Παρασκευή, 26 Οκτωβρίου 2012

Διευκρίνηση: Πώς ξέρουμε ότι η εργατική τάξη εκπροσωπείται από ένα έστω κόμμα;

Σε ιστολόγιο στο οποίο έγινε αναδημοσίευση του κειμένου "Γιατί η αστική τάξη στην Ελλάδα επείγεται να εξαλείψει το ΚΚΕ" εκφράστηκε η αμφιβολία για την βάση πάνω στην οποία ο γράφων κρίνει το ΚΚΕ το μοναδικό κόμμα της εργατικής τάξης που υπάρχει στη χώρα. Προφανώς το αρχικό κείμενο δεν το κατέστησε αρκετά σαφές ότι τέτοια βάση κρίσης υπάρχει και είναι πολύ συγκεκριμένη και καθόλου "υποκειμενική".

Μού δίνεται λοιπόν η ευκαιρία να διευκρινήσω περαιτέρω το σημείο αυτό, πράγμα το οποίο θέλω να κάνω επειδή η παρατήρησή μου έχει τη θέση επιστημονικής παρατήρησης και όχι κομματικής προπαγάνδας. Με άλλα λόγια, ή είναι αντικειμενικά ορθή και αντικειμενικά αναμφισβήτητη ή δεν έχει καμία αξία και θα πρέπει να πεταχτεί στα σκουπίδια της προσωπικής "γνώμης".

Υπάρχουν, ισχυρίζομαι, δύο τρόποι απόδειξης της υπόθεσης ότι υπάρχει σε μία χώρα έστω ένα κόμμα που να εκπροσωπεί τα συμφέροντα και την οπτική της εργατικής τάξης:

Ο πρώτος είναι εμπειρικός: αφορά την παρατήρηση της δράσης ενός κόμματος, του είδους των παρεμβάσεών του, της απήχησής του στα εργατικά στρώματα, της πολιτικής ρητορικής του, του βαθμού μακροχρόνιας επικέντρωσής του στα ζητήματα της ζωής της εργατικής τάξης.

Ο δεύτερος είναι θεωρητικός: η βασική εικασία στην οποία βασίζεται είναι πως εντός του (κάθε) κόμματος υφίστανται σχέσεις ταξικές, όπως υφίστανται και εκτός του. Κάθε κόμμα αντανακλά στο εσωτερικό του έναν ταξικό συσχετισμό δύναμης, όπως κάνει και η κοινωνία στο σύνολό της. Στα αστικά κόμματα, ο εσωτερικός ταξικός συσχετισμός δύναμης είναι ο ίδιος με τον συνολικό κοινωνικό: κυριαρχεί η αστική τάξη και η ιδεολογία της. Στα κόμματα της εργατικής τάξης, κυριαρχεί εσωτερικά, εσωκομματικά, η εργατική τάξη και η δική της ιδεολογία. 

Όταν στο εσωτερικό ενός κόμματος κυριαρχεί ή ηγεμονεύει ιδεολογικά η εργατική τάξη, τότε η αντίληψη του κόμματος αυτού για το ποιος πρέπει να κυριαρχεί ή να ηγεμονεύει στην κοινωνία είναι αντίστοιχη: δεν μπορεί δηλαδή παρά να προτάσσει την "δικτατορία του προλεταριάτου", την "εργατική-λαϊκή εξουσία", ακόμα και αν αυτή η πρόταση "αποξενώνει" δυνητικούς ψηφοφόρους.

Ή αλλιώς, και αντίστροφα: Ένα αστικό κόμμα δεν μπορεί ποτέ να μιλήσει καν για εργατική εξουσία στην κοινωνία επειδή δεν υφίσταται καμία εργατική εξουσία εντός του, στους κόλπους του.

Για αυτό τον λόγο παρατηρείται τα "αριστερά" κόμματα, όσο "επαναστατικά" και να προσπαθούν να εμφανιστούν, να δυσανασχετούν πολύ έντονα για το πρόταγμα της εργατικής εξουσίας, αποκηρύσσοντάς το ως ανεφάρμοστο, ανέφικτο, ανήκον στην "δευτέρα παρουσία" κλπ και προτάσσοντας την ανάγκη "μεταβατικού σταδίου": είναι αδύνατο για ένα κόμμα όπου η εργατική εξουσία δεν υφίσταται ως εσωκομματικό δεδομένο να την προτάξει για την κοινωνία συνολικά, όσο κι αν θέλει να προωθήσει τον εαυτό του ως "επαναστατικό"· δεν δημιουργήθηκε με τέτοιο στόχο για τον εαυτό του και δεν τον επιθυμεί για την κοινωνία.

Για αυτόν τον λόγο θα δείτε ότι όταν ένα "αριστερό", ένα αστικό δηλαδή κόμμα μιλά για "ανατροπή", την οραματίζεται πάντα ως κάτι που γίνεται "από τα πάνω" και για λογαριασμό, στην καλύτερη, των "από τα κάτω" στρωμάτων, και όχι με τα δικά τους οργανωτικά μέσα και με την δική τους ενεργή καθοδήγηση: 

Παράδειγμα: "Μέσα σε αυτά τα πλαίσια ο Α. Τσίπρας πρέπει να επισκεφθεί από τώρα Μόσχα, Πεκίνο, Αβάνα, Καράκας, Νέο Δελχί, ακόμα και το Λα Παζ και την Μανάγκουα και να αναπτύξει δεσμούς με πολιτικούς ηγέτες που θα φανούν πολύ χρήσιμοι σε πιθανή εφαρμογή του σχεδίου Β’ ή και Γ’."

Προσπαθείστε να φανταστείτε μια ανάλογη πρόταση σε διατύπωση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, μια πρόταση δηλαδή που να οραματίζεται την "ρήξη και ανατροπή" με όρους του ποιον θα πρέπει να επισκεφθεί η Παπαρήγα για να διασφαλίσει εκ των προτέρων την βιωσιμότητα της "επανάστασης." Θα διαπιστώσετε ότι καμία τέτοια διατύπωση δεν είναι εφικτή προεπαναστατικά όταν ένα κόμμα εκπροσωπεί την εργατική τάξη, διότι αποτυπώνει μια καθαρά "από τα πάνω", "αντιπροσωπευτική" αντίληψη για το τι είναι "επανάσταση", σύμφωνα με την οποία η εργατική τάξη δεν είναι η ίδια ο πρωταγωνιστής και ιστορικός δράστης της χειραφέτησής της, αλλά θεατής των ενεργειών των πολιτικών "εκπροσώπων" της, τους οποίους αναμένεται να ορίσει με τις κοινοβουλευτικές εκλογές και με κανέναν άλλο τρόπο.

Ο συνδυασμός εμπειρικής παρατήρησης και θεωρητικής, λογικής επεξεργασίας είναι η βάση στην οποία θεωρώ αντικειμενικά διαπιστώσιμο πότε και αν υπάρχει σε μία χώρα έστω και ένα κόμμα στο οποίο εκπροσωπούνται η οπτική και τα συμφέροντα της εργατικής τάξης.

8 σχόλια:

  1. Γράφεις:"της απήχησής του στα εργατικά στρώματα". Νομίζω ότι το σημείο αυτό είναι κομβικό, σε συνδυασμό πάντα με τα υπόλοιπα που αναφέρεις. Γιατί μπορεί στο "εσωτερικό ενός κόμματος να μην κυριαρχεί ή να μην ηγεμονεύει ιδεολογικά η εργατική τάξη" αλλά το κόμμα αυτό να είναι υποψήφιο για κόμμα της εργατικής τάξης, με βάση τα υπόλοιπα κριτήρια. Η μη απήχηση του στην εργατική τάξη, είναι αυτή που δεν του επιτρέπει τελικά να την εκπροσωπεί πολιτικά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ωραίο! Τώρα για να κλείσεις τον κύκλο πρέπει να μας δείξεις γιατί άλλα κόμματα δεν εκπροσωπούν την εργατική τάξη, παρ' ότι σκίζουν τα ιμάτιά τους.

    Neophyte_commie

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Νόμιζα πως αυτό ακριβώς έδειξα:

      "Ένα αστικό κόμμα δεν μπορεί ποτέ να μιλήσει καν για εργατική εξουσία στην κοινωνία επειδή δεν υφίσταται καμία εργατική εξουσία εντός του, στους κόλπους του.

      Για αυτό τον λόγο παρατηρείται τα "αριστερά" κόμματα, όσο "επαναστατικά" και να προσπαθούν να εμφανιστούν, να δυσανασχετούν πολύ έντονα για το πρόταγμα της εργατικής εξουσίας, αποκηρύσσοντάς το ως ανεφάρμοστο, ανέφικτο, ανήκον στην "δευτέρα παρουσία" κλπ και προτάσσοντας την ανάγκη "μεταβατικού σταδίου": είναι αδύνατο για ένα κόμμα όπου η εργατική εξουσία δεν υφίσταται ως εσωκομματικό δεδομένο να την προτάξει για την κοινωνία συνολικά, όσο κι αν θέλει να προωθήσει τον εαυτό του ως "επαναστατικό"· δεν δημιουργήθηκε με τέτοιο στόχο για τον εαυτό του και δεν τον επιθυμεί για την κοινωνία.

      Για αυτόν τον λόγο θα δείτε ότι όταν ένα "αριστερό", ένα αστικό δηλαδή κόμμα μιλά για "ανατροπή", την οραματίζεται πάντα ως κάτι που γίνεται "από τα πάνω" και για λογαριασμό, στην καλύτερη, των "από τα κάτω" στρωμάτων, και όχι με τα δικά τους οργανωτικά μέσα και με την δική τους ενεργή καθοδήγηση:

      Παράδειγμα: "Μέσα σε αυτά τα πλαίσια ο Α. Τσίπρας πρέπει να επισκεφθεί από τώρα Μόσχα, Πεκίνο, Αβάνα, Καράκας, Νέο Δελχί, ακόμα και το Λα Παζ και την Μανάγκουα και να αναπτύξει δεσμούς με πολιτικούς ηγέτες που θα φανούν πολύ χρήσιμοι σε πιθανή εφαρμογή του σχεδίου Β’ ή και Γ’."

      Προσπαθείστε να φανταστείτε μια ανάλογη πρόταση σε διατύπωση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, μια πρόταση δηλαδή που να οραματίζεται την "ρήξη και ανατροπή" με όρους του ποιον θα πρέπει να επισκεφθεί η Παπαρήγα για να διασφαλίσει εκ των προτέρων την βιωσιμότητα της "επανάστασης." Θα διαπιστώσετε ότι καμία τέτοια διατύπωση δεν είναι εφικτή προεπαναστατικά όταν ένα κόμμα εκπροσωπεί την εργατική τάξη, διότι αποτυπώνει μια καθαρά "από τα πάνω", "αντιπροσωπευτική" αντίληψη για το τι είναι "επανάσταση", σύμφωνα με την οποία η εργατική τάξη δεν είναι η ίδια ο πρωταγωνιστής και ιστορικός δράστης της χειραφέτησής της, αλλά θεατής των ενεργειών των πολιτικών "εκπροσώπων" της, τους οποίους αναμένεται να ορίσει με τις κοινοβουλευτικές εκλογές και με κανέναν άλλο τρόπο."

      Διαγραφή
    2. Το έδειξες. Τα άρθρα σου είναι πάντα σαφή και συμπαγώς αιτιολογημένα. Ειρωνευόμουν (μάλλον ανεπιτυχώς) το «μα κι εμείς κομμουνιστές είμαστε, σοσιαλισμό θέλουμε», που όμως περνά μέσω Τρικάλων, στα οποία κάνει στάση επ' αόριστον.

      Neophyte_commie

      Διαγραφή
  3. Υπάρχει ακόμη ένα πολύ σημαντικό (κατ'εμέ) κριτήριο. Η ταξική σύνθεση ενός κόμματος, και ιδιέταιρα στα ανώτερα κλιμάκια του. Γνωρίζουμε κάποιο άλλο κόμμα που να θέτει ποσοστιαία κριτήρια στρατολόγησης και ανάδειξης στελεχών; Γνωρίζουμε άλλο κόμμα που να δείχνει τόση φροντίδα να εκπροσωπείται πλειοψηφικά η εργατική τάξη στα όργανα και τα μέλη του;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Βεβαίως. Αλλά αυτό περιλαμβάνεται σε όσα μπορούν να διαπιστωθούν εμπειρικά αφενός, και αφετέρου είναι κεντρικής σημασίας για το δεύτερο σκέλος, για τον ηγεμονικό δηλαδή ή τον μη ηγεμονικό ρόλο της εργατικής τάξης ένα κόμμα. Και βέβαια εκεί υπάρχουν και άλλα ερωτήματα που αφορούν στην ανανεωσιμότητα του προσωπικού των ανωτέρων κλιμακίων και την διαρκή αιμοδοσία τους από την εργατική τάξη ώστε να αποφευχθεί η παγίωση δομών εκπροσώπησης που δημιουργεί η ίδια "εργατικές αριστοκρατίες" και από εκεί αστικοποίηση.

      Έχω μια υποψία ότι σε αυτή την περιοχή την πάτησε το ΑΚΕΛ. Και μια δεύτερη ότι στο να μην την πατήσει το ΚΚΕ έπαιξε και παίζει έναν κρίσιμο ρόλο η επινόηση του ΠΑΜΕ.

      Διαγραφή
  4. Σωστά αλλά και η θεωρητική διαπίστωση ωστόσο εμφανίζει έναν εμπειρισμό που την προκατευθύνει. Και σε κάθε περίπτωση μπορεί και το αντίστροφο: Αν και μιλάω για αυτό να είμαι άλλο. Και επίσης με κρίσιμες συνεπαγωγές: Όταν θα πάψω να μιλαω για αυτό θα είμαι κάτι άλλο. Και όταν δεν μίλαγα (ή στο βαθμό που δεν μίλαγα) για αυτό ήμουν κάτι άλλο. Αν και συμφωνώ λοιπόν νομίζω ότι κάτι λείπει. Λείπει νομίζω τίνος τι σούπα χαλάς. Πόσο σε εχθρεύονται οι εχθροί της εργατικής τάξης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Σωστά αλλά και η θεωρητική διαπίστωση ωστόσο εμφανίζει έναν εμπειρισμό που την προκατευθύνει."

      Αυτό είναι αλήθεια κατά το ήμιση. Διότι δεν μπορείς να διαπιστώσεις αν ένα κόμμα θέτει το ζήτημα της λαϊκής εξουσίας χωρίς εμπειρική γνώση του προγράμματός του και των διακηρύξεών του, ούτε, αντίστροφα, αν ένα άλλο κόμμα καταστέλλει αυτή την αναφορά, την αμφισβητεί, την υποσκάπτει, κλπ.

      Κατά το ήμιση όμως μόνο γιατί η θέση ότι ένα κόμμα προβάλλει αναγκαστικά ως κοινωνικό πρόγραμμα αυτό που αντανακλά ήδη τον εσωκομματικό του συσχετισμό δυνάμεων ταξικά (και άρα και το αν η εργατική τάξη σ' αυτό "εκπροσωπείται" από τα πάνω και παθητικά ή αν εκπροσωπεί η ίδια τον εαυτό της) έχει τον χαρακτήρα αξιώματος και είναι καθαρά θεωρητική. Δεν εξαρτάται από την εμπειρική παρατήρηση.

      Διαγραφή