Μ κ Ε. Ενδεχομένως να πρέπει να τα ξανακοιτάξω, αλλά δεδομένης της πίεσης του χρόνου, υπάρχει πραγματικά λόγος;

      Διαγραφή
    3. Κατ' αρχάς, δεν μιλώ για "εξερεύνηση φιλοσοφικών καταβολών", αυτό είναι ζήτημα ιστορίας της φιλοσοφίας και δεν νομίζω ότι η ανάρτηση έχει οποιαδήποτε σχέση με ιστορία της φιλοσοφίας. Η ανάρτηση αφορά την μέθοδο της θεωρητικής κατανόησης της επαναστατικής πράξης, θέμα εντελώς αυτόνομο από την ιστορία της φιλοσοφίας ή την ιστορία των ιδεών.

      Κατά δεύτερον, πουθενά δεν έθεσα "είτε/είτε" του είδους που αναφέρεις. Ίσα-ίσα, η μέλετη των "οικονομικών, πολιτικών, νομικών προβλημάτων του υπαρκτού" είναι κατά τη γνώμη μου ζωτικής σημασίας και sine qua non για την ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΕΡΚΕΡΑΣΗ του εικοστού αιώνα. Ως συνήθως όμως, το θέμα δεν είναι απλώς ΤΙ ΜΕΛΕΤΑΣ, ΑΛΛΑ ΠΩΣ ΤΟ ΜΕΛΕΤΑΣ. Και η μελέτη που αναφέρεις είναι ακόμα στα σπάργανα μετά από δεκατίες ψυχροπολεμικής ουσιαστικά υπαγωγής της. και κυριαρχίας των ισοπεδώσεων του Τροτσκισμού, του αναθεωρητισμού, των ρευμάτων του ευρωκομμουνισμού.

      Νέο στάδιο στην εκδίπλωση των κομμουνιστικών κινημάτων χωρίς δική του θεωρητική πρωτοπορία δεν μπορεί να υπάρξει, όπως δεν μπορεί να υπάρξει καμία θεωρητική πρωτοπορία χωρίς πραγματικό ταξικό και μαζικό κίνημα.

      Τώρα, αν υπάρχει λόγος για να μελετήσεις ή όχι την ΕτΛ, αυτό δεν είναι που μπορώ εγώ να σου πω. Εάν τα πράγματα επιστρέψουν σε μια τροχιά επανεκκίνησης, και νομίζω ότι οι ενδείξεις δείχνουν ότι θα επιστρέψουν, κάποιοι αναπόφευκτα θα την μελετήσουν, και αυτό φτάνει.Δεν προτείνω πουθενά από όσο ξέρω στο κείμενο "διαβάστε όλοι Χέγκελ" ή οτιδήποτε παρόμοιο.

      Διαγραφή
    4. Με κάλυψες, ειδικά με την τελευταία παράγραφο. Δεν θεωρώ ότι έθεσες πουθένα ζήτημα είτε/είτε απλά εγώ με χαρακτηριστικά τρολλιστικο τρόπο μάλλον υπονόησα οτι το έκανες προκειμένου να το χρησιμοποίησω ως πάτημα για την έκφραση των δικών μου στοχασμών αμφιβολίας.

      Διαγραφή
  6. Το "Η" θα έπρεπε να είναι "Οι" προφανώς.

    ΑπάντησηΔιαγραφή