Κυριακή, 23 Σεπτεμβρίου 2012

Ο Ριζοσπάστης, το ΠΑΜΕ και η Νότια Αφρική (πρώτο μέρος)

Στις 16 Αυγούστου, μέλη της νοτιοαφρικανικής αστυνομίας άνοιξαν πυρ κατά εξοργισμένων απεργών στην Μαρικάνα, στα μεταλλεία πλατίνας της εταιρίας Λονμίν, στην Νότιο Αφρική, σκοτώνοντας 34 και τραυματίζοντας 78. Οι θεωρίες του τι συνέβη εκείνη την μέρα έξω από τα μεταλλεία είναι διαφορετικές και αλληλοσυγκρουόμενες. Αυτό που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί είναι το μέγεθος της σφαγής και το άμεσο ζήτημα που τέθηκε για τους κομμουνιστές σε όλο τον κόσμο από το γεγονός ότι η κυβέρνηση της Νοτίου Αφρικής αποτελείται από μια τρικομματική συμμαχία μεταξύ του Αφρικανικού Κογκρέσου (ANC), του Κομμουνιστικού Κόμματος Νοτίου Αφρικής (SACP), και του Κογκρέσου Νοτιοφρικανικών Συνδικαλιστικών Ενώσεων (COSATU). 

Στις 18 Αυγούστου, ο Ριζοσπάστης δημοσίευσε ρεπορτάζ για τα γεγονότα, μαζί με ανακοινώσεις του ΠΑΜΕ και του ΚΚΕ. Στην δική του ανακοίνωση, το ΚΚΕ σημείωνε:
Το ΚΚΕ καταδικάζει το έγκλημα της μαζικής σφαγής που διέπραξαν αστυνομικές δυνάμεις της Ν. Αφρικής σε βάρος απεργών μεταλλωρύχων με αποτέλεσμα 35 νεκρούς και αρκετούς τραυματίες. Οι πολιτικές ευθύνες για το έγκλημα είναι τεράστιες και οι υπεύθυνοι πρέπει να τιμωρηθούν αυστηρά. Το ΚΚΕ εκφράζει την αλληλεγγύη του στην εργατική τάξη της Ν. Αφρικής και στις οικογένειες των απεργών.
Από την πλευρά του, το ΠΑΜΕ ανέφερε:
Το ΠΑΜΕ καταδικάζει τη δολοφονική επίθεση των δυνάμεων καταστολής σε βάρος των απεργών στα ορυχεία πλατίνας "Μαρικάνα" της Νότιας Αφρικής, που είχε σαν αποτέλεσμα τον θάνατο διαδηλωτών και τον τραυματισμό δεκάδων. Οι δυνάμεις καταστολής χτύπησαν τους εργάτες που αγωνιζόντουσαν για τη ζωή τους ενάντια στην πολυεθνική εταιρεία που εκμεταλλεύεται τα ορυχεία. 
Εκφράζουμε τη συμπαράστασή μας στους απεργούς και την αλληλεγγύη μας στην Ομοσπονδία των εργαζομένων στα Ορυχεία (NUMSA) και απαιτούμε να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι.
Οι διαφορές ανάμεσα στις δύο ανακοινώσεις είναι ενδιαφέρουσες: Το ΚΚΕ κάνει λόγο για "πολιτικές ευθύνες για το έγκλημα" χωρίς να κατονομάζει πού εντοπίζονται αυτές· εξ ορισμού όμως οι πολιτικές ευθύνες για τις ενέργειες της αστυνομίας ανήκουν στην κυβέρνηση και συνεπώς στα κόμματα τα οποία συμμετέχουν σ' αυτή. Στη δική του ανακοίνωση, το ΠΑΜΕ, αντίθετα, δεν κάνει λόγο για "πολιτικές ευθύνες" αλλά για "δολοφονική επίθεση των δυνάμεων καταστολής", αποσπώντας την δράση της αστυνομίας από τις κυβερνητικές αποφάσεις και πρακτικές, τουλάχιστον φραστικά. Επίσης, το ΠΑΜΕ εκφράζει ταυτόχρονα (και παραδόξως) την συμπαράστασή τους στους απεργούς και την αλληλεγγύη του στο σωματείο από το οποίο αποσχίστηκαν, κάνοντας μάλιστα και το λάθος να το ταυτοποιήσει ως NUMSA (που στην πραγματικότητα είναι το σωματείο των μεταλλουργών), και όχι ως NUM, που είναι το εμπλεκόμενο σωματείο των εργαζόμενων στα ορυχεία.

Την ίδια μέρα, το Lenin Reloaded απήυθηνε "ανοιχτή επιστολή" στον Γιώργο Μαυρίκο, μέλος του ΚΚΕ και Γενικό Γραμματέα της Παγκόσμιας Συνδικαλιστικής Ομοσπονδίας, θέτοντας το ζήτημα καταγγελιών για την στάση και στελέχωση του NUM, κυρίως σε ό,τι αφορά τον βίο και την πολιτεία του ιδρυτή της, Cyril Maraphosa, και το σκάνδαλο κάθετης αύξησης της αμοιβής του σημερινού της ΓΓ,  Frans Baleni. Το δικό μου άρθρο παρέπεμπε τον Μαυρίκο στις καταγγελίες του Justice Malala στον αγγλικό Guardian και εξέφραζε την διαμαρτυρία του για την βιασύνη με την οποία το ΠΑΜΕ έσπευσε να δηλώσει αλληλεγγύη στην NUM. Έγραφα συγκεκριμένα και επικριτικά για την ανακοίνωση του ΠΑΜΕ:
Αυτή όμως η δήλωση είναι βιαστική εφόσον δεν έχετε διερευνήσει συγκεκριμένα τις ευθύνες της NUM (στην οποία εικάζω ότι θέλατε να αναφερθείτε) για ό,τι έγινε. Υποχρέωση του ΠΑΜΕ, όσο και της ΠΣΟ (και όχι βέβαια μέριμνα της ίδιας της εμπλεκόμενης νοτιοαφρικανικής κυβέρνησης, που είναι βέβαιο ότι δεν θα τιμωρήσει τον εαυτό της!) είναι η διερεύνηση αυτών των ευθυνών. Γιατί "τιμωρία υπευθύνων" χωρίς διερεύνηση ευθυνών δεν νοείται.
Όσο για το ρεπορτάζ του Ριζοσπάστη κατά την 18η, με το οποίο ξεκίνησα τις αναφορές μου, αυτό διαφοροποιούνταν αρκετά από την ανακοίνωση του ΚΚΕ, αν λάβει κανείς υπόψη του ότι η ανακοίνωση του κόμματος κάνει λόγο για "τεράστιες πολιτικές ευθύνες." Αντίθετα, το ρεπορτάζ της 18ης Αυγούστου επικεντρώνεται στην συμπεριφορά της αστυνομίας και στο παρελθόν των συγκρούσεών της με τους απεργούς, ενώ περιλαμβάνει, χωρίς κανένα κριτικό σχόλιο, τις δηλώσεις του πρωθυπουργού Τζέικομπ Ζούμα, του ANC, και του COSATU, το οποίο με την σειρά του δηλώνει αλληλεγγύη στο συνδικάτο NUM και καταγγέλει τις διαιρετικές πρακτικές "πρώην συνδικαλιστικών ηγετών" (πιθανώς όπως ο Julius Malema, πρώην μέλος του ANC, που ηγήθηκε του "στασιασμού" των εργατών απέναντι στο συνδικάτο NUM και την άνοδο του ανταγωνιστικού συνδικάτου AMCU).

Άνετα θα μπορούσε κάποιος να συμπεράνει από αυτό το πρώτο ρεπορτάζ ότι ο Ριζοσπάστης έκανε "διεκπεραιωτική" δουλειά, κάνοντας αναγκαστικά λόγο για τα συμβάντα (αν και ελάχιστοι στην Ελλάδα ασχολήθηκαν, και αν και ο ΣΥΡΙΖΑ παρέμεινε ολύμπια αδιάφορος) αλλά καλύπτοντας ταυτόχρονα "κομμουνιστικά νώτα" ώστε να μην εκτεθούν σύμμαχα κόμματα και συνδικαλιστικές οργανώσεις στην Ν. Αφρική.

Πέρα από το γεγονός ότι η ανακοίνωση του ίδιου του κόμματος δεν κινήθηκε σε τέτοιο πλαίσιο όμως, υπάρχει και το εξής άλλο παράδοξο: ο ίδιος ο Ριζοσπάστης δεν "ξέχασε" το θέμα των ορυχείων και του φονικού όπως θα περίμενε κανείς, αλλά συνέχισε να γράφει για αυτό τακτικά και χωρίς να έχει καμία πραγματική πίεση να το κάνει από την εξω-ΚΚΕ ελληνική αριστερά (όπως είπαμε, ελάχιστοι πλην ΚΚΕ ασχολήθηκαν καν, κανείς σε επίπεδο κόμματος).

Στις 29 Αυγούστου, χαιρέτισε το "υψηλό αγωνιστικό φρόνημα" των απεργών στην Λονμίν, συμμεριζόμενος πλήρως την διάθεσή τους "να παλέψουν για τα δικαιώματά τους"· στις 25 Αυγούστου, σημείωνε ότι οι ενέργειες Ζούμα για διερεύνηση του συμβάντος δε φαίνεται να αρκούν για να εκτονώσουν "την υψηλή ένταση και τον αναβρασμό που επικρατεί σε ένα μεγάλο κομμάτι της εργατικής τάξης στη Νότια Αφρική, που υποφέρει από τις συσσωρευμένες και βαθιές οικονομικοκοινωνικές ανισότητες τόσων ετών"· στις 31 Αυγούστου κατήγγειλε το "αστικό δικαστικό σύστημα" που προσπαθούσε να φορτώσει "τους φόνους στους απεργούς"· στις 2 Σεπτεμβρίου παρατηρούσε ότι "τα εγκλήματα" σε βάρος της εργατικής τάξης στην Νότια Αφρική συνεχίζονται και περιλαμβάνουν τρομακτικές ανισότητες και εκμετάλλευση· στις 5 Σεπτεμβρίου δημοσίευσε καταγγελία για αστυνομική βία σε βάρος των απεργών στη Μαρικάνα, δίνοντας έμφαση στην διόγκωση του αριθμού συμμετεχόντων στην απεργία· την επόμενη, στις 6 Σεπτεμβρίου, συνέχισε την κάλυψη της απεργίας· στις 11 Σεπτεμβρίου δημοσίευσε νέο ρεπορτάζ για την πορεία των απεργών που "βροντοφώναζαν συνθήματα μεταξύ άλλων υπέρ των 34 αδικοσκοτωμένων συναδέλφων τους από τα αστυνομικά πυρά στις 16 Αυγούστου"· στις 15 Σεπτεμβρίου επιτέθηκε στην εταιρία Λονμίν για την πενιχρή αύξηση που πρότεινε στους απεργούς με τον τίτλο "Οι πολυεθνικές των ορυχείων προκαλούν"· και στις 23 Σεπτεμβρίου, ήρθε η σειρά του πρωθυπουργού και μέλος του ANC  Jacob Zuma να δεχθεί την επίθεση του Ριζοσπάστη, ο οποίος τον κατηγόρησε για "επικίνδυνους ελιγμούς" και για διάθεση συμβιβασμού με τις πολυεθνικές χρυσού και πλατίνας στη χώρα του.

Συνολικά, ο Ριζοσπάστης δημοσίευσε 25 άρθρα για τα γεγονότα στην Λονμίν και για τον πολιτικό τους απόηχο μεταξύ της επόμενης του φονικού στις 17 Αυγούστου και της σημερινής μέρας (23 Σεπτεμβρίου)· κάτι λιγότερο από ένα άρθρο τη μέρα.

Τα σημειώνω όλα αυτά αναλυτικά και ίσως αναλυτικότερα από όσο χρειάζεται για να στοιχειοθετήσω ορισμένα αρκετά βασικά πράγματα:

* Πρώτον, είναι προφανές ότι παρά τις όποιες αρχικές ενδείξεις "υπερβολικής διπλωματίας", ο Ριζοσπάστης δεν συγκάλυψε το θέμα της απεργίας, της τρομερά βίαιης καταστολής της και των τεράστιων ζητημάτων που αποκαλύπτονται για την κατάσταση της εργατικής τάξης στην υπό "προοδευτική" διακυβέρνηση Νότια Αφρική από "αλληλεγγύη" στο ΚΚΝΑ ή στο NUM· αντίθετα, πρόβαλλε συστηματικά τα ζητήματα που τίθενται, χωρίς μεν να επιτεθεί ευθέως στο ΚΚΝΑ και το NUM, αλλά και παίρνοντας ξεκάθαρα το μέρος των απεργών που αποσχίστηκαν από το NUM και εξεγέρθηκαν εναντίον της ηγεσίας του. 

* Δεύτερον, είναι εξίσου προφανές ότι η εφημερίδα ενδιαφέρεται συστηματικά για την διερεύνηση ευθυνών για το περιστατικό και για την ευρύτερη κατάσταση, χωρίς να την πιέζει κανείς στην Ελλάδα να το κάνει (τέτοιες πιέσεις άλλωστε τις αγνοεί συστηματικά το ΚΚΕ, το οποίο είναι διαβόητο για την αδιαφορία του για την ελληνική "κοινή γνώμη", που με την σειρά της είναι βαθύτατα αδιάφορη για το τι συμβαίνει στην Νότια Αφρική).

* Τρίτον, η δημοσιότητα που έχει δώσει στα τεκταινόμενα στη χώρα ο Ριζοσπάστης μόνο κολακευτική δεν είναι για το ΚΚΝΑ, το NUM, την συγκυβέρνηση, και το είδος της εργατικής πολιτικής τους.

* Τέταρτον, όλα αυτά ανατρέπουν εκ βάθρων την εικόνα μιας εφημερίδας που απλά επιτίθεται στους κομματικούς εχθρούς και συγκαλύπτει τους κομματικούς συμμάχους, μιας εφημερίδας προβλέψιμης ή ενός κόμματος στερεοτυπικά αγκυλωμένου σε "ιδεοληψίες." Εν προκειμένω, το ΚΚΕ και όχι οι γνωστοί και μη εξαιρεταίοι υπεραπαναστάτες του γλυκού νερού είναι ο φορέας που κάνει όλη τη "φασαρία" για κάτι που όλα δείχνουν ότι δεν το συμφέρει πολιτικά να κάνει φασαρία.

Τι συμβαίνει λοιπόν; Για αυτό θα χρειαστεί να μιλήσουμε σε ένα δεύτερο μέρος.

Πριν το κάνουμε όμως, θα προτάξουμε τις ακόλουθες θέσεις:

1. Το ΚΚΕ και το ΠΑΜΕ γνωρίζουν περισσότερα από οποιονδήποτε άλλον στην Ελλάδα για την κατάσταση και τους συσχετισμούς του ταξικού κινήματος στην Νότιο Αφρική. Τα γνωρίζουν επειδή η Νότιος Αφρική τα ενδιαφέρει καίρια και επειδή έχουν άμεσες και συχνές επαφές με πρόσωπα και πράγματα στη χώρα. Και για αυτό έχουν και ηθικές ευθύνες να παρέμβουν, και το γνωρίζουν.

2. Το ΚΚΕ και το ΠΑΜΕ έχουν περισσότερους λόγους από οποιονδήποτε άλλον στην Ελλάδα να ενδιαφέρονται για το τι συμβαίνει στην Νότιο Αφρική. Το γιατί θα το εξετάσουμε στο δεύτερο μέρος, αλλά εδώ μπορούμε να προειπούμε ότι αφορά το παγκόσμιο συνδικαλιστικό κίνημα και τις ισορροπίες σ' αυτό, όπως και το νοτιοαφρικανικό πολιτικό σκηνικό και τις δικές του ισορροπίες.

3. Ο Ριζοσπάστης δεν κάνει "ρεπορτάζ" για την Νότιο Αφρική. Κάνει πολιτικές παρεμβάσεις, με συγκεκριμένες στοχεύσεις που ελάχιστα αφορούν το κοινό που τον διαβάζει και πολύ περισσότερο τις κινήσεις και την διεθνή στρατηγική του ΠΑΜΕ και της ΠΣΟ στην σημερινή συγκυρία. Η πρώτη δημόσια ένδειξη του χαρακτήρα αυτών των κινήσεων έγινε δημόσια γνωστή προχθές: Το COSATU, που συμμετέχει στην τριμερή κυβέρνηση της χώρας, και στο οποίο ανήκουν 1.8 εκατομμύρια εργάτες, προσχώρησε στην ΠΣΟ κατά το 11ο του συνέδριο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου