Κυριακή, 21 Οκτωβρίου 2012

Άρνηση, κατάφαση, καταστροφή

Πώς θα μπορούσε να οριστεί μινιμαλιστικά, αλλά ταυτόχρονα στην βάση των απτών εμπειριών που μας έδωσαν τα τελευταία τρία χρόνια η διαφορά που ο πολιτικός (ή πολιτικάντικος) λόγος αρέσκεται τόσο να καταστέλει, επικαλούμενος τους "καλούς τρόπους" και το "ανοιχτό πνεύμα"--η διαφορά, δηλαδή, "κομμουνισμού" και "αριστεράς";

Είναι απόλυτα ξεκάθαρο ότι μία θεμελιώδης και παντιόθεν επιβεβαιούμενη μορφή ορισμού της διαφοράς αυτής είναι η διαφορά άρνησης και κατάφασης. 

Η "αριστερά" είναι αυτό ακριβώς το πολιτικό στοιχείο του οποίου η πρώτη, η πιο εμφανής προτεραιότητα είναι να καταφάσκει και να επικαλείται θεωρητικά το πνεύμα της κατάφασης: "Ναι, μπορούμε", λέει πρώτα από όλα η αριστερά· "ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός". Όλο το πνεύμα του 1968 εξαργυρώνεται από μια ηθική της κατάφασης απέναντι σε συνθήκες κοινωνικής εξαθλίωσης και καταστροφής, από μια σπουδή για την "επιστροφή στην ομαλότητα", την "κοινωνική ειρήνη" ή "συνοχή", την μακάρια νηνεμία της γηραιάς ηπείρου μετά τον "αιώνα" της επανάστασης, της βίας, της μαζικής πολιτικής. Η "αριστερά" είναι η νοσταλγία για μια "συζητήσιμη" δεξιά, έναν "συζητήσιμο" καπιταλισμό, για "συναίνεση", "αρμονία", "συνέργεια", "αλληλεγγύη", "οργανικότητα". Είναι η κακή συνείδηση της δεξιάς, η κούφια φωνή του υπερεγώ της που την νουθετεί μάταια και μονότονα να λογικευτεί. Η φιλοσοφική της βάση είναι ο εκφυλισμένος Σπινόζα του ύστερου Νέγκρι που με την σειρά του εκφυλίζεται στην new age μαλάκυνση του Χόλογουεϊ. Η "αριστερά" --"έλλογη, υπεύθυνη, ώριμη"-- απεχθάνεται το πνεύμα της άρνησης. Έχει ευνουχίσει ακόμα και τον αναρχισμό, που στη χώρα μας έχει μεταμορφωθεί σε ένα κανίς σαλονιού που τρώει μόνο κονσέρβα, φυλάγοντας τα άγρια ένστικτά του για τους εκτός διαμερίσματος, ενώ στο αφεντικό του είναι όλο χάδια και χαρούλες. Έχει δημιουργήσει ένα τεράστιο τοπίο χαμογελαστής κατάφασης, της οποίας ο τελικός αποδέκτης και ευνοούμενος δεν είναι άλλος από την απόλυτη άρνηση που ενσαρκώνει ο καπιταλισμός: την άρνηση, για παράδειγμα, της αξίας και αξιοπρέπειας της εργασίας, την άρνηση των ανθρώπινων αναγκών, την άρνηση κάθε πολιτικής που δεν θα μπορούσε να συγγράφεται στα γραφεία χρηματοπιστωτικών οργανισμών, την άρνηση της σημασίας του λαού και των μαζών για το σμίλεμα της ιστορίας, την άρνηση, τελικά, της ίδιας της νεωτερικότητας στο όνομα της "μετανεωτερικότητας" ως εποχής του "τελευταίου ανθρώπου", του βασίλειου της νοητικής μαλθακότητας, των σαρακοφαγωμένων επαύλεων της πολυτελώς παρατεταμένης παρακμής της "Δύσης".

Ο κομμουνισμός, εκεί όπου υπάρχει, βρίσκει την πρώτη του ουσιαστική βάση αυτοσυγκρότησης, ανακαλύπτει τα θεμέλιά του, αναμοχλεύει τα πάθη του και τις δεσμεύσεις του, στο όνομα της άρνησης. Εκκινεί από ένα ίσως αναπάντεχο, μετά από χρόνια ήττας, αμφιβολίας, αβεβαιότητας, "όχι." Από την βεβαιότητα αυτού του όχι, το ασάλευτο στήριγμα που παρέχει σε ένα υποκείμενο που δεν έχει από πουθενά αλλού να πιαστεί. Ο κομμουνισμός είναι αυτός που αυθόρμητα, ανενδοίαστα, άφοβα, απαντά "όχι" στην τερατώδη άρνηση για την οποία ζητά κατάφαση ο καπιταλισμός. 

Από παντού έρχονται μηνύματα για το σκανδαλώδες και απαράδεκτο αυτό του "όχι": οδηγεί στην υπονόμευση και υπόσκαψη της κοινωνικής ειρήνης· είναι αδιέξοδο και καταστροφικό· δεν βασίζεται σε κανένα ολοκληρωμένο σχέδιο εναλλακτικής· είναι μια έκφραση του ενελεκτικού χιλιαστικού οράματος της δευτέρας παρουσίας· είναι απλό, τυφλό πείσμα· θα καταλήξει να συρρικνώσει το κομματικό όχημα της έκφρασής του, αν και όπου υπάρχει, στο τίποτε· είναι "σεκταριστικό."

Το "όχι", η δύναμη της άρνησης, ανθίσταται σε όλες τις νουθεσίες και όλες τις προειδοποιήσεις και απειλές. Είναι στη φύση της άρνησης να αρνείται αυτό που επιχειρεί να την απονευρώσει πρώιμα σε κατάφαση. Και σε ό,τι αφορά την αντικειμενική διάταξη του κόσμου σήμερα, κάθε κατάφαση είναι χυδαία πρώιμη: πολύ πριν την κρίση, για δεκαετίες πριν, εκατομμύρια άνθρωποι στερούνταν φαγητού, νερού, στοιχειώδους υγείας, παιδείας, ασφάλειας της σωματικής ακεραιότητας σε δεκάδες χώρες του κόσμου, και ο ιδρώτας και το αίμα τους πότιζαν το καλοκουρεμένο γκαζόν των κήπων της δυτικής "πραότητας" και του "πολιτισμού." Στα τελευταία χρόνια, ο "τρίτος κόσμος", το σύμπτωμα της συντριπτικής ανισότητας κατανομής πόρων και πλούτου, αποκαλύπτεται ως αυτό που πάντα ήταν: μια εκδήλωση της ταξικής διαίρεσης, του ταξικού πολέμου, της ταξικής ανισότητας, που ισοπέδωσε τα καθαρά ιδεολογικά, άριζα "αναχώματα" των υποτιθέμενων "ανθρώπινων δικαιωμάτων" και του "ανεκτικού πνεύματος" στη Δύση. Στην τελευταία, υπήρξε μια τεράστια και συντεταγμένη προσπάθεια να συρρικνωθεί ο κομμουνισμός σε ένα παθογενές επεισόδιο ευρωπαϊκής "ακρότητας". Όμως τουλάχιστον από την Ρωσική επανάσταση και μετά, ο κομμουνισμός είναι η απάντηση της εξαθλιωμένης αποικιοκρατούμενης περιφέρειας στην αιμοβόρο απληστία και καταπίεση της Δύσης. Είναι το όπλο και εφόδιο "της γης των κολασμένων", η ασπίδα τους απέναντι στις θανατοπολιτικές ορέξεις και διαθέσεις της αυτοκρατορίας, σε σχήματα του τύπου "νεκροί εργάτες στην Αφρική=ακριβά κοσμήματα για την δυτική πλουτοκρατία".

Λέγοντας "όχι", οι κομμουνιστές στην Ευρώπη λένε επίσης "όχι" στην Ευρώπη ως έννοια στηριγμένη στα προνόμια των λίγων απέναντι στους πολλούς, καθισμένη, τα σκήπτρα ανά χείρας, σε βάθρο από τα κόκκαλα και τα κρανία μυριάδων ανώνυμων υποτελών στα πέρατα της γης. Λένε όχι σε μια κατασκευή της ιστορίας σύμφωνα με την οποία ο κόσμος είναι χωρισμένος ανάμεσα στην Δύση και τους Υπόλοιπους (the west and the rest). Υπογραμμίζουν ότι "οι υπόλοιποι" δεν είναι ποτέ, ούτε ήταν ποτέ, εκτός της "Δύσης", βρίσκονταν πάντα στην καρδιά της, την τροφοδοτούσαν με φρέσκια και αχνιστή ανθρώπινη ζωή για να τροφοδοτεί με την σειρά της σιδηροδρόμους, εργοστάσια παραγωγής καουτσούκ ή ζαχάρεως, φρούτα και τρόφιμα, πολύτιμους λίθους, τράπεζες και χρηματοπιστωτικούς οίκους.

Ο κομμουνισμός, σε αντίθεση με κάθε εκδοχή "αριστεράς", είναι το γυμνό όνομα της εξέγερσης. Είναι ο βράχος πάνω στον οποίο συντρίβεται ο στόλος του θανάτου της "φιλελεύθερης οικονομίας", του "ελεύθερου εμπορίου", της "ενωμένης Ευρώπης". Είναι το σημείο στο οποίο αναγκάζεται σε εκτροχιασμό το "τραίνο της προόδου" που οδηγούσε πάντα στο Άουσβιτς. Χωρίς αυτόν, χωρίς την οργανωμένη, ενσυνείδητη, αφοσιωμένη, μαχητική, ολόψυχη άρνηση του κόσμου που έφτιαξε για τον εαυτό του το κεφάλαιο, καμία κατάφαση στην "αντικειμενικότητα" δεν μπορεί να είναι κάτι άλλο από απλή χυδαιότητα, έκφραση σιμονισμού, γονυκλισία στον βωμό του Μαμωνά.

Την κατάφαση του ο κομμουνισμός δεν την απευθύνει στην αντικειμενικότητα, η οποία δεν είναι σήμερα παρά η ισοπεδωτική άρνηση του ανθρώπου και κάθε τι τού ανθρώπινου, συμπεριλαμβανομένης της πολυθρύλητης "ελευθερίας." Την κατάφασή του ο κομμουνισμός την απευθύνει στο υποκείμενο, σε αυτόν που λέει "όχι" και που συγκροτείται μέσα από την υπερβατική βεβαιότητα αυτού του "όχι." Την δίνει στον καθένα που αρνείται, και αρνείται όχι μόνο την αντικειμενικότητα έξω από αυτόν, αλλά και την αντικειμενικότητα μέσα του: αρνείται την "αντικειμενική ανάγκη" να είναι δούλος, υποτελής, χαφιές, σπιούνος, βαστάζος και κούλις των αφεντικών του. Αρνείται αυτό που τον αλυσσοδένει στη δουλίτσα του, τον μισθουλάκο του, την γυναικούλα του, τον αντρούλη της, τα παιδάκια τους, το σπιτάκι τους. Αρνείται ό,τι μέσα του τον προδιαθέτει στην παραίτηση, την εγκατάλειψη και τον συμβιβασμό. Αρνείται την "φιλία" των σκορπιών που ζητούν να τους κουβαλήσει στην πλάτη του. Σε αυτόν, στον αρνητή που ενώνει το "όχι" του με μυριάδες όχι στα βάθη της ιστορίας, στα πέρατα του κόσμου, στις πόλεις και στην επαρχία της χώρας του, στον αρνητή κάθε φύλου, χρώματος, σεξουαλικότητας ή "επαγγέλματος" (τι σημαίνει αλήθεια αυτό;) καταφάσκει απροϋπόθετα ο κομμουνισμός. Εμπιστεύεται τον αρνητή, βασίζεται στην άρνησή του, τροφοδοτείται με δύναμη, θάρρος, επιμονή από τούτη την άρνηση.

Αρνηθείτε την καταστροφή που κουβαλά στους ώμους της η συναίνεση. Αρνηθείτε την άρνηση που παριστάνει την κατάφαση. Αρνηθείτε όλους όσους σας λένε ότι είστε καταδικασμένοι στην περατότητα του άθλιου σαρκίου σας και για αυτό στην υποτέλεια στην ισχύ. Αρνηθείτε όλους όσους σας λένε ότι η άρνηση είναι "καταστροφική". Πείτε ναι σε αυτούς που αρνούνται. Στηρίξτε, ενισχύστε, δυναμώστε τη φωνή και την δράση της άρνησης. Στρέψτε κωφά ώτα σε όσους σας ζητούν να τους εξηγήσετε το "σχέδιο" που εκπροσωπεί σήμερα η άρνηση. Τον δικό μας κόσμο θα τον χτίσουμε μόνο αν καταστρέψουμε πρώτα τον δικό τους, που δεν είναι παρά η συντεταγμένη καταστροφή του δικαιώματός μας να υπάρχουμε ως ανθρώπινα όντα. Το ξέρουν και το ξέρουμε.

Κάποτε, στις αρχές της Αναγέννησης, ο Πίκο ντε λα Μιραντόλα έγραφε πως από όλα τα ζώα ο άνθρωπος είναι το πιο αδύναμο, αυτό το οποίο ο Θεός δεν έχει εξοπλίσει με καμία απολύτως ιδιότητα εκ γεννετής, το πιο ευάλωτο, το πιο επισφαλές. Και συμπλήρωνε ότι για αυτόν ακριβώς τον λόγο, ο άνθρωπος δεν είναι δεδομένο, αλλά εγχείρημα. Επειδή δεν κουβαλά τίποτα που να 'ναι δικό του όταν γεννιέται, μπορεί να γίνει τα πάντα. Κάθε άνθρωπος, μπορεί να έλεγε κάποιος αργότερα, γεννιέται προλετάριος. Και κάποιος μπορεί να συμπλήρωνε: ο προλετάριος είναι η γέννηση του ανθρώπου, η απαρχή του ανθρώπινου, το σημείο από το οποίο ξεκινά το εγχείρημα της ανθρωποποίησης του ανθρώπου. Είδαμε, πολλές φορές στην ιστορία, δίπλα μας, καθημερινά, πώς οι άνθρωποι γίνονται προλετάριοι, "λόγω αντικειμενικών συνθηκών". Καιρός να μάθουμε πώς οι προλετάριοι γίνονται άνθρωποι. Ο επαναστατικός μαρξισμός διδάσκει αυτή ακριβώς την τέχνη, μια τέχνη του υποκειμένου.

11 σχόλια:

  1. Σύντροφε,

    Συνοψίζεις τζείνο που προοσπαθώ να σκεφτώ, τζείνο ελπίζω κάποτε να μπορώ να γράψω, τζείνο, τζείνο που πασχίζω να γίνω. Ευχαριστώ σε.

    Νίκος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Εν με την κατάσταση στην Κύπρο κατά νου που ναι γραμμένο τούτο, ξέρεις το. Εν για τους συντρόφους δαμέ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Απαντήσεις
    1. Trash, Antonxxx: Να στε καλά σύντροφοι, σας ευχαριστώ.

      Διαγραφή
  4. Φιλε Αντωνη

    (delicious) τροφή για σκέψη


    "But someone may object: the negation that has taken place in this case is not a real negation: [...] Negation in dialectics does not mean simply saying no, or declaring that something does not exist, or destroying it in any way one likes. Long ago Spinoza said: Omnis determinatio est negatio — every limitation or determination is at the same time a negation. [64] And further: the kind of negation is here determined, firstly, by the general and, secondly, by the particular nature of the process".
    From ‘Negation of the Negation’ Anti-Dühring)

    Το πρόβλημα με δαύτους είναι ότι μετατρέπουν την διαλεκτική σε «ακορντεόν». Θα μπορούσε να σου πει ότι κι αυτός αρνείται την άρνηση. Δηλαδή αρνείται το αρνητικό πρόσωπο του καπιταλισμού για να αναδείξει το «θετικό», το «ανθρώπινο». Εμείς για να τον νικήσουμε πρέπει να αναδείξουμε το πως οραματιζόμαστε τον τόπο μετά την υπέρβαση της άρνησης της άρνησης. Δηλαδή να αναδείξουμε το δικό μας θετικό, το δικό υπέροχο στην κυριολεξία Όνειρο με θετικούς όρους

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ευχαριστώ για το prompt.

      Το ζήτημα με την ολοκληρωτική άρνηση του ανθρώπου που ενσαρκώνει ο καπιταλισμός --σήμερα δολοφονικά και για μερίδες των δυτικών και όχι πια μόνο για τον "Τρίτο Κόσμο" είναι πως είναι μια άρνηση που παράγει σωρηδόν ψευδοκαταφάσεις: "Ανάπτυξη", "Πρόοδος", "Ιδιωτική ελευθερία", κλπ. Σε καιρούς κρίσης, οι ψευδοκαταφάσεις αυτές αποκαλύπτονται είτε ως άμεσες αρνήσεις (πχ η "ελευθερία" ως στην πραγματικότητα η δουλεία της εργασίας στο κεφάλαιο) είτε ως ιδεολογικές εκλογικεύσεις και επικαλύψεις της άρνησης (πχ η "ανάπτυξη" ως νομιμοποίηση της καταστροφής της ζωής εκατομμυρίων).

      Στην διαλεκτική, η άρνηση και η κατάφαση δεν είναι στιγμιαία πράγματα, δεν είναι κουμπάκια "ναι" και "όχι" που πατάς όπως στα δημοψηφίσματα. Έχουν χρονικό περιεχόμενο, ΔΙΑΝΥΟΝΤΑΙ και διανυόμενες εξαντλούνται για να οδηγήσουν στο αντίθετό τους.

      Κατά συνέπεια, όταν η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ οριοθετείται ως αυτό που είναι, η ΟΛΙΚΗ ΑΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΕΝΣΑΡΚΩΝΕΙ Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ, τότε ΕΙΝΑΙ ΑΔΥΝΑΤΟ ΝΑ ΑΝΑΔΕΙΞΕΙΣ ΤΟ ΘΕΤΙΚΟ ΧΩΡΙΣ ΠΡΩΤΑ ΝΑ ΔΙΑΝΥΣΕΙΣ ΤΟ ΑΡΝΗΤΙΚΟ, ΝΑ ΑΡΝΗΘΕΙΣ ΕΜΠΡΑΚΤΑ ΤΗΝ ΑΡΝΗΣΗ (όχι απλά "στη θεωρία" ή νοητικά).

      Αυτό ακριβώς είναι ο λόγος που ο Μαρξ αρνήθηκε να παράσχει ολοκληρωμένα προγράμματα του κομμουνισμού, επιμένοντας ότι αυτά μπορούν να ανακύψουν μόνο μέσα από τη διαδικασία της ίδιας της πάλης της εργατικής τάξης και των μορφών που αυτή γεννά στην σύγκρουσή της με τα όρια των αστικών μορφών. Αυτός είναι ο λόγος που οι εκπονητές τέτοιων προγραμμάτων είναι είτε αφελείς ουτοπιστές είτε επαγγελματίες απατεώνες. Η παρατήρηση της ανάδυσης μορφών γίνεται πάντα μέσα από την παρατήρηση απτών μορφών αγώνα. Εκεί αναδύεται το θετικό, η κατάφαση.

      Για παράδειγμα, η εργατική αλληλεγγύη και αυτοθυσία είναι γενικά στερεότυπα, αναδύθηκαν όμως με συγκεκριμένες και απτές μορφές μέσα από τον αγώνα της Χαλυβουργίας, όπου αναδύθηκαν μέσα στο πλαίσιο συγκεκριμένων ορίων και αντιφάσεων, συγκεκριμένων εκφάνσεων του αρνητικού (πχ της αδυναμίας των συναδέλφων τους στον Βόλο, που τώρα σφαγιάζονται με τη σειρά τους, να τους στηρίξουν έγκαιρα).

      Διαγραφή
    2. Φίλε,

      Συμφωνώ! Και τα δυο χρειάζονται, κι ότι το πρώτο μέλημα και η προϋπόθεση του δεύτερου είναι να αναδείξεις το αρνητικό, « την ολοκληρωτική άρνηση του ανθρώπου που ενσαρκώνει ο καπιταλισμός», όπως σωστά το βάζεις. Και σιγουρα δεν διαφωνούμε οτι το πρόβλημα είναι πως στην ανάδειξη του αρνητικού, εμπλέκονται και οι Φιλισταίοι οι οποίοι προσπαθούν να διασώσουν την ουσία μακιγιάροντας την επιφάνεια. Και κερδίζουν εντυπώσεις όταν αυτο το μακιγιάζ το «πουλούν» σαν λύση του προβλήματος αυτών που δεν τολμούν να διανοηθούν την εικόνα διαλυμένη επειδή δεν εχουν κατά νου μιαν έννοια της ανασυγκρότησης απο τα ίδια υλικά.

      Εκεί, αν μπορούμε, να παρέμβουμε. Στην δημιουργία ενός νέου παραδείγματος, του πως με τα ίδια υλικά μπορούμε να επιχειρήσουμε το χτίσιμο μια νέας, ανώτερης δομής (μια νέας ουσίας) η μορφή της οποίας αναγκαστικά θα διαφέρει απο την μάσκα των «Φιλισταίων», αλλά και απο την εικονογραφία της αποτυχίας του πρώτου εγχειρήματος.

      Αυτή η νέα μορφή που ανήκει στο μέλλον μπορεί τώρα να απεικονιστεί; Μπορούμε να έχουμε κάτι περισσότερο απο ένα σκετς ή μια παρτιτούρα και να δούμε την εικόνα, ν’ ακούσουμε τους ήχους της; Υποθέτω ότι ναι, μπορούμε να το κάνουμε με περισσότερη πληρότητα απο ότι πριν. Αλλά για να γίνει αυτο, χρειάζεται κάτι περισσότερη απο γνώση. Χρειάζεται φαντασία.

      ΥΓ

      Μ’ αρέσει πολύ η τακτική γραφής που χρησιμοποιείς σ΄ αυτο το κείμενο (για αυτο και αναφερόμενος σ΄ αυτο, το αποκάλεσα «delicious food for thought») κάτι που καταπιάνεται με την πολιτική καθημερινότητα με αναφορές στην φιλοσοφία, μα αγγίζει και την ποίηση.

      Διαγραφή
    3. "Αυτή η νέα μορφή που ανήκει στο μέλλον μπορεί τώρα να απεικονιστεί; Μπορούμε να έχουμε κάτι περισσότερο απο ένα σκετς ή μια παρτιτούρα και να δούμε την εικόνα, ν’ ακούσουμε τους ήχους της; Υποθέτω ότι ναι, μπορούμε να το κάνουμε με περισσότερη πληρότητα απο ότι πριν. Αλλά για να γίνει αυτο, χρειάζεται κάτι περισσότερη απο γνώση. Χρειάζεται φαντασία. "

      Στο τρίτομο "Η αρχή της ελπίδας" {Das Prinzip Hoffnung], ο Ερνστ Μπλοχ διακρίνει μεταξύ "αφηρημένης" και "απτής" ουτοπίας, με τον μαρξισμό να ταυτίζεται με την δεύτερη και τους ουτοπιστές του πρώιμου 19ου αιώνα με την πρώτη. Ένας από τους τρόπους με τους οποίους μπορείς να δεις αυτή την διάκριση είναι ως διάκριση ειδών "φαντασίας."

      Στους πρώιμους ουτοπιστές (Καμπέ, Σεν Σιμόν, Όουεν, Φουριέ), η φαντασία παραμένει ακόμα "προσωπική", "ιδιωτική" υπόθεση. Είναι ζήτημα ταλέντου και προδιάθεσης. Το περιεχόμενό της συνίσταται στην αναλυτική επεξεργασία και έκθεση σχημάτων επίλυσης των κοινωνικών προβλημάτων, πολλές φορές εξαιρετικά πολύπλοκων σχημάτων, όπως αυτά των τύπων της ανθρώπινης προσωπικότητας και των συνδυασμών τους στον Φουριέ.

      Υπάρχει αντίστοιχη "φαντασία" στον Μαρξ; Σαφέστατα όχι, μιας και η αναλυτική περιγραφή έχει ως προσανατολισμό όχι ένα προσωπικό σχέδιο αλλά ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΥΠΑΡΧΕΙ. Τον καπιταλισμό, τις σχέσεις παραγωγής, την ταξική πάλη.

      Σημαίνει αυτό ότι τίποτε δεν συνδέει τον Μαρξ με τους πρώιμους ουτοπιστές ή ότι ο Μαρξ δεν έχει "φαντασία";

      Όχι, κατά την γνώμη μου. Σημαίνει ότι ο Μαρξ έχει μια ριζικά ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥ ΕΙΔΟΥΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑ. Τι άλλο είναι η ανακάλυψη του προλεταριάτου στον πρόλογο στην Κριτική της φιλοσοφίας του δικαίου από μια πράξη φαντασίας;

      Αλλά η "φαντασία" εν προκειμένω δεν είναι "λογοτεχνική", είναι εννοιολογική, φιλοσοφική φαντασία. Το προλεταριάτο δεν είναι ένα φανταστικό δημιούργημα με την έννοια ότι δεν υπάρχει στην πραγματικότητα, ούτε όμως είναι και μια εμπειρική περιγραφή. Είναι μια ΑΦΑΙΡΕΣΗ από την εμπειρική πραγματικότητα που βασίζεται σε ένα φιλοσοφικό σχήμα αλλά το σχήμα αυτό αντλεί από την εμπειρία και την παρατήρηση και όχι μόνο από την φιλοσοφική, εν προκειμένω εγελιανή, σκέψη πάνω στο συγκεκριμένο και το καθολικό.

      Αν ο Μαρξ είχε άλλου είδους φαντασία από αυτή θα είχε μείνει στην ιστορία είτε ως λογοτέχνης είτε ως κοινωνιολόγος του είδους του Αύγουστου Κομτ.

      Έμεινε στην ιστορία ως μια ριζική τομή στην ιστορία της φιλοσοφίας, της ιστορίας και της πολιτικής οικονομίας και ως επαναστάτης.

      Διαγραφή
  5. Ευχαριστώ για το άρθρο σύντροφε. Συμπαγές, μαρξιστικό, και κατανοητό απ'όλους. Εγώ ως wannabe φιλόσοφος που κάνει το διδακτορικό του, θα ήθελα να πω οτι τα άρθρα σου με έχουν βοηθήσει απεριόριστα, καιελπίζω να έχουν βοηθήσει και άλλους, αλλά προσωπικά θα ήθελα να σου πω ένα μεγάλο ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ.

    Συνονόματος Αντώνης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Να είσαι καλά, χαίρομαι που βοηθιέσαι από τα κείμενα. Χαίρομαι γιατί έχω δει ότι έχει απτά πολιτικά αποτελέσματα στον τρόπο που αρχίζουν κάποιοι να επεξεργάζονται την πραγματικότητα και να λειτουργούν στην κοινωνία τους. Και αυτό είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικό για το είδος της δουλειάς που με ενδιαφέρει (και μπορώ) να κάνω.

      Διαγραφή