Δευτέρα, 27 Αυγούστου 2012

Ι. Χανδρινός-Το τιμωρό χέρι του λαού. 'Ενα άρτιο δίκτυο πληροφοριών Ι

Ιάσων Χανδρινός
Το τιμωρό χέρι του λαού
Εκδ. Θεμέλιο, 2011

Ένα άρτιο δίκτυο πληροφοριών

Η βασική μονάδα μέτρησης για τη δύναμη μιας παράνομης οργάνωσης είναι η αρτιότητα του δικτύου πληροφοριών της. Η διείσδυση του ΕΑΜ/ΚΚΕ στον κατοχικό κρατικό μηχανισμό έγινε για πρώτη φορά γνωστή στις πραγματικές της διαστάσεις τη νύχτα της 6ης προς 7η Απριλίου 1943, όταν μια ομάδα ενόπλων χωροφυλάκων μπήκαν στο σανατόριο φυματικών "Η Σωτηρία" στη Λεωφόρο Μεσογείων, αφόπλισαν τους έκπληκτους συναδέλφους τους της φρουράς και ελευθέρωσαν 56 κομμουνιστές κρατούμενους που είχαν μετατεθεί από τις φυλακές της Ακροναυπλίας. Άλλες ομάδες είχαν κόψει τις τηλεφωνικές γραμμές και είχαν κόψει με σιδεροπρίονο τα συρματοπλέγματα που έφραζαν την είσοδο του παρακείμενου ρέματος, από όπου κρατούμενοι και ελευθερωτές διέφυγαν χωρίς να πέσει ούτε πυροβολισμός. Το σχέδιο και η εκτέλεση της επιχείρησης αυτής, που οργανώθηκε από την ηγεσία της ΚΟΑ και του ΕΛΑΣ (με προσωπική συμμετοχή του Κωτσάκη), βασίστηκε στη συνδρομή αστυφυλάκων και χωροφυλάκων οργανωμένων στο ΚΚΕ, που διέθεσαν όπλα, στολές για το καμουφλάζ, συνθήματα, και τα 18 από τα 24 πρόσωπα της ομάδας "εισβολής."

Εκείνη την περίοδο, οι κομματικοί πυρήνες σε Αστυνομία και Χωροφυλακή συγκροτούσαν μια μυστική στρατιωτική οργάνωση, γνωστή με τον τίτλο "26 ΣΤ' Γκρούπα", άμεσα ελεγχόμενη από το Π.Γ. και καθοδηγούμενη από ανώτατο κομματικό στέλεχος. Η "γκρούπα" ήταν υπεύθυνη για όλη τη διαφωτιστική και διαβρωτική δουλειά στα Σώματα Ασφαλείας, διακίνηση παράνομου υλικού και φυσικά συλλογή πληροφοριών, τομέας ο οποίος έφτασε σε τέτοιο επίπεδο, ώστε "για τις εμπιστευτικές διαταγές του αρχηγείου, πρώτα ελάμβανε γνώση το Πολιτικό Γραφείο και μετά οι υπηρεσίες της Αστυνομίας" (ΑΣΚΙ, Αρχείο ΚΚΕ, κ. 428, Φ-26/3/21, Νικολός Τζαμαλούκας, "Δράση της κομματικής οργάνωσης Αστυνομικών και Χωροφυλάκων της Αθήνας", 20.8.1960). Αντίγραφα αναφορών του Υπουργείου Εσωτερικών, επιχειρησιακά σχέδια και οργανογράμματα εθνικών οργανώσεων και κάθε είδους εσωτερικές πληροφορίες έφταναν στο Κόμμα σε χρόνο μηδέν, ενώ δεν έλειπαν και οι πολιτικές εκδηλώσεις, όπως η καθοδήγηση της απεργίας των αστυνομικών τον Ιούνιο του 1943 και ρίψεις προκηρύξεων μέσα σε οχήματα της Χωροφυλακής (Μαγνητοφωνημένη συνέντευξη Παναγιώτη Βαζούρα (ΕΑΜ Χωροφυλακής, ΟΠΛΑ)), ακόμα και δολιοφθορές στον οπλισμό, όπως είχε συμβεί με τα κινητά ουραία των εκπαιδευτικών τυφεκίων στη Σχολή Υπαστυνόμων (ΓΑΚ, Αρχείο Ειδικού Δικαστηρίου Αθήνας, Βιβλίο Πρακτικών 10 (1946), συνεδρίαση 22ης Νοεμβρίου 1945 (αρ. 1238), κατάθεση αστυνόμου Ν.Α.). Ένα μικρό δίκτυο πληροφοριών (που πιθανότατα να μην υπερέβαινε τα 5-10 άτομα) με τον εντυπωσιακό τίτλο "Γύπες", επανδρωμένο κυρίως από κομμουνιστές φοιτητές, και ειδικότερη αποστολή την παρακολούθηση προσώπων και σπιτιών, είχε υπό την άμεση εποπτεία του ο Βασίλης Μπαρτζιώτας (Μαγνητοφωνημένη συνέντευξη Γ.Κ (ΟΚΝΕ Πειραιά, ΟΠΛΑ)). 

Αυτοί οι μηχανισμοί ήταν οι προδρομικές μορφές της "Οργάνωσης Περιφρούρησης Λαϊκού Αγώνα (ΟΠΛΑ)", η οποία ουσιαστικά ξεπήδησε από τις μυστικές διακλαδώσεις ("φράξιες") του Κόμματος στα Σώματα Ασφαλείας αναλαμβάνοντας στη συνέχεια αντίστοιχα "αστυνομικά" καθήκοντα στα πλαίσια του εαμικού κινήματος. Η ταύτιση φαίνεται να μην περιορίζεται στην τεχνογνωσία ή στις λειτουργίες του μηχανισμού, αλλά προεκτείνεται και στα πρόσωπα, αφού έχει διατυπωθεί εσωκομματικά ότι οι πρώτες ομάδες εκτελεστών της ΟΠΛΑ συγκροτήθηκαν από κομμουνιστές αστυνομικούς που επιφορτίστηκαν με την τιμωρία "προδοτών" (ΑΣΚΙ, Αρχείο ΚΚΕ, κ. 428, Φ=26/3/21, Νικολός Τζαμαλούκας, "Δράση της κομματικής οργάνωσης Αστυνομικών και Χωροφυλάκων της Αθήνας", 20.8.1960). Παραδόξως, η πληροφορία αυτή επιβεβαιώνει εν μέρει τη βασική υπόνοια που κυκλοφορούσε στο αντίπαλο στρατόπεδο, ότι δηλαδή η ηγεσία της μυστηριώδους οργάνωσης βρισκόταν στα χέρια ανώτατων αστυνομικών υπαλλήλων που ήταν μυστικά οργανωμένοι στο ΚΚΕ (ΓΑΚ, Αρχείο Ειδικού Δικαστηρίου Αθήνας, Βιβλίο Πρακτικών 10 (1946), συνεδρίαση 22ης Νοεμβρίου 1945 (αρ. 1238), κατάθεση αστυνόμου Ν.Α). [...]

Στις 30 Νοεμβρίου 1944, τρεις μέρες πριν τα Δεκεμβριανά, μια ομάδα αστυνομικών του Κέντρου Αλλοδαπών --υπεύθυνου για τη δίωξη δοσίλογων--, μετά από γενικευμένη συμπλοκή με πολεμικά όπλα και χειροβομβίδες στην αρχή της οδού Πειραιώς, τραυμάτισε θανάσιμα έναν αξιωματικό της Ειδικής Ασφάλειας ο οποίος επέβαινε μαζί με άλλους συναδέλφους του σε ταξί με προορισμό το λιμάνι του Πειραιά. [...] Ο τραυματίας, που εξέπνευσε την ίδια μέρα, ήταν ο ασύλληπτος μέχρι τότε Μηνάς Καθρέφτης, διαβόητος βασανιστής δεκάδων αντιστασιακών και τακτικός επισκέπτης της οδού Μέρλιν, ο οποίος επιδίωκε να διαφύγει στη γενέτειρά του την Αίγυπτο (ήταν γεννημένος στο Πορτ-Σάιντ). Εάν αποκλείσουμε τον παράγοντα της τύχης, θα πρέπει να υποθέσουμε πως ο εντοπισμός του αυτοκινήτου δεν ήταν άσχετος με την συνάφεια ανάμεσα στα κομματικά δίκτυα πληροφοριών και τους εαμικούς κύκλους της Αστυνομίας (Ριζοσπάστης, 1.12.1944, Γ. Κυριακίδης, Εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας, σ. 448-449, μαγνητοφωνημένη συνέντευξη Στέλιου Ζαμάνου (ΕΛΑΣ Παλαιού Φαλήρου), Αρχείο Ληξιαρχείου Δήμου Αθηναίων, Βιβλίο Θανάτων ΙΘ 1944). [...]

Γνωρίζουμε από μια πανσπερμία πηγών ότι τις παραμονές της Απελευθέρωσης, "φράξιες" του Κόμματος είχαν διεισδύσει σε κάθε υπηρεσία του κατοχικού κράτους και στις αντίπαλες οργανώσεις: Αστυνομία, Χωροφυλακή, Τάγματα Ευζώνων, Μηχανοκίνητο Τμήμα, Σχολή Χωροφυλακής, Γενική Ασφάλεια, Ειδική Ασφάλεια, Υπουργείο Εσωτερικών, Υπουργείο Δημόσιας Τάξης, ΕΔΕΣ, Χ, ΕΕΕ, ΠΑΤ, ίσως ακόμα και στους έλληνες συνεργάτες των SS. Οι πληροφορίες που παρείχαν αυτοί οι "πράκτορες" αποδεικνυόταν ατόφιο χρυσάφι και υπάρχουν αναρίθμητα περιστατικά γύρω από αριστοτεχνικές παγίδες που στήνονταν με βάση τις πληροφορίες τους, ενίοτε και την πρωταγωνιστική συμμετοχή των ίδιων: Τις βραδινές ώρες της 26ης Αυγούστου 1944, μια ένοπλη ομάδα τεσσάρων εθελοντών της Ειδικής Ασφάλειας (μέλη της Χ), με επικεφαλής τον ανθυπασπιστή Ελευθέριο Μήστα έλαβε πληροφορία για ύπαρξη αποθήκης όπλων στην περιοχή των Πετραλώνων. Μπαίνοντας στα σκοτεινά δρομάκια των "Κουκουλάδικων", η ομάδα προχώρησε στην οδό Ορφέως και ο Μήστας άναψε ένα φανάρι. Τότε οι τέσσερις άνδρες άκουσαν "Αλτ! Εδώ Φρουραρχείο ΕΛΑΣ! Σας φάγαμε!" και ταυτόχρονα είδαν έκπληκτοι τον ανθυπασπιστή τους να στρέφει εναντίον τους το αυτόματό του και να τρέχει προς τα εμπρός. Από τις ριπές του "ανθυπασπιστή" Μήστα και των αγνώστων --που όπως αποδείχθηκε ήταν όλη η δύναμη της ΟΠΛΑ Πετραλώνων-- σκοτώθηκαν δύο και τραυματίστηκαν σοβαρά οι υπόλοιποι (ΓΑΚ, Αρχείο Κακουργιοδικείου Αθηνών, Βιβλίο πρακτικών 15 (Φεβρουάριος-Μάρτιος 1947), συνεδρίαση 10ης Φεβρουαρίου 1947 (αρ. 17-18), Αρχείο Ληξιαρχείου Δήμου Αθηναίων, Ληξιαρχικές Πράξεις Θανάτου Βασιλείου και Ευθυμίου Πίπα (294/ΙΓ/1944, 295/ΙΓ/1944)).

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου