Παρασκευή, 25 Μαΐου 2012

Εγκώμιον του πείσματος, φιλοσοφικόν και πολιτικόν

Γιατί λέμε πως το ΚΚΕ σε μια διακυβέρνηση θα μπει μπροστά και θα βουτήξει τα χέρια του, τα πόδια του, το μυαλό του, το κεφάλι του στις θυσίες και στις δυσκολίες: Στη διακυβέρνηση της λαϊκής εξουσίας. Δεν μπορούμε να βρωμίσουμε τα χέρια μας σε μια κυβέρνηση που θα μας ζητήσει να προδώσουμε αυτούς για τους οποίους υπάρχουμε!

[...] Δεν πρόκειται να παραιτηθούμε με τίποτα από την ταξική πάλη, δε θα πετάξουμε στο καλάθι των αχρήστων 94 χρόνια ιστορίας και μιας βασανιστικής δουλειάς, όπου κινδυνέψαμε να εξαφανιστούμε το '91 και ό,τι κατακτήσαμε τα τελευταία 20 χρόνια δεν έχουμε κανένα δικαίωμα να τα ξεπουλήσουμε. [...] Δεν έχουμε το δικαίωμα να λυγίσουμε τώρα.
Αλ. Παπαρήγα, Ομιλία στον Κολωνό


Η ιστορική πυκνότητα και η πεισματικότητα της εξέγερσης προηγείται του Μαρξισμού, συσσωρεύοντας τους όρους και την αναγκαιότητα της εμφάνισης του, επειδή ενσταλάζουνε την πεποίθηση πως, πέρα από τις ιδιαίτερες αιτίες που προκαλούν τον προλεταριακό ξεσηκωμό, υπάρχει εκεί ένας βαθύς λόγος, που δεν ξεριζώνεται. Το Κεφάλαιο του Μάρξ είναι η συστηματοποίηση, με όρους γενικού λόγου, αυτού που είναι δοσμένο στο ιστορικό άθροισμα των αιτιών. Η αστική τάξη, που γνωρίζει και αναγνωρίζει την ταξική πάλη, χαίρεται να αναγνωρίζει και να ερευνά τις ιδιαίτερες αιτίες μιας εξέγερσης, μόνο με σκοπό να ματαιώσει την επιστροφή της. Αλλά αγνοεί το λόγο, που βασίζεται σε όλα όσα έκαναν και είπαν οι προλετάριοι, ένα λόγο που καμία απορρόφηση των αιτιών και των περιστάσεων δεν θα ικανοποιήσει ποτέ.

Η πεισματική στρατευμένη επιμονή, την οποία προ(σ)καλεί ένα απροσμέτρητο συμβάν, ώστε να συντηρήσει το ενδεχομενικό είναι μιας ενικότητας χωρίς κατηγόρημα, ενός ατέρμονου χωρίς εμμενή ιεραρχία ή επικαθορισμό, δηλαδή αυτού που αποκαλώ "γενολογικό", είναι -- όταν η διαδικασία του είναι πολιτική-- η οντολογική έννοια της δημοκρατίας, ή του κομμουνισμού, που είναι το ίδιο πράγμα. [Είναι] η φιλοσοφική, και συνεπώς ατέρμονη, έννοια της εξεγερμένης υποκειμενικότητας. Κάθε πολιτικό συμβάν που θεμελιώνει μία αλήθεια εκθέτει το υποκείμενο που φέρνει σε ύπαρξη στο ατέρμονο της ισότητας. Έχοντας ονομάσει αυτό το ατέρμονο, ο "κομμουνισμός" δεν μπορεί να είναι το επαρκές όνομα ενός θανάτου.
Alain Badiou, "Για μια νεφελώδη καταστροφή"

Στον Παύλο και τους επιγόνους του, η ελπίδα περιγράφεται ως συναφής με την δικαιοσύνη. Η πίστη επιτρέπει σε κάποιον να έχει ελπίδα στην δικαιοσύνη. Έτσι, στην επιστολή προς Ρωμαίους 10.10 διαβάζουμε: “Γιατί ο άνθρωπος πιστεύει με την καρδιά του και έτσι αποκτά δικαιοσύνη”.

Για ποιού είδους δικαιοσύνη μιλάμε όμως; Εννοεί ο Παύλος ότι η ελπίδα στη δικαιοσύνη είναι ελπίδα στην τελική κρίση, την Αποκάλυψη; Τούτη θα ήταν πίστη σε ένα επερχόμενο συμβάν, το οποίο θα χώριζε τους καταδικασμένους από τους σωσμένους. Θα αποδιδόταν δικαιοσύνη, και θα ήταν σε αυτό το τελικό δικαστήριο της αλήθειας που η ελπίδα θα έδινε την εμπιστοσύνη της.

Ενάντια σ’ αυτή την κλασικού τύπου δικαστική εσχατολογία, ο Παύλος μοιάζει να χαρακτηρίζει την ελπίδα μάλλον ως απλό πρόταγμα συνέχειας, αρχή επιμονής και πείσματος. Στην πρώτη επιστολή προς Θεσσαλονικείς, η πίστη συγκρίνεται με τον αγώνα (έργον) και την αγάπη για τη σκληρή δουλειά, με το κοπιαστικό, με το δύσκολο. Η ελπίδα, από την πλευρά της, συσχετίζεται με την αντοχή, την επιμονή, και την υπομονή· είναι η υποκειμενικότητα που αρμόζει στην συνέχεια της υποκειμενικής διαδικασίας.

Η πίστη θα ήταν το άνοιγμα στο αληθές· η αγάπη η οικουμενοποιήσιμη αποτελεσματικότητα της τροχιάς της· και η ελπίδα, τέλος, η αρχή που θα μας ενθάρρυνε να επιμείνουμε σ’ αυτή την τροχιά.

Πώς συνδέεται η ιδέα της κρίσης, της δικαιοσύνης που θα αποδοθεί τελικά, με την ιδέα της επιμονής, αυτή του προτάγματος “Πρέπει να συνεχίσεις”; Αν η επιμονή έχει προνομιακή θέση, αντλεί κανείς μια υποκειμενική μορφή που είναι εντελώς απαλλαγμένη από το συμφέρον, εκτός από τη συμμετοχή της ως συνεργάτις για την αλήθεια. Και οι δύο τάσεις έχουν μακρά ιστορία, της οποίας οι πολιτικές αντηχήσεις μπορούν ακόμα να γίνουν αντιληπτές. Το ερώτημα είναι πάντοτε το να γνωρίζει κανείς σε τι αποδίδει την στρατευμένη ενέργεια ενός ανώνυμου υποκειμένου.

Το ζητούμενο είναι να γνωρίζει κανείς τι σχέση έχει η ελπίδα με την δύναμη. Ενισχύει τη δύναμη από έξω, ανάλογα με το τι ελπίζει κανείς; Υπάρχει κάποιο επερχόμενο συμβάν που θα μας ανταμείψει για την κοπιαστική διακήρυξη του συμβάντος που μας συγκροτεί; Η ελπίδα γίνεται τότε μια συμβαντική σύνδεση· εκδιπλώνει το υποκείμενο στο μεσοδιάστημα ανάμεσα σε δύο συμβάντα, και το υποκείμενο βασίζεται στην ελπίδα που έχει για το δεύτερο συμβάν ώστε να κρατήσει την πίστη του στο πρώτο.

Η υποκειμενική διάσταση που ονομάζεται “ελπίδα” είναι η δοκιμασία που έχει ξεπεραστεί, όχι αυτό στο όνομα του οποίου έχει ξεπεραστεί. Η ελπίδα είναι ο “δοκιμασμένος χαρακτήρας”, η επιμονή της αγάπης μέσα από τη δοκιμασία, και με κανένα τρόπο το όραμα ανταμοιβών και τιμωριών. Η ελπίδα είναι η υποκειμενικότητα μιας νικηφόρου πιστότητας, μιας πιστότητας στην πιστότητα, και όχι η αναπαράσταση του μελλοντικού της αποτελέσματος.

Η ελπίδα σηματοδοτεί το πραγματικό της πιστότητας στην δοκιμασία της άσκησής της, εδώ και τώρα. Και έτσι πρέπει να γίνει κατανοητή η αινιγματική έκφραση “η ελπίδα δεν απογοητεύει”. Θα την συγκρίνουμε με την πρόταση του Λακάν, για τον οποίο η “αγχώδης αγωνία είναι αυτό το οποίο δεν απογοητεύει”, ακριβώς γιατί έχει φορτιστεί με το πραγματικό, με την υπερχείλιση του πραγματικού από την οποία προέρχεται. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η ελπίδα δεν είναι το φαντασιακό μιας ιδανικής δικαιοσύνης που επιτέλους αποδίδεται, αλλά αυτό που συνοδεύει την πρακτική της αλήθειας, ή την πρακτική οικουμενικότητα της αγάπης μέσα από τη δοκιμασία του πραγματικού.
Alain Badiou, Άγιος Παύλος: Η θεμελίωση του οικουμενισμού, κεφ. 9

4 σχόλια:

  1. Aντωνη παρολα αυτα ο λαος ΔΕΝ "θα διορθωσει την ψηφο του",το εχεις καταλαβει ε?
    Δεν λαμβανω υποψη τα γκαλοπ αλλα τις κουβεντες με γνωστους και φιλους.
    Στην καλυτερη θα εχει μικρη πτωση το ποσοστο.
    Συγνωμη για το απαισιοδοξο(ξανα) σχολιο,αλλα δεν θελω να γινω μετα Χριστον προφητης.
    Τα λεω απο πριν,για να τα συζητησουμε(ισως) μετα.

    YΓ:Αν δεν θες να ανεβασεις το σχολιο,θα το καταλαβω
    (οχι φυσικα γιατι λεω καμια κρυφη αληθεια,αλλα γιατι κυμαινεται στο γνωστο.. πεσιμιστικο μου τεμπο)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Aντωνη παρολα αυτα ο λαος ΔΕΝ "θα διορθωσει την ψηφο του",το εχεις καταλαβει ε?

      Βλ. τελευταία παράγραφο προηγούμενου ποστ για την απάντηση.

      Διαγραφή
  2. Το σύντομο καλειδοσκόπιο σου είναι τροφή για σκέψη!

    Η έξοχη φράση του Μπαντιού («Το ζητούμενο είναι να γνωρίζει κανείς τι σχέση έχει η ελπίδα με την δύναμη. Ενισχύει τη δύναμη από έξω, ανάλογα με το τι ελπίζει κανείς; Υπάρχει κάποιο επερχόμενο συμβάν που θα μας ανταμείψει για την κοπιαστική διακήρυξη του συμβάντος που μας συγκροτεί; Η ελπίδα γίνεται τότε μια συμβαντική σύνδεση• εκδιπλώνει το υποκείμενο στο μεσοδιάστημα ανάμεσα σε δύο συμβάντα, και το υποκείμενο βασίζεται στην ελπίδα που έχει για το δεύτερο συμβάν ώστε να κρατήσει την πίστη του στο πρώτο») με παρακινεί να δω και το αντίθετό της (image reversion), ότι η δύναμη επίσης ενισχύει την ελπίδα, απο μέσα κι απ’ έξω.

    Γι αυτό αυτός που αρχίζει να αισθάνεται αδυναμία κοιτάει και μέσα του, και μάλλον πρώτα μέσα του, κι αν δεν το κάνει παραμελεί τον εαυτό του...

    Καλή δύναμη!


    Ps
    Χρειάζομαι να ελπίζεις για να μπορώ κι εγώ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ναι, το απόσπασμα από τον Παύλο είναι εκπληκτικής λεπτότητας σκέψης. Αγαπημένο μου σημεία η απόσπαση της ελπίδας από την ελπίδα για εκδίκηση ή δικαίωση, το "όραμα ανταμοιβών και τιμωριών." Και τα εξής δύο αλληλένδετα σημεία:

      1. Η υποκειμενική διάσταση που ονομάζεται “ελπίδα” είναι η δοκιμασία που έχει ξεπεραστεί, όχι αυτό στο όνομα του οποίου έχει ξεπεραστεί.
      2. Η ελπίδα σηματοδοτεί το πραγματικό της πιστότητας στην δοκιμασία της άσκησής της, εδώ και τώρα.

      Διαγραφή