Παρασκευή, 28 Σεπτεμβρίου 2012

V.I. Lenin-Σχετικά με τη στάση του εργατικού κόμματος απέναντι στη θρησκεία

Για ποιο λόγο το ΚΚΕ, που καταδίκασε την καταδίωξη της θρησκευτικής σάτιρας ως "απαράδεκτο, σκοταδιστικό και αντιδραστικό φαινόμενο" δεν αμέλησε να προσθέσει επίσης ότι "δεν συμφωνεί με την προσβολή των θρησκευτικών πεποιθήσεων"; Ποια είναι η στάση του επαναστατικού Μαρξισμού απέναντι στη θρησκεία πέρα από το χιλιοειπωμένο ότι η θρησκεία είναι το "όπιο του λαού" που επαναλαμβάνεται τελετουργικά χωρίς καμία επίγνωση ότι το όπιο ήταν φάρμακο για τον πόνο; Ποια είναι η διαφορά της μαρξιστικής και επαναστατικής στάσης απέναντι στις θρησκευτικές πεποιθήσεις των εργατικών στρωμάτων από τη μία, και του αστικού και αναρχικού αντικληρικαλισμού από την άλλη; Σε τι επιβάλλεται να συντάσσεσαι με τους πιο πάνω φορείς αντιθρησκευτικού συναισθήματος και σε τι να διαφοροποιείσαι κάθετα και ξεκάθαρα; Γιατί φαίνονται πρακτικά πολύ ηπιότεροι οι μαρξιστές απέναντι στη θρησκεία από ό,τι είτε οι αναρχικοί είτε οι αστοί αντικληρικαλιστές; Γιατί είναι σημαντικό να μην "λυγίσεις το ξύλο υπερβολικά στην αντίθετη κατεύθυνση" όταν το ζήτημα είναι το επιθυμητό πέρασμα των φτωχών και εκμεταλλευμένων από τη θρησκεία στην αθεϊα; Τι σημαίνει διαλεκτική κατανόηση του προβλήματος της θρησκείας;

Το παρακάτω κείμενο του Λένιν, από το 1909 --πριν δηλαδή την αποκήρυξη της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας και την ρήξη με αυτή-- περιέχει ολοκληρωμένες απαντήσεις ή σπέρματα απαντήσεων για όλα αυτά τα ζητήματα και είναι χρήσιμο εργαλείο για όλους τους συντρόφους που ερωτούνται για τις θέσεις και απόψεις του Κομμουνιστικού Κόμματος απέναντι στο ζήτημα της θρησκείας με αφορμή το πρόσφατο περιστατικό σύλληψης του 27χρονου ή εμπλέκονται σε συζητήσεις για το θέμα αυτό.
LR
---

V.I. Lenin 
Σχετικά με τη στάση του εργατικού κόμματος απέναντι στη θρησκεία
(1909)


Ο λόγος του βουλευτή Σουρκόφ στην Κρατική Δούμα κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού της συνόδου και οι συζητήσεις στην ομάδα μας της Δούμας κατά την εξέταση του σχεδίου αυτού του λόγου, που δημοσιεύονται παρακάτω, ανακίνησαν ένα εξαιρετικά σοβαρό και επίκαιρο για τη σημερινή ακριβώς περίοδο ζήτημα[1]. Το ενδιαφέρον για καθετί που σχετίζεται με τη θρησκεία, αναμφισβήτητα, αγκάλιασε τώρα πλατιούς κύκλους της «κοινωνίας» και εισχώρησε στις γραμμές των διανοουμένων που βρίσκονται κοντά στο εργατικό κίνημα, καθώς και σε ορισμένους εργατικούς κύκλους. Η σοσιαλδημοκρατία έχει δίχως άλλο την υποχρέωση να εκθέσει τη στάση της απέναντι στη θρησκεία.

Η σοσιαλδημοκρατία βασίζει όλη την κοσμοθεωρία της στον επιστημονικό σοσιαλισμό, δηλ. στο μαρξισμό. Φιλοσοφική βάση του μαρξισμού, όπως δήλωσαν επανειλημμένα και ο Μαρξ και ο Έγκελς, είναι ο διαλεκτικός υλισμός, που αφομοίωσε στο σύνολό του τις ιστορικές παραδόσεις του υλισμού του ΧVΙΙΙ αιώνα στη Γαλλία και του Φόιερμπαχ (πρώτο μισό του ΧΙΧ αιώνα) στη Γερμανία, –ενός υλισμού απόλυτα αθεϊστικού, κατηγορηματικά εχθρικού απέναντι σε κάθε θρησκεία. Υπενθυμίζουμε ότι ολόκληρο το Αντιντίριγκ του Έγκελς, που το χειρόγραφο του το είχε διαβάσει ο Μαρξ, καταγγέλλει τον υλιστή και αθεϊστή Ντίριγκ για ασυνέπεια στον υλισμό του, για το ότι αφήνει πορτίτσες για τη θρησκεία και τη θρησκευτική φιλοσοφία. Υπενθυμίζουμε ότι στο έργο του για τον Λουδοβίκο Φόιερμπαχ, ο Έγκελς τον κατηγορεί ότι αγωνίστηκε κατά της θρησκείας με σκοπό όχι την εκμηδένιση της, μα την ανακαίνιση της, τη δημιουργία μιας νέας, «ανώτερης» θρησκείας κτλ. Η θρησκεία είναι το όπιο του λαού, αυτό το απόφθεγμα του Μαρξ είναι ο ακρογωνιαίος λίθος όλης της κοσμοθεωρίας του μαρξισμού στο ζήτημα της θρησκείας[2]. O μαρξισμός όλες τις σύγχρονες θρησκείες και εκκλησίες, όλες τις κάθε λογής θρησκευτικές οργανώσεις, τις βλέπει πάντα σαν όργανα της αστικής αντίδρασης, που χρησιμεύουν για την υπεράσπιση της εκμετάλλευσης και την αποχαύνωση της εργατικής τάξης.

Και ταυτόχρονα, όμως, ο Έγκελς καταδίκασε επανειλημμένα τις απόπειρες εκείνων που ήθελαν να είναι «πιο αριστεροί» ή «πιο επαναστάτες» από τη σοσιαλδημοκρατία, να μπάσουν στο πρόγραμμα του εργατικού κόμματος μια άμεση αναγνώριση του αθεϊσμού με την έννοια της κήρυξης πολέμου κατά της θρησκείας. Το 1874, ο Έγκελς μιλώντας για το περίφημο μανιφέστο των φυγάδων της Κομμούνας, των μπλανκιστών, πού ζούσαν σαν πολιτικοί πρόσφυγες στο Λονδίνο, χαρακτηρίζει σαν ανοησία τη θορυβώδη κήρυξη πολέμου από μέρους τους κατά της θρησκείας, και δηλώνει ότι μια τέτοια κήρυξη πολέμου είναι ο καλύτερος τρόπος να ζωντανέψει το ενδιαφέρον προς τη θρησκεία και να δυσκολευτεί η πραγματική απονέκρωση της θρησκείας. Ο Έγκελς κατηγορεί τους μπλανκιστές ότι δεν μπορούν να καταλάβουν πως μονάχα η ταξική πάλη των εργατικών μαζών, που τραβά ολόπλευρα τα πιο πλατιά στρώματα του προλεταριάτου στη συνειδητή και επαναστατική κοινωνική πρακτική, είναι σε θέση ν’ απελευθερώσει στην πράξη τις καταπιεζόμενες μάζες από το ζυγό της θρησκείας, ενώ η ανακήρυξη σε πολιτικό καθήκον του εργατικού κόμματος του πολέμου κατά της θρησκείας είναι αναρχική λογοκοπία. Και το 1877 στο Αντιντίριγκ, ο Έγκελς κτυπώντας αμείλικτα τις παραμικρότερες παραχωρήσεις που κάνει ο φιλόσοφος Ντίριγκ στον ιδεαλισμό και στη θρησκεία, καταδικάζει όχι λιγότερο αποφασιστικά τη δήθεν επαναστατική ιδέα του Ντίριγκ για απαγόρευση της θρησκείας στη σοσιαλιστική κοινωνία. Το να κηρύσσεις ένα τέτοιο πόλεμο κατά της θρησκείας σημαίνει –λέει ο Έγκελς– «να γίνεσαι πιο βισμαρκικός από τον ίδιο το Βίσμαρκ», δηλ. να επαναλαμβάνεις την κουταμάρα της πάλης του Βίσμαρκ ενάντια στους κληρικόφρονες (η περιβόητη «πάλη υπέρ του πολιτισμού», Κulturkampf, δηλ. η πάλη του Βίσμαρκ στην 8η δεκαετία του περασμένου αιώνα ενάντια στο γερμανικό κόμμα των καθολικών, το κόμμα του «κέντρου», με αστυνομικές διώξεις του καθολικισμού). Μ’ αυτή την πάλη ο Βίσμαρκ το μόνο που έκανε ήταν να δυναμώσει τη μαχητική κληρικοφροσύνη των καθολικών, να βλάψει την υπόθεση του πραγματικού πολιτισμού, γιατί πρόβαλε σε πρώτη μοίρα τις θρησκευτικές διαιρέσεις αντί τις πολιτικές, τράβηξε την προσοχή μερικών στρωμάτων της εργατικής τάξης και της δημοκρατίας από τα επιτακτικά καθήκοντα της ταξικής και επαναστατικής πάλης προς την κατεύθυνση της πιο επιφανειακής και αστικά απατηλής αντικληρικοφροσύνης. Ο Έγκελς κατηγορώντας τον Ντίριγκ που ήθελε να είναι υπερεπαναστάτης, ότι θέλει να επαναλάβει με άλλη μορφή την ίδια εκείνη κουταμάρα του Βίσμαρκ, απαιτούσε από το εργατικό κόμμα να είναι ικανό να δουλεύει υπομονητικά για το έργο της οργάνωσης και της διαφώτισης του προλεταριάτου, έργο που οδηγεί στην απονέκρωση της θρησκείας, και όχι να ρίχνεται στους τυχοδιωκτισμούς ενός πολιτικού πολέμου κατά της θρησκείας. Αυτή η άποψη μπήκε στη σάρκα και στο αίμα της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας, που τάχθηκε, λόγου χάρη, υπέρ της ελευθερίας των Ιησουϊτών, υπέρ της ανοχής τους στη Γερμανία, υπέρ της κατάργησης των κάθε είδους μέτρων αστυνομικής πάλης ενάντια στη μια ή στην άλλη θρησκεία. Η «ανακήρυξη της θρησκείας σε ιδιωτική υπόθεση», αυτό το περίφημο σημείο του προγράμματος της Ερφούρτης (1891), κατοχύρωσε την παραπάνω πολιτική τακτική της σοσιαλδημοκρατίας.

Αυτή η τακτική πρόλαβε τώρα κιόλας να γίνει ρουτίνα, πρόλαβε να γεννήσει μια νέα διαστρέβλωση του μαρξισμού προς την αντίθετη πλευρά, προς την πλευρά του οπορτουνισμού. Τη θέση του προγράμματος της Ερφούρτης άρχισαν να την ερμηνεύουν με την έννοια ότι εμείς, οι σοσιαλδημοκράτες, το κόμμα μας θεωρεί τη θρησκεία ιδιωτική υπόθεση, ότι για μας, σαν σοσιαλδημοκράτες, για μας, σαν κόμμα, η θρησκεία είναι ιδιωτική υπόθεση. Ο Έγκελς χωρίς ν’ αρχίσει ανοιχτή πολεμική ενάντια σ’ αυτή την οπορτουνιστική άποψη, στην τελευταία δεκαετία του περασμένου αιώνα θεώρησε απαραίτητο να ταχθεί αποφασιστικά ενάντιά της όχι με μορφή πολεμικής, μα με θετική μορφή. Συγκεκριμένα: ο Έγκελς το έκανε αυτό με τη μορφή μιας δήλωσης, που σκόπιμα την υπογράμμισε, ότι η σοσιαλδημοκρατία θεωρεί τη θρησκεία ιδιωτική υπόθεση σε σχέση με το κράτος, μα κάθε άλλο παρά σε σχέση με τον εαυτό της, σε σχέση με το μαρξισμό, σε σχέση με το εργατικό κόμμα.

Αυτή είναι η εξωτερική πλευρά της ιστορίας των θέσεων του Μαρξ και του Έγκελς στο ζήτημα της θρησκείας. Για κείνους που ασχολούνται επιπόλαια με το μαρξισμό, για εκείνους που δεν ξέρουν ή δεν θέλουν να σκέπτονται, η ιστορία αυτή είναι ένα κουβάρι παράλογων αντιφάσεων και ταλαντεύσεων του μαρξισμού: ένα είδος, λένε, σαλάτας από «συνεπή» αθεϊσμό και από «χατηράκια» προς τη θρησκεία, ένα είδος ταλάντευσης «χωρίς αρχές» ανάμεσα στον επαναστατικό πόλεμο κατά του θεού και στη φοβητσιάρικη επιθυμία να «προσαρμοστούμε» στους εργάτες που πιστεύουν, στο φόβο μη τους τρομάξουμε κτλ. κτλ. Στη φιλολογία των αναρχικών λογοκόπων μπορεί κανείς να βρει όχι λίγα ξεσπαθώματα αυτού του είδους ενάντια στο μαρξισμό.

Μα όποιος είναι λίγο-πολύ ικανός ν’ ασχοληθεί σοβαρά με το μαρξισμό, να εμβαθύνει στις φιλοσοφικές βάσεις του και στην πείρα της διεθνούς σοσιαλδημοκρατίας, αυτός εύκολα θα δει ότι η τακτική του μαρξισμού απέναντι στη θρησκεία είναι βαθιά συνεπής και μελετημένη από τον Μαρξ και τον Έγκελς, ότι αυτό που οι ερασιτέχνες ή οι αμόρφωτοι θεωρούν ταλαντεύσεις είναι άμεσο και αναπόφευκτο συμπέρασμα πού βγαίνει από το διαλεκτικό υλισμό. Θα ήταν μεγάλο λάθος να νομίζουμε πως η φαινομενική «μετριοπάθεια» του μαρξισμού απέναντι στη θρησκεία εξηγείται με τους λεγόμενους λόγους «τακτικής» με την έννοια της επιθυμίας «να μην τους τρομάξουμε» κτλ. Αντίθετα, η πολιτική γραμμή του μαρξισμού και σ’ αυτό το ζήτημα συνδέεται αδιάρρηκτα με τις φιλοσοφικές του βάσεις.

Ο μαρξισμός είναι υλισμός. Σαν τέτοιος είναι εξίσου αμείλικτα εχθρικός προς τη θρησκεία, όσο και ο υλισμός των εγκυκλοπαιδιστών του ΧVΙΙΙ αιώνα ή ο υλισμός του Φόιερμπαχ. Αυτό είναι αναμφισβήτητο. Μα ο διαλεκτικός υλισμός του Μαρξ και του Έγκελς προχωρεί πιο πέρα από τους εγκυκλοπαιδιστές και τον Φόιερμπαχ, εφαρμόζοντας την υλιστική φιλοσοφία στον τομέα της ιστορίας, στον τομέα των κοινωνικών επιστημών. Πρέπει ν’ αγωνιζόμαστε κατά της θρησκείας. Αυτό είναι το αλφάβητο όλου του υλισμού και, συνεπώς, και του μαρξισμού. Μα ο μαρξισμός δεν είναι υλισμός που σταμάτησε στο αλφάβητο. Ο μαρξισμός προχωρεί πιο πέρα. Ο μαρξισμός λέει: πρέπει να ξέρουμε ν’ αγωνιζόμαστε κατά της θρησκείας, και γι’ αυτό πρέπει να εξηγήσουμε υλιστικά την πηγή της πίστης και της θρησκείας μέσα στις μάζες. Την πάλη κατά της θρησκείας δεν μπορούμε να την περιορίζουμε σ’ ένα αφηρημένο ιδεολογικό κήρυγμα, δεν μπορούμε να την ανάγουμε σ’ ένα τέτοιο κήρυγμα. Την πάλη αυτή πρέπει να την συνδέσουμε με τη συγκεκριμένη πρακτική του ταξικού κινήματος που αποβλέπει στην εξάλειψη των κοινωνικών ριζών της θρησκείας. Γιατί διατηρείται η θρησκεία στα καθυστερημένα στρώματα του προλεταριάτου της πόλης, στα πλατιά στρώματα του μισοπρολεταριάτου, καθώς και στη μάζα της αγροτιάς; Εξαιτίας της αμορφωσιάς του λαού, απαντάει ο αστός προοδευτικός, ο ριζοσπάστης ή ο αστός υλιστής. Συνεπώς, κάτω η θρησκεία, ζήτω ο αθεϊσμός, η διάδοση των αθεϊστικών αντιλήψεων είναι το κυριότερο μας καθήκον. Ο μαρξιστής λέει: Δεν είναι αλήθεια. Μια τέτοια άποψη είναι επιφανειακή, αστικά περιορισμένη πολιτιστική προπαγάνδα. Μια τέτοια άποψη δεν εξηγεί τις ρίζες της θρησκείας αρκετά βαθιά, υλιστικά, αλλά ιδεαλιστικά. Στις σύγχρονες καπιταλιστικές χώρες οι ρίζες αυτές είναι κυρίως κοινωνικές. Η κοινωνική εξάρτηση των εργαζόμενων μαζών, η καταφανής απόλυτη αδυναμία τους μπροστά στις τυφλές δυνάμεις του καπιταλισμού, που προξενεί κάθε μέρα και κάθε ώρα χίλιες φορές φρικτότερα βάσανα, αγριότερα μαρτύρια στους απλούς ανθρώπους της δουλειάς απ’ ό,τι οποιαδήποτε έκτακτα γεγονότα, όπως πόλεμοι, σεισμοί κτλ., να που βρίσκεται η βαθύτερη σύγχρονη ρίζα της θρησκείας. «Ο φόβος δημιούργησε τους θεούς». Ό φόβος μπροστά στην τυφλή δύναμη του κεφαλαίου, που είναι τυφλή γιατί δεν μπορεί να προβλεφτεί από τις μάζες του λαού, που στο κάθε βήμα της ζωής του προλετάριου και του μικρονοικοκύρη η δύναμη αυτή απειλεί να του φέρει και του φέρνει την «ξαφνική», την «αναπάντεχη», την «τυχαία» καταστροφή, τον όλεθρο, τη μετατροπή του σε ζητιάνο, σε πόρνη, το θάνατο από την πείνα, να η ρίζα της σύγχρονης θρησκείας που πριν απ’ όλα και πάνω απ’ όλα πρέπει να έχει υπόψη του ο υλιστής, αν δεν θέλει να παραμείνει υλιστής του νηπιαγωγείου. Κανένα διαφωτιστικό βιβλίο δεν πρόκειται να ξεριζώσει τη θρησκεία από τις μάζες που καταπιέζονται από το καπιταλιστικό κάτεργο και που εξαρτιόνται από τις τυφλές καταστροφικές δυνάμεις του καπιταλισμού, όσο αυτές οι μάζες δεν θα μάθουν μόνες τους ν’ αγωνίζονται ενωμένες, οργανωμένα, συστηματικά, συνειδητά ενάντια σ’ αυτή τη ρίζα της θρησκείας, ενάντια στην κυριαρχία του κεφαλαίου σ’ όλες τις μορφές.

Μήπως από δω βγαίνει ότι το διαφωτιστικό βιβλίο κατά της θρησκείας είναι βλαβερό ή περιττό; Όχι. Από δω δεν βγαίνει καθόλου ένα τέτοια πράγμα. Από δω βγαίνει ότι η αθεϊστική προπαγάνδα της σοσιαλδημοκρατίας πρέπει να υποτάσσεται στο βασικό της καθήκον: την ανάπτυξη της ταξικής πάλης των εκμεταλλευόμενων μαζών κατά των εκμεταλλευτών.

Ένας άνθρωπος που δεν έχει μελετήσει βαθιά τις βάσεις του διαλεκτικού υλισμού, δηλ. της φιλοσοφίας του Μαρξ και του Έγκελς, μπορεί να μην καταλάβει (ή τουλάχιστο, να μην καταλάβει αμέσως) αυτή τη θέση. Πως γίνεται αυτό; Να υποτάξουμε την ιδεολογική προπαγάνδα, το κήρυγμα ορισμένων ιδεών, την πάλη ενάντια σ’ αυτό τον εχθρό του πολιτισμού και της προόδου, που διατηρείται χιλιετηρίδες (δηλ. ενάντια στη θρησκεία), στην ταξική πάλη, δηλ. στην πάλη για συγκεκριμένους πρακτικούς σκοπούς στον οικονομικό και πολιτικό τομέα;

Μια τέτοια αντίρρηση ανήκει στις συνηθισμένες αντιρρήσεις κατά του μαρξισμού, και είναι δείγμα απόλυτης άγνοιας της διαλεκτικής του Μαρξ. Η αντίφαση που ενοχλεί όσους έχουν τέτοιου είδους αντιρρήσεις είναι μια ζωντανή αντίφαση της ζωντανής ζωής, δηλ. μια διαλεκτική, κι όχι φραστική, όχι επινοημένη αντίφαση. Το να χωρίζουμε μ’ ένα απόλυτο, αδιαπέραστο σύνορο τη θεωρητική προπαγάνδα του αθεϊσμού, δηλ. την εκμηδένιση των θρησκευτικών πεποιθήσεων σε ορισμένα στρώματα του προλεταριάτου, και την επιτυχία, την πορεία, τις συνθήκες της ταξικής πάλης αυτών των στρωμάτων, σημαίνει ότι δεν σκεπτόμαστε διαλεκτικά, ότι μετατρέπουμε σε απόλυτο σύνορο εκείνο που είναι κινητό, σχετικό σύνορο, σημαίνει ότι διασπούμε βίαια εκείνο πού συνδέεται αδιάσπαστα στη ζωντανή πραγματικότητα. Ας πάρουμε ένα παράδειγμα. Το προλεταριάτο μιας δοσμένης περιοχής και ενός δοσμένου κλάδου της βιομηχανίας αποτελείται, ας υποθέσουμε, από ένα πρωτοπόρο στρώμα αρκετά συνειδητών σοσιαλδημοκρατών που, εννοείται, είναι αθεϊστές, και από αρκετά καθυστερημένους, συνδεμένους ακόμη με το χωριό και την αγροτιά εργάτες που πιστεύουν στο θεό, πηγαίνουν στην εκκλησία ή ακόμη βρίσκονται και κάτω από την άμεση επιρροή του τοπικού παπά που ιδρύει, ας υποθέσουμε, μια χριστιανική εργατική ένωση. Ας υποθέσουμε, σε συνέχεια, πως η οικονομική πάλη σ’ αυτόν τον τόπο οδήγησε σε απεργία. Για το μαρξιστή είναι υποχρεωτικό να βάλει σε πρώτη μοίρα την επιτυχία του απεργιακού κινήματος, είναι υποχρεωτικό ν’ αντιδράσει αποφασιστικά στο χωρισμό των εργατών σ’ αυτή την πάλη σε αθεϊστές και χριστιανούς, να παλέψει αποφασιστικά ενάντια σ’ αυτό το χωρισμό. Το αθεϊστικό κήρυγμα μπορεί να είναι κάτω απ’ αυτούς τους όρους και περιττό και βλαβερό, όχι από την άποψη των στενοκέφαλων υπολογισμών να μην τρομάξουν τα καθυστερημένα στρώματα, να μη χάσουμε την ψήφο στις εκλογές κτλ., μα από την άποψη της πραγματικής προόδου της ταξικής πάλης, που στις συνθήκες της σύγχρονης καπιταλιστικής κοινωνίας οδηγεί εκατό φορές καλύτερα τους χριστιανούς εργάτες στη σοσιαλδημοκρατία και στον αθεϊσμό παρά το σκέτο αθεϊστικό κήρυγμα. Ο κήρυκας του αθεϊσμού σε μια τέτοια στιγμή και κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες θα έπαιζε μονάχα το παιχνίδι του παπά και των παπάδων, που τίποτε δεν επιθυμούν τόσο, όσο την αντικατάσταση του χωρισμού των εργατών με βάση τη συμμετοχή στην απεργία, με το χωρισμό τους με βάση την πίστη στο θεό. Ο αναρχικός, κηρύσσοντας με κάθε τρόπο και μέσο τον πόλεμο κατά του θεού, στην πράξη θα βοηθούσε τους παπάδες και την αστική τάξη (όπως και πάντα οι αναρχικοί στην πράξη βοηθούν την αστική τάξη). Ο μαρξιστής πρέπει να είναι υλιστής, δηλ. εχθρός της θρησκείας, μα υλιστής διαλεκτικός, δηλ. που βάζει το ζήτημα της πάλης κατά της θρησκείας όχι αφηρημένα, όχι στη βάση ενός αφηρημένου, καθαρά θεωρητικού, πάντα αναλλοίωτου κηρύγματος, μα συγκεκριμένα, στη βάση της ταξικής πάλης που διεξάγεται στην πράξη και που διαπαιδαγωγεί τις μάζες περισσότερο απ’ όλα και καλύτερα απ’ όλα. Ο μαρξιστής πρέπει να ξέρει να υπολογίζει όλες τις συγκεκριμένες συνθήκες, να βρίσκει πάντα το σύνορο ανάμεσα στον αναρχισμό και στον οπορτουνισμό (αυτό το σύνορο είναι σχετικό, κινητό, μεταβλητό, όμως υπάρχει), να μην πέφτει ούτε στον αφηρημένο, φραστικό, στην πράξη κούφιο «επαναστατισμό» του αναρχικού, ούτε στη στενοκεφαλιά και στον οπορτουνισμό του μικροαστού ή του φιλελεύθερου διανοουμένου που φοβάται την πάλη με τη θρησκεία, ξεχνάει αυτό το καθήκον του, συμβιβάζεται με την πίστη στο θεό, καθοδηγείται όχι από τα συμφέροντα της ταξικής πάλης, μα από ένα μικροπρεπή, μίζερο μικρο-υπολογισμό: να μην στενοχωρήσει, να μην αποδιώξει, να μην τρομάξει, και από τον πάνσοφο κανόνα: «ζήσε και άσε και τους άλλους να ζουν » κτλ. κτλ.

Απ’ αυτήν την άποψη πρέπει να λύνουμε όλα τα επιμέρους ζητήματα που αφορούν τη στάση της σοσιαλδημοκρατίας απέναντι στη θρησκεία. Λόγου χάρη, συχνά προβάλλεται το ερώτημα, αν μπορεί ένας παπάς να είναι μέλος του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, και συνήθως απαντούν σ’ αυτό το ερώτημα χωρίς κανενός είδους επιφυλάξεις καταφατικά, προβάλλοντας σαν επιχείρημα την πείρα των ευρωπαϊκών σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων. Αλλά αυτή η πείρα γεννήθηκε όχι μονάχα από την εφαρμογή της θεωρίας του μαρξισμού στο εργατικό κίνημα, μα και από τις ειδικές ιστορικές συνθήκες της Δύσης, που δεν υπάρχουν στη Ρωσία (θα μιλήσουμε παρακάτω γι’ αυτές τις συνθήκες), έτσι που η δίχως όρους καταφατική απάντηση εδώ δεν είναι σωστή. Δεν επιτρέπεται μια για πάντα και για όλες τις συνθήκες να δηλώσουμε ότι οι παπάδες δεν μπορούν να είναι μέλη του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, αλλά και δεν επιτρέπεται μια για πάντα να προβάλουμε και τον αντίστροφο κανόνα. Αν ο παπάς έρχεται σε μας για μια από κοινού πολιτική δουλειά και εκπληρώνει ευσυνείδητα την κομματική δουλειά, χωρίς να δρα ενάντια στο πρόγραμμα του κόμματος, μπορούμε να τον δεχτούμε στις γραμμές της σοσιαλδημοκρατίας, γιατί η αντίφαση του πνεύματος και των βάσεων του προγράμματος μας με τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του παπά θα μπορούσε να παραμείνει κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες μια αντίφαση που αφορά μονάχα αυτόν, προσωπικά αυτόν, και η πολιτική οργάνωση δεν μπορεί να υποβάλλει τα μέλη της σε εξετάσεις για το αν δεν υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στις αντιλήψεις τους και στο πρόγραμμα του κόμματος. Αλλά, εννοείται, μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσε να είναι σπάνια εξαίρεση ακόμη και στην Ευρώπη, κι’ όσο για τη Ρωσία είναι πια ελάχιστα πιθανή. Και αν, λόγου χάρη, ο παπάς έμπαινε στο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα και άρχιζε να διεξάγει σ’ αυτό το κόμμα, σαν κύρια και σχεδόν μοναδική δουλειά του, ένα δραστήριο κήρυγμα των θρησκευτικών αντιλήψεων, τότε το κόμμα θα έπρεπε δίχως άλλο να τον διώξει από το περιβάλλον του. Πρέπει όχι μονάχα να δεχόμαστε, μα και να τραβούμε με κάθε τρόπο στο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα όλους τους εργάτες που διατηρούν την πίστη στο θεό, είμαστε κατηγορηματικά αντίθετοι στην παραμικρότερη προσβολή των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων, μα τους τραβούμε για να τους διαπαιδαγωγήσουμε στο πνεύμα του προγράμματος μας και όχι για να το καταπολεμήσουν ενεργά. Δεχόμαστε μέσα στο κόμμα την ελευθερία γνωμών, μα σε ορισμένα όρια που καθορίζονται από την ελευθερία των ομάδων: δεν είμαστε υποχρεωμένοι να βαδίζουμε χέρι με χέρι με τους δραστήριους κήρυκες απόψεων που απορρίπτονται από την πλειοψηφία του κόμματος.

Άλλο παράδειγμα: μπορούμε άραγε σ’ όλες τις συνθήκες, χρησιμοποιώντας το ίδιο μέτρο, να καταδικάζουμε τα μέλη του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος για τη δήλωση: «ο σοσιαλισμός είναι η θρησκεία μου» και για το κήρυγμα απόψεων που αντιστοιχούν σε μια τέτοια δήλωση; Όχι. Η απομάκρυνση από το μαρξισμό (και συνεπώς και από το σοσιαλισμό) είναι εδώ αναμφισβήτητη, μα η σημασία αυτής της απομάκρυνσης, το ειδικό, ας πούμε, βάρος της, μπορεί να είναι διαφορετικό σε διαφορετικές συνθήκες. Άλλο πράγμα είναι, όταν ο προπαγανδιστής ή ο άνθρωπος πού παίρνει το λόγο μπροστά στην εργατική μάζα μιλάει έτσι, για να είναι πιο κατανοητός, για ν’ αρχίσει την ανάπτυξη του θέματος, για να υπογραμμίσει πιο ρεαλιστικά τις απόψεις του με όρους πιο συνηθισμένους στην καθυστερημένη μάζα. Κι’ άλλο πράγμα είναι, όταν ένας συγγραφέας αρχίζει να κηρύσσει τη «θεοπλασία» ή το θεοπλαστικό σοσιαλισμό (λόγου χάρη, στο πνεύμα των δικών μας Λουνατσάρσκι και Σίας). Όσο στην πρώτη περίπτωση η καταδίκη θα μπορούσε να είναι μικροπρέπεια ή ακόμη και άτοπος περιορισμός της ελευθερίας του προπαγανδιστή, της ελευθερίας της «παιδαγωγικής» επενέργειας, τόσο στη δεύτερη περίπτωση η κομματική καταδίκη είναι απαραίτητη και υποχρεωτική. Η θέση: «ο σοσιαλισμός είναι θρησκεία» για άλλους είναι μορφή περάσματος από τη θρησκεία στο σοσιαλισμό, και για άλλους, από το σοσιαλισμό στη θρησκεία.

Ας περάσουμε τώρα στις συνθήκες που γέννησαν στη Δύση την οπορτουνιστική ερμηνεία της θέσης: «ανακήρυξη της θρησκείας σε ιδιωτική υπόθεση». Φυσικά, εδώ υπάρχει η επίδραση των γενικών αιτιών που γεννούν τον οπορτουνισμό γενικά, ο οποίος θυσιάζει τα βασικά συμφέροντα του εργατικού κινήματος για στιγμιαία κέρδη. Το κόμμα του προλεταριάτου απαιτεί από το κράτος ν’ ανακηρύξει τη θρησκεία ιδιωτική υπόθεση, χωρίς να θεωρεί καθόλου «ιδιωτική υπόθεση» το ζήτημα της πάλης ενάντια στο όπιο του λαού, της πάλης κατά των θρησκευτικών προλήψεων κτλ. Οι οπορτουνιστές διαστρεβλώνουν το ζήτημα έτσι που βγαίνει ότι τάχα το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα θεωρεί τη θρησκεία ιδιωτική υπόθεση!

Αλλά, εκτός από τη συνηθισμένη οπορτουνιστική διαστρέβλωση (που δεν ξεκαθαρίστηκε καθόλου στις συζητήσεις που έκανε η ομάδα μας της Δούμας σχετικά με την ομιλία για τη θρησκεία) υπάρχουν ειδικές ιστορικές συνθήκες που προκάλεσαν τη σύγχρονη, αν μπορούμε να εκφραστούμε έτσι, υπερβολική αδιαφορία των Ευρωπαίων σοσιαλδημοκρατών στο ζήτημα της θρησκείας. Οι συνθήκες αυτές είναι δυο ειδών. Πρώτα-πρώτα το καθήκον της πάλης κατά της θρησκείας είναι ιστορικό καθήκον της επαναστατικής αστικής τάξης, και στη Δύση αυτό το καθήκον σε σημαντικό βαθμό το εκπλήρωσε (ή το εκπλήρωνε) η αστική δημοκρατία την εποχή των επαναστάσεων της ή των εφόδων της κατά της φεουδαρχίας και του μεσαιωνισμού. Και στη Γαλλία και στη Γερμανία υπάρχει μια παράδοση αστικού πολέμου κατά της θρησκείας, που άρχισε πολύ πριν από το σοσιαλισμό (εγκυκλοπαιδιστές, Φόιερμπαχ). Στη Ρωσία, σε αντιστοιχία με τις συνθήκες της αστικοδημοκρατικής μας επανάστασης, και αυτό το καθήκον πέφτει σχεδόν ολοκληρωτικά στους ώμους της εργατικής τάξης. Η μικροαστική (ναρόντνικη) δημοκρατία έκανε απ’ αυτή την άποψη στη χώρα μας όχι πάρα πολλά (όπως νομίζουν οι νεοφώτιστοι μαυροεκατονταρχίτες καντέτοι ή καντέτοι μαυροεκατονταρχίτες της «Βέχι»)[3], μα πολύ λίγα σε σύγκριση με την Ευρώπη.

Από το άλλο μέρος, η παράδοση του αστικού πολέμου κατά της θρησκείας έχει κιόλας δημιουργήσει στην Ευρώπη μια ειδικά αστική διαστρέβλωση αυτού του πολέμου από τον αναρχισμό, που στέκεται, όπως από καιρό πια και επανειλημμένα εξήγησαν οι μαρξιστές, στη βάση της αστικής κοσμοθεωρίας, παρόλη τη «λύσσα» των επιθέσεών του κατά της αστικής τάξης. Οι αναρχικοί και οι μπλανκιστές στις λατινικές χώρες, ο Μοστ (που ήταν, ανάμεσα στ’ άλλα, μαθητής του Ντίριγκ) και Σία στη Γερμανία, οι αναρχικοί της 9ης δεκαετίας στην Αυστρία έφτασαν ως το nec plus ultra (τον έσχατο βαθμό) την επαναστατική λογοκοπία στην πάλη ενάντια στη θρησκεία. Δεν είναι εκπληκτικό ότι οι Ευρωπαίοι σοσιαλδημοκράτες τώρα παρατραβούν το σχοινί, που το είχαν τραβήξει προς την άλλη μεριά οι αναρχικοί. Αυτό είναι κατανοητό και, σ’ ένα ορισμένο βαθμό, δικαιολογημένο, μα εμείς, οι ρώσοι σοσιαλδημοκράτες, δεν κάνει να ξεχνάμε τις ειδικές ιστορικές συνθήκες της Δύσης.

Δεύτερο, στη Δύση, ύστερα από τον τερματισμό των εθνικών αστικών επαναστάσεων, ύστερα από την καθιέρωση μιας λίγο πολύ απόλυτης ελευθερίας της λατρείας, το ζήτημα της δημοκρατικής πάλης κατά της θρησκείας τόσο πια παραμερίστηκε ιστορικά σε δεύτερη μοίρα από την πάλη της αστικής δημοκρατίας ενάντια στο σοσιαλισμό, ώστε οι αστικές κυβερνήσεις συνειδητά δοκίμαζαν ν’ αποσπάσουν την προσοχή των μαζών από το σοσιαλισμό με την οργάνωση μιας quasi-φιλελεύθερης (δήθεν-φιλελεύθερης) «εκστρατείας» κατά της κληρικοφροσύνης. Αυτό το χαρακτήρα είχε και η Kulturkampf στη Γερμανία και η πάλη των αστών δημοκρατών της Γαλλίας κατά της κληρικοφροσύνης. Η αστική αντικληρικοφροσύνη σαν μέσο για ν’ αποσπασθεί η προσοχή των εργατικών μαζών από το σοσιαλισμό, να τι προηγήθηκε στη Δύση από τη διάδοση μέσα στους σοσιαλδημοκράτες της σύγχρονης «αδιαφορίας» τους σχετικά με την πάλη κατά της θρησκείας. Και πάλι αυτό είναι κατανοητό και δικαιολογημένο, γιατί στην αστική και τη βισμαρκική αντικληρικοφροσύνη οι σοσιαλδημοκράτες έπρεπε ν’ αντιπαρατάξουν ακριβώς την υποταγή της πάλης κατά της θρησκείας στην πάλη υπέρ του σοσιαλισμού.

Στη Ρωσία οι συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές. Το προλεταριάτο είναι ο ηγέτης της αστικοδημοκρατικής μας επανάστασης. Το κόμμα του πρέπει να είναι ο ιδεολογικός ηγέτης στην πάλη ενάντια σε κάθε μεσαιωνισμό, κι’ ανάμεσα στ’ άλλα ενάντια στην παλιά, επίσημη θρησκεία και σ’ όλες τις απόπειρες να την ανακαινίσουν ή να την στηρίξουν ξανά από την αρχή με διαφορετικό τρόπο κτλ. Γι’ αυτό, αν ο Έγκελς διόρθωνε με σχετική επιείκεια τον οπορτουνισμό των Γερμανών σοσιαλδημοκρατών που αντικαθιστούσαν το αίτημα του εργατικού κόμματος για την ανακήρυξη της θρησκείας από το κράτος σε ιδιωτική υπόθεση, με την ανακήρυξη της θρησκείας σε ιδιωτική υπόθεση για τους ίδιους τους σοσιαλδημοκράτες και το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, είναι ευνόητο ότι η αντιγραφή από τους ρώσους οπορτουνιστές αυτής της γερμανικής διαστρέβλωσης θα επέσυρε μια εκατό φορές πιο αυστηρή καταδίκη από μέρους του Έγκελς.

Δηλώνοντας από το βήμα της Δούμας ότι η θρησκεία είναι το όπιο του λαού, η ομάδα μας της Δούμας ενήργησε απόλυτα σωστά και δημιούργησε, μ’ αυτόν τον τρόπο, ένα προηγούμενο που πρέπει να χρησιμεύσει σαν βάση για όλες τις ομιλίες των ρώσων σοσιαλδημοκρατών στο ζήτημα της θρησκείας. Έπρεπε μήπως να προχωρήσει παραπέρα, αναπτύσσοντας ακόμη πιο λεπτομερειακά τα αθεϊστικά συμπεράσματα; Νομίζουμε όχι. Αυτό θα μπορούσε ν’ αποτελέσει κίνδυνο μεγαλοποίησης της πάλης κατά της θρησκείας από μέρους του πολιτικού κόμματος του προλεταριάτου, θα μπορούσε να οδηγήσει στο σβήσιμο των συνόρων ανάμεσα στην αστική και στη σοσιαλιστική πάλη κατά της θρησκείας. Το πρώτο που έπρεπε να εκπληρώσει η σοσιαλδημοκρατική ομάδα στη μαυροεκατονταρχίτικη Δούμα, το εκπλήρωσε με τιμή.

Το δεύτερο, και ίσως το κυριότερο για τους σοσιαλδημοκράτες –η εξήγηση του ταξικού ρόλου της εκκλησίας και του κλήρου στην υποστήριξη της μαυροεκατονταρχίτικης κυβέρνησης και της αστικής τάξης στην πάλη της κατά της εργατικής τάξης– εκπληρώθηκε επίσης με τιμή. Φυσικά, πάνω σ’ αυτό το θέμα μπορούμε ακόμη να πούμε πάρα πολλά, και οι κατοπινές ομιλίες των σοσιαλδημοκρατών θα βρουν με τι να συμπληρώσουν το λόγο του σ. Σουρκόφ, μα ωστόσο ο λόγος του ήταν έξοχος και η διάδοση του από όλες τις κομματικές οργανώσεις είναι άμεση υποχρέωση του κόμματος μας.

Το τρίτο είναι ότι χρειαζόταν να ξεκαθαρίσουμε με τον πιο αναλυτικό τρόπο τη σωστή έννοια της θέσης που τόσο συχνά διαστρεβλώνεται από τους γερμανούς οπορτουνιστές: «ανακήρυξη της θρησκείας σε ιδιωτική υπόθεση». Αυτό, δυστυχώς, ο σ. Σουρκόφ δεν το έκανε. Κι αυτό είναι ακόμη πιο λυπηρό, γιατί στην προηγούμενη δράση της ομάδας είχε κιόλας διαπραχθεί πάνω σ’ αυτό το ζήτημα το λάθος του σ. Μπελοούσοφ που σημειώθηκε έγκαιρα από την εφημερίδα «Προλετάρι». Οι συζητήσεις στην ομάδα δείχνουν ότι η διαμάχη για τον αθεϊσμό επισκίασε το ζήτημα της σωστής ανάπτυξης του περίφημου αιτήματος σχετικά με την ανακήρυξη της θρησκείας σε ιδιωτική υπόθεση. Δεν θα κατηγορήσουμε γι’ αυτό το λάθος όλης της ομάδας μόνο τον σ. Σουρκόφ. Κάτι παραπάνω. Αναγνωρίζουμε ανοιχτά ότι εδώ φταίει όλο το κόμμα, που δεν ξεκαθάρισε αρκετά αυτό το ζήτημα, που δεν καλλιέργησε αρκετά στη συνείδηση των σοσιαλδημοκρατών τη σημασία της παρατήρησης που έκανε ο Έγκελς στους γερμανούς οπορτουνιστές. Οι συζητήσεις στην ομάδα αποδείχνουν ότι πρόκειται ακριβώς για μια όχι σαφή κατανόηση του ζητήματος, και κάθε άλλο παρά για άρνηση να πάρουν υπόψη τη διδασκαλία του Μαρξ, και είμαστε βέβαιοι ότι το λάθος θα διορθωθεί στις κατοπινές ομιλίες της ομάδας.

Επαναλαμβάνουμε ότι γενικά και στο σύνολο του, ο λόγος του σ. Σουρκόφ είναι έξοχος και πρέπει να διαδοθεί απ’ όλες τις οργανώσεις. Με τη συζήτηση αυτού του λόγου η ομάδα απόδειξε ότι εκτελεί με απόλυτη ευσυνειδησία το σοσιαλδημοκρατικό της χρέος. Μένει να ευχηθούμε να δημοσιεύονται πιο συχνά στον κομματικό τύπο ανταποκρίσεις σχετικά με τις συζητήσεις μέσα στην ομάδα, για να προσεγγίσει περισσότερο η ομάδα το κόμμα, για να γνωρίσει το κόμμα τη δύσκολη δουλειά που γίνεται μέσα στην ομάδα, για ν’ αποκατασταθεί η ιδεολογική ενότητα στη δράση του κόμματος και της ομάδας.

26 Μάη 1909
Ν.Λένιν
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
——————
[1]. Το άρθρο αυτό του Λένιν γράφτηκε με αφορμή την ομιλία του σοσιαλδημοκράτη βουλευτή Π. Ι. Σουρκόφ στην ΙΙΙ Κρατική Δούμα όπου στις 14 (27) του Απρίλη 1909 συζητούσε τον Προϋπολογισμό της Ιεράς Συνόδου.
[2]. Βλέπε Καρλ Μαρξ: «Κριτική της Εγελιανής Φιλοσοφίας του Κράτους και του Δικαίου», Εισαγωγή, σελ. 17, Εκδόσεις «Παπαζήση».
[3]. «Βέχι» = «Ορόσημα». Μια συλλογή άρθρων καντέτων επιφανών δημοσιολόγων (Μπερντιάγεφ, Μπουλγκάκοφ, Στρούβε, Κιστιακόβσκι, Φρανκ κλπ.) που κυκλοφόρησε στη Μόσχα την άνοιξη του 1909 σε μια προσπάθεια να συκοφαντήσουν και να δυσφημίσουν τις απόψεις και τη δράση των μεγάλων επαναστατών διανοουμένων Μπελίνσκι,Τσερνισέβσκι, Ντομπρολιούμποφ, Πίσαρεφ κλπ.

Πηγή: Marxist Books

19 σχόλια:

  1. Συνελήφθη ο σκηνοθέτης του "Η Αθωότητα των Μουσουλμάνων" στις ΗΠΑ, για άσχετους με την ταινία λόγους: http://www.guardian.co.uk/world/2012/sep/28/innocence-of-muslims-man-arrested

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Εξαιρετικό άρθρο! Από πού να αρχίσω… Αφήνω κατά μέρος την ωραία σπόντα για τους αναρχικούς («πάντα βοηθούν την αστική τάξη») και στέκομαι στην ουσία: Η θρησκεία είναι ιδιωτική υπόθεση ως προς το κράτος (δηλαδή το κράτος δεν πρέπει να μπλέκεται στο θρησκεύειν των πολιτών του, δεν είμαι σίγουρος αν εννοεί αποκλειστικά το αστικό κράτος ή και το λαϊκό), αλλά ως προς το κίνημα δεν είναι· το κίνημα οφείλει να εξηγεί την αντιδραστικόττηα της θρησκείας.

    Επίσης πολύ ενδιαφέρουσα η ανάλυση του παραδείγματος που δίνει: Ναι, είμαστε άθεοι, αλλά θέτουμε προτεραιότητες. Δεν θα διώξουμε έναν θρησκευόμενο που θέλει να έρθει μαζί μας (γι' αυτό λ.χ. το ΚΚΕ συνεργάζεται με την Κανέλλη), αλλά θα διώξουμε αυτόν που χρησιμοποιεί το κόμμα ως «πελατεία» για τη θρησκεία του. Πολύ ενδιαφέρον, πράγματι!

    Neophyte_commie

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ενημέρωση για όσα γίνονται εδώ έχουν στο εξωτερικό?
    Η εργατική τάξη για παράδειγμα της Ιταλίας έχει επίγνωση του τι συμβαίνει δίπλα της?
    η επιστημονική κοινότητα?οι διανοούμενοι?
    Τι στο διάολο, στο Youtube έχει εκατοντάδες Youtubers άθεους,γραφικούς αλλά και σοβαρούς,αυτοί ξέρουν τι συμβαίνει εδώ?
    Τα πανεπιστήμια?
    Ξέρουν ότι στην Ελλάδα γίνονται συλλήψεις με παρότρυνση ενός φασιστικού κόμματος?Ξέρουν ότι αυτο το νεοναζιστικό κόμμα έχει γραφεία ευρέσεως εργασίας?
    Οτι χτυπά μετανάστες και έχει την συγκάλυψη της κυβέρνησης?
    Γ.Κ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τα ίδια αναρωτιέται και ο Αντώνης για τον πολιτισμένο κόσμο στο ποστ: Αντισημιτισμός και απορίες.
      http://leninreloaded.blogspot.gr/2012/09/blog-post_6143.html

      «Σε ό,τι αφορά όμως τις αντιδράσεις από το εξωτερικό, τις αντιδράσεις της ΕΕ, κατ' αρχάς, και κατά δεύτερον του Ισραήλ, των συμμάχων του ΗΠΑ, και της σωρείας διεθνών οργανισμών που αφορούν στην καταγγελία και καταστολή της ρατσιστικής και ξενοφοβικής συμπεριφοράς που στην Ελλάδα είναι πια κοινοβουλευτικά καθαγιασμένη, τι γίνεται; Γιατί δεν ακούγεται κανένα κύμα οργισμένης διαμαρτυρίας για όσα αποτρόπαια για τον ανθρώπινο πολιτισμό νομιμοποιήθηκαν στην Ελλάδα όταν αυτό το κύμα θα έπρεπε να είχε ξεκουφάνει ως τώρα τα αυτιά κάθε Έλληνα;
      Ή μήπως ο χρόνος για καταγγελίες και αποφάσεις απαγόρευσης φτάνει και περισσεύει μόνο σε ό,τι αφορά τα σύμβολα και τις ιστορικές αναφορές στον κομμουνισμό;»


      Ότι αφορά την ανάλυση του Λένιν για τη θρησκεία, πάλι θεϊκά τα είπε ο πούθτηθ!

      Διαγραφή
    2. @ Γ.Κ, EG: Φυσικά, ρητορική είναι η αναρώτηση στο κείμενο στο οποίο παραπέμπει η EG ορθά σε απάντηση στον Γ.Κ. Φυσικά και γνωρίζουν. Τι έγινε; Ξαφνικά θα πειστούμε ότι η εποχή των "κοινωνικών δικτύων" και της "κοινωνίας της πληροφορίας" τέλειωσε και ζούμε στο 1300; Ήξερε όλη η Ευρώπη για τον ΣΥΡΙΖΑ αλλά δεν ξέρει για την Χ.Α;

      Το ότι ΔΕΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΤΑΙ δεν σημαίνει ότι δεν γνωρίζει. Σημαίνει απλώς ότι ΔΕΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΤΑΙ.

      Διαγραφή
    3. Το κείμενο Λένιν το ανέβασα σαν "άτυπη" απάντηση σε ένα βίντεο κωμικού που ανέβασαν κάποιοι σύντροφοι, πχ εδώ: http://redflyplanet.blogspot.com/2012/09/blog-post_9796.html

      Πολύ έξυπνος και ταλαντούχος ο κωμικός, και μακάρι να ήταν έτσι αυτοί που εμφανίζονται στην τηλεόραση αλλά βέβαια αυτά που λέει δεν έχουν καμία σχέση με την μαρξιστική κριτική της θρησκείας. Είναι καθαρά αστική κριτική της θρησκείας.

      Η μαρξιστική ξεκινά με το "Για το εβραϊκό ζήτημα" του Μαρξ, που όπως είχα γράψει στο RD προ αμνημονεύτων κάνει οτιδήποτε έχει ποτέ γράψει ο Ζίζεκ για την θρησκεία να φαντάζει ανάγνωσμα νηπιαγωγείου.

      Διαγραφή
    4. Και όλοι αυτοί με τα πλακάτ "Είμαστε όλοι Έλληνες"?
      Αυτοί στα σποτ για την κληρονομιά της Ελλάδας, που εσκίζαν τα ιμάτια τους ότι οι Έλληνες είναι εργατικοί και κομμάτι της Ευρώπης?
      Η "i am Hellene"?
      Το ξέρω ότι όλοι αυτοί δεν ενδιαφέρονται.Όπως και οι αγανακτισμένοι δεν ενδιαφέρονται.
      Τα ΚΚ της Ευρώπης όμως?Έχουν βγάλει καμιά ανακοίνωση που να τα καταδικάζει όλα αυτά?
      Είμαστε μόνοι μας?
      Γ.Κ

      Διαγραφή
    5. Τα ΚΚ της Ευρώπης όμως?Έχουν βγάλει καμιά ανακοίνωση που να τα καταδικάζει όλα αυτά?
      Είμαστε μόνοι μας?

      Δεν έχω παρακολουθήσει το θέμα για να μπορέσω να δώσω υπεύθυνη απάντηση σ' αυτή την ερώτηση. Εάν κάποιος γνωρίζει, μπορεί να μας παραπέμψει σχετικά. Πάντως όπως ανακοινώθηκε, επίκειται συνάντηση των ΚΚ με πρωτοβουλία του ΚΚΕ. Πιθανόν εκεί να ανακοινωθεί ένα πλαίσιο πολιτικής απέναντι στο θέμα της ανόδου του φασισμού στην Ελλάδα και πιθανά και σε άλλες χώρες της Ευρώπης.

      Φυσικά, όπως δείχνει μια έρευνα στο λήμμα "golden dawn" στο google, υπάρχουν δεκάδες άρθρα στον διεθνή Τύπο για το θέμα, αλλά δεν γνωρίζω καμία πολιτική πρωτοβουλία που να το αφορά.

      Τώρα αυτά τα I am Hellene κλπ δεν είναι σοβαρές πολιτικές υποθέσεις για να ασχοληθεί κανείς, μιλάμε κατά βάση για θεσμικές παρεμβάσεις ή την έλλειψή τους.

      Διαγραφή
    6. Να μην γελασουμε και λίγο ρε Αντώνη?(με το I am Helene εννοω.)

      Γ.Κ

      Διαγραφή
    7. Βεβαίως. Εγώ πρώτος γέλασα στην ανάρτηση "I am ΧΑλίν". Λίγο πικρά βέβαια...

      Διαγραφή
  4. Αντώνη, μόλις ξαναδιάβασα το κείμενο και νομίζω οτι παρατήρησα κάτι ακόμη (και θα ήθελα να με διορθώσεις, αν γίνεται). Νομίζω οτι σ' αυτό το άρθρο ο Λένιν, μετξύ άλλων, θέτει και την έννοια των ορίων και της προτεραιότητας. Προτεραιότητα του εργατικού κινήματος είναι η ταξική πάλη, τα οικονομικής φύσης θέματα, σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο. Άλλα ζητήματα (η θέση της θρησκείας εν προκειμένω) είναι σημαντικά μεν, αλλά δεύτερης προτεραιότητας, και ως τέτοια δεν πρέπει να προχωρούν στο βαθμό όπου παίρνουν την προσοχή από τα πρώτης. Όταν κρίνει αυτούς που το παρατραβάνε με τη θρησκεία δνε το κάνει επειδή διαφωνεί (προφανώς), αλλά επειδή προβάλλοντας το θέμα υπερβολικά περιθωριοποιούν άλλα πιο σημαντικά. Είναι σωστή αυτή η εκτίμηση;

    Neophyte_commie

    Υ.Γ.: Αν ναι, τοτε μπορώ να κατανοήσω γιατί στη δεκαετία νομισματικής ενσωμάτωσης στην ΕΕ το ΚΚΕ δείχνει απρόθυμο να ασχοληθεί με μια πρόταση νόμου για τη συμβίωση ομόφυλων ζευγαριών.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ναι, σε ό,τι αφορά την τακτική ανάλυση που κάνει ο Λένιν (δεν κάνει μόνο τακτική ανάλυση, το θεωρητικό ζήτημα απαιτεί να διαβάσεις το αριστούργημα του Μαρξ "Για το εβραϊκό ζήτημα"), είναι σωστή η ανάγνωση. Και δεν είναι μόνο το δευτερεύον όταν ακόμα η ταξική πάλη είναι ανοιχτό θέμα, είναι πολύ σημαντικότερα η δυνατότητα να λειτουργήσει διασπαστικά και αυτο-ακυρωτικά για το εργατικό κίνημα, ιδιαίτερα εφόσον φορείς αντιθρησκευτικού συναισθήματος μπορεί κάλλιστα να είναι κομμάτια της αστικής τάξης με μηδενική συμπάθεια για το εργατικό κίνημα και με μεγάλη όρεξη να το διαλύσουν...

      (βλ. και περίπτωση με το σάιτ των δημαριτών αντικληρικαλιστών).

      Διαγραφή
    2. Να σου πω κάτι, η «συμβίωση» (ΗΒ) εδώ λειτουργεί σε βάρος των «συμβιούντων» από πλευράς επιδομάτων, πρόνοιας. Απλώς κατοχυρώνει τα κληρονομικά δικαιώματα και δικαιώματα σε περίπτωση «διαζυγίου» πολύ εύπορων ζευγαριών. Με άλλα λόγια, χέστηκα αν υπάρχει σύμφωνο ή όχι.

      δες όμως αυτό:
      http://www1.rizospastis.gr/story.do?id=7062347&publDate=30/9/2012

      «Είναι χαρακτηριστική η προσφυγή φαρμακευτικών βιομηχανιών στις οποίες ανήκε πατέντα του φαρμάκου του AIDS που κινήθηκαν δικαστικά εναντίον της Νότιας Αφρικής, που παρήγαγε γενόσιμα αντίγραφα του φαρμάκου, εξίσου αποτελεσματικά, με κόστους 100 δολαρίων το χρόνο, για τη θεραπεία της ασθένειας, έναντι 10.000 - 15.000 δολαρίων που απαιτούσε η πρωτότυπη θεραπεία. Τότε οι φαρμακευτικές κατοχύρωσαν ως πνευματική τους ιδιοκτησία την πατέντα του κάθε φαρμάκου, επιτρέποντας μόνο στις "κρατικές φαρμακοβιομηχανίες" των φτωχών χωρών να το αντιγράφουν, με μόνη λεπτομέρεια ότι η πλειοψηφία των χωρών του αναπτυσσόμενου κόσμου δεν έχει "εθνικές φαρμακοβιομηχανίες".»

      Ποια πολιτική στάση από τις δύο (αυτοί που ωρύονται για σύμφωνα ή η θέση τού ΠΣΟ, όπως εκφράζεται ανωτέρω) βρίσκεται πιο «κοντά» στα προβλήματα που βιώνουν οι ομοφ./ες;

      Διαγραφή
  5. @waltendegewalt: Σύμφωνοι, και δέχομαι ότι διατηρώ αστικά κολλύματα. Πέραν των οικονομικών ρυθμίσεων (που στον καπιταλισμό έχουν σημασία, αλλά συμφωνώ οτι στο σοσιαλισμό παύουν να έχουν), παραμένει η ουσία της αναγνώρισης των οικογενειών μας ως τέτοιων.

    @Αντώνη: Ευχαριστώ για τη διευκρίνιση. Ναι, θα το διαβάσω κι αυτό κάποια στιγμή… Πολλά βιβλία, λίγα μάτια! Σκέπτομαι πριν πιάσω τους βαρείς Μαρξ-Ένγκελς να διαβάσω τον Λένιν, που είναι ελαφρύτερος.

    Neophyte_commie

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. @waltendegewalt: Για το ΗΒ, εννοείς ότι π.χ. αν δουλεύει ο σύντροφός σου εσύ δε δικαιούσαι επίδομα; Δεν υπάρχουν όμως άλλα οφέλη (πέρα από κληρονομιές); Όπως και να'χει, στην Ελλάδα ίσως θα ενδιέφερε από άλλες πλευρές, π.χ. να έχει κάποιος ασφάλιση υγείας αν ο/η σύντροφός του δουλεύει, όπως γίνεται με τα παντρεμένα ζευγάρια, κάτι που δεν είναι αμελητέο για τους άνεργους.

    Απ΄αυτή την άποψη, η σωστή στάση της ΠΣΟ δεν αποκλείει και μια διεκδίκηση τέτοιου είδους (και άρα, neophyte_commie, εγώ δεν θα το έλεγα αστικό κόλλημα αυτό).

    Έφη Α.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Εδώ υπάρχει καθολικό δικαίωμα περίθαλψης (τουλάχιστον ακόμη), η συμμετοχή στα φάρμακα είναι ελάχιστη (ανά συνταγογραφημένο 7 λίρες· ανεξαρτήτου κόστους). Όσοι δικαιούνται επιδόματα εξαιρούνται και αυτής τής συνδρομής. Υπάρχουν άλλα προβλήματα, αν διαβάζεις γκάρντιαν (οι υπηρεσίες υγείας εξαρτώνται από την περιοχή που μένεις, υπάρχει μια κρυφο-«ευγονική» πολιτική, άλλη φορά, αυτά). Υπάρχει βεβαίως και η δυνατότητα «εργοδοτικής» ασφάλισης υγείας για τους καλοπληρωμένους ή και ιδιωτικής ασφάλισης.

      Τα επιδόματα αναπηρίας υπολογίζονται ανά νοικοκυριό και με βάση την «κινητικότητα» (τρέχα γύρευε), «ανταπόκρισης» στις καθημερινές ανάγκες διαβίωσης. Συνήθως τα επιδόματα δίνονται για «αγορά υπηρεσιών» από συμβαλλόμενες εταιρείες (πληρώνεις από το επίδομα κάποιον να σου κάνει τα ψώνια, παράδειγμα). Προτίθενται δε να εισάγουν εισοδηματικά κριτήρια στο μέλλον. (Είναι ήδη κόλαση να πάρεις επίδομα· ακόμα και για ανίατες ή μακροχρόνιες ασθένειες).

      Όσοι υφίστανται πραγματικές διακρίσεις (πχ υποβαθμισμένες περιοχές) δεν κερδίζουν απολύτως τίποτε από το «σύμφωνο», πέρα από την πολύ συχνή καχυποψία των κοινωνικών «λειτουργών».

      Δεν ξέρω αν σε ικανοποιεί η απάντηση.

      Διαγραφή
    2. Τα επιδόματα αναπηρίας υπολογίζονται ανά νοικοκυριό--> λάθος από παραδρομή αυτό, σκοπεύουν να το εισάγουν δεν έχει γίνει ακόμα. Δεν ξέρω πώς θα εξελιχθεί το μέτρο.

      Διαγραφή
    3. Ναι, με βάση την εικόνα που δίνεις για Αγγλία έχει περισσότερο νόημα η σύγκριση με ΠΣΟ. Στην Ελλάδα όμως έχω την εντύπωση ότι θα υπήρχαν περισσότερα οφέλη για τους πιο αδύναμους από την αναγνώριση στάτους παντρεμένου ζευγαριού για όλα τα ζευγάρια. Τώρα βέβαια που όλα καταργούνται, δεν ξέρω πια και τι ισχύει.

      Έφη Α.

      Διαγραφή