Σάββατο, 25 Αυγούστου 2012

Επανεξετάζοντας την "Αραβική Άνοιξη": Λιβύη

Patrick Cockburn, 9 Ιουλίου 2012, Counterpunch

Χθες, οι Λίβυοι ψήφισαν στις πρώτες τους δημοκρατικές εκλογές για να εκλέξουν μια προσωρινή εθνοσυνέλευση που θα κυβερνήσει τη χώρα μετά την ανατροπή του Μουαμάρ Καντάφι. Το διεθνές ενδιαφέρον για αυτές τις ζωτικής σημασίας εκλογές είναι ασθενικό σε σχέση με την διαρκή κάλυψη από τα διεθνή ΜΜΕ κατά τη διάρκεια του οκτάμηνου πολέμου.  

Σε όλη τη διάρκεια της κρίσης στη Λιβύη, οι οργανισμοί για τα ανθρώπινα δικαιώματα τα πήγαν γενικά καλύτερα από την τηλεόραση, το ραδιόφωνο και τα έντυπα μέσα σε ό,τι αφορά το τι συνέβαινε στη Λιβύη. Ήταν πάρα πολλοί οι δημοσιογράφοι και οι οργανισμοί ΜΜΕ που αποφάσισαν από νωρίς ότι οι δυνάμεις του Καντάφι ήταν οι κακοί και οι εξεγερμένοι οι καλοί. Διοχέτευσαν αντι-Κανταφικά ρεπορτάζ, συχνά χωρίς διασταύρωση στοιχείων, όπως για παράδειγμα η υποτιθέμενη επιχείρηση μαζικών βιασμών από τα κυβερνητικά στρατεύματα. Οι έρευνες της Διεθνούς Αμνηστίας, του Human Rights Watch και μιας ομάδας των Ηνωμένων Εθνών δεν βρήκαν αποδείξεις για αυτό, αλλά τα ευρήματά τους αγνοήθηκαν, λίγο-πολύ, από τα ΜΜΕ. Οι εξεγερμένοι ισχυρίστηκαν πως είχαν βρει τα πτώματα στρατιωτών της κυβέρνησης που είχαν εκτελεστεί από την κυβερνητική πλευρά επειδή προσπάθησαν να αυτομολήσουν, αλλά η Διεθνής Αμνηστεία ανακάλυψε βίντεο των ίδιων ανθρώπων ζωντανών και υπό βίαιη ανάκριση από τους εξεγερμένους, οι οποίοι πιθανότατα εκτέλεσαν οι ίδιοι τους στρατιώτες.  

Την περασμένη εβδομάδα, η Αμνηστεία εξέδωσε μια καταδικαστική στα ευρήματά της αναφορά – “Λιβύη: Κράτος δικαίου ή ένοπλων ομάδων;” – η οποία βασίστηκε σε εξονυχιστικές και χρονοβόρες έρευνες, και η οποία αναδεικνύει τη Λιβύη ως χώρα όπου βίαιες και αρπακτικές συμμορίες έχουν γίνει η πραγματική εξουσία. Φυλακίζουν, βασανίζουν και σκοτώνουν ανθρώπους και καταδιώκουν ολόκληρες κοινότητες που τους αντιστέκονται στο παρόν, το έκαναν στο παρελθόν, ή που απλά παρεμποδίζουν το δρόμο τους. Κάποιες από τις δράσεις αυτών των ανεξέλεγκτων συμμοριτών απέκτησαν δημοσιότητα: για παράδειγμα, η κατάληψη του αεροδρομίου της Τρίπολης, η επίθεση με πυροβολισμούς στην ακολουθία του Βρετανού πρέσβη στην Βεγγάζη, και η σύλληψη του προσωπικού του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. 

Αλλά η εξάπλωση της αυθαίρετης κράτησης και του βασανισμού ανθρώπων που συλλέγουν στα σημεία ελέγχου οι thuwwar (επαναστάτες) δεν φτάνει στη δημοσιότητα γιατί η λιβυκή κυβέρνηση θέλει να την υποτονίσει, ή επειδή ο λαός φοβάται να ασκήσει κριτική στους δράστες για να μη γίνει ο ίδιος στόχος. 

Πάρτε την περίπτωση της Hasna Shaeeb, μιας 31χρονης γυναίκας που την απήγαγαν από το σπίτι της στην Τρίπολη άνδρες με στρατιωτική περιβολή και την πήραν στο πρώην Γραφείο Ισλαμικών Παροχών στην πρωτεύουσα. Εκεί κατηγορήθηκε ότι ήταν κανταφική και ελεύθερη σκοπεύτρια. Εξαναγκάστηκε να καθίσει σε μια καρέκλα με τα χέρια της δεμένα πίσω από την πλάτη και να δεχτεί ηλεκτρικά σοκ στο δεξί πόδι, στα γεννητικά όργανα, και το κεφάλι. Οι φρουροί την απείλησαν ότι θα φέρουν την μητέρα της στο κελί και θα την βιάσουν, και την περιέλουσαν με ούρα.  

Όταν ελευθερώθηκε από την καρέκλα, οι βασανιστές της δεν μπορούσαν να ανοίξουν τις χειροπέδες της με κλειδί, οπότε τις πυροβόλησαν, και κομμάτια από το μέταλλο χώθηκαν στις σάρκες της.  Όταν, μετά από τρεις ημέρες, αφέθηκε ελεύθερη, η κυρία Shaeeb επισκέφθηκε γιατρό που επιβεβαίωσε τα τραύματά της και παραπονέθηκε στις αρχές για το τι της συνέβη. Αυτές δεν έκαναν τίποτε, αλλά η ίδια έλαβε απειλητικό τηλεφώνημα από τον ένοπλο που την συνέλαβε αρχικά και έπεσαν πυροβολισμοί στο σπίτι της. 

Η ιστορία της κυρίας Shaeeb είναι σπάνια μόνο από την άποψη ότι κατέθεσε επίσημη διαμαρτυρία για κάτι που άλλοι φοβούνται να δηλώσουν. Έχουν λόγους για να φοβούνται.  Η κυβέρνηση υπολογίζει ότι έχει περίπου 3.000 κρατουμένους, ενώ οι ένοπλες ομάδες έχουν άλλους 4.000.  Η αναφορά της Διεθνούς Αμνηστείας λέει πως “ανάμεσα στις κοινές μεθόδους βασανισμού που αναφέρθηκαν στην οργάνωση είναι το κρέμασμα του σώματος σε στρεβλωτικές στάσεις, τα εκτεταμένα χτυπήματα με διάφορα αντικείμενα όπως σιδερολοστοί και αλυσίδες, ηλεκτρικά καλώδια, ραβδιά, μάνικες, υδροροές, και υποκόπανοι όπλων, και τα ηλεκτροσόκ." Το κάψιμο με τσιγάρα και καυτό μέταλλο χρησιμοποιείται επίσης.  

Η Diana Eltahawy, ερευνήτρια της Αμνηστείας η οποία διενήργησε πολλές από τις συνεντεύξεις στις οποίες βασίστηκε η αναφορά, λέει πως "τα πράγματα δεν καλυτερεύουν" και ότι αυτό που τα κάνει χειρότερα είναι πως τον Μάη το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο πέρασε νόμο που δίνει αμνηστεία στους “thuwwar” για οποιαδήποτε πράξη στην οποία προβαίνουν προς υπεράσπιση της Επανάστασης της 17ης Φλεβάρη. Το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο διέταξε επίσης οι ανακρίσεις που διεξάγονται από ομάδες ενόπλων να έχουν νομική ισχύ ακόμα και όταν περιλαμβάνουν βασανιστήρια. Η κυρία Eltahawy λέει πως υπάρχει “κλίμα αυτολογοκρισίας” γα τις καταχρήσεις εξουσίας από την μετακανταφική κυβέρνηση.

Δεν επιβιώνουν όλοι των βασανιστηρίων. Η Αμνηστία έχει δώσει αναφορές για 20 άτομα που βασανίστηκαν μέχρι θανάτου, με την αιτία κράτησής τους να είναι συχνά ασαφής. Για παράδειγμα, στις 10 Μαϊου, ο Hisham Saleh Fitouri, 28 ετών, μέλος των ενόπλων al-Awfiya, συνελήφθη σε σημείο ελέγχου μετά από σύγκρουση με μέλη της ομάδας ενόπλων της Μισράτα. Μετά από δύο εβδομάδες, η οικογένειά του τον βρήκε στο νεκροτομείο της Μισράτα όπου η αυτοψία έγραφε πως πέθανε από φυσιολογικές αιτίες. Όταν όμως το σώμα του μεταφέρθηκε στην Τρίπολη, μια δεύτερη εξέτασε έδειξε ότι είχε μόλωπες σε όλο του το σώμα και ότι είχε πεθάνει από εσωτερική αιμορραγία.

Οι ένοπλες ομάδες έχουν συνηθίσει να απαντούν με τη βία σε όσους τους ενοχλούν. Ο μεσήλικας ιδιοκτήτης ενός καφέ στην παραλία της Τρίπολη παραπονέθηκε πως  οι ένοπλοι της Μισράτα πυροβολούν στον αέρα όταν θέλουν να γιορτάσουν. Τον χτύπησαν μέχρι λιποθυμίας και μετά κατέστρεψαν το καφέ του με όπλο τύπου RPG.  Από την άλλη, υπάρχει η διαρκής καταδίωξη και βία σε βάρος μεταναστών από την νοτιότερη Αφρική, καθώς και συγκρούσεις ανάμεσα σε ανταγωνιστικές φυλές και κοινότητες που αφήνουν εκατοντάδες νεκρούς.

Θα μπορέσει μια νέα κυβέρνηση που θα νομιμοποιηθεί  εκλογικά να συγκρατήσει τους ένοπλους και να επιβάλλει τον νόμο και την τάξη; Ή θα γίνει η Λιβύη όπως το Λίβανο στη διάρκεια του εμφυλίου, όταν οι ένοπλοι που είχαν ξεκινήσει ως υπερασπιστές της ντόπιας κοινότητας μεταμορφώθηκαν γρήγορα σε γκάγκστερ που συντόνιζαν δίκτυα πώλησης προστασίας; Ένα πλεονέκτημα στη Λιβύη είναι πως ο πληθυσμός είναι σχεδόν αποκλειστικά Σουνίτες και ότι δεν υπάρχουν οι ίδιες σεχταριστικές διαιρέσεις όπως στο Λίβανο, τη Συρία και το Ιράκ. Η Λιβυκή κυβέρνηση, σε αντίθεση με αυτή του Λιβάνου, έχει σημαντικά έσοδα από το πετρέλαιο και θα μπορούσε να εξαγοράσει τις ένοπλες ομάδες ή να χτίσει τις δυνάμεις κρατικής ασφάλειας μέχρι του σημείου που να μπορούν να επιβάλλουν την τάξη.  

Μπορεί και να επιτευχθεί. Παρά την μαύρη προπαγάνδα του πρόσφατου πολέμου, η Λιβύη δεν έχει την παράδοση κτηνώδους βίας που έχει το Ιράκ και η Συρία. Ο Καντάφι μπορεί να είχε χτίσει ένα παράφρον καλτ γύρω από την προσωπικότητά του, αλλά ποτέ δεν σκότωσε στην κλίμακα που το έκαναν οι Σαντάμ Χουσείν και Χαφέζ αλ-Ασάντ. Η κληρονομιά τού μίσους δεν είναι το ίδιο σφοδρή στη Λιβύη όσο είναι σε άλλες χώρες όπου έχουν επιβάλλει την εξουσία τους οι ένοπλες ομάδες.  

Η ασφυκτική λαβή με την οποία κρατούν τη Λιβύη οι ένοπλες ομάδες έχει επιτευχθεί καθώς ο υπόλοιπος κόσμος δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία. Πολλοί Λίβυοι εξακολουθούν να ελπίζουν ότι οι “thuwwar” ισχυροποιήθηκαν σε μια μεταβατική περίοδο ανάμεσα στο καθεστώς Καντάφι και στην δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση που θα ακολουθήσει. Κάποιοι εξακολουθούν να βλέπουν τους ένοπλους ως ήρωες της επανάστασης (και πολλοί πολέμησαν ηρωϊκά), αν και ήταν το ΝΑΤΟ που κατέστρεψε το παλιό καθεστώς.

Η δυσκολία που αντιμετωπίζουν τόσο οι ξένες κυβερνήσεις όσο και τα ΜΜΕ είναι πως, αφού πανηγύριζαν για την ανατροπή του καθεστώτος Καντάφι πέρυσι, δεν θέλουν η νίκη τους να αμαυρωθεί από άσχημα νέα. Η κυρία Eltahawy λέει πως μέρος του προβλήματος στο να πειστεί ο κόσμος να δώσει σημασία στο τι γίνεται αυτόν τον καιρό είναι πως μετά την πτώση του Καντάφι "η Λιβύη προάγεται διαρκώς ως περίπτωση επιτυχίας." 

Μτφρ.: Lenin Reloaded

1 σχόλιο:

  1. Την περιοδο που εξελισσόταν η επέμβαση του NATO στη Λιβύη υπήρχαν διάφοροι αναλυτές,πέρα απο τα γνωστα κορακια που κατοικοεδρεύουν στα τηλεοπτικά πάνελ,που επισήμαιναν πως ο Κανταφι ήταν ο μοναδικός που είχε καταφέρει να ενώσει τις διαφορες(πανω απο σαραντα αν απατώμαι) φυλετικές ομάδες της Λιβύης.Συνεπώς,θα ήταν κρίσιμο στην μετα-Κανταφι εποχή το πως θα συνυπάρξουν όλοι αυτοί.Το μόνο σίγουρο είναι πως,έχοντας και τα όπλα με τα οποία τους εξόπλισαν,θα διεκδικήουν το δικό τους(και κατα το δυνατον μεγαλύτερο) κομμάτι απο την πίτα με το πετρέλαιο της Λιβύης.Δεν είναι απίθανο να καταλήξουμε σε ένα μοντέλο τύπου Αφγανιστάν,όπου οι Αμερικανοί και οι σύμμαχοί τους α αομυζούν τις πλούσιες περιοχές της Λιβύης(δίνοντας και κατι στους πάλαι ποτε συμμάχους της αντι-Κανταφικούς) καιτο υπόλοιπο της χώρας θα αφεθεί στις ορέξεις των διάφορων φυλετικών ομάδων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή